Tải Trọn bộ giáo án môn Lịch sử lớp 8 học kì 2 - Giáo án điện tử lớp 8 học kì 2 môn Lịch sử

Pháp. Tuy nhiên, có một bộ phận địa chủ vừa và nhỏ có tinh thần yêu nước... Do chính sách cai trị của thực dân, giai cấp này thành chỗ dựa của Pháp, được Pháp trọng dụng, nâng đỡ và nắm [r]

Trang 1

GIÁO ÁN MÔN LỊCH SỬ 8 HỌC KÌ 2

PHẦN HAI LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1918 CHƯƠNG I CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC PHÁP TỪ NĂM 1858

- HS hiểu được nguyên nhân của các cuộc chiến tranh xâm lược thực dân thế

kỉ XIX và nguyên nhân sâu xa, trực tiếp để thực dân Pháp đánh chiếm Việt Nam từgiữa thế kỉ XIX

- Nắm được nét chính của tiến trình thực dân Pháp xâm lược Việt Nam

- Hiểu và cắt nghĩa được những tấm gương chiến đấu dũng cảm của nhândân và một số quan lại triều đình trong cuộc kháng chiến

- Hiểu được trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễn trong việc để nước ta rơivào tay Pháp

- Nắm được các sự kiện chính của cuộc kháng chiến anh dũng của nhân dânViệt Nam chống xâm lược Pháp

- Biết được diễn biến cuộc kháng chiến ở Đà Nẵng và ba tỉnh miền ĐôngNam Kì, cuộc kháng chiến lan rộng ra ba tỉnh miền Tây Nam Kì

2 Kĩ năng:

Trang 2

- Tiếp tục bồi dưỡng kĩ năng quan sát và sử dụng tranh, ảnh, lược đồ lịch sử

- Căm thù thái độ ươn hèn, bạc nhược, phản dân tộc của giai cấp phong kiến

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS.

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Tranh: Quân Pháp tấn công Đại đồn Chí Hoà

- Lược đồ Đông Nam Á trước sự xâm lược của chủ nghĩa tư bản phươngTây

- Lược đồ Chiến trường Đà Nẵng 1858-1859

2 Chuẩn bị của học sinh: Đọc trước bài học và sưu tầm tư liệu liên quan III PHƯƠNG PHÁP Nêu vấn đề, gợi mở và thảo luận nhóm.

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

tư bản Đông Nam Á nói chung, Việt Nam nói riêng cũng nằm trong nguy cơ đó.

Trang 3

Nhưng có nguy cơ bị xâm lược có nhất thiết phải bị mất nước không? Đó là điều chúng ta phải suy ngẫm Bài này chúng ta sẽ học làm hai tiết, trong tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu nguyên nhân của cuộc xâm lược; những nét chính của tiến trình xâm lược nước ta của thực dân Pháp từ năm 1858 đến năm 1862

1 Hoạt động 1: (19 phút) Chiến sự ở Đà

Nẵng (1858-1859)

+ GV treo Đông Nam Á trước sự xâm lược

của chủ nghĩa tư bản phương Tây lên

bảng

+ GV trình bày: Sau khi các cuộc cách

mạng tư sản ở châu Âu và Bắc Mĩ hoàn

thành, chủ nghĩa tư bản tiếp tục những

cuộc xâm lược ở châu Á, châu Phi và Mĩ

la tinh

- Bru- nây: thuộc địa Anh

- Xin-ga-po: thuộc địa Anh

- Phi-lip-pin: thuộc địa của Tây Ban Nha,

sau đó là Mĩ

- Thái Lan: nước lệ thuộc vào các nước đế

quốc

+ GV tổ chức cho HS thảo luận câu hỏi:

I THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM.

1 Chiến sự ở Đà Nẵng (1858-1859).

- Nguyên nhân Pháp xâm lược:

+ Từ giữa thế kỉ XIX, các nước tư bảnphương Tây đẩy mạnh xâm lược các

Trang 4

Nam là gì? (Học sinh trung bình)

Có nguy cơ bị xâm lược có nhất thiết phải

1858-1859 và trình bày tóm tắt cuộc xâm lược

Việt Nam của Pháp

+ GV nêu câu hỏi Vì sao Pháp lại chọn Đà

Nẵng là điểm mở đầu cho cuộc tấn công

xâm lược Việt Nam? (Học sinh khá)

Gợi ý:

- Vì âm mưu chiến lược của Pháp là thực

hiện kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh”,

chúng thấy Đà Nẵng là nơi có thể thực

hiện được ý đồ này vì Đà Nẵng cách Huế

100 km về phía Đông Nam, cảng Đà Nẵng

sâu, kín gió tàu chiến của Pháp có thể hoạt

trường, vơ vét nguyên liệu

+ Việt Nam có vị trí địa lí thuận lợi,giàu tài nguyên thiên nhiên

+ Chế độ phong kiến Việt Nam khủnghoảng, suy yếu

+ Lấy cớ bênh vực đại Gia-tô, liênquân Pháp - Tây Ban Nha kéo đếnViệt Nam

* Chiến sự ở Đà Nẵng:

+ Ngày l - 9 - 1858, quân Pháp nổsúng đánh Đà Nẵng

Trang 5

động được

- Cùng với hậu phương Quảng Nam (giàu

có đông dân) Pháp có thể thực hiện được

khẩu hiệu “lấy chiến tranh nuôi chiến

tranh”

- Chúng trông chờ vào sự ủng hộ của giáo

dân vùng này mà bọn gián điệp đội lốt

giáo sĩ đã báo là giáo dân vùng này hoạt

động khá mạnh Cho nên âm mưu của

chúng là sau khi chiếm được Đà Nẵng sẽ

vượt đèo Hải Vân đánh thốc lên Huế, buộc

triều đình Huế phải đầu hàng kết thúc

chiến tranh

HS trả lời GV bổ sung và kết luận

GV nêu câu hỏi: Trước sự xâm lược của

quân Pháp quân ta đã chiến chống như thế

nào? Kết quả ra sao? (Học sinh trung bình)

- Sáng 1.9 quân Pháp gửi tối hậu thư cho

quan trấn thủ Trần Hoàng yêu cầu nộp

thành không điều kiện và phải trả lời trong

vòng 2 tiếng Nhưng chưa đến giờ hẹn

chúng đã nã đạn đại bác như mưa vào các

đồn lũy của quân ta

- Nguyễn Tri Phương được cử làm tổng

chỉ huy mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng,

+ Quân dân ta dưới sự chỉ huy củaNguyễn Tri Phương, lập phòng tuyến,anh dũng chống trả

