Với những môn học như: Toán học, Vật lý, Hoá học, Ngữ Văn hay Ngoại ngữ thì từ trước tới nay trên thị trường sách đã có rất nhiều đầu sách dạng “tuyển tập hay tuyển chọn” các đề thi học
Trang 1GiớI THIệU các đề thi
chọn học sinh giỏi của các tr-ờng thpt chuyên vùng duyên hảI & đồng bằng bắc bộ
môn LịCH Sử 11
Thành công là một hành trình chứ không phải là điểm đến!
Trên con đ-ờng thành công không có dấu chân của ng-ời l-ời biếng!
Công ty tnhh cung ứng học liệu
Và dịch vụ giáo dục bảo long
Điện thoại liên hệ: 01243771012
MớI
Trang 2lêi nãi ®Çu
hiều năm trở lại đây, hội các trường THPT chuyên trực thuộc các Sở Giáo dục và Đào tạo của các tỉnh - thành phố và trực thuộc các trường Đại học vùng Duyên hải & Đồng bằng Bắc bộ tổ chức kỳ thi chọn học sinh giỏi cho học sinh các khối chuyên lớp 10 và lớp 11 ở các môn học như: Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Ngữ Văn, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý, Tin học Với những môn học như: Toán học, Vật lý, Hoá học, Ngữ Văn hay Ngoại ngữ thì từ trước tới nay trên thị trường sách đã có rất nhiều đầu sách dạng “tuyển tập hay tuyển chọn” các đề thi học sinh giỏi các cấp, nhưng với bộ môn Lịch sử thì đầu sách dạng này lại rất hiếm Do vậy cuốn sách “Giới thiệu các đề thi
chọn học sinh giỏi của các trường THPT chuyên vùng Duyên hải & Đồng bằng Bắc bộ - môn Lịch sử 11” được tuyển chọn, biên soạn và xuất bản nhằm mục đích:
- Giúp cho học sinh và giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử cấp THPT có được cách nhìn chính xác
và toàn diện về xu hướng ra đề thi môn Lịch sử trong kỳ thi chọn học sinh giỏi khối lớp 11 trường THPT chuyên của các tỉnh - thành phố và trực thuộc các trường đại học vùng Duyên hải & Đồng bằng Bắc bộ
- Giúp cho học sinh và giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử cấp THPT có thêm được nguồn tư liệu tham khảo hữu ích trong quá trình học tập và giảng dạy Qua đó góp phần vào việc nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn, đạt kết quả cao trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp khu vực và cấp Quốc gia
Cuốn sách này có 91 đề thi, gồm đề thi chính thức và đề thi đề xuất cho kì thi chọn học sinh giỏi
các trường THPT chuyên vùng Duyên hải & Đồng bằng Bắc bộ - môn Lịch sử 11, các đề thi được chọn
lọc và sắp xếp theo từng năm học, từ năm học 2011 - 2012 đến năm học 2017 - 2018 Các đề thi trong
cuốn sách này được các tác giả sưu tầm, chọn lọc từ nhiều kênh khác nhau như từ bạn bè, đồng nghiệp, từ Website của các Sở giáo dục - đào tạo, từ trang http:// www dethi.violet.vn và nhiều Website có uy tín khác Trong cuốn sách này, hầu hết các đề thi có đáp án và hướng dẫn chấm chi tiết, nhưng cũng có một vài đề thi không đáp án và hướng dẫn chấm Với những đề thi có đáp án và hướng dẫn chấm, các tác giả giữ nguyên văn đáp án và thang điểm để các em học sinh và quý thầy cô có thể thấy và vận dụng được cách trả lời và cho điểm đối với mỗi đơn vị kiến thức trong đề thi Với những đề thi không có đáp án thì các em học sinh và quý thầy cô có thể tự giải để củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng và phương pháp giải
Với vai trò là những giáo viên tâm huyết với nghề, giàu kinh nghiệm trong công tác giảng dạy, bồi dưỡng học sinh giỏi dự thi cấp tỉnh, cấp khu vực và cấp Quốc gia môn Lịch sử cấp THPT, các tác giả thấy cuốn sách sẽ là nguồn học liệu tham khảo hữu ích cho các em học sinh yêu thích môn Lịch sử và giáo viên dạy môn Lịch sử ở các trường THPT, đặc biệt sẽ rất hữu ích với những em học sinh và quý thầy cô tham gia bồi dưỡng, luyện thi học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp khu vực và cấp Quốc gia Ngoài ra cuốn sách cũng là nguồn học liệu tham khảo rất tốt cho sinh viên - giáo sinh chuyên nghành sư phạm Lịch sử ở các trường Cao đẳng và Đại học
Mặc dù đã cố gắng sưu tầm, chọn lọc, biên soạn nhưng cuốn sách sẽ khó tránh khỏi những thiếu sót, các tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý đồng nghiệp và các em học sinh để lần xuất bản sau được hoàn chỉnh hơn Nhân đây, các tác giả cũng bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới quý đồng nghiệp đang công tác tại các trường THPT chuyên đã cung cấp tư liệu quý báu để chúng tôi xây dựng và hoàn thành cuốn sách này
Chúc các em học sinh và quý thầy cô đạt được nhiều thành tích cao trong quá trình học tập và giảng dạy khi khai thác, sử dụng cuốn sách này Mọi ý kiến đóng góp của quý thầy cô và các em xin vui lòng liên
hệ với các tác giả theo địa chỉ email: hoclieubaolong@gmail.com Các tác giả trân trọng cảm ơn!
