Tìm ra được thực trạng về khả năng và mối quan tâm của sinh viên chuyên ngành Ke toán - Tài chính (chương trình liên kết giữa Khoa Quốc tế với Đại học Help, Malaysia) đối với các kỹ nă[r]
Trang 1CÔNG TRÌNH NGHIÊN c ứ u KHOA HỌC SINH VIÊN
Năm học 2012
I KỸ NĂNG CẦN THIÉT ĐÓI VỚI SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH
KÉ TOÁN - TÀI CHÍNH (CHƯƠNG TRÌNH LIÊN KẾT CỦA KHOA QUỐC TÉ VỚI ĐẠI HỌC HELP, MALAYSIA)
Tác giả: Ngô Thị Thanh Thúy, Lớp K6AH1 Người hướng dẫn: GV.ThS Đoàn Anh Tuấn
HÀ NỘI, NĂM 2012
1
Trang 2MỤC LỤC
ĐẶT VẤN Đ Ề 3
1 Lý do chọn đề tài 3
2 Mục tiêu, va phạm vi nghiên cứu 3
2.1 Mục tiêu nghiên cứu 3
2.2 Phạm vi nghiên cứu 3
3 Vấn đề khoa học 4
4 Giả thuyết khoa học 4
5 Phương pháp nghiên cứu 4
6 Câu trúc của đê tài 4
Chương 1 Nền tảng về các kỹ năng cầM thiết đối với kế toán viên 5
1.1 Luật kế toán 5
1.2 Các tài liệu khác 5
1.2.1 Kỹ năng liên quan tới phương pháp 5
1.2.2 Kỹ năng m ềm 5
Chương 2 Nội dung và phương pháp nghiên cứ u 7
2.1 Nội dung nghiên cứu 7
2.2 Phương pháp nghiên cứu 7
2.3 Phương pháp thu thập dữ liệu 7
2.3.1 ỉ Phương pháp chuyên gia 7
2.3.1.2 Phương pháp chuyên khảo 8
2.3.1.3 Phương pháp phẫn tích tình huông 8
2.3.1.4 Phương pháp phi thực nghiệm 8
2.3.2 Xử lý dữ liệu 8
2.3.2.1 Tổng hợp, phân tích thông tin, dữ liệu từ phương pháp chuyên gia và phương pháp chuyên khảo 8
□ Thực trạng khả năng của sinh viên 10
Chương 3 Kết quả và giải p h áp 16
3.1 Kết quả khảo sát 16
3.2 Giải pháp 16
KỂT LUẬN 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 31 Lý do chọn đề tài
Trong quá trinh học tập và nghiên cứu ở bậc đại học, sinh viên hầu hết chỉ mới tập trung vào việc ứau dồi kiến thức chuyên môn mà chưa xác định được các yêu cầu của nhà tuyển dụng đối với sinh viên chuyên ngành kế toán - tài chính dẫn đến những hạn chế trong việc nắm bắt kiến thức và trau dồi, phát triển các ldến thức lchác ngoài kiến thức chuyên môn một cách tốt nhất Trên cơ sở tiếp thu những kiến thức đã được học và qua quá trình nghiên cứu với sự giúp
đỡ nhiệt tình của các thầy cô tham gia giảng dạy của Khoa Quốc tế, đặc biệt là sự hướng dẫn của GV.ThS (chuyên ngành tài chính - ngân hàng) Đoàn Anh Tuấn, tôi quyết định thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học “Các kỹ năng cần thiết đối với sinh viên chuyên ngành Kế toán - Tài chính (Chương trình liên két giữa Khoa Quốc tế & ĐH Help, Malaysia)”với hy vọng giúp các bạn sinh viên Khoa Quốc tế nói chung, sinh viên chuyên ngành Ké toán - Tài chính (chương trình liên kết giữa Khoa Quốc tế với Đại học Help, Malaysia) nói riêng định hướng được những kiến thức và
kỹ năng cần ừau dồi trong quá trình học đại học để có thể đáp ứng nhu cầu của nhà tuyển dụng
2 Mục tiên, và phạm vi nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Tìm hiểu các nhu cầu của nhà tuyển dụng đối với sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành kế toán - tài chính, từ đó xây dựng nên danh sách các kỹ năng cần thiết để các bạn sinh viên tham khảo