Trang 6

ông đã áp dụng kế hoạch gồm hai điểm:

triệt để sơ tán, làm “vườn không nhà

trống”; xây dựng phòng tuyến cản giặc từ

Hải Châu (chân đèo Hải Vân) đến Thạch

Giản dài hơn 4km Được sự ủng hộ và

phối hợp chiến đấu của nhân dân Nguyễn

Tri Phương tạm thời ngăn chặn được quân

Pháp không cho chúng tiến sâu vào đất

liền

HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi HS khác

bổ sung Cuối cùng GV kết luận

- GV nêu câu hỏi: Em có nhận xét gì về

tình hình chiến sự ở Đà Nẵng trong năm

1858? (Học sinh khá)

- HS nhận xét GV kết luận

Kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của

Pháp bước đầu đã bị thất bại

+ Sau 5 tháng xâm lược, Pháp chỉchiếm được bán đảo Sơn Trà Kếhoạch đánh nhanh, thắng nhanh củaPháp bước đầu thất bại

2 Hoạt động 2: (20 phút) Chiến sự ở Gia

Định năm 1859.

- GV nêu rõ: 2 1859, Pháp chuyển hướng

tấn công, chúng chỉ để lại 1 lực lượng nhỏ

để giữ bán đảo Sơn Trà, còn đại quân kéo

vào đánh chiếm Gia Định

- GV treo lược đồ giới thiệu thành Gia

Định, vị trí địa lí của Gia Định (Tích hợp

GDMT)

2 Chiến sự ở Gia Định năm 1859.

+ Ngày 17 - 2 – l859, Pháp tấn côngthành Gia Định, quân triều đình chống

cự yếu ớt rồi tan rã

Trang 7

- HS thảo luận nhóm: Vì sao Pháp lại

đem quân vào chiếm Gia Định? (Học sinh

Ngoài ra còn nhằm 3 mục tiêu: chiếm vựa

lúa Nam Bộ, cắt nguồn lương thực của

triều đình Huế; đi trước Anh một bước

trong việc làm chủ các cảng biển ở miền

Nam; chuẩn bị chiếm Cao Miên dò đường

sang miền Nam Trung Quốc

- GV giới thiệu qua về thành Gia Định: có

từ thời Nguyễn ánh, là thành lớn nhất ở

Nam Kì, được xây dựng theo kiểu

Vô-băng, hình chữ nhật mỗi chiều dài gần

500m, sức chứa tới 1 vạn quân, trong

thành có nhiều lương thảo khí giới, xưởng

đóng tàu, dinh thự, kho hầm.

Trước sức tấn công mạnh mẽ của địch

trấn thủ thành là Vũ Duy Ninh ra lệnh rút

Trang 8

quân, một số quan lại tự sát, một số bỏ

chạy về Vĩnh Long Tuy chiếm được chưa

đầy một buổi sáng nhưng quân Pháp đã

không thể giữ nổi thành trước phong trào

kháng chiến của nhân dân ta

- GV nêu câu hỏi: Em có nhận xét gì về

thái độ chống Pháp xâm lược của triều

đình Huế? (Học sinh khá)

(thái độ hèn nhát, bạc nhược không kiên

quyết chống giặc, không nắm được thời cơ

để hành động.)

- GV phân tích: 4 1859 Pháp vướng phải

cuộc chiến tranh với Áo trên đất Italia nên

không thể tiếp viện nhiều cho quân đội

xâm lược Việt Nam, mâu thuẫn giữa Anh

và Pháp cũng trở nên căng thẳng trong

tình hình đó Pháp đã tìm cách nghị hòa với

Việt Nam, nhưng cả hai lần nghị hòa

không thành do thái độ cố chấp của triều

đình Huế Cuối tháng 3.1860 quân Pháp

bỏ Đà Nẵng rút toàn bộ lực lượng vào Gia

Định Tháng 7 1860 phần lớn quân Pháp

ở Gia Định bị điều động sang chiến trường

Hoa Bắc chỉ để lại 1000 tên trải ra trên

một phòng tuyến khoảng 10km đối diện

Trang 9

với đại quân của Nguyễn Tri Phương Còn

Tôn Thất Cáp đang ra sức xây dựng phòng

tuyến Chí Hòa

-> Thái độ này của các tướng lĩnh và sách

lược "thủ để hòa" của triều đình Huế đã

không đuổi được quân giặc cho dù lực

lượng của chúng rất mỏng Sau Hiệp ước

Bắc Kinh được kí kết 25.10.1860 Pháp

đem toàn bộ hải quân ở Viễn Đông về Gia

Định

- GV sử dụng kênh hình 84 SGK mô tả

quân Pháp tấn công Đại đồn Chí Hòa

- GV cung cấp thông tin sự kiện triều đình

kí với Pháp Hiệp ước 1862

- GV gọi HS đọc nội dung Hiệp ước và

tóm tắt nội dung cơ bản của Hiệp ước

- GV nêu câu hỏi: Tại sao triều đình lại kí

kết Hiệp ước? Hiệp ước 1862 đã vi phạm

chủ quyền nước ta như thế nào? Tác động

như thế nào tới cuộc kháng chiến của dân

tộc ta? (Học sinh khá)

- HS trả lời theo sự gợi ý của GV

Giáo viên kết luận:

- Triều đình nhân nhượng với Pháp để bảo

vệ quyền lợi của giai cấp, dòng họ, để rảnh

+ Ngày 24 - 2 - 1861, Pháp chiếmđược Đại đồn Chí Hoà, thừa thắng lầnlượt chiếm ba tỉnh miền Đông vàthành Vĩnh Long

+ Ngày 5 - 6 - 1862, triều đình Huế kívới Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất, thừanhận quyền cai quản của Pháp ở batỉnh miền Đông Nam Kì và đảo CônLôn

Trang 10

tay ở phía Nam để đối phó với phong trào

nông dân ở phía Bắc

- Hiệp ước đã vi phạm chủ quyền dân tộc

là cắt đất cho giặc càng làm cho phong

trào kháng chiến của nhân dân càng dâng

cao mạnh mẽ hơn để chống lại kẻ cướp

nước nước và bán nước

=> Việc kí kết Hiệp ước Nhâm Tuất là

biểu hiện cho hành động của nhà Nguyễn

từng bước trượt dài trên con đường đầu

hàng Pháp xâm lược

3 Củng cố (4 phút)

- Nguyên nhân Pháp xâm lược nước ta

- Thái độ của triều đình và nhân dân trong việc chống Pháp?