Chịu trách nhiệm nội dung: Nhóm giáo viên chuyên giảng dạy môn Lịch sử THPT tỉnh Nam Định
Chịu trách nhiệm in ấn và phát hành: Công ty TNHH cung ứng học liệu và dịch vụ Giáo dục Bảo Long
Người đại diện cho công ty, ông: Nguyễn Văn Công – Điện thoại liên hệ: 01243771012
NAM ĐỊNH
Ngày 8 tháng 6 năm 2018
N
Trang 3ĐỀ SỐ 1
Kì thi chọn HSG các trường THPT chuyên vùng Duyên hải & Đồng bằng Bắc Bộ,
ĐỀ THI CHÍNH THỨC, môn LỊCH SỬ LỚP 11, năm học 2011 - 2012
Thời gian làm bài 180 phút, không kể thời gian giao đề
Câu 1 (3,0 điểm)
Phân tích nguyên nhân chung và ý nghĩa, tác động của các cuộc cách mạng tư sản (thế kỉ XVII-XVIII)
Câu 2 (3,0 điểm)
Tại sao năm 1868, Thiên hoàng Minh Trị thực hiện cuộc Duy tân đất nước (Nhật Bản) Nêu và nhận xét
về những chính sách cải cách Minh Trị
Câu 3 (3,0 điểm)
Nêu ý nghĩa của Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga (1917) Phân tích ảnh hưởng của Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
Câu 4 (3,0 điểm)
Thông qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1858-1884), hãy so sánh thái độ của nhân dân và của triều đình Huế trong cuộc đấu tranh chống Pháp xâm lược
Câu 5 (2,5 điểm)
Nêu hoàn cảnh bùng nổ và đặc điểm của phong trào Cần vương chống Pháp (cuối thế kỉ XIX)
Câu 6 (2,5 điểm)
Các sĩ phu yêu nước (cuối thế kỉ XIX), đưa ra các đề nghị cải cách duy tân trong bối cảnh lịch sử nước ta như thế nào? Nêu một số đề nghị cải cách tiêu biểu Vì sao những cải cách đó không thực hiện
được
Câu 7 (3,0 điểm)
Trình bày những hoạt động cứu nước của Phan Bội Châu (từ đầu thế kỉ XX đến trước chiến tranh thế giới thứ nhất) Đánh giá mặt tích cực và hạn chế trong chủ trương cứu nước của Phan Bội Châu
-HẾT - Giám thị 1: - Họ tên thí sinh: -
Giám thị 2: - Số báo danh : -
Trang 4ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1
A Nguyên tắc chung
1 Khi chấm thi, cán bộ chấm thi đúng như Đáp án – Thang điểm của Ban Đề thi
2 Cán bộ chấm thi không quy tròn điểm của bài thi
3 Đáp án được xây dựng trên cơ sở SGK Lịch sử Trung học phổ thông (lớp 11)
4 Những bài viết nào có tham khảo tài liệu, đưa ra những kiến thức lịch sử đúng, phù hợp, làm cho bài viết phong phú hơn, sâu sắc hơn, thì cán bộ chấm thi có thể vận dụng cho điểm khuyến khích nhưng vẫn trong mức điểm tối đa đã quy định cho từng câu
5 Nếu thí sinh có cách làm riêng và đúng vẫn chấm theo thang điểm quy định
6 Bài làm của thí sinh được điẻm tối đa phải bảo đảm được những yêu cầu : Nội dung đúng như đáp án, chữ viết rõ ràng, văn phong trong sáng, câu chữ đúng và lập luận chặt chẽ
B Đáp án, thang điểm
Câu Nội dung trả lời Điểm
1 Phân tích nguyên nhân chung và ý nghĩa, tác động của các cuộc cách mạng tư
sản (thế kỉ XVII-XVIII)
3,0đ
- Nguyên nhân chung
+ Phương thức sản xuất TBCN ra đời trong lòng xã hội phong kiến, bị quan hệ sản
xuất phong kiến kìm hãm (mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất TBCN với quan hệ sản
xuất phong kiến)
+ Giai cấp tư sản và vô sản – là các giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất
TBCN xuất hiện Những giai cấp này mâu thuẫn với giai cấp phong kiến, muốn lật đổ
chế độ chuyên chế để nắm lấy chính quyền
+ Sự xuất hiện hệ tư tưởng dân chủ tư sản đả kích vào hệ tư tưởng phong kiến chuẩn
bị cho cuộc cách mạng (phong trào Văn hóa Phục hưng, phong trào cải cách tôn
giáo )
- Ý nghĩa, tác động
+ CMTS đã xác lập quan hệ sản xuất TBCN thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển
tạo ra số lượng đồ sộ về vật chất, khẳng định ưu thế hơn hẳn của phương thức sản
xuất mới
+ CNTB ra đời tạo ra nền dân chủ và các thể chế dân chủ (trong khuuôn khổ
củaCNTB)
+ Chuyển từ nền văn minh nông nghiệp sang nền văn minh công nghiệp
+ Xã hội hình thành 2 giai cấp cơ bản là giai cấp tư sản và giai cấp vô sản
0,5đ
0,5đ
0,5đ
0,25đ
0,5đ
0,5đ 0,25đ
2 Tại sao năm 1868, Thiên hoàng Minh Trị thực hiện cuộc Duy tân đất nước (Nhật
Bản) Nêu và nhận xét về những chính sách cải cách Minh Trị
3,0đ
- Tại sao năm 1868, Thiên hoàng Minh Trị thực hiện cuộc Duy tân đất nước
+ Đến giữa thế kỉ XIX, chế độ phong kiến Nhật Bản dưới sự thống trị của Tô-ku-ga- 0,5đ
Trang 5oa đã lâm vào cuộc khủng hoảng toàn diện, sâu sắc, không đáp ứng được những yêu
cầu phát triển xã hội, không đủ sức chống lại sự xâm nhập của các nước đế quốc
Âu - Mĩ
+ Về kinh tế: nông nghiệp lạc hậu, mầm mống kinh tế TBCN đã hình thành và
phát triển nhanh chóng
0,25đ
+ Về xã hội: giai cấp tư sản ngày càng trưởng thành, có thế lực về kinh tế, trở thành
chỗ dựa cho Thiên hoàng Minh Trị để tiến hành cải cách
0,25đ
+ Các nước đế quốc, trước tiên là Mĩ đe dọa xâm lược Nhật Bản Nhật Bản đứng
trước sự lựa chọn hoặc tiếp tục duy trì chế độ phong kiến hoặc cải cách, duy tân
đưa đất nước phát triển theo con đường TBCN
0,25đ
- Nêu và nhận xét về những chính sách cải cách của Minh Trị
+ Đầu năm 1868, Thiên hoàng Minh Trị lên ngôi và tiến hành nhiều cải cách 0,25đ
+ Về chính trị: xác lập quyền thống trị của quí tộc tư sản, ban hành Hiến pháp
năm 1889, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến
0,25đ
+ Về kinh tế: thống nhất thị trường, tiền tệ, phát triển kinh tế TBCN ở nông thôn,
xây dựng hạ tầng, đường xá
0,25đ
+ Về giáo dục: thi hành chế độ giáo dục bắt buộc, chú trọng nội dung khoa học-kĩ
thuật, cử học sinh ưu tú du học ở phương Tây
0,25đ
+ Về quân sự: quân đội được tổ chức, huấn luyện theo kiểu phương Tây 0,25đ
+ Nhận xét: Cải cách Minh Trị mang tính chất của một cuộc cách mạng tư sản,
mở đường cho CNTB phát triển ở Nhật, đưa Nhật Bản trở thành nước tư bản hùng
mạnh ở châu Á
0,5đ
3 Nêu ý nghĩa của Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga (1917) Phân tích
ảnh hưởng của Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga đối với phong trào
giải phóng dân tộc trên thế giới
3,0đ
- Ý nghĩa
+ Đối với nước Nga : Cách mạng tháng Mười đã mở ra một kỉ nguyên mới làm thay đổi
đất nước: xoá bỏ ách thống trị của phong kiến và tư sản Nga, thành lập chính quyền
Xô viết đưa nhân dân lao động lên làm chủ đất nước
0,75đ
+ Đối với thế giới : Sự xuất hiện của nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên trên thế