Tìm ra được thực trạng về khả năng và mối quan tâm của sinh viên chuyên ngành Ke toán
- Tài chính (chương trình liên kết giữa Khoa Quốc tế với Đại học Help, Malaysia) đối với các kỹ năng cần thiết đã được tìm hiểu Đồng thời đưa ra được một số giải pháp để các bạn sinh viên có thể tham khảo và định hướng được các kiến thức ngoài ldến thức chuyên môn trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Khoa Quốc tế
2.2 Phạm vi nghiên cứu
Thời gian thực hiện đề tài từ ngày 25.06.2011 tới ngày 28.11.2011
Đề tài hướng vào nghiên cứu các nhu cầu của nhà tuyển dụng đối với sinh viên chuyên ngành Ke toán - Tài chính và thực trạng các kỹ năng cần thiết hiện có của các sinh viên chuyên ngành Kế toán - Tài chính (chương trình liên kết giữa Khoa Quốc tế với Đại học Help,
3
Trang 4Malaysia), từ đó xây dựng nên một danh sách các kỹ năng cần thiết mà nhà tuyển dụng yêu cầu
để các sinh viên có thể tham khảo như một chuẩn đầu ra trong quá trinh học tập và nghiên cứu tại Khoa
3 Vấn đề khoa học
Ngoài kiến thức chuyên môn, kế toán viên cần phải đáp ứng được những kỹ năng cần thiết nào khác?
Các nhà tuyển dụng yêu cầu gì ở sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Ké toán - Tài chính? Sinh viên chuyên ngành ké toán - tài chính hiện đã đáp ứng được bao nhiêu và cần bổ sung những kỹ năng cần thiết nào?
Giải pháp nào giúp sinh viên chuyên ngành Ke toán - tài chính khi tốt nghiệp có thể áp dụng được nhu cầu cùa nhà tuyển dụng?
4 Giả thuyết khoa học
Việc xây dựng nên một danh sách các kỹ năng cần thiết ngoài kiến thức chuyên môn có thể giúp hỗ trợ sinh viên chuyên ngành Kế toán - tải chính đáp ứng được nhu cầu của nhà tuyển dụng sau khi tốt nghiệp
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp chuyên khảo;
- Phương pháp khảo sát;
- Phương pháp phân tích tình huống;
- Phương pháp thống kê mô tả
6 Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, và phụ lục, đề tài được chia thành 3 chương:
Chương 1 Nen tảng về các kỹ năng cần thiết đối với kế toán viên
Chương 2 Nội dung và phương pháp nghiên cứu;
Chương 3 Kết quả và giải pháp
Trang 5CHƯƠNG 1: NÈN TẢNG VỀ CÁC KỸ NĂNG CẦN THIẾT ĐÓI VỚI KỂ TOÁN VIÊN
1.1. Luật kế toán
Theo như luật kế toán hiện hành, điều 50, chương 3, số 03/2003/QH11, nội dung xoay quanh các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp, bổn phận và nghĩa vụ, tính chuyên nghiệp của kế toán viên; nhưng lại lchông hề có các thông tin cụ thể về những lcỹ năng cần thiết ngoài kiến thức chuyên môn mà một kế toán viên cần phải có để phục vụ tốt cho quả trình làm việc tại công ty 1.2 Các tài liệu khác
1.2.1 Kỹ năng ỉiên quan tới phương pháp
Kỹ năng phương pháp là những kỹ năng chuyên môn hay những kiến thức cơ bản về báo cáo kế toán - tài chính, báo cáo tài chính dành cho các công ty đã niêm yết trên thị trường chứng khoán Kỹ năng này cũng bao gồm kỹ năng kiểm toán nội bộ và phân tích tài chính, kiến thức về các hệ thống phần mềm và khả năng lập ké hoạch thuế và bộ hợp chuẩn thuế [Accounting Management Solutions, 2007]
