Đối với các đại học vừa đào tạo, vừa nghiên cứu khoa học cơ bản thuộc các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, nhƣ: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đạ[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN TUẤN ANH
HOÀN THIỆN CHẾ ĐỘ THANH QUYẾT TOÁN TÀI CHÍNH THEO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THUỘC LĨNH VỰC
KHOA HỌC XÃ HỘI NHÂN VĂN
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI
VÀ NHÂN VĂN, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Hà Nội, 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN TUẤN ANH
HOÀN THIỆN CHẾ ĐỘ THANH QUYẾT TOÁN TÀI CHÍNH THEO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THUỘC LĨNH VỰC
KHOA HỌC XÃ HỘI NHÂN VĂN
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI
VÀ NHÂN VĂN, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60.34.04.12
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Minh Hòa
Hà Nội, 2014
Trang 3MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN - 4
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT - 5
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU - 6
PHẦN MỞ ĐẦU - 7
1 Lý do nghiên cứu - 7
2 Lịch sử nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
3.1 Mục tiêu nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
4 Phạm vi nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
4.1 Phạm vi nội dung nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
4.2 Phạm vi thời gian nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
5 Câu hỏi nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
6 Giả thuyết nghiên cứu - Error! Bookmark not defined
7 Phương pháp chứng minh giả thuyết - Error! Bookmark not defined
8 Luận cứ chứng minh - Error! Bookmark not defined
8.1 Luận cứ lý thuyết - Error! Bookmark not defined
8.2 Luận cứ thực tiễn - Error! Bookmark not defined
9 Đóng góp của luận văn - Error! Bookmark not defined
10 Cấu trúc của luận văn - Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1 - Error! Bookmark not defined
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HOÀN THIỆN CHẾ ĐỘ THANH QUYẾT
TOÁN TÀI CHÍNH THEO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THUỘCError! Bookmark not defined
LĨNH VỰC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂNError! Bookmark not defined 1.1 Một số khái niệm cơ bản - Error! Bookmark not defined
Trang 41.2 Những vấn đề đặt ra trên phương diện lý luậnError! Bookmark not
defined
Kết luận Chương 1 - Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 - Error! Bookmark not defined
THỰC TRẠNG CHẾ ĐỘ THANH QUYẾT TOÁN TÀI CHÍNH TRONG
HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÓ
SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN,Error! Bookmark not defined ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI) - Error! Bookmark not defined
2.1 Thực trạng chế độ thanh quyết toán tài chính trong hoạt động nghiên
cứu khoa học ở các trường đại học có sử dụng Ngân sách nhà nước Error!
Bookmark not defined
2.1.1 Thực trạng chế độ thanh quyết toán tài chính trong hoạt động
nghiên cứu khoa học có sử dụng Ngân sách nhà nước từ các văn bản
- Error! Bookmark not defined
2.1.2 Thực trạng chế độ thanh quyết toán tài chính trong hoạt động
nghiên cứu khoa học ở các trường đại học có sử dụng Ngân sách nhà
nước - Error! Bookmark not defined
2.2 Quá trình xây dựng và thực hiện chế độ tự chủ thanh quyết toán tài
chính trong hoạt động nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (2002 -2014) - Error!
Bookmark not defined
2.2.1 Hoạt động nghiên cứu khoa học trong những năm qua của Trường
Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội - Error!
Bookmark not defined
2.2.2 Xây dựng và thực hiện chế độ tự chủ thanh quyết toán tài chính
trong nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân
văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (2002 - 2014)Error! Bookmark not
defined
Kết luận Chương 2 - Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 - Error! Bookmark not defined
Trang 5NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CHẾ
ĐỘ THANH QUYẾT TOÁN TÀI CHÍNH THEO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
ĐỐI VỚI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THUỘCError! Bookmark not defined LĨNH VỰC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂNError! Bookmark not defined 3.1 Căn cứ đề xuất giải pháp - Error! Bookmark not defined
3.2 Nhóm giải pháp - Error! Bookmark not defined
Kết luận Chương 3 - Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ - Error! Bookmark not defined
1 Kết luận - Error! Bookmark not defined
2 Khuyến nghị - Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO - 9
PHỤ LỤC - Error! Bookmark not defined
Trang 6LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập chương trình cao học Quản lý Khoa học và Công nghệ của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy, cô giáo, lãnh đạo và cán bộ các phòng, khoa của trường, các đồng nghiệp nơi công tác và bạn bè Đến nay luận văn tốt nghiệp đã hoàn thành Tôi xin được bày tỏ sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc của mình đến tất cả mọi người – những cá nhân và tổ chức đã trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần giúp cho bản luận văn này được hoàn thành