giới đã tạo ra một chế độ xã hội đối lập với CNTB Cách mạng tháng Mười làm thay
đổi cục diện thế giới với sự ra đời của chế độ XHCN ở nước Nga, thúc đấy, cổ vũ
mạnh mẽ phong trào cách mạng thế giới
0,75đ
- Cuộc cách mạng đó có ảnh hưởng như thế nào đối với phong trào giải phóng dân tộc
trên thế giới?
+ Thức tỉnh và cổ vũ mạnh mẽ ý chí đấu tranh, chỉ ra con đường đúng đắn đi tới thắng
lợi cuối cùng của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc
0,5đ
Trang 6+ Một xu hướng mới đã xuất hiện trong phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều
nước.Đó là xu hướng vô sản hay xu hướng đi theo ngọn cờ tư tưởng của chủ nghĩa
Mác- Lênin
0,5đ
+ Cách mạng tháng Mười đã tạo những điều kiện khách quan cho phong trào giải
phóng dân tộc trên thế giới: làm cho kẻ thù của phong trào giải phóng dân tộc suy
yếu, còn nước Nga Xô Viết trở thành người bạn đồng minh, tin cậy, là chỗ dựa vững
chắc của nhân dân các dân tộc bị áp bức trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực
dân
0,5đ
4 Thông qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1858-1884), hãy so
sánh thái độ của nhân dân và của triều đình Huế trong cuộc đấu tranh chống
Pháp xâm lược
3,0đ
- Thực dân Pháp từng bước xâm lược Việt Nam thông qua các hiệp ước bất bình đẳng kí
với triều Nguyễn vào các năm 1862, 1874, 1883 và 1884
0,5đ
- Vua quan triều đình Huế thiếu ý chí quyết tâm, lại không có đường lối chỉ đạo đúng đắn,
kịp thời, lực lượng lại chênh lệch có lợi cho kẻ thù , nên các vùng lãnh thổ Việt Nam lần
lượt rơi vào tay Pháp (có đẫn chứng minh hoạ)
1,25đ
- Trái ngược với thái độ yếu đuối của triều đình Huế, ngay từ đầu nhân dân Việt Nam đã
đứng dậy, họ chiến đấu ngoan cường vì nền độc lập tự do của Tổ quốc, vì cuộc sống
bình yên của quê hương (có đẫn chứng minh hoạ)
1,25đ
5 Nêu hoàn cảnh bùng nổ và đặc điểm của phong trào Cần vương chống Pháp
(cuối thế kỉ XIX)
2,5đ
- Hoàn cảnh bùng nổ
+ Năm 1884, triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước Patơnốt, chính thức công nhận quyền
thống trị của Pháp ở Việt Nam Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với đế quốc Pháp và tay
sai trở nên sâu sắc
0,5đ
+ Xã hội Việt nam lúc đó có hai giai cấp cơ bản: giai cấp địa chủ phong kiến và nông
dân Bộ phận văn thân và sĩ phu yêu nước đã đứng ra nhận trách nhiệm trước sự
nghiệp giải phóng đất nước
0,25đ
+ Phe chủ chiến trong triều đình Huế tích cực chuẩn bị lực lượng chống Pháp Tôn Thất
thuyết tổ chức cuộc phản công ở kinh thành Huế, thay mặt vua Hàm Nghi ra Chiếu
Cần vương
0,5đ
- Đặc điểm chung
+ Lãnh đạo: chủ yểu là các sĩ phu, văn thân, chịu ảnh hưởng của tư tưởng trung quân
ái quốc
0,25đ
+ Về mục tiêu: chống Pháp, giành độc lập, khôi phục lại trật tự phong kiến cũ 0,25đ
+ Lực lượng tham gia: chủ yếu là văn thân, sĩ phu và nông dân 0,25đ
Trang 7+ Tuy diễn ra dưới khẩu hiệu “Cần vương”, nhưng thực chất là phong trào chống Pháp
với mục tiêu giành độc lập, đưa dân tộc thoát khỏi ách ngoại xâm Yếu tố yêu nước là