Ngoài những kỹ năng liên quan tới chuyên môn ra, một kế toán viên cần phải phát triển
kỹ năng liên quan tới công nghệ Kỹ năng này đòi hỏi một kế toán viên có khả năng về các chương trình khởi tạo cơ sở và thiết lập chương trình, hệ thống dữ liệu ké toán, và quen thuộc với các phần mềm kế toán thông dụng Kế toán viên cũng cần phải nắm bắt được những hệ thống phần mềm mới nhất để có thể tương thích và chia sẻ dữ liệu tài chính trong một phòng và rộng hơn nữa là giữa các chi nhánh con với nhau trong những công ty lớn
1.2.2 Kỹ năng mềm
Để đạt yêu cầu tuyển dụng cho một công việc, một ứng viên phải thỏa mãn các kỹ năng
“cứng” hay còn gọi là kỹ năng chuyên môn Ví dụ, một lcế toán trưởng chắc chắn phải thành thạo các nghiệp vụ như kiểm tra chứng từ, lập báo cáo thuế, quyết toán chi pkí.v.v ; Các kỹ năng này
có thể được Iđểm tea tại chỗ hoặc kiểm chứng bởi bằng cấp và quá trình đào tạo
Tuy nhiên, có một loạt những kỹ năng khác khó đo lường hơn như kỹ năng ngoại giao, kỹ năng thiết lập quan hệ xã hội, kỹ năng đàm phán xuyên văn hóa v.v cũng đem lại những thành
5
Trang 6công cá nhân và giá trị đáng kể cho công ty mà ít chương trình giáo dục chính quy nào cung cấp cho người học
Ở bậc đại học, phần lớn sinh viên nỗ lực học vì điểm, chứ không phải vì kỹ năng Một sinh viên được đánh giá “giỏi” khi điểm tổng kết từ 8,0 trở lên Nhưng khi đi làm, nhà tuyển dụng không trả tiền để tìm kiếm bảng điểm đẹp, họ trả tiển cho các kỹ năng mang lại lợi ích thực hay gia tăng giá trị cho công ty
Kỹ năng “mềm” gồm các kỹ năng nào? Cách hiểu đơn giản nhất đó là các kỹ năng làm việc và tương tác với con người Các chuyên gia, nhân viên về tài chính và kế toán hiện đại không còn làm việc theo lối độc lập, tách biệt như lối truyền thống, họ cũng phải chịu trách nhiệm về doanh thu vả lợi nhuận như mọi bộ phận khác trong công ty Để thành công, họ sẽ càn phải có nhiều loại kỹ năng đa dạng hơn so với lối làm việc và tư duy kiểu truyền thống Vận dụng tối đa các ứng đụng của công nghệ thông tin có thể giúp vận hành tốt công việc, nhưng họ cũng phải có khả năng làm việc với rât nhiều người khác có liên quan tới công việc và nơi mình đang làm việc, lúc này kỹ năng mềm là thực sự rất cần thiết [Accountant needs soft skills, Smart Pros, April, 5 2007]
Theo như Accounting Management Solutions, 2007, kỹ năng mềm cần thiết cho kể toán bao gồm kỹ năng viét, thuyết trình, và khả năng tương tác giữa các cá nhân với nhau Thêm vào
đó, theo như một nghiên cứu khác của the Chartered Institute of Personnel and Development [Jams,-2005],-các-kỹ-năng-mềm-càn-thiết-cho-kế-toánbao-gồm-cả-k-ỹ-năng-nghe,-kỹ-năng-quảnlý thời gian, đàm phán và thương lượng
Theo như Dự án CPA Vision 2011 thực hiện bởi Hội Ke toán viên công chứng Mỹ
(.American Institute o f Certified Public Accountants - viết tắt AICPÂ) đã chỉ ra rằng năng lực