Trang 11

4 Dặn dò, hướng dẫn về nhà (1 phút)

- Bài cũ: đọc lại vở ghi, SGK kết hợp với nội dung bài ghi để trả lời câu hỏi cuối bài

- Bài mới: đọc và nghiên cứu phần II

+ Xác định trên bản đồ những địa điểm diễn ra khởi nghĩa chống Pháp ở Nam Kì

+ Tìm đọc bài thơ của Nguyễn Đình Chiểu nói về cuộc kháng chiến chống Pháp

5 Rút kinh nghiệm sau tiết dạy

Trang 12

Tuần: 21 Ngày soạn:

BÀI 24 (Tiếp theo)

II CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TỪ NĂM 1858

ĐẾN NĂM 1873.

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức: được diễn biến cuộc kháng chiến ở Đà Nẵng và ba tỉnh miền

Đông Nam Kì, cuộc kháng chiến lan rộng ra ba tỉnh miền Tây Nam Kì

- Thái độ hèn nhát của nhà Nguyễn

1 Chuẩn bị của giáo viên: Bản đồ cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược

1 Ổn định lớp (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

CH: Vì sao Pháp lại chọn Đà Nẵng là điểm mở đầu cho cuộc tấn công xâm

lược Việt Nam?

Trang 13

Trả lời: :

- Vùng biển Đà Nẵng nước sâu, thuận lợi cho tầu chiến ra, vào

- Đà Nẵng gần Huế, chiếm được Đà Nẵng, tiến lên chiếm Huế, buộc triềuđình đầu hàng, nhanh chóng kết thúc chiến tranh

3 Bài mới:

Đến năm 1862, Pháp đã chiếm được ba tỉnh miền Đông Nam Kì Không dừng ở đó, Pháp tiếp tục mở rộng chiến tranh để xâm lược toàn bộ nước ta Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu vì sao Pháp lại nhanh chóng chiếm được ba tỉnh miền Tây Thái độ của triều đình và nhân dân ta thế nào? Đó là những nội dung chính chúng ta cần chú ý

miền Đông Nam Kì

+ GV trình bày: Khi thực dân Pháp nổ

súng xâm lược Đà Nẵng cũng là lúc bắt

đầu cuộc kháng chiến của nhân dân ta

chống thực dân Pháp xâm lược Tại Đà

Nẵng, đội nghĩa binh do Phạm Gia

Vĩnh đã phối hợp chặt chẽ với quân

triều đình chống giặc Nhân dân ở

những vùng có giặc, lập tức thực hiện

1 Kháng chiến ở Đà Nẵng và ba tỉnh miền Đông Nam Kì.

- Tại Đà Nẵng, nhiều toán nghĩa binhnổi dậy phối hợp với quân triều đìnhchống Pháp

Trang 14

tản cư vào nội địa quân Pháp phải

thú nhận “Đất mà chúng tôi chiếm

được thì hoàn toàn bị bỏ trống, trừ vài

nhà tranh của người dân chài” ở Nam

Định, đội quân học sinh gồm 300

người, do đốc học Phạm Văn Nghị cầm

đầu đã hăng hái vào Nam xin chiến đấu

(triều đình không chấp nhận và buộc

phải kéo quân về)

+ GV cho HS đọc tiếp 3 dòng cuối của

trang 116 trong SGK Hướng dẫn HS

ghi nhớ sự kiện đốt cháy tàu “Hi vọng”

+ GV trình bày: Từ sau Hiệp ước 1862,

bất chấp lệnh bãi binh của triều đình,

nhân dân không chịu rời vũ khí Phong

trào kháng chiến chống Pháp xâm lược

lan rộng cả Nam Kì, tiêu biểu nhất ở

thời kì này là cuộc khởi nghĩa do

Trương Định lãnh đạo

+ GV nêu câu hỏi: Em hãy kể chuyện

về Trương Định (Học sinh trung bình)

+ GV tiếp tục cho HS đọc phần chữ in

nhỏ trong SGK-trang 117; cho HS ghi

nhớ: Năm 1863, Pháp tấn công căn cứ

- Nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốtcháy tàu Hi Vọng của Pháp trên sôngVàm Cỏ Đông (10 - 12 - 186l)

- Khởi nghĩa của Trương Định ở GòCông làm cho quân Pháp khốn đốn vàgây cho chúng nhiều thiệt hại

Trang 15

chính của nghĩa quân ở Tân Hoà (Gò

Công), nghĩa quân rút về Tân Phước

Ngày 20/8/1864, trong một trận tấn

công của Pháp, Ông bị thương, để bảo

toàn khí tiết ông đã tự sát

2 Hoạt động 2: (16 phút) Kháng chiến

lan rộng ba tỉnh miền Tây Nam Kì

+ GV trình bày: Về thái độ của triều

đình Huế và việc Pháp từ ngày 20 đến

ngày 24/6/1867, đã chiếm ba tỉnh miền

Tây không tốn một viên đạn Sau đó,

nêu câu hỏi: Vì sao Pháp lại chiếm

được ba tỉnh miền Tây một cách nhanh

chóng và dễ dàng như vậy? (Học sinh

khá)

HS trả lời GV bổ sung và kết luận:

- Đối với Pháp tỏ thái độ bạc nhược, cử

người thương lương lượng với Pháp

xin chuộc ba tỉnh đã mất

- Đối với nhân dân, ra sức đàn áp các

cuộc khởi nghĩa của nông dân ở miền

Trung, miền Bắc Ngăn trở các cuộc

kháng chiến ở miền Nam

GV yêu cầu học sinh trình bày phong

trào đấu tranh của nhân dân ta ở Nam

2 Kháng chiến lan rộng ba tỉnh miền Tây Nam Kì.

- Thái độ và hành động của triều đìnhHuế trong việc để mất ba tỉnh miền Tây:

+ Triều đình Huế ngăn cản phong tràokháng chiến chống Pháp của nhân dân ta

ở Nam Kì, ra lệnh bãi binh

+ Do thái độ cầu hoà của triều đình Huế,Pháp chiếm được ba tỉnh miền Tây Nam

Kì không tốn một viên đạn (6 - 1867)

- Phong trào đấu tranh chống Pháp diễn

ra dưới nhiều hình thức phong phú :+ Bất hợp tác với giặc, một bộ phận kiênquyết đấu tranh vũ trang, nhiều trung

Trang 16

Mười, Tây Ninh.

+ Một bộ phận dùng văn thơ lên án thựcdân Pháp và tay sai, cổ vũ lòng yêu nước: Phan Văn Trị, Nguyễn Đình Chiều,Nguyễn Thông

- Ngay từ đầu, nhân dân Việt Nam đã anh dũng đứng lên chiến đấu chốngPháp xâm lược Nhưng triều đình Huế thì lo sợ, thiếu quyết tâm chống Pháp, vì lợiích của dòng họ và giai cấp nên dần dần bỏ rơi nhân dân

- Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ sau năm 1862 đã phần nào bao hàm

cả hai nhiệm vụ: Chống thực dân Pháp xâm lược và chống phong kiến đầu hàng

- Làm các bài tập cuối bài

- Đọc và trả lời các câu hỏi ở mục I bài 25

Trang 17

Tiết: 41 Ngày dạy:

BÀI 25 KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 - 1884).