chính, Cần vương là phụ
0,25đ
6 Các sĩ phu yêu nước (cuối thế kỉ XIX), đưa ra các đề nghị cải cách duy tân trong
bối cảnh lịch sử nước ta như thế nào? Nêu một số đề nghị cải cách tiêu biểu Vì
sao những cải cách đó không thực hiện được
2,5đ
- Bối cảnh lịch sử
+ Nửa sau thế kỉ XIX, kinh tế Việt Nam rơi vào tình trạng suy thoái trầm trọng 0,25đ
Bộ máy chính quyền từ Trung ương đến địa phương ngày càng sâu mọt Triều chính
rối ren
0,25đ
+ Mâu thuẫn xã hội sâu sắc, nhiều cuộc khởi nghĩa chống triều đình nổ ra 0,25đ
Thực dân Pháp đang ráo riết mở rộng xâm lược nước ta 0,25đ
+ Trên thế giới, các nước phương Tây đã chuyển sang nền văn minh tư bản, Nhật Bản
và Xiêm đã cải cách đất nước Hoàn cảnh đó đã tác động đến bộ phận trí thức phong
kiến tiến bộ
0,25đ
- Một số đề nghị cải cách tiêu biểu
+ Trước khi Pháp đánh Hà Nội lần thứ nhất (1873), nước ta rộ lên phong trào đề nghị
cải cách duy tân, với các bản điều trần của Đinh Văn Điền, Ngyuễn Lộ Trạch,
Nguyễn Trường Tộ
0,5đ
+ Các đề nghị cải cách đều nhằm mục đích đưa đất nước thoát khỏi lạc hậu bằng việc
hướng theo con đường duy tân của Nhật Bản
0,25đ
- Vì sao những cải cách không thực hiện được
+ Vua quan triều Nguyễn bảo thủ không chịu thay đổi 0,25đ
+ Một số đề nghị cải cách không xuất phát từ tình hình thực tế của đất nước, nặng về
học tập mô hình do quan sát được từ nước ngoài
0,25đ
7 Trình bày những hoạt động cứu nước của Phan Bội Châu (từ đầu thế kỉ XX đến
trước chiến tranh thế giới thứ nhất) Đánh giá mặt tích cực và hạn chế trong chủ
trương cứu nước của Phan Bội Châu
3,0đ
- Hoạt động cứu nước của Phan Bội Châu
+Phan Bội Châu có tư tưởng duy tân, muốn học tập mô hình Nhật Bản Nhưng trước
hết theo ông cần phải có độc lập Độc lập làm cơ sở cho dân chủ, dân quyền
0,5đ
+ Phan Bội Châu chủ trương dùng bạo động vũ trang đánh đuổi Pháp giành độc lập
Ông tích cực tổ chức lực lượng ở trong nước và tranh thủ sự viện trợ của bên ngoài
0,5đ
+ Từ năm 1905 đến năm 1908, tổ chức phong trào Đông du, đưa thanh niên Việt Nam
sang Nhật học tập
+ Ảnh hưởng của cách mạng Tân Hợi, tháng 6/1912 thành lập VNQP Hội nhằm đánh
đuổi thực dân Pháp, khôi phục nước Việt Nam, thành lập Công hoà Dân quốc Việt
Nam
0,5đ
- Đánh giá
+ Tích cực: xác định kẻ thù chính là thực dân Pháp, đề ra con đường cách mạng mới và
sử dụng đấu tranh vũ trang để giành độc lập
0,5đ
+ Hạn chế: Chưa hiểu rõ bản chất của đế quốc Nhật Bản, dựa vào Nhật đánh Pháp
Chưa thấy rõ vai trò của quần chúng nhân dân lao động trong đấu tranh cách mạng
0,5đ
Trang 8ĐỀ SỐ 2
Kì thi chọn HSG các trường THPT chuyên vùng Duyên hải & Đồng bằng Bắc Bộ,
Đề thi đề xuất của trường THPT chuyên LƯƠNG VĂN TỤY - NINH BÌNH,
môn LỊCH SỬ LỚP 10, năm học 2012 – 2013
Thời gian làm bài 180 phút, không kể thời gian giao đề
Câu 1 (3,0 điểm)
Nêu những nét chính về cuộc Cải cách Minh Trị ở Nhật Bản vào cuối thế kỷ XIX Vì sao cuộc cải cách
của Minh Trị thành công trong khi cải cách Mậu Tuất ở Trung Quốc và những cải cách ở Việt Nam thời
nhà Nguyễn lại thất bại ?