cốt lõi của một kế toán viên thành công bao gồm những kỹ năng liên quan tói lãnh đạo (leadership) và kỹ năng liên quan tới giao tiếp, các kế toán viên cần phải có khả năng trao đổi tiếp nhận thông tin một cách ăn ý, kỹ năng thuyết trinh, và các kỹ năng liên kết con người Khả năng ảnh hưởng, truyền cảm hứng và thúc đẩy những người khác cùng đạt được kết quả Hiệp hội AICPA thừa nhận rằng điều này yêu cầu phải có sự phát triển đa dạng của rất nhiều kỹ năng mới, ứng dụng củà các kỹ năng giao tiếp và các phương pháp phi truyền thống cho mục đích sử dựng nội bộ và ngoài phạm vi công ty, bao gồm rất nhiều phương pháp liên quan tới làm việc nhóm, và các kỹ năng liên quan tới con người
Trang 7CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN c ứ u 2.1 Nệỉ đung nghiên cátỉ
Tìm hiểu các nhu cầu của nhà tuyển dụng đối với sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành kế toán - tài chính, từ đó xây dựng nên danh sách các kỹ năng cần thiết để các bạn sinh viên tham líhảo
Tìm ra được thực trạng về lchả năng và mối quan tâm của sinh viên chuyên ngành Kế toán -T à i chính (chương trình liên kết giữa Khoa Quốc té với Đại học Help, Malaysia) đối với các kỹ năng cần thiết đã được tìm hiểu Đồng thời đưa ra được một số giải pháp để các bạn sinh viên có thể tham khảo và định hướng được các kiến thức ngoài kiến thức chuyên môn trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Khoa Quốc tế
Chứng minh giả thuyết khoa học: Việc xây dựng nên một danh sách các lcỹ năng cần thiết ngoài kiến thức chuyên môn có thể giúp hõ trợ sinh viên chuyen ngành Ké toán - tài chính đáp ứng được nhu cầu của nhà tuyển dụng sau khi tốt nghiệp
2.2.Phương pháp nghiên cứu
2.3.Phươngpháp thu thập dữ liệu
2.3.1.1 Phương pháp chuyên gia
Phỏng vấn các nhà tuyển dụng vả chuyên gia liên quan đến những dữ liệu cần thiết:
- GV.TS (chuyên ngành ké toán - tài chính) Lê Văn Liên
GY.TS (Bậc 1) Phan Quốc Nguyên;
- GV ThS (chuyên ngành tài chính - ngân hảng) Đoàn Anh Tuấn;
Ông Chu Văn Hùng - Phó tổng giám đốc công ty cổ phần Chứng lchoán Nhật bản
- Ông Trịnh Quang Anh, Giám đốc Trung tâm đào tạo Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam
- Bà Bùi Thu Trang, Giám đốc Tài chính vả Hành chính Tập đoàn Comin tại Việt Nam
- PGS.TS Ngô Trí Tuệ, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Bồi dưỡng cán bộ Kiểm toán Nhà nước
Trang 82.3.ỉ.2.Phưongpháp chuyên khảo
Thu thập thông tin gián tiếp qua nghiên cứu tài liệu chuyên khảo, không tiếp xúc với đối
tượng khảo sát
Sinh viên chuyên ngành kế toán tài chính khối tiếng Anh hệ đại học năm thứ 1, 2, 3,
chương trình liên kết với Đại học Help
2.3.1.4.Phifơngpháp phi thực nghiệm
Quan sát;
- Phương pháp khảo sát: điều tra bằng bảng câu hỏi đối vói sinh viên của 6 lớp: K7AH1,
K7AH3, K7AH5, K8AH1, K8AH3, K9AH1
2.3.2 X ử lý dữ liệu
2.3.2.1 Tổng họp, phân tích thông tin, dữ liệu từ phương pháp chuyên gia và phương pháp
chuyên khảo
