Gia nhập WTO: Cơ hội và thách thức đối với khu vực dịch vụ Việt Nam

dl.l, trong nnh vlfe vi~n thong, dliu tu tu nhan va nude ngoai chi duqe tham gia vao m,!-ng ludi vi~n thOng cd ban (ehu khong phai theo nhu cac di~u khoan BTA) thong qua dic dlf an hqp d[r]

-r,,) • ii "

,-'Ial

•• III

lei

f1:hln

•••

~-C

\.1 on

"

~-u-,-.-.,

.

,

,

"

,

- ,.,' ' ~ Nang 1U<;lng kh6ng chilo von d~,kinh Ie ''

-', '-,

.' ~

-)'> Toe d(mg kinh te- XCI h9i cua vi$c TrungQuoc gia nh(lp WTO

.•,» ", Kinh nghi$m phat trienkinh te th! truong 6 m9tsO",

thud6 chou A.

, t

Thong S • 2006

VI~i"i KiNti T~ vill CHi ;i TRi YtfE GiO'i

j; ,

I

N~.~ili {{

Kinh te va Chinh tri •

The gi6i

IJi{ tI (Ii 24J

t!uiag.8 -2006

"'AM nlll rJIU'al TAM

g'!P- dr.i P'a f Ih.mr.g. t

k4-Trang

i)\

';,

\

I!

gia nhap WTO: TOng quan meil 56 nghien ciIu

vai kIm vue dich vI! Vict Nam

Pham Quang Di~ll, Pham Hoang Ngan: N6ng nghiep Viet

d6i vai khu vl.rc cloanh nghiep: Nhln ttr goc dii kh6ng phan bitt thanh phan kinh teo

y

-,

k

39

54

63

r::,,:,,[, v,h ,j~ KINH -rEVA CI-;[NH TR! THE GIGI s6 8(124)

2006~~~ -~ -I

"

i

'-'j,

lien t\lC so vai 2 kIm vvc can I",i (khu vVc

tinh til nam 1988, khu vVc eang

nam 1990);

- Trang giai do",n 1986-1996, toe dC?tang

hdn teJc di) tang trudng chung cua n5n kinh I.e'.Trang giai do?-n nay, ed' eh" thj truCing dii du<;iethve thi, thay the' eho cd cll" baa

giam xueJng thAp hdn teJc di) tang trudng chung eua n5n kinh I.e'- di&u nay di ngu<;ie I",i vai xu huang tang trudng dieh Vl,lt1'en the' giai, thea d6, teJeeli)tang trudng djch vv-luan eao hdn t6e eli)tang trudng CDP Tuy nh.ien, Mn nam 2005, Ifrn dfru tien ki'i tU nam 1995, khu vve djch vv- dii tang tnidng nhanh hdn (m.;ie dil khang elang ki'i) so vai teJeeli)tang trudng eua toall bi) niin kinh I.e',

Vi~t Nam e6 Ie elii b&t dfru djch ehuyi'in sang khu vve dieh Vl,l

Bang 2 chi tiel hoa mue ta:ng trudng thea

Vi~t Nam diiu e6 muc tang tnidng CilOhdn

so vai giai elo?-n1996-2000, nhung v!'in thilp hdn so vai giai do?-n 1990-1995 D6ng vai tro quan tr9ng trong phat tri&n kinh I.e'n6i chung, cae nganh tai ehinh, giao dv-cva dao

* Yi~11 Kinh tf "a Chfnh lr! TIle gim.

Gia nh{ip WTO: Co hQi Va thach thuc doi voi khu

vue dich vu Viet Nam(1)

POSTS NGUYEN H 6NG SON'

Jd:m vtie nay trong thCii gian qua v!'in chua

eua 1'6 ehue Thlidng mai The' giai (WTO)

bim eua kIm vVc djeh Vl,l Vi~t Nam va

vue djeh vu, tit d6 rut ra nhUng cd hi)i va

th8.eh th[ie dili vai kIm vvc nay sau khi Vi~t

Nam gia nhi[lpWTO

VlfC D!CH VI,J VI~T NAM

TeJeui) tang truiJng cua khu vve djeh Vlf

Vi~t Nam trong thCiik5' 1986-2005 du<;iethi'i

hien 6 Bang 1

silli~u Bang 1 eho tha'y:

- Trong thCiik5' 1986-2005, CDP cua khu

vVe diel! Vt.1dii tang lien t\le trong 19 nam

(tru nam 1986) vai mue tang binh quan la

6,6% Diiy 1ft m{ie k)' I"e vii thCii gian tang

~

.'

l I

-[

,

j,

I

~1

Ngu6n: T5ng cvc Thong ke, Ni,'n giam thOng he (nhi~u nam)

Niim

,-'"D

7,1-Bo').t di)ng van hoa th~ thao

Boat di)ng Dang, dOall th~ va hi~p hili

-Quan Ii nha nuoc, an ninh, qu6c phOng

1986-2005 (%)

Ngu6n: Tinh toan til "Nien giam thong he" hi'lllg nam (1986-2004) Tinh h,'nh Kirch ut

xii hfji 2005.

f4(F~' -~-~-. -t:'Ii]n(l VEh df KIf'lP TfvA' CI \'II.TL' T,' '! T;"":[! {,-,'C',I c:;;-' '.',

t~o, khoa h,!C va cong ngh~ viin duy tri ch.i<;lC

Nguyan Hong Son

", ,

".,,

trong GDP M, lien t,lC bi s\lt giam (xem Bang 3) :O\;!giam Sllt ella ty trong khu vtic

dj~h vu ;rong 'Ke' ho",eh Pilat tri~n Kinh te'o

khang a",t dli<;lenhi1ng m\).etieu nay co th0 lit do thi;]" mi?t ehi1£nhi<;lequ6c gia nhiim

chit d0 trulc aily tang tnii'Jng

-_._- - -"

Ngu6n: T6ng cue Th6ng ke, Nien giam thOng ile 2004: Tinh hinh kinh a!-xa hf?i2005.

dieh v\l trong GDP eua Viet Nam moi oat

voi cae mille trong khu vtie va tren the' gioi

gioi (GDP), va t:\,I~ aong gop nay i'Jca.e'nuoe

aa tang len theo sti gia tang eua thu nhap

nhilt, nganh djeh V\l cling aa ehiil'm trung

aang hiu )' la ty trc;mg eua nhi1ng nganh

djeh V\l quan trong nhti v:).ntai, vi€;n thong,

titi ehinh, khoa h,?e va eang ngh~, dieh vu

kinh doanh, giao due va dao tao e,oinehi6m

mi?t ty tr,?ng rili nhb trong GDP

'-1

Ch1£tao

~

._ f'lgllyi'mH6ng Sdn

f~'-

Sv g)8J~j st.lf'.;6u~~.ty tr9ng khu Vli, aid)

txong xu tl-l.ephat .tTi~n C{l:-].the' gioi ng.3.Y

M6t ld., t.ile do tang ella khu VltCdieh vu

thap hdn toe d(l tiing chung clla n&n kinh t.e'

Hai In, l1J(its6' ng,mh dich V,I chi'] hic quy

nay kh6ng tang l11acon anh hLiclng d')n sV

khac, d!ic bi~t li\ cb,c nghnh nhLi khaeh

hinh djeh V,1moi nhv Uti chinh, ngan hallg,

khong, vi!-ntai hang hai, dich V'l tLi van xuc

kinh doanh bill U(lllg san chLia phat tri6n,

u!ic bi?t la hoa.t d(lng kinh doanh bat dong

san trong m(lt thdi gian dai bi bo ngo, quan

voi ty tr<)ng hi*n chi co 2,1 % la qua nho so

voi cac nLiBctreng khu vl,tc Ho"t d(lng sl,t

nghi*p co ngu6n kinh phi chu ye'u tU ngan

sach nha nLioc;