Hà Nội, ngày 25 tháng 11 năm 2014
Tác giả luận văn
Nguyễn Tuấn Anh
Trang 7DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1 Tổng hợp hướng dẫn xây dựng định mức và phân bổ dự toán kinh phí đối với các hoạt động thực hiện đề tài, dự án KH&CN trang 38
Bảng 2.2 Tổng hợp kinh phí hoạt động khoa học và công nghệ (2002 – 2013) trang 58
Trang 9PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do nghiên cứu
Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập ở nước ta, khoa học và công nghệ có một vai trò hết sức quan trọng trong công cuộc xây dựng, đổi mới và hội nhập của đất nước Những thành tựu đã đạt được trên tất cả các lĩnh vực khoa học,
từ khoa học tự nhiên, công nghệ… đến khoa học xã hội và nhân văn đang dần
tự khẳng định vị trí của mình trong nền kinh tế tri thức ngày một phát triển để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa, từng bước hòa nhập với trình độ khoa học kỹ thuật chung của khu vực và thế giới Sự đóng góp to lớn
đó đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận: “Khoa học xã hội và nhân văn đã cung
cấp luận cứ cho việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; góp phần xây dựng hệ thống quan điểm phát triển đất nước; khẳng định lịch sử hình thành và phát triển dân tộc, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, bảo tồn các giá trị và bản sắc văn hóa Việt Nam”.[9; 74-75] Hoạt động khoa học và công nghệ trong hệ thống các trường đại học, nhất là nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế của các đại học trọng điểm/đầu ngành đã đóng góp một phần quan trọng vào thành tích chung đó
Nghiên cứu khoa học là một trong hai chức năng cơ bản của các trường đại học Việt Nam nói chung Đặc biệt, đối với các trường đại học trọng điểm/tốp đầu/đầu ngành thì hoạt động khoa học và công nghệ có vị trí quan trọng, mang tính chiến lược và tạo ra những yếu tố cho sự phát triển bền vững
Trang 10trong đào tạo và nghiên cứu Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, hoạt động khoa học và công nghệ của các trường đại học đã không ngừng được mở rộng
về phạm vi, hình thức hoạt động, nâng cao về chất lượng và hiệu quả khoa học, đóng góp một phần rất quan trọng vào sự nghiệp đào tạo và phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa…của xã hội
Đối với các trường đại học, hoạt động khoa học và công nghệ là một trong những nhiệm vụ quan trọng Nhưng, với các trường đại học trọng điểm, đầu ngành thì hoạt động này không những quan trọng mà còn có quan hệ trực tiếp đến sự phát triển và thương hiệu của nhà trường
Hoạt động khoa học và công nghệ trong trường đại học vừa có những đặc điểm chung như hoạt động khoa học và công nghệ trong xã hội, lại vừa có
những đặc điểm riêng Cụ thể là: hoạt động khoa học và công nghệ mang tính
liên ngành; luôn gắn liền với nhu cầu đào tạo và phục vụ cho sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội Và đầu tư cho hoạt động khoa học và
công nghệ trong trường đại học còn phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo nguồn nhân lực khoa học
Đối với các đại học vừa đào tạo, vừa nghiên cứu khoa học cơ bản thuộc các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, như: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm Hà Nội… thì nhiệm
vụ nghiên cứu khoa học có những bước tiến rõ nét, được triển khai trên tất cả các hướng từ nghiên cứu khoa học giáo dục, nghiên cứu phục vụ xây dựng chính sách phát triển đất nước, nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ, nghiên cứu cơ bản trong khoa học xã hội ; hoạt động được diễn ra dưới nhiều hình thức, như hội thảo quốc gia và quốc tế, dự án, đề tài, chương trình, điền dã, khảo sát, khai quật, phục chế, dịch thuật
Tuy nhiên, để hoạt động nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực khoa học
xã hội và nhân văn trong các trường đại học ngày càng phát triển và phục vụ
có hiệu quả cho sự nghiệp đào tạo và nghiên cứu của lĩnh vực này; góp phần đắc lực cho xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập của đất nước
Trang 11thì cần phải khắc phục những bất cập về chế tài trong các khâu quản lý, trong
đó cần tháo gỡ những vấn đề không phù hợp, mà cụ thể là chế độ thanh quyết toán tài chính
Trong những năm qua, các cơ quan quản lý hoạt động khoa học và công nghệ nhà nước (Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính…) đã xây dựng được nhiều văn bản nhằm đẩy mạnh công tác quản lý, tạo điều kiện để
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT
1 Nguyễn Văn An (2006): Xã hội hoá hoạt động KH&CN: Nên hiểu thế nào? Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 3- 2006
2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2003): Một số văn bản pháp quy về quản lý hoạt động KH&CN, Hà Nội, tháng 10/2003
3 Bộ Tài chính (2005): Tờ trình Chính phủ số 25/TTr-BTC dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị công lập