® Yêu cầu của nhà tuyển dụng đối với sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Kế toán - tài chính
Năng lực của con người được đánh giá trên cả 3 khía cạnh: kiến thức, kỹ năng và thái độ;
-cácnghiên-cửucủanhiềutổ-chứcxãhội đãchothấy-để-thành-đạUrong-SựngMệp-tíiìkỹnăng
mềm (trí tuệ cảm xúc) chiếm đến 85%, kỹ năng cứng (trí tuệ logic) chỉ chiếm 15%
Các nM tuyển dụng vẫn thường nhắc lại một câu chuyện, cách đây chưa lâu, Tập đoàn
sản xuất chip vi tính lớn nhất thế giới Intel (Mỹ) từng thất vọng khi tuyển 2.000 nhân viên cho dự
án đầu tư vào Việt Nam, nhưng chỉ có vẻn vẹn 40 ứng viên đáp ứng được yêu cầu về kiến thức và
kỹ năng mềm Rất nhiều ứng viên còn lại có kiến thức chuyên môn tốt nhưng hổng về kỹ năng
mềm nghiêm trọng Và Intel không phải là trường họp cá biệt, có đến 80% nhà tuyển dụng than
phiền rằng nhân viên ữẻ quá yếu kỹ năng mềm, lơ ngơ, không đáp ứng được công việc dù có
bằng cấp tốt
Theo bà Hoàng Thị Mộng Liên, Giám đốc nhân sự Emst & Young: “khi được nhà tuyển
dụng phỏng vấn, sinh viên phải coi mình như sản phẩm, phải làm sao để “bán” được mình
Những sinh viên được too học bổng không phải là người có điểm cao nhất, cũng không phải giỏi
8
Trang 9tiếng Anh nhất mà là những người năng động, có kỹ năng giao tiếp, đam mê nghề nghiệp và có đạo đức”
Tương tự, Ông Trịnh Quang Anh, Giám đốc Trung tâm đào tạo Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam cũng cho rằng 4 năm học ỡ đại học, sinh viên được trang bị kiến thức nhiều nhưng khả năng thực hành rất hạn chế, thiếu kỹ năng mềm nên kiến thức học lchông vận dụng linh hoạt trong thực
tế Bên cạnh đó, ít cập nhật thông lệ quốc tế Trong khi đó để thành công trong công việc thì
sinh viên cần đến 70% năng lực xã hội Tuy nhiên, theo ông Quang Anh, sinh viên là nguồn lao động dồi dào nhất và rẻ nhất nên công ty phải chấp nhận đầu tư lớn để đào tạo và đào tạo lại, bồi dưỡng, tập huấn, kèm cặp sau tuyển dụng
Đồng quan điểm với ông Quang Anh, bà Bùi Thu Trang, Giám đốc Tài chính và Hành chính Tập đoàn Comin tại Việt Nam cho hay: “Với sinh viên tốt nghiệp ngành Tài chính - Ke toán, chúng tôi chỉ yêu cầu nắm vững các chuẩn mực tài chính kế toán hiện hành của Việt Nam
và chuẩn mực quốc tế; Am! hiểu phương pháp tổ chức bộ máy tài chính - kế toán thông -dụng trong các doanh nghiệp; Nắm vững nguyên tắc kế toán và biết lập các báo cáo tài chính cho công ty; Nắm được nguyên tắc và có thể lập các báo cáo tài chính tập đoàn ở mức độ đơn giản và yêu cầu về hiểu biết pháp luật và chính sách thuế Đặc biệt, sinh viên không thể thiếu kỹ năng mềm vì
đó cũng là một bước quan trọng để cảc sinh viên chứng tỏ được năng lực của mình”
Quan trọng hơn, khi được phỏng vấn về vấn đề kỹ năng nào là quan trọng nhất đối với sinh viên chuyên ngành kế toán mới tốt nghiệp, hầu hết các nhà quản lý và tuyển dụng đều cho biết: về lciến thức chuyên môn, sinh viên mới tốt nghiệp phải biết tình bày, phân tích số liệu, và cao hơn nữa là đưa ra tư vấn, nhưng trường hợp này (có thể đưa ra tư vấn) thì không nhiều, về