Ba la, ty tr\ll1g von d,lu tLi phat tri6n vao

khu vl,tc dieh V'l trong tbng so von d,lu tLi

Gia nh(ip WTO: Co hoi va thach thuc

eh(lm, th",m chi con giam (xein Bang 4) 80 li9u cua bang 4 eho thay, m!ie dli ty tr<)ng ella von dilu ht vao khu vl,tc djch V'l trong tbng so von dilu tv phat triiin trong thiJi k)' J.996-2003 cao hdn so voi ty trong cua von dilu tLi vao 2 khu vl,tc nang nghi*p, lam nghi*p-thi'lY san va cong nghi*p-xaydl,ing nhvng eo m(lt diE1mdang lLiu y la khu vl,tc

Mn h" tilng kinh te'-xii h(li nhLi dLidng sa, cAu eong, uLidng siit, eang,'trLiiJng h<)c,bi,inh vi*n, san vi!-nd(lng, cong s6, Dilu tv vao h"

tLivao h" tilng kinh tif-xiih(li;

Bon ld., nhiiiu dich v'lvftn thu(le cac eO quan, ddn vi va ca nhan tvthl1C hi*n nhLi

nang 8uat, chat lLi<;lng,hiij!u qua cua ho"t

ddn vi va ca nhan ti,l.ptrung vao vi*c thl,tc hi?n chue nang, nhi*in V'l chinh;

Minh , ty tr<)ng dich VJ,ltrong GDP eung dang bi giam sut lien tJ,lctrong nhiiiu nam

3, vii t?O viij!c liun

Ty trong viij!clam trong khu vl,tc dich V'l

mioc khac trong khu vl,tc (xem Bang 5)

-.

Ngu6n: Nii':n gi6m Th6'ng he nam J.996 difn 2004

._. - - -. NhDng v{ineM !GNn TEVA CHINH TR! THE GIOI So8(124) 2006

Nguyen Hong SCin (;:~lnh.~p lJ\rro: Cd,h9i \12 thach thCr(~ "

- - -

-

",0

j

,

i

,

I

i

\

II.~~

the' gioi (20,0%) va thi!-m chi thap han ca mIte trung binh eua die n&n kinh te' dang phat

la, "cae djch Vl,1khae" chie'm d.i:loi25% kim

- - ~ r -r -.-= -I~-~- - -"- "i

Ngu{i'n: ESCAP, Nicn giam tho"g he ChOuA va Thui Binh D,to'ng 2002.

xay dung va ti~n ieh_

Vi~t Nam da d"t du<;ietang tn:ldng xuat

tang trudng nay kh6ng tuong xung voi mele

tang tnidng ella thuong m'Clihang hoa 1'illh

de'n euoi nam 2003, t)~trong xuat khiiu dieh

Vl,1ella Viet Nam lit 13,4% t6ng kim ng,!-eh

Ngu6'n: Ngiin hang Nha nu6e Viij\t:Nam.

Nhin teing th~, nh$.p khAu djch vu tang

Gia nhap wro:Cd hoi va thach

h~p diln, NEiuco dinh huong phat tri@nphil h<;Jp,Vii;it Nam hoan to an co kha nang bil

dieh vv khlie"

"

'" T T)~,trqng n hz;.pkhiiu (%)

Inn, hoo "e., -1 8'.' ",9 10,9 17,3

-~~,: -

14,5

Nguo'n: Ngan hang Nlla mioc Vi~t Nam

Tham h"t thudng m?-i djch vv eua Vi~t

tang eih tham hvt trong dieh vv viim tai

co di,l tuGi khit eao va ty tr9ng hang xuit

mioe ngoai ngay eang nhi&u, Cling co s11

Can can thtidng m?i

? , ,

2000 - 2003

Ngu{J"n: Ngan hang Nha nuoe Vii;itNam

Trang so' 155 hinh thite dieh vV du<;Je'1'6

eh(te Thlidng m?-i The gioi (WTO) phan lo?-i,

"hinh thue" nity l').i baa g6m mi,lt lo').t cae

nh(l.p eu, lu(\.t qu6c te

E4~.• " -NhiJng vfinae KINH TE VA CHINH TR! THE Glcn s6 e(124) 20,)5

Pguyen Hong Sdr _~ Gia nhap WTO: CO~16iva ihach thvc

I

I

1,'_,ang::l:(' C'ac 11.1ne., L. LIln;~., '. (qc 1 V\l xuat.,. I "kh;"au eua V"l~t Nam 1 th' eo GA'fS

~

T

1

Du l~ch -1

Dj,h ,~ '" d"", "m >""~;'h '" bu, d>inh

_.,

1 -

._ -~

.