- Rèn luyện kĩ năng kể chuyện, mô tả sự kiện lịch sử

- Rrèn luyện kĩ năng phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử

- Căm thù bè lũ thực dân cướp nước và bọn phong kiến bán nước

1 Chuẩn bị của giáo viên: Bản đồ cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược.

Trang 18

CH: Vì sao Pháp lại chiếm được ba tỉnh miền Tây một cách nhanh chóng và

1 Hoạt động 1: (13 phút)

GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Sau khi

chiếm được ba tỉnh miền Đông Nam Kì,

Pháp tiến hành ngay việc xây dựng bộ máy

cai trị thế nào? Nhằm mục đích gì? (Học

sinh trung bình)

1 Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh chiếm Bắc Kì.

- Pháp: bước đầu xây dựng bộ máy

cai trị và tiến hành bóc lột nhân dân

ta

Trang 19

HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi, HS khác

bổ sung GV nhận xét và kết luận

Đồng thời nhấn mạnh: Pháp bắt đầu cho

xây dựng thành phố Sài Gòn, làm cầu tàu,

sửa chữa tàu biển, vơ vét lúa gạo để xuất

khẩu; mở trường đào tạo tay sai; xuất bản

báo chí để tuyên truyền lừa bịp

GV kiểm tra trí nhớ HS: Năm 1867 có sự

kiện gì? (Học sinh trung bình)

(Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây)

GV cho HS tự đọc mục 1 SGK (trang

119-120) và tổ chức thảo luận nhóm để trả lời

câu hỏi: Sau năm 1867, tình hình Việt Nam

có những điểm gì nổi bật? (Học sinh trung

bình)

HS thảo luận và cử đại diện trình bày kết

quả của mình, nhóm khác bổ sung Cuối

cùng GV nhận xét và kết luận

- Mục đích: biến nơi đây thành bànđạp để đánh chiếm Cam-pu-chia,rồi chiếm nốt ba tỉnh miền TâyNam Kì

- Thái độ của triều đình Huế:

+ Đối với Pháp tiếp tục muốnthương lượng để chia sẻ quyềnthống trị

+ Đối với nhân dân thì ra sức bóclột và đàn áp các cuộc khởi nghĩanông dân

- Kinh tế sa sút, tài chính thiếu hụt,binh lực suy yếu

GV nêu rõ:

- Âm mưu của Pháp là muốn chiếm toàn bộ

2 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (1873)

- Âm mưu của Pháp đánh ra Bắc Kì

+ Lợi dụng việc triều đình nhờ Pháp

Trang 20

xong Nam Kì, tất nhiên sẽ chiếm Bắc Kì

- Bắc là nơi giàu tài nguyên, đông dân; lại

có sông Hồng nối liền với vùng Hoa Nam

rộng lớn của Trung Quốc Do vậy, Pháp

coi việc đánh chiếm Bắc Kì là một vấn đề

sống còn cho tương lai quyền thống trị của

Pháp ở vùng Viễn Đông

GV cho HS đọc 5 dòng đầu của mục

2-SGK (trang 120), suy nghĩ và trả lời câu

hỏi: Vậy Pháp đã xúc tiến kế hoạch đánh

chiếm Bắc Kì như thế nào? (Học sinh trung

bình)

HS trả lời câu hỏi, GV bổ sung và chốt ý

* Tổ chức thực hiện

GV bày việc quân Pháp tấn công Bắc Kì

GV nêu câu hỏi: Tại sao quân triều đình ở

Hà Nội đông hơn (7.000) mà không thắng

được giặc (200)? (Học sinh trung bình)

HS trả lời GV bổ sung và nhấn mạnh:

+ Do thái độ của triều đình hi vọng vào

thương lượng để chuộc Nam Kì nên không

cương quyết chống giặc (triều đình căn dặn

các địa phương “không nên để lộ hình tích

- Diễn biến:

+ Ngày 20 - 11 - 1873, quân Pháp

nổ súng đánh và chiếm thành HàNội Quân Pháp nhanh chóng chiếmcác tỉnh Hải Dương, Hưng Yên,Ninh Bình, Nam Định

Trang 21

+ GV nhấn mạnh tấm gương không chịu

đầu hàng giặc của Nguyễn Tri Phương (ông

sinh năm 1800, mất năm 1873, người làng

Chi Long, huyện Phong Điền, tỉnh Quảng

Trị)

GV cho HS đọc đoạn in nhỏ trong SGK,

mục 3, chỉ trên lược đồ để HS hình dung

cuộc kháng chiến của nhân dân Bắc Kì, yêu

cầu HS ghi nhớ

GV trình bày: Nhận thấy sau khi chiếm

được Hà Nội, quân Pháp vội chia nhau đi

chiếm một số tỉnh thuộc đồng bằn Bắc Bộ,

do vậy mà lực lượng giữ Hà Nội rất mỏng;

quân ta đã tổ chức từ hai ngả Bắc Ninh, Sơn

Tây hai cánh quân của Trương Quang Đản,

Hoàng Tá Viêm phối hợp với đội quân Cờ

đen của Lưu Vĩnh Phúc đã bao vây Hà Nội

Để phá vỡ thế bị bao vây, Gác- ni-ê liều

mạng hành quân lên Sơn Tây (21/12/1873)

Đến Cầu Giấy giặc bị phục kích, quân ta

chiến đấu dũng cảm, mưu trí tiêu diệt được

nhiều giặc, Gác- ni-ê bị chết tại trận

Chiến thắng Cầu Giấy khiến quân Pháp

3 Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì (1873- 1874)

- Khi Pháp kéo vào Hà Nội, nhândân ta anh dũng chống Pháp nhưtrận chiến đấu ở cửa ô Thanh Hà(Quan Chưởng)

- Tại các tỉnh đồng bằng, ở đâuPháp cũng vấp phải sự kháng cựcủa nhân dân ta Các căn cứ khángchiến được hình thành ở Thái Bình,Nam Định

- Ngày 21 - 12 - l873, quân Pháp bịthất bại ở Cầu Giấy, Gác-ni-ê bịgiết

Trang 22

hoang mang, còn quân dân ta phấn khởi,

càng hăng hái đánh giặc

Giữa lúc đó, triều đình và thực dân Pháp

lại thoả thuận nhau bằng việc kí Hiệp ước

Giáp Tuất (15/3/1874), nội dung chính:

Pháp rút quân khỏi Bắc Kì; triều đình thừa

nhận Nam Kì hoàn toàn thuộc Pháp

GV nhấn mạnh:

- Với chiến thắng Cầu Giấy là thời cơ tốt

cho ta tiến lên phản công tiêu diệt quân thù,

giành lại đất đai đã mất Nhưng triều đình vì

lợi ích dòng họ và giai cấp; cộng vào đó là

ảo tưởng vào con đường thương lượng nên

đã kí Hiệp ước

- Với Hiệp ước Giáp Tuất đã làm mất một

phần quan trọng về chủ quyền lãnh thổ,

ngoại giao và thương mại của Việt Nam

- Song triều đình Huế lại kí Hiệpước Giáp Tuất (15 - 3 - l874) Pháprút quân khỏi Bắc Kì; triều đìnhthừa nhận 6 tỉnh Nam Kì hoàn toànthuộc Pháp

Chúng ta đã thấy hai thái độ đối lập giữa triều đình và nhân dân trong việc

chống thực dân Pháp xâm lược Bắc Kì Trong khi nhân dân hăng hái chống giặc,lập nên chiến thắng Cầu Giấy, thì ngược lại vì quyền lợi ích kỉ của dòng họ, củagiai cấp và quá ảo tưởng vào thương lượng để chuộc lại Nam Kì nên triều đìnhkhông kiên quyết chống giặc, cản trở nhân dân kháng chiến, nên dẫn tới hậu quảnghiêm trọng: Pháp chiếm Bắc Kì, kí Hiệp ứơc Giáp Tuất là điều tất yếu đối vớitriều đình

Trang 23

- Học bài cũ mục 2, trả lời câu hỏi, bài tập trong SGK

- Đọc trước bài mới

+ Sưu tầm các tranh ảnh, tư liệu về việc thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kìlần thứ hai

Trang 24

BÀI 25 KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 - 1884).

II THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH CHIẾM BẮC KÌ LẦN THỨ HAI NHÂN DÂN BẮC KÌ TIẾP TỤC KHÁNG CHIẾN TRONG NHỮNG NĂM 1882 - 1884.

- Tinh thần bất khuất của cha ông ta trong chống ngoại xâm

- Việt Nam rơi vào tay thực dân Pháp là trách nhiệm của nhà Nguyễn

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

- Bản đồ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

- Một số tranh ảnh, tư liệu liên quan

Trang 25

CH: Tại sao quân triều đình ở Hà Nội đông hơn (7.000) mà không thắngđược giặc (200)?

Trả lời: Do thái độ của triều đình hi vọng vào thương lượng để chuộc Nam

Kì nên không cương quyết chống giặc (triều đình căn dặn các địa phương “không

nên để lộ hình tích tỏ ra bận rộn để tránh người Pháp ngờ vực”

3 Bài mới:

Hiệp ước Giáp Tuất đã gây ra làn sóng phản đối dữ dội trong dân chúng cả nước Đứng trước tình hình đó, thái độ của triều đình ra sao và hậu quả thế nào?

Đó là những điểm chính chúng ta cần tìm hiểu trong tiết học hôm nay

GV cho HS đọc Mục 1 Thực dân Pháp

đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (từ: Hiệp

ước đến: xâm chiếm bằng được), yêu

cầu thảo luận nhóm hai câu hỏi:

Câu hỏi: Tại sao thực dân Pháp tiến đánh

Bắc Kì lần thứ hai? (Học sinh khá)

HS dựa vào SGK thảo luận và cử đại diện

trình bày kết quả, nhóm khác bổ sung

1 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc

Kì lần thứ hai (1882).

Trang 26

Đồng thời nêu rõ cho HS biết: Thời gian

này, Anh, Đức, Tây Ban Nha có ý định

thương tuyết với triều đình Huế, khiến cho

thực dân Pháp phải hành động gấp

Tiếp đó, GV nêu câu hỏi: Trong bối cảnh

đó, tình hình nước ta từ sau Hiệp ước Giáp

Tuất thế nào? (Học sinh trung bình)

HS trả lời GV bổ sung và chốt ý:

- Triều đình có đề phòng Pháp xâm lược

trở lại Bắc Kì, nhưng không tích cực, thậm

chí còn tạo điều kiện cho Pháp chuẩn bị

xâm lăng (Hiệp ước Giáp Tuất cho Pháp

đóng một số vị trí quan trọng ở Bắc Kì,

điều tra tài nguyên, lập bản đồ )

- Kinh tế, quốc phòng Việt Nam thời gian

này ngày càng suy yếu (do chủ trương,

chính sách của triều đình)

GV trình bày: Lấy cớ triều đình vi phạm

Hiệp ước 1874, tiếp tục giao thiệp với nhà

Thanh mà không hỏi ý kiến của Pháp,

ngày 3/4/1882, quân Pháp do Ri-vi-e chỉ

huy đã kéo ra Hà Nội và giở trò khiêu

khích, rồi yêu cầu Hoàng Diệu phải rút

quân Tình hình trở nên căng thẳng, sau

khi nhận thêm viện binh, ngày 25/4/1882,

* Hoàn cảnh.

+ Nhân dân nổi dậy khởi nghĩa.+ Kinh tế kiệt quệ, giặc cướp, nhândân đói khổ

+ Mọi cải cách, duy tân bị từ chối

- Âm mưu của Pháp.

+ Sau Hiệp ước 1874, Pháp quyếttâm chiếm bằng được Bắc Kì, biếnnước ta thành thuộc địa

+ Lấy cớ triều đình Huế vi phạmHiệp ước năm l874, tiếp tục giaothiệp với nhà Thanh, Pháp đem quânxâm lược Bắc Kì lần thứ hai

Trang 27

Ri-vi-e gửi tối hậu thư cho Hoàng Diệu

buộc phải nộp thành Thời hạn chưa hết,

chúng đã đánh thành Cuộc chiến đấu ác

liệt đã diễn ra Do lực lượng địch quá

mạnh nên đến trưa hôm đó thành Hà Nội

đã thất thủ Hoàng Diệu đã tuẫn tiết trong

đèn Võ Miếu (dưới chân Cột Cờ hiện nay)

sau khi lấy máu viết Di biểu gửi triều đình

(Hoàng Diệu sinh năm 1832, người làng

Xuân Đài, huyện Điện Bàn tỉnh Quảng

Nam)

Nghe tin Hà Nội thất thủ, triều đình vội

vàng cầu cứu quân Thanh và cử người ra

Hà Nội thương tuyết với Pháp; đồng thời

ra lệnh cho quân ta phải rút lên mạn

ngược

+ GV nêu câu hỏi: Vì sao triều đình lại

làm như thế Tác hại của hành động đó

thế nào? (Học sinh khá)

HS trả lời GV bổ sung và kết luận:

- Vì quyền lợi ích kỉ của dòng họ vì ảo

tưởng vào con đường thương lượng của

triều đình vì bản chất của triều đình là

chống đối nhân dân

- Tạo điều kiện cho Pháp chiếm phần còn

* Diễn biến.