C©u 2 (3,0 ®iÓm)
B»ng thực tế lịch sử nước Nga năm 1917 em hãy giải thích vì sao sau cách mạng dân chủ tư sản tháng
Hai, nước Nga lại có thêm cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười ?
Câu 3 (2,5 điểm )
Qua cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929- 1933 em hãy:
a) Lập bảng hệ thống kiến thức với nội dung sau:
Nguyên nhân Hậu quả Hướng giải quyết
Anh- Pháp- Mỹ Đức- Italia- Nhật
b) Tại sao nói: Sau khủng hoảng kinh tế, nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới mới xuất hiện ?
Câu 4(2,5 điểm)
Bằng kiến thức đã học về cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939- 1945):
a) Hãy rút ra những nhân tố góp phần đánh bại Chủ nghĩa quân phiệt Nhật ?
b) Đánh giá vai trò của Liên Xô, Mỹ, Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai ?
Câu 5 (3,0 điểm )
Hoàn cảnh lịch sử và đặc điểm cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Việt
Nam từ 1858-1884?
Câu 6 (3,0 điểm)
Qua phân tích thái độ của văn thân, sĩ phu và quần chúng nhân dân đối với chiếu Cần Vương, hãy rút ra
nhận xét về tác động của chiếu Cần Vương đối với phong trào yêu nước Việt Nam cuối thế kỉ XIX?
Câu 7 (3,0 điểm)
Hãy nêu chủ trương cứu nước của Phan Châu Trinh và làm rõ vai trò của ông đối với phong trào yêu
nước cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX?
Hết _
Giám thị 1: - Họ tên thí sinh: -
Giám thị 2: - Số báo danh : -
Trang 9ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2
Cõu Nội dung trả lời Điểm
1 Nờu những nột chớnh về cuộc Cải cỏch Minh Trị ở Nhật Bản vào cuối thế kỷ XIX
Vỡ sao cuộc cải cỏch của Minh Trị thành cụng trong khi cải cỏch Mậu Tuất ở
Trung Quốc và những cải cỏch ở Việt Nam thời nhà Nguyễn lại thất bại ?
3,0
1 Cuục cỏch Minh Trị ở Nhật Bản vào cuối thế kỷ XIX
* Hoàn cảnh
- Ngày 3-1-1868, Thiờn hoàng Minh Trị thành lập chớnh phủ mới Ngay sau khi nắm lại
quyền lực, Thiờn Hoàng đó Minh Trị đó tiến hành cải cỏch trờn tất cả cỏc lĩnh vực
chớnh trị, kinh tế, quõn sự, văn húa giỏo dục…
0,25
- Về chớnh trị: Nhật hoàng tuyờn bố chấm dứt chế độ Mạc Phủ, thành lập chớnh phủ
mới, xúa bỏ tỡnh trạng cỏt cứ, đưa Nhật Bản thành một quốc gia thống nhất thuộc
quyền chỉ đạo của chớnh phủ trung ương…tổ chức Chớnh phủ gồm 12 bộ như kiểu chõu
Âu…Năm 1889 hiến phỏp mới được ban hành, chế độ quõn chủ lập hiến được thiết lập
0,5
- Về kinh tế: Chớnh phủ đó thi hành cỏc chớnh sỏch thống nhất tiền tệ, thống nhất thị
trường, xúa bỏ độc quyền ruộng đất của giai cấp phong kiến, cho phộp mua bỏn ruộng
đất, tăng cường phỏt triển kinh tế tư bản chủ nghĩa ở nụng thụn, xõy dựng cơ sở hạ tầng
đường xỏ cầu cống…
0,5
- Về văn húa- giỏo dục: Thực hiện chế độ giỏo dục bắt buộc, đưa nội dung khoa học –
kỹ thuật vào chương trỡnh giảng dạy, cho thanh niờn ưu tỳ ra nước ngoài học Coi giỏo
dục là nhõn tố chỡa khúa của sự phỏt triển
0,25
- Về quõn sự Hiện đại húa quõn đội theo kiểu phương Tõy, thực hiện chế độ nghĩa vụ
