• Vì nhạc ngũ cung chỉ có 5 nốt nên không Vì nhạc ngũ cung chỉ có 5 nốt, nên không thể dùng toàn bộ các hợp âm của nhạc Tây Phương (7 nốt) để đặt hợp âm. Tây Phương (7 nốt) để đặt hợp [r]
Trang 1Sử Dụng Các Hợp Âm
Chuyển Hợp Âm(Chord Progression)
1
Trang 2Đặt Hợp Âm Trong Bài Hát
Trước khi đặt hợp âm cho một bài hát ta
Trước khi đặt hợp âm cho một bài hát, ta
phải biết:
a Bài hát ở cung thể (key) gì
a Bài hát ở cung thể (key) gì.
b Các hợp âm của bài hát là gì.
hợp âm tự nhiên của nó sẽ là:
F Gm Am Bb C Dm Edim(I ii iii IV V vi vii◦)
2
Trang 3Ôn Bài: Tìm Cung Thể Bài Hát
• Nốt kết bài hát (bè chính) thường là Cung của bài hát.
• Muốn biết bài hát ở thể Trưởng hay Thứ, chúng ta tính ra từ g y , g
Bộ Khoá (key sugnatures)
– Bài hát không có thăng hay giáng: Kết bằng nốt Đô là Đô Trưởng; kết bằng nốt
La là La Thứ.
– Bài hát có Bộ Khoá Thăng:
• Lấy dấu thăng cuối cùng tính lên 1 bậc (quãng 2 thứ), nếu trùng với Nốt Kết Bài: Bài hát ở thể Trưởng.
• Lấy dấu thăng cuối cùng tính xuống 1 bậc (quãng 2 trưởng), nếu trùng với Nốt Kết Bài: Bài hát ở thể Thứ.
– Bài hát có Bộ Khoá Giáng:
• Lấy dấu giáng cuối cùng tính lên quãng 5 (hoặc tính xuống quãng 4 dấu giáng áp
• Lấy dấu giáng cuối cùng tính lên quãng 5 (hoặc tính xuống quãng 4, dấu giáng áp chót), nếu trùng với Nốt Kết Bài: Bài hát ở thể Trưởng.
• Lấy dấu gaíng cuối cùng tính lên quãng 3 , nếu trùng với Nốt Kết Bài: Bài hát ở thể Thứ
3
Trang 4Ôn Bài: Tìm Các Hợp Âm
• Bài hát ở thể Trưởng, thứ tự các hợp âm nhưg p
sau: I – ii – iii – IV – V – vi – vii°
Trang 6Đặt Hợp Âm Trong Bài Hát
Các hợp âm có thể được đặt (chuyển) ở bất
Các hợp âm có thể được đặt (chuyển) ở bất
cứ chỗ nào trong bài hát Nhưng người ta thường đặt ở:
a.Các đầu trường canh
b.Các đầu phách mạnh
c.Những nốt quan trọng trong trường canh
6
Trang 8Chọn Lựa Hợp Âm
Với bài hát cung thể ĐÔ TRƯỞNG, mỗi 1 nốt
ểg
nhạc có thể có 3 hợp âm (triads) khác nhau
(không tính các hợp âm tăng và giảm nhân
Trang 9Chọn Lựa Hợp Âm
Nếu tính cả các hợp âm nhân tạo mỗi
Nếu tính cả các hợp âm nhân tạo, mỗi
(triads) khác nhau:
9
Trang 10Chọn Lựa Hợp Âm
Với hợp âm 3 nốt (triad) mỗi 2 nốt nhạc có
Với hợp âm 3 nốt (triad), mỗi 2 nốt nhạc có
thể có 2 hợp âm khác nhau:
1 Nốt ở dưới là 1 hợp âm
2 Từ nốt dưới tính xuống một quãng 3
10
Trang 11Chọn Lựa Hợp Âm
• Với hợp âm 3 nốt (triad) mỗiVới hợp âm 3 nốt (triad), mỗi 3 nốt3 nốt nhạcnhạc
chỉ có 1 hợp âm:
11
Trang 12Chọn Lựa Hợp Âm
• Với hợp âm 4 nốt (hợp âm 7) mỗiVới hợp âm 4 nốt (hợp âm 7), mỗi 1 nốt1 nốt
nhạc có thể có 8 hợp âm:
12
Trang 13Tìm hợp âm
Các hợp âm trong cung thể SOL TRƯỞNG:
G Am Bm C D Em F#dim
13
Trang 14• Các hợp âm khác gọi là các hợp âm phụ
(secondary), dùng xen kẽ với các hợp âm chính.