+ Ngày 3 - 4 - l882, quân Pháp doRi-vi-e chỉ huy đã kéo ra Hà Nộikhiêu khích

+ Ngày 25 - 4 - 1882, Ri-vi-e gửi tốihậu thư cho Tổng đốc thành Hà Nội

là Hoàng Diệu buộc phải nộp thành.Không đợi trả lời, Pháp mở cuộc tiếncông và chiếm thành Hà Nội, cuộcchiến đấu diễn ra ác liệt từ sáng đếntrưa Hoàng Diệu thắt cổ tự vẫn.+ Sau đó, Pháp chiếm một số nơikhác như Hòn Gai, Nam Định

2 Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng Pháp

Trang 28

lại của Bắc Kì.

GV cho HS đọc đoạn đầu của Mục 2

SGK, nêu câu hỏi: Khi Pháp đánh Bắc Kì

lần thứ hai, thái độ của nhân dân là kiên

quyết đánh địch Hãy tìm những biểu hiện

cụ thể? (Học sinh trung bình)

HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi HS khác

bổ sung

Cuối cùng GV nhận xét và kết luận

+ GV trình bày: Khi Ri-vi-e kéo quân đánh

Nam Định, quân dân ta từ Sơn Tây và Bắc

Ninh kéo về bao vây Hà Nội Trước tình

thế đó Ri- vi- e vội kéo quân về Hà Nội

Sau khi nhận thêm viện binh, liền mở cuộc

hành quân để nới rộng vòng vây Mờ sáng

ngày 19/5/1883, hơn 500 tên địch có đại

bác yểm trợ tiến theo con đường Sơn Tây

Đến Cầu Giấy, chúng lại rơi vào trận địa

phục kích của quân ta Quân địch chết rất

nhiều, những tên sống sót kinh hoàng tháo

chạy về Hà Nội Chủ tướng Ri- vi- e chết

tại trận

GV nêu câu hỏi: Chiến thắng Cầu Giấy lần

- Ở Hà Nội, nhân dân tự tay đốt nhà,tạo thành bức tường lửa chặn bướctiến của quân giặc

- Tại các nơi khác, nhân dân tích cựcđắp đập, cắm kè trên sông, làm hầmchông, cạm bẫy để ngăn bước tiếncủa quân Pháp

- Ngày l9 - 5 - l883, quân ta giànhthắng lợi trong trận Cầu Giấy lần thứhai, Ri-vi-e bị giết tại trận

- Chiến thắng Cầu Giấy lần thứ hailàm cho quân Pháp thêm hoangmang, dao động, chúng định bỏ chạynhưng triều đình Huế lại chủ trươngthương lượng với Pháp với hi vọng

Trang 29

thứ hai có ý nghĩa quan trọng thế nào?

(Học sinh trung bình)

HS trả lời GV bổ sung và chốt ý:

Khẳng định quân dân ta hoàn toàn có khả

năng đánh thắng Pháp

GV trình bày tiếp: Nhưng tình hình lại

không diễn ra như vậy Triều đình vẫn

ngăn cản những hành động chống chống

Pháp, vẫn ảo tưởng vào thương lượng để

chuộc lại Hà Nội và các tỉnh bị mất Về

phía Pháp, bọn tư bản lợi dụng việc

Ri-vi-e chết, đẩy mạnh ý đồ xâm lược, tăng thêm

viện binh Đúng lúc này Tự Đức chết, triều

đình đang lúng túng trong việc phế lập, thì

Pháp thừa cơ tấn công Thuận An

GV nêu tiếp nhấn mạnh cho HS thấy rõ tại

sao thực dân Pháp không nhượng bộ triều

đình Huế sau khi Ri- vi-e bị giết tại Cầu

Giấy:

Pháp nắm được Triều đình không kiên

quyết chống lại do ảo tưởng hơn nữa lúc

này triều đình đang lúng túng trong việc

phế lập nên Pháp tận dụng thời cơ đánh

thẳng vào nơi sát kinh đô Huế, hi vọng

sớm hoàn thành cuộc xâm lược

Pháp sẽ rút quân

3 Hiệp ước Patơnốt Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp đổ.

- Chiều 18 - 8 - 1883, Pháp bắt đầutấn công vào Thuận An, đến ngày 20

- 8, Pháp đổ bộ lên khu vực này

Trang 30

GV trình bày: Từ chiều 18/8/1883, hạm

đội Pháp do Cuốc- bê chỉ huy bắt đầu nổ

súng tấn công vào Thuận An Chiến sự

diễn ra ác liệt, đến chiều 20/8/1883, Pháp

chiếm được Thuận An Triều đình hốt

hoảng vội cử người xin đình chiến Cao ủy

Pháp là Hác-măng đi ngay vào Huế, đưa ra

một Hiệp ước đã dự thảo trước, buộc triều

chấp nhận Hiệp ước Quí Mùi (1883)

GV cho HS đọc SGK phần in nghiêng, yêu

cầu tìm nhưng nội dung chính của Hiệp

ước

- Triều đình Huế chính thức thừa nhận nền

bảo hộ của Pháp ở Bắc Kì và Trung Kì

(cắt tỉnh Bình thuận nhập vào Nam Kì; cắt

ba tỉnh Thanh-Nghệ-Tĩnh nhập vào Bắc

Kì) Triều đình được cai quản Trung Kì,

nhưng mọi việc phải thông qua viên Khâm

- Ngày 25 - 8 - 1883, triều đình Huế

kí với Pháp Hiệp ước Hác-măng

- Nội dung: thừa nhận quyền bảo hộcủa Pháp ở Bắc Kì, Trung Kì

- Sau Hiệp ước Hác-măng, Phápchiếm hàng loạt các tỉnh ở Bắc Kì:Bắc Ninh, Tuyên Quang, TháiNguyên

- Ngày 6 - 6 - l884, Pháp buộc triềuđình Huế kí Hiệp ước Pa-tơ-nốt Vớihiệp ước này, nhà nước phong kiếnNguyễn với tư cách một quốc gia độclập đã hoàn toàn sụp đổ

Trang 31

GV cho HS đọc SGK phần in nghiêng, yêu

cầu tìm những nội dung chính của hiệp

ước GV trình bày : Trái với thái độ phản

động của triều đình, nhân dân ta vẫn giữ

thái độ kiên quyết chống thực dân Pháp

xâm lược => GV yêu cầu HS tìm những

cụ thể về những thái độ đó (SGK trang

124) GV trình bày tiếp : Sự việc ký hiệp

ước Pa-tơ-nốt (Nội dung và ý đồ của Pháp)

GV kết luận: Việt Nam trở thành nước nửa

phong kiến nửa thuộc địa

=> Nước ta trở thành một nước

thuộc địa nửa phong kiến.