quõn sự Cụng nghiệp đúng tàu được chỳ trọng phỏt triển, mời chuyờn gia quõn sự
nước ngoài…
0,25
* Kết quả, ý nghĩa
- Sau hơn 20 năm Minh Trị duy tõn (1868-1895), Nhật Bản đó cú bước phỏt triển vượt
bậc Minh Trị duy tõn đó mở đường cho việc biến Nhật Bản phong kiến thành một
nước tư bản chủ nghĩa Vỡ lý do đú, lịch sử Nhật Bản gọi thời kỳ này là “cuộc cỏch
mạng cụng nghiệp lần thứ nhất” ở Nhật Bản
- Giỳp Nhật Bản thoỏt khỏi số phận một nước thuộc địa, hay nửa thuộc địa
0,25
2 Nguyờn nhõn thành cụng của cải cỏch Minh Trị…
- Dưới thời Mạc phủ, nhõn dõn Nhật Bản sống lầm than khổ cực, họ muốn thay đổi
- Minh Trị Thiờn Hoàng cú đầu úc duy tõn nắm nhiều quyền hạn
- Chớnh sỏch cải cỏch phự hợp với yờu cầu phỏt triển xó hội, nguyện vọng của nhõn
dõn Đặc biệt là sự ủng hộ của tầng lớp Đai mi ụ và Samurai…
0,5
* Ở Trung Quốc: thất bại vỡ lực lượng phong kiến bảo thủ (phe của Thỏi hậu Từ Hy)
cũn mạnh, phỏ hoại cuộc cải cỏch
* Ở Việt Nam: Lực lượng bảo thủ của quan lại triều Nguyễn ngăn cản vua Tự Đức thực
hiện những đề nghị cải cỏch của nhúm Duy Tõn, đứng đầu là Nguyền Trường Tộ
0,5
2 Bằng thực tế lịch sử nước Nga năm 1917 em hóy giải thớch vỡ sao sau cỏch mạng
dõn chủ tư sản thỏng Hai, nước Nga lại cú thờm cuộc cỏch mạng xó hội chủ nghĩa
thỏng Mười ?
3,0
* Thực tế nước Nga năm 1917
- Kinh tế: Nụng nghiệp lạc hậu; CN kinh tế TBCN phỏt triển -> mõu thuẫn khụng
thể dung hũa giữa sức sản xuất và quan hệ sản xuất
- Chớnh trị: Đầu thế kỉ XX nớc Nga vẫn là một nớc quân chủ chuyên chế, đứng đầu là
Nga hoàng Nicôlai II Chế độ quân chủ chuyờn chế Nga hoàng cùng những tàn tích
phong kiến đã kìm hãm sự phát triển của CNTB ở Nga
- Xó hội: Nga là nơi tập trung cao độ cỏc mõu thuẫn của CNĐQ: Mõu thuẫn giữa TS
với VS; nụng dõn với CĐPK; ĐQ Nga với ĐQ phương Tõy; cỏc dõn tộc trong đế quốc
Nga với đế quốc Nga
- GCCN Nga đó trưởng thành, cú đầy đủ khả năng, sức mạnh để lónh đạo cỏch mạng
- Việc Nga hoàng tham gia chiến tranh TG thứ nhất (1914-1918) đã gây nên những hậu
quả nghiêm trọng cho đất nớc, phơi bày sự lạc hậu về kinh tế, chính trị… -> nước Nga
trở thành khõu yếu nhất trong sợi dõy chuyền của CNĐQ
0,25 0,25
0,25
0,25 0,25
Trang 10- Cuối 1916, đầu 1917 nước Nga lâm vào cuộc khủng hoảng toàn diện -> Tình thế
cách mạng xuất hiện
0,25
* Giải thích:
- Trước CM tháng 2 ở nước Nga chế độ chính trị là phong kiến lạc hậu (QCCC); kinh
tế lại phát triển theo hướng TBCN Đây là 2 chế độ bóc lột do vậy muốn giải phóng
nhân dân lao động, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển thì phải thực hiện 2 cuộc cách
mạng: CM dân chủ tư sản để lật đổ chế độ phong kiến và CM xã hội chủ nghĩa để lật
đổ thế lực của GCTS, thiết lập nền chuyên chính vô sản
- Thực tiễn nước Nga sau CM dân chủ tư sản tháng 2 là một cục diện chính trị độc đáo
chưa từng có trong lịch sử: Cục diện 2 chính quyền song song tồn tại (mà thực chất