4 Mai Ngọc Cường (2004): Điều tra thực trạng và kiến nghị giải pháp đổi mới đầu tư tài chính đối với các Trường Đại học Việt Nam phù hợp với cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế Dự án điều tra cơ bản cấp Bộ năm 2004
5 Mai Ngọc Cường (2005): Hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính đối với hoạt động KH&CN trong các Trường Đại học Việt Nam Đề tài cấp Bộ B.2003.38.76TĐ
6 Mai Ngọc Cường (2006): Đổi mới quản lý tài chính từ ngân sách Nhà nước đối với hoạt động Khoa học và Công nghệ Kỷ yếu Hội thảo khoa học, Hà Nội, tháng 8/2006
Trang 127 Phạm Hồng Chương (2005): Đổi mới tổ chức và quản lý hoạt động Nghiên cứu Khoa học kinh tế phục vụ đào tạo và thực tiễn Đề tài cấp Bộ B2003.38.70
8 Dự án Giáo dục đại học do WB tài trợ (1999-2006): Số liệu về điều tra đào tạo và tài chính các Trường Đại học Việt Nam
9 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Lưu hành nội bộ) Văn phòng Trung ương Đảng,
HN 2012
10 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, HN 2011
11 Vũ Cao Đàm (2009): Tuyển tập các công trình đã công bố Lý luận
và phương pháp luận khoa học (tập 1), Hà Nội - 2009
12 Vũ Cao Đàm (2010): Giáo trình Khoa học chính sách Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
13 Hoàng Ngọc Hà (2006): Công tác Nghiên cứu Khoa học trong các Trường Đại học, cao đẳng giai đoạn 2001-2005 và định hướng 2006-2010 Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 2- 2006
14 Vũ Duy Hào (2005): Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với các Trường Đại học công lập ở Việt Nam Đề tài cấp Bộ B.2005.38.125
15 Phạm Xuân Hằng (chủ nhiệm): Nghiên cứu, tổng kết, đánh giá đào tạo và hoạt động khoa học khoa học xã hội & nhân văn ở Việt Nam từ năm
1945 đến nay (Qua nghiên cứu và khảo sát trường hợp Đại học Văn khoa, Đại học Tổng hợp Hà Nội và Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học
Quốc gia Hà Nội), mã số: QGTĐ.12 - 17
16 Nguyễn Minh Hoà (2006): Thông tư liên tịch số 93/2006/TTL/BTC-BKHCN: Tự chủ hơn trong việc sử dụng dự toán kinh phí của đề tài, dự án Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 11/2006
Trang 1317 Học viện Tài chính (2005): Giáo trình Quản lý Tài chính công Nhà
xuất bản Tài chính, 2005
18 Học viện Tài chính (2003): Tài chính với việc phát triển khoa học - công nghệ Kỷ yếu Hội thảo, Hà Nội 3/2003
19 Vũ Thị Hiền (2005): Đổi mới vai trò quản lý Nhà nước đối với hoạt động Khoa học Công nghệ ở Việt Nam hiện nay Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
20 Phạm Duy Hiển (2006): Nghiên cứu Khoa học tầm quốc tế ở các viện và trường đại học Việt Nam Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 4.2006
21 Nguyễn Thị Lê Hương, Đào Hiền Chi (2012): Mô hình đại học nghiên cứu ở Việt Nam Tạp chí Hoạt động Khoa học, số tháng 10.2012
22 Kiểm toán Nhà nước - Bộ Khoa học và Công nghệ (2006): Thực trạng quản lý và chi Khoa học và Công nghệ giai đoạn 2001-2005 - Những vấn đề đặt ra trong công tác tổ chức và quản lý hoạt động KH&CN Tài liệu Hội thảo khoa học, tháng 8/2006
23 Luật Khoa học và Công nghệ (2003) Nhà xuất bản Chính trị quốc
gia, Hà Nội
24 Đinh Thị Nga: Đổi mới cơ chế quản lý chi tiêu ngân sách Nhà nước cho Khoa học và Công nghệ Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, số 14/2013
25 Nghị định số 10/NĐ-CP ngày 16-1-2002 của Chính phủ về chế độ tài chính áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu được thay thế bằng Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25-4-2006 quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị công lập
26 Nghị định số 60/2003/NĐ-CP của Chính phủ về ”Quy định chi tiết
và hướng dẫn thi hành Luật Ngân sách nhà nước”
Trang 1427 Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập, Hà Nội
28 Minh Nguyệt (2006): Chi cho KH&CN: Hiệu quả khó "đong đếm" Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 9.2006
29 Phạm Minh Nguyệt (2012): Tiếp tục đổi mới nhận thức, tư duy về Khoa học và Công nghệ trong điều kiện mới Tạp chí Hoạt động Khoa học, số tháng 10-2012
30 Liêu Thị Ngọc Sương: Đổi mới cơ chế tài chính cho hoạt động Khoa học và Công nghệ Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, số 2+3/2013
31 Nguyễn Thiện Phúc (2013): Tăng cường năng lực Nghiên cứu Khoa học của đại học Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, số 2+3/2013
32 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002): Luật Ngân sách nhà nước
33. Quyết định số 121/2007/QĐ-TTg ngày 27/7/2007 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch mạng lưới các trường đại học và cao đẳng giai đoạn 2006 - 2020
34 Đỗ Văn Thắng (2006): Biện pháp đảm bảo thực hiện chức năng Nghiên cứu Khoa học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh Luận văn Thạc sĩ Quản lý KH&CN
35 Thông tư Liên tịch số 93/2006/TTLT/BTC-BKHCN của Bộ Tài chính - Bộ Khoa học và Công nghệ về ”Hướng dẫn chế độ khoán kinh phí của
đề tài, dự án Khoa học và Công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước”
36 Thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 9-8-2006 của Bộ tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, ngày 25-4-2006 của Chính phủ