đoạn đế quốc chủ nghĩa, nên quyết tâm chiếm bằng được Việt Nam Cuộc khángchiến ở Hà Nội và các tỉnh Bắc Kì dấy lên trong hoàn cảnh nhà Nguyễn chỉ tìmcách hoà hoãn với Pháp, vì vậy đã không xoay chuyển được tình thế mặc dù đãgiành được chiến thắng Cầu Giấy lần thứ hai Hiệp ước Quí Mùi (Hác Măng) vàHiệp ước Pa-tơ-nôt (1884) đã đặt dấu chấm hết chế độ phong kiến ở Việt Nam,chuyển sang chế độ nửa thuộc địa nửa phong kiến

Trang 32

- Học bài cũ mục 2, trả lời câu hỏi, bài tập trong SGK

- Đọc và chuẩn bị trước bài mới

26

Trang 33

BÀI 26 PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG

NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX.

3 Thái độ: Lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc.

- Lược đồ kinh thành Huế năm 1885

- Một số tranh ảnh, tư liệu liên quan

Trang 34

CH: Vì sao triều lại làm như thế Tác hại của hành động đó thế nào?

hộ của các quan lại và nhân dân, phe chủ chiến đã ra sức chuẩn bị để chống Pháp lâu dài Quyết định chủ động tấn công quân Pháp đêm 4 rạng 5/7/1885 đã mở đầu phong trào kháng Pháp khá mạnh mẽ trong những năm cuối thế kỉ XIX Trong tiết học hôm nay, chúng ta tìm hiểu về cuộc phản công đó và những nét lớn của phong trào Cần vương

GV yêu cầu HS tự đọc đoạn đầu mục hoặc

thảo luận nhóm theo Câu hỏi Nguyên nhân

nào đã dẫn tới cuộc phản công quân Pháp ở

kinh thành Huế năm 1885? (Học sinh trung

bình)

+ HS thảo luận câu hỏi theo nhóm và cử đại

diện trình bày kết quả của mình Nhóm khác

bổ sung và kết luận

1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế tháng 7/1885.

* Nguyên nhân:

- Phe chủ chiến trong triều đìnhvẫn hi vọng giành lại chủ quyền từtay Pháp, được các quan lại thuộcphe chủ chiến và nhân dân ủng hộnên họ ra sức chuẩn bị hành động

Trang 35

GV theo dõi HS thảo luận và trình bày thêm:

Cuộc xung đột giữa phái chủ chiến và chủ

hoà trong triều đình Huế ngày càng gay gắt

Sau khi Tự Đức chết, công việc trong triều

do Hội đồng phụ chính giúp việc vua Trong

Hội đồng phụ chính có Thượng thư Bộ binh

là Tôn Thất Thuyết là người kiên quyết

chống Pháp Dựa vào số quan lại trong phe

chủ chiến, Tôn Thất Thuyết đã phế truất

những vua thân Pháp từ Dục Đức, Hiệp Hoà

đến Kiến Phúc, rồi cuối cùng đưa Hàm Nghi

mới 14 tuổi lên làm vua Khâm sứ Pháp ở

Huế không được hỏi ý kiến trước việc này,

nên gửi thư phản kháng và điều thêm quân từ

Bắc Kì vào đóng ở đồn Mang Cá Ngày

27/6/1885, Đờ Cuôc- xy kéo binh thuyền

ngoài Bắc vào đóng ở Huế Cuôc-xy muốn

bắt Tôn Thất Thuyết để bẻ gãy phe chủ chiến

nên giả tảng mời ông sang Toà Khâm sứ họp

Biết được dã tâm đó Tôn Thất Thuyết cáo ốm

không đi Tình hình ngày càng căng thẳng và

phe chủ chiến đã hành động Cuộc phản công

quân Pháp ở kinh thành Huế đã nổ ra

GV sử dụng Lược đồ kinh thành Huế năm

1885, chỉ vị trí kinh thành Huế với Đồn

- Về phía Pháp: trước hành độngngày một quyết liệt của phe chủchiến, chúng lo sợ, nên tìm cáchtiêu diệt

* Diễn biến:

- Đêm mùng 4 rạng 5/7/1885, TônThất thuyết hạ lệnh tấn công quânPháp ở đồn Mang Cá và Toà

Trang 36

Mang Cá và Toà Khâm sứ

+ GV cho HS tự đọc SGK

+ Sau khi nghe HS tường thuật, GV nhấn

mạnh nét sơ lược cần ghi nhớ:

Đêm mùng 4 rạng 5/7/1885, Tôn Thất thuyết

hạ lệnh tấn công quân Pháp ở đồn Mang Cá

và Toà Khâm sứ Bị bất ngờ, quân Pháp

hoảng loạn và cố thủ, nhưng nhờ có ưu thế về

vũ khí, nên khi trời sáng hẳn chúng phản

công, tràn vào chiếm kinh thành Huế Dọc

đường, quân Pháp thả sức cướp bóc, đốt phá,

tàn sát dân thường rất dã man

+ GV nêu câu hỏi

Vì sao cuộc phản công quân Pháp ở Huế của

phe chủ chiến lại nhanh chóng thất bại?

(Học sinh khá)

GV nghe HS trả lời và chốt lại: Pháp mạnh,

có ưu thế về vũ khí Phe chủ chiến bị động,

chuẩn bị chưa kĩ, vũ khí lạc hậu hơn

Khâm sứ

- Pháp: nhờ có ưu thế về vũ khí,chúng phản công, tràn vào chiếmkinh thành Huế

+ Dùng bản đồ, GV trình bày cuộc rút khỏi

kinh thành Huế của phe chủ chiến:

Sau cuộc phản công ở kinh thành Huế thất

bại, Tôn Thất Thuyết đón vua và tam cung

chạy khỏi Hoàng thành Đạo ngự có hơn

ngàn người, phần đông là các đại thần, ông

2 Phong trào Cần vương bùng

nổ và lan rộng.