chính quyền còn nằm trong tay giai cấp tư sản) Vì thế, phải đấu tranh giành chính
quyền về tay các Xô viết; sau 8 tháng đấu tranh bằng phương pháp hòa bình, nước Nga
đã tiếp tục tiến hành thành công cuộc cách mạng XHCN tháng Mười => Cách mạng
phát triển không ngừng từ CM DCTS lên CM XHCN
0,75
0,75
3 Qua cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929- 1933 em hãy:
a) Lập bảng hệ thống kiến thức với nội dung sau:
Nguyên nhân Hậu quả Hướng giải quyết
Anh- Pháp- Mỹ Đức- Italia- Nhật
b) Tại sao nói: Sau khủng hoảng kinh tế, nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế
giới mới xuất hiện ?
2,5
a) Nguyên nhân:
- Trong những năm 1924 – 1929, các nước tư bản bước vào thời kì ổn định về chính trị
và đạt mức tăng trưởng cao về kinh tế Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế diễn ra không
đồng đều giữa các nước tư bản Hơn nữa sự phát triển kinh tế mạnh mẽ nhưng thiếu kế
hoạch, không tương xứng với sự cải thiện đời sống của đa số nhân dân đã dẫn tới
khủng hoảng kinh tế
- Tháng 10/1929: khủng hoảng kinh tế bùng nổ ở Mĩ, sau đó lan ra toàn bộ thế giới tư
bản, chấm dứt thời kì ổn định và tăng trưởng của chủ nghĩa tư bản Cuộc khủng hoảng
kéo dài gần 4 năm trầm trọng nhất là năm 1932
0,5
b) Hậu quả:
- Tàn phá nền kinh tế thế giới: sản xuất công, nông nghiệp, thương mại giả sút…
- Đồng thời gây ra hậu quả nặng nề về chính trị, xã hội
+ Hàng chục triệu công nhân thất nghiệp, nông dân mất ruộng đất, sống trong cảnh
nghèo đói túng quẫn
+ Các cuộc đấu tranh biểu tình của nhân dân diễn ra khắp mọi nơi
+ Đe dọa nghiêm trọng đến sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản
0,5
c) Hướng giải quyết
* Anh- Pháp- Mỹ:
- Chủ trương dùng sức mạnh hợp nhất của nhà nước tư sản với sức mạnh của tư bản
độc quyền, thực hiện một số cải cách kinh tế, xã hội để giải quyết khủng hoảng
- Đổi mới quá trình quản lý, tổ chức lại sản xuất, áp dụng thành tựu KHKT nhằm củng
cố sự tồn tại của CNTB và giữ nguyên trật tự thế giới
0,5
* Đức- Ý- Nhật
- Tìm lối thoát bằng những hình thức thống trị mới
- Thiết lập chế độ độc tài phát xít, quân sự hóa nền kinh tế, chuẩn bị lực lượng phát
động chiến tranh chia lại thế giới…
0,25
d) Tại sao:
- Sau khủng hoảng kinh tế 1929- 1933, Đức- Ý- Nhật đã đi theo con đường phát xít hóa
chế độ chính trị, chủ trương tiến hành chiến tranh để phân chia lại thị trường thế giới
- Quan hệ giữa các cường quốc tư bản chuyển biến ngày càng phức tạp
- Sự hình thành hai khối đế quốc đối lập: Anh- Pháp- Mĩ với Đức- Ý- Nhật => chạy
đua vũ trang giữa hai khối đã báo hiệu nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới mới
0,75
4 Bằng kiến thức đã học về cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939- 1945):
a) Hãy rút ra những nhân tố góp phần đánh bại Chủ nghĩa quân phiệt Nhật ?
b) Đánh giá vai trò của Liên Xô, Mỹ, Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai ?
2,5