Dieh V,", ;iao thOng vf!n tai~

-"

D!ch Vl}- dong goi Giao d,!-cti6u hqc Vi).n tai tau bi@n I

f -.

I

bfic ai)ng san

."'guan: UNDI' va !'vIPI (2005), ['hat triiln khu v~lc dich uu d Viet Nam Chia khoa cho

ta ~ "0" ",,{f tn t':-!17p 'J'~,-,0' /n ~ u~u-'''''''a -/"b'

.-s::.~2.nhiipWTO: Ca h(liva thaeh thut:

:

"

'i

Bang 10 dua ra mot d"nh sach ban dau

phan ng.3nh djeh "',l ehu yi'fu nay, c6 th~ se

Bang 10: Cae thj tru'O'ng xuat kh&n djeh "1). eua Vi~t Nam

,,"",- I~"ki'i" I~-a-ic"-L 'o-"a.n -i

khoa cho Uing trudng ben vllng

nam 2005 nhu'ng von FDI vaa Vi<;itNam

nghi~p, t)~ tn;mg "on FDI tl'ang nnh vtic

tn;mg v£;n FDI tl'Ong 11nh vvc cong nghi~p

Trong C:iC: dich V\l ph~.tili chfnh, Ph.ap

va die w?n kinh te' trong khu v\ic chigH!

phlln ldn kl'l6i lu<;!ng dihi tti mioe ngoa.;

chinh, mice dAu tu chu yi'fu la My, tii'fp di':'n

1~

~

l

i

!

I I

I

i

I

Du Ijeh

,

1-._.

~

9,8

.

-: !,

,

Ngu8n: Mi)t so ngbien diu nganh thu,?c dt.ian VIE/G2/009

i.,

Nguy€m K6ng Son

Tit nam 1987, Vi~t Nam dii mil eVa n~n

tniilng khu vl.te va toan eliu Lu~t Dliu tu

mide ngoai da duqe sVa d6i 4 llin theo

quy~n ella nha dliu tu B6n mudi m6t (41)

hii[ip dlnh baa hi? dliu tu va ba mudi tam

duqe ky k@tvai nhi~u nude va lanh th6 tren

th@gidi I'Ii~n nay, Chinh phu Vi~t Nam da

eho phep nguili nude ngoai dliu tu vao Vi~t

Nam dudi moi hinh thue, bao g6m ea hinh

thue 100% v6n nuoe ngoai, trong tilt ea cae

11nhvue khong bj Chinh phu eilm doan V~

khu vue dich Vl.', ndi v&n con m9t so' h,~m

ehe' (~h:ing h,!-n nh u vi~n thong), cae nha

dliu tlt duyc pnep lien doanh vdi eae d6i tae

trong mfde Chinh phu khong eho pnep dliu

tu nude ngoai chi trong nhung 11nhvlfe co

kha nang de do,!-va lam t6n h,!-id@n:i) ban

siie van hoa; ii) an ninh qu6e gia; iii) lqi ieh

xa h9i eong c9ng; va IV)moi truilng

Tuy nhien, ti@pe~n thj truilng trong khu

vlfe dleh Vl.'v&n con la m9t viln d~ lOn Vi

dl.l, trong nnh vlfe vi~n thong, dliu tu tu

nhan va nude ngoai chi duqe tham gia vao

m,!-ng ludi vi~n thOng cd ban (ehu khong

phai theo nhu cac di~u khoan BTA) thong

qua dic dlf an hqp d6ng - hqp tae - kinh

doanh (BCC), trong do cac doanh nghi~p

nude ngoai cilp v6n dliu tu va ehia sf, l<;1i

nhu~n song kh6ng co c6 phi@u va hll.u nhu

khong co quy~n tham gia vao cong tae quan

ly Trang hll.u h@tcac truilng hqp, cae dlf an

BCC b9c 19nhi~u bilt ci).pva chinh di~u nay

'da kh6ng khuy@n khich cac nha dliu tu

tang chi phi v6n Vi~c khong co sil huu tu

quan ly se lam tang rui ro cho eac nha dliu

tu, giam mue d9 siin c6 eua v6n va h,!-nch@

khong giin k@ttraeh nhi~m quan ly voi rui

ro dliu tu nen hinh thtie hay se'lam g.iam eac sang ki@n nh{,m tang hieu qua cling nhu nhung bi~n phap quan ly lam tiing Idi nhu~n Hdn nua, qua trinh thudng luq~g thuilng ehi@mrilt nhi~u thili gian va do d6, chi phi giao djeh tang