phần kỹ năng mềm, các kỹ năng quan trọng nhất đó là quản lý thời gian, kỹ năm làm việc nhóm,
và kỹ năng thuyết trình, giao tiếp
Kỹ năng giao tiép tốt là một thế mạnh đối với kế toán viên ữong công việc Đây là phương tiện cho phép kể toán viên xây dựng cầu nối với đồng nghiệp, thuyết phục người khác chấp nhận ý kiến và bày tỏ nhu cầu của mình Hơn nữa, công việc kế toán trưởng, kế toán tài chính, kế toán tổng hợp là những công việc luôn bận rộn, nhất là vào gần cuối tháng hay cuối năm, khi mà công ty phải thống kê thu chi, lương bổng cho nhân viên.v.v Do vậy, kế toán viên phải biết cách sắp xếp thời gian hợp lý để có thể hoàn thành công việc đúng tiến độ mà không hao tổn sức lực nhiều, không để có những khoảng thời gian vô ích Ông Chu Văn Hùng - Phó tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhật Bản cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ
Trang 10năng thuyết trình đối với kế toán viên Nhiều kế toán viên mới tốt nghiệp gặp trở ngại trong việc giải thích, trình bày ý tưởng của
mình với người nghe Có được kỹ
năng thuyết trình tốt giúp kế toán
viên dễ đàng hòa đồng với mọi
người trong công ty hơn, có thể hợp
tác tốt với các thành viên trong
phòng, ban của mình và tạo thiện
cảm, thuyết phục đối tác trong kinh
doanh Hơn nữa, kế toán viên cần có
kỹ năng thuyết trinh tốt để có thể giải trình với quản lý, câp trên vê các sô liệu kê toán, trình bày các báo cáo tài chính
e Thực trạng khả năng của sinh viên
Áp dụng phương pháp thống kê mô tả, chúng tôi đã thu thập được những dữ liệu như sau: Khi được hỏi những kỹ năng nào là cần thiết đối với ké toán viên mới tốt nghiệp, 70% số sinh viên được khảo sát trả lời rằng chưa xác định được, 30% còn lại có thể nêu ra được một vài
kỹ năng cơ bản, nhưng cũng không giải thích được tại sao kỹ năng đó lại quan trọng Có thể thấy rằng, hầu hết sinh viên vẫn chưa biết mình cần trau dồi thêm những kiến thức gì ngoài kiến thức
-Ghuyên-môn-để-đáp-ÚBg-đượG-nku-Gầu-nhà-t^^
viên chưa ý thức được cụ thể là mình còn thiếu và yếu về kỹ năng nào
> Khả năng sử dụng Excel, phần mềm kể toán máy
39% sinh viên cho biết chỉ nhập dữ liệu bình thường trên Excel và tính toán thủ công; 59% sinh viên biết sử dụng một số hàm, công thức cơ bản; chỉ 2% có thế xử dụng thành thạo các hàm, và công thức Tương tự, khi được khảo sát về khả năng sử dụng phần mềm kế toán máy, 22% sinh viên biết sử dụng phần mềm kế toán mẳy; 78% sinh viên trả lời rằng không biết chút gì
về kế toán máy Lý do cầo việc sinh viên chuyên ngành Kể toán - Tài chính còn kém về kỹ năng
sử dụng excel và ké toán máy là bởi trong chương trình học không có môn học dạy về Excel và
kế toán máy Hầu hết sinh viên phải tự học hoặc học thêm ở bên ngoài
> Kỹ năng viết
I w l l r w U V ĩ i Ì M Ì i i i i i i « w b à u b i
I Nhập dữ liệu bình thường & tính thủ công
I Sử dụng một số hàm, công thức
cơ bản
ỉ sử dụng thành thạo các hàm, công thức
1 0