Trang 37

hoàng bà chúa Hoàng tử Chánh Mông cưỡi

ngựa, vì chạy quá nhanh, tiền vàng dắt trong

người rơi vãi rải khắp dọc đường Hàm Nghi

ngồi kiệu lâu kêu mệt, phải chuyển sang nằm

võng

Sau hai ngày đi đường, đoàn Ngự ra đến

Quảng Trị Chiều 8/7/1885, theo lện của Từ

Dụ Hoàng thái hậu, văn võ đại thần họp và

quyết định chia đạo Ngự ra làm hai: Một đạo

theo Từ Dụ trở về Huế, gồm các Hoàng thân

và quan lại già yếu Một đạo theo vua tiếp tục

đi lên Tân Sở ở Tân Sở một thời gian, nhận

thấy căn cứ này chật hẹp lại gần Huế đã bị

giặc chiếm, Tôn Thất Thuyết quyết định đưa

đoàn vượt Trường Sơn, mượn đường trên đất

Lào, băng rừng, vượt suối, chạy lên căn cứ

sơn phòng Phú Gia (Hương Khê-Hà Tĩnh)

Quân Pháp ra sức lùng sục để bắt vua Hàm

Nghi Tháng 11/1885, Tôn Thất Thuyết lại

đưa vua quay lại căn cứ ở thượng lưu sông

Gianh (Quảng Bình) Trước những khó khăn

ngày càng lớn, Tôn Thất Thuyết lên đường

sang Trung Quốc cầu viện (12/1886) Đến

cuối năm 1888, quân Pháp có tay sai dẫn

đường đã đột nhập căn cứ và bắt sống được

+ 13/7/1885 vua Hàm Nghi ra

“Chiếu Cần vương”

+ Mục đích: kêu gọi văn thân vànhân dân đứng lên giúp vua cứunước

Trang 38

Hàm Nghi Bọn Pháp ra sức dụ dỗ, mua

chuộc không được, đã đày vua Hàm Nghi đi

an trí ở An-giê (thủ đô An-giê-ri; một thuộc

địa của Pháp) Vua sống ở đây 47 năm, thọ

64 tuổi

+ Cũng có thể cho HS tự nghiên cứu SGK rồi

yêu cầu lên bảng trình bày theo lược đồ

+ GV trình bày một vài nét về vua Hàm

Nghi và nội dung của Chiếu Cần vương:

Vua Hàm Nghi: Hàm Nghi tên thực là Ưng

Lịch, em ruột Kiến Phúc Sau khi Kiến Phúc

bị giết, Ưng Lịch khi đó mới 13 tuổi được

Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi vua ngày

1/8/1884 Lễ đăng quang của Hàm Nghi

không được Nam triều thông báo cho Khâm

sứ Pháp ở Trung Kì

Chiếu Cần vương

Dụ:

“Từ xưa kế sách chống giặc không ngoài ba

điều: đánh, giữ, hoà Đánh thì chưa có cơ

hội; giữ thì khó định hẹn được sức; hoà thì họ

đòi hỏi không biết cán

Đang lúc sự thế thiên vạn nan như vậy, bất

đắc dĩ phải dùng quyền Thái dương ra đời ở

đất Kì, Huyền Tông sang chơi đất Thục,

Trang 39

người xưa đều đã có làm

Nước ta gần đây ngẫu nhiên gặp nhiều việc

Trẫm tuổi trẻ nối ngôi, không lúc nào không

nghĩ đến tự cường tự trị Kẻ phái của Tây

ngang bức, hiện tình mỗi ngày một quá thêm

Hôm trước chúng tăng thêm binh quyền đến,

buộc theo những điều mình không thể nào

làm được; ta chiếu lệ thường khoản tiếp,

chúng không chịu nhận một thứ gì ; trong

triều đình đắn đo về hai điều: cúi đầu tuân

mạng, ngồi để mất cơ hội, sao bằng nhìn thấy

chỗ âm mưu biến động của địch mà đối phó

trước? Vì bằng việc xảy ra không thể tránh,

thì cũng còn có cái việc ngày nay để mưu tốt

cái lợi sau này, ấy là do thời thế xui nên vậy

Phàm những người cùng dự chia mối lo này

cũng đã dư biết Biết thì phải tham gia công

việc, nghiến răng dựng tóc, thề giết hết giặc,

nào ai là không có cái lòng như thế?”

+ GV chỉ bản đồ diễn tả những nơi có khởi

nghĩa hưởng ứng chiếu cần vương để HS có

thể hình dung qui mô rộng lớn của phong

trào, không cần yêu cầu ghi nhớ ở Bình Định

có Mai Xuân Thưởng; ở Quảng Ngãi có Lê

Trung Đình, Nguyễn Tự Tân; ở Quảng Nam

- Diễn biến gồm hai giai đoạn:+ Giai đoạn 1: từ 1885- 1888,phong trào bùng nổ khắp cả nước,nhất là ở Bắc Kì và Trung Kì + 11/1888 vua Hàm Nghi bị bắt vàđày sang Angiêri

=> Phong trào Cần vương kết thúcgiai đoạn thứ nhất

+ Giai đoạn 2: 1888- 1996, nhiềucuộc khởi nghĩa nổ ra với qui môlớn

Trang 40

có Nguyễn Duy Hiệu, Trần Văn Dự; ở Quảng

Trị có Trương Đình Hội; ở Quảng Bình có

Lê Trực, Nguyễn Phạm Tuân; ở Hà Tĩnh có

Phan Đình Phùng, Lê Ninh; ở Nghệ An có

Nguyễn Xuân Ôn; ở Thanh Hoá có Phạm

Bành; ở ngoài Bắc có Ngô Quang Bích,

Nguyễn Đức Ngữ (Đề Kiều), Hoàng Văn

Phúc (Đốc Ngữ), Nguyễn Văn Giáp, Tạ

Hiện, Nguyễn Thiện Thuật, Hoàng Đình

Kinh

+ Dùng bản đồ, GV giới thiệu địa bàn cuộc

khởi nghĩa

Đầu tiên địa bàn hoạt động của nghĩa

quân đã dựa vào địa thế núi rừng hiểm yếu

của hai huyện Hương Khê và Hương Sơn

thuộc tỉnh Hà Tĩnh Từ năm 1889 trở đi địa

bàn được mở rộng khắp 4 tỉnh Thanh Hoá,

Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình Căn cứ

hoạt động chính của nghĩa quân là khu Ngàn

Trươi, Vụ Quang thuộc huyện Hương Khê,

tựa lưng vào dải Trường Sơn hiểm trở Từ

II NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG

3 Khởi nghĩa Hương Khê 1895):

(1885-* Lãnh đạo: Phan Đình Phùng và

Cao Thắng

* Vị trí: Hương Khê (Hà Tĩnh).

Định dạng
Số trang	120
Dung lượng	5,72 MB