tai bilin qu6e te' duqe quy djnh bili gilly phep, vi dl.l nhu giily phep d:ii.utu Di&unay v~ cd ban di nguqe l,!-ivdi nguyen tiie qu6e til, d6 la "nguyen tiie tlf do vi).nehuy<lnhang

hai", thea d6 m6i tuyen v~ntui bign chi cftn

dang ky vn baa eao ho,!-t.d9ng kinh doanh

ma khong elin phai e6 gifly pnep Vi dl.l,

tau eua Viet Nam hoat dong tren cae tuye'n duilng bili~ qu6c te, 'l,!-i.cang h,!-n chi Slf tham gia thj truilng nay

D6i vdi cae djeh Vl.l ti@p vi).n n9i dla

tUng duqe tie'p ei).n thj tniiJng kha tlf do, song slf d~ dang nay da hj thu h,?p kli tlt

quy djnh r{,ng chi e6 die doanh nghi~p 100% veln trong nUdc mdi duqe tham gia vao djeh vl.l d,!-ily vi).n tai bi~n va djeh Vlf keo tau tren bi~n Cae doa:nh nghi~p vdi it nhilt 51% v6n dliu tu eua Vi~t Nam co th~ tham gia viw m9t so' 11nhvlfe khae nhu d,!-i

ly djeh Vl.'vi).n tai bi~n (d,p ly giao nhi),n -forwarding agent), bele da (cI,!-ily tren m!).t dilt) , va m6i gidi hang hai Tuy nhien, cae lien doanh duqe thanh li).p'trude khi Nghj djnh nay co hi~u life khOng bj anh hUdng

ngay 6 thang 11 nam 2001 cling quy djnh

Nam Nhung quy djnh nay se khong lam tang nang life e,!-nh tranh eua nganh djeh Vlftie'p vi).ntrong nudc xet v&dai h,!-n,thil-m chi e6 th~ lam ehil-m qua trinh ehuy~n d6i

nganh e6ng nghi~p djnh hUdng djeh Vl.l

N!][/ n 9 v{n 0& KINH TEVA cHfNH TR! THE GIOISo 8(124) 2006~ ::iI:?Y",t:::"\:::::

I

J

i_~

I ,

5 -1

j -1

,

-.''1

nhu:ng nganh co 8l.;i gia bing 111<;iuh n}H1"L V(~

doanh nghi~p

-1

I

I

'I'

o

:-~-l

~-' -i

-1

-j

I

.-T

.'

<5 Viet Nam, hon mot nih. efte doanh nghi~p thuQe vii cae nganh djeh V\l, voj iy

trr;mg eao nhilt thuQe vii nganh ban buon va

Nguy€m Hong Sdn

,

<

Ngurin: TCTK, Nii!n giam thOng hi! 2003, tinh tit s5lii,.\ueua Bang 219.

iit% ~.• -:

2002, C() hon ()4,7~/odoa.nh n6hi~p d~~l,V1,1

n19t nU'tl C:lC cd Sd giilO dl.;lC va daD 1.00 co

mue vBn d,tai 0,5 ty d6ng M(\t Iii" nua, ell('

t.rrmg dO'ivai tang triJ6ng kinh te' nhung co

Wi giin 2!3 cae t6 ehue tai ch1nh chi c6 quy

mo v6n til 1 difn 4,9 ty d6ng

J

0,1 0,0

100,0 56,9

23,5 12,fi-1

5,4 \

5,2

4,5 ~

1U

i

I

0,2

39,4

'I ong,:.' 200+

.

8,6 51,6 20,4 4,8

, ".5,6

2,]

1,5 0,6 2,6 1,0 0,4 0,7 0,0 0,1 0,0 100,0 '19,9

0,1 0,1 0,0

0,5 0,5

100,0 29,6

100,0 45,1

100,0

70,8

100,0 87,2

~-_.'"

. -T6ngs5 Dich VI! - Tieu chi Vi~t Nam

Ngu6n: T6ng cvc Th6ng te, Nien gicirn thfIng he2003, tinh W soli~u eu~ Bang 237.

_._ _._. ~.

:-:i-.,.

I

I I

\

I,

l

5,1

1,7 1,4

0,4 5,2

0,3

0,3

0,2 0,1 0,0

100,0 56,9

12,5 39,4

Tong

0,0

0,2 0,0

4,2

4,9 5,3

100,0

15,5

21,4 40,4

10+

4,8

.-6,1

4,4

0,1 0,2

0,0 100,0

I 0, ] -0:91

Gia nhap WTO: CcJhoi va thach thLre.

4,1 6,4

3,9 4,7

3,3 1,2 0,2 0,1

0,3 0,2

0,1

0,0

100,0

56,4

0,2

4,5 0,2

1,3 0,3 0,2

0,2

5,3 4,4

5,3

0,1 0,0 100,0 59,2

44,0 21,3 12,6

0,5-0,9

7,0

0,2

4,0

1,5 5,6 7,1

0,7 0,3

0,2 0,3 0,1 0,0 100,0

67,4

49,2

17,6

6,0

< 0,5

Bdng 14: "~Yt.n;mg doanh nghii;p t.heo quy 1110 von, t.inh den 31/12/2002 (ty dang)

Nang, la!n, thuy s8.n

Gi"o thong! IdlO bib! IiEm lae

Dich Vl.:l- kinh doanh, bat d9ng san

~ -' -"

T6ng cqug

~-~

Djch V~l - Ticu chi Vii;t Nam

KJlilCh san! nhit himg

I Djeh Vel titi chinh

[ Kl,ai thae mo

Tii", feh cong eong

Giai trii thd thao! van hoa

~h~"n,'",'

Xay dt.fng

i-I

Ngu6'n: TeTE:., Nien giam thffng he, tfnh t.o{mtU s6li~u eua Bang 240

Phiin tram t.rong GDP

'T " 7'C'lw N" , h" k'

i,guon: 'd\, len gwm t. ong e

_ Nhlrng v,'-" 66 KINH TE VA CHfNH TR! THEG!61 s6 8(124) 200'3

"' • ~~

, I

Ngu6n: T6ng C1,lCThaug Re, Nien giorn th6n.g he 2003, linh toan ti'i s6liiju cua Bang 218.

-I-~ ~~ ~~~- !

,-

,

cang Uing Ci'Ul kbu v'-:ic ttt 1111;1n. l-lien philP

Ctla khu v1;ic nay can a.U\5C thuc O:frY bcI] cae

chinh sach khuy6n khich c1ll.utt; midc ngo!,:

khu vlic tti Dhan (chu y6u li\ c,\c h6 gia cllnh)

da chi6m toi hdn 50% GDP

Xet vE' 86 ]li<;Jngdoanh ngbi(;p tron[j n:ill

kinh t6 n6i chung, d6ll nam 2n02, c6 kil0a!,~

nhan Uina Inanbo. aa tao ra llhfin,r 1,ha'-~. 0 J ubi

Thr1 hai, vi tri dgc quyE'n eila eac doanh

binh ding trong tiiJp e~n tl,j truiJng kb ci;c

thue, Chinn phil Vi~t Nom cia di!-cbi~t Ch(, t.rong phat tri~ll cnc ngarlh cong ngh~ cao nnli cong ngh~ thong tin va truyE'n thong

cC;s6 tien tie'n, gia thue bao cap (2$/1m2) va

hO~lCvap phai rat nhiE'u trd ng"i khi ti6p

phep khong ra rang va khong minh b"ch,

by tie'p ci).n khong can xung toi cac dv an

-i%Ji

I

!

,

I

I !

,

I

Ii

!

I,

~

"

!

i

!

i

l

f