• Hợp âm tăng rất ít khi dùng
• Hợp âm tăng rất ít khi dùng
14
Trang 151 Tùy thuộc vào số nốt nhạc có trong hợp âm.
2 Tùy vào tâm tình của lời ca ùy ào tâ t của ờ ca
3 Tùy vào hợp âm ở trước và theo sau.
15
Trang 17Số nốt nhạc trong hợp âm
17
Trang 18Tâm Tình Lời Ca
Đặc tính của các Hợp Âm (Triads):
một tính cách mạnh mẽ, vươn lên, vui tươi
một tính cách mạnh mẽ, vươn lên, vui tươi
và sáng sủa
• Hợp âm thứ, ngược lại, diễn tả một tínhHợp âm thứ, ngược lại, diễn tả một tính cách nhẹ nhàng, trầm lắng, buồn thảm và
u tối
• Hợp âm tăng, nghe cứng cỏi
• Hợp âm giảm, nghe yếu ớt.Hợp âm giảm, nghe yếu ớt
18
Trang 19Chuyển Hợp Âm
(The common used chord progressions)
Bậc Hợp Âm Chuyển Hợp Âm
I Có thể chuyển đến bất cứ hợp âm nào Và bất cứ hợp âm nào cũng
có thể chuyển về nó.
ii ii – V, ii – vii◦ (4 up, 3 down)
iii iii – IV, iii – vi (2 up, 4up)
IV IV – ii, IV – V, IV – vii◦, IV – I (3 down, 2 up, 4 up)
V V – vi, V – I (2 up, 4 up)
vi vi – ii, vi – iii – IV, vi – IV, vi – V (relative key triad)
vii◦ vii◦ - I, vii◦ - III trong thể thứ
Nhìn chung, ta thấy cách chuyển hợp âm thường dùng
cĩ cơng thức sau đây, trừ hợp âm bậc “6” (hợp âm tương ứng – relative triad):
2 up , 3 down, 4 up, 5 down
19
Trang 21Chuyển hợp âm
• Hợp âm chủ (tonic) là hợp âm vững vàngHợp âm chủ (tonic) là hợp âm vững vàng nhất trong âm giai, nên được dùng nhiều
và có thể chuyển đến bất cứ hợp âm nào
và có thể chuyển đến bất cứ hợp âm nào
• Cuối câu nên dùng “strong progressions”, trong câu có thể chuyển đến bất cứ hợp
trong câu có thể chuyển đến bất cứ hợp
âm nào
21
Trang 221 Đầu bài hát dùng hợp âm chủ (G)
2 Dùng Em vì từ GÆ Em (down 3 rd ) và hợp âm sau Em ÆAm (up 4, the best!) Có thể dùng hợp âm Bm vì có thêm nốt F# ở đầu
phách 3, nhưng G ÆBm (up 3 rd ) và Bm Æ Am (down 2 nd ), BmÆD (up 3 rd ) không hay!
(up 3 ) không hay!
3 Am, vì EmÆAm (up 4 th ) và sau đó AmÆD (up 4 th ): the best!
Dùng D cũng tạm được vì trong trường canh có nhiều nốt trong
hợp âm, nhưng hợp âm kế tiếp phải đổi thành G hoặc Bm
4 Trường canh cuối cùng là kết câu, nên việc chọn lựa tùy vào hợp
âm trước và sau nó AmÆD rất tốt. 22
Trang 23Hợp âm với BASS nốt
BASS hoặc tay dưới của đàn Keyboard
• G/B (hợp âm đảo 1), G/D (hợp âm đảo 2)
• Nốt Bass không nhất thiết phải là nốt nằm trong hợp âm.g p
23
Trang 25Hợp âm 7
• Hợp âm 7: Khi hợp âm theo sau là hợpHợp âm 7: Khi hợp âm theo sau là hợp
âm đi lên quãng 4 (up 4th), người ta
thường sử dụng hợp âm 7, như V7ÆIg g p
• Ngày nay người ta dùng hợp âm 7 rất
thường xuyên, không nhất thiết là hợp âm g y g p
đi lên quãng 4 (miễn là hợp âm có nốt
cùng nốt quãng 7 hoặc dưới một bậc)
• Hợp âm 7 là một hợp âm nghịch, cho ta một cảm giác thúc bách, mong mỏi trở ề
về
25
Trang 28Hợp âm 9 (add2) 13 (add9)
• Cách sử dụng giống như hợp âm 7
• Tùy theo nốt nhạc trong trường canh
mà sử dụng
T ê K b d G7 G( dd2) à
• Trên Keyboad, G7, G(add2) và
G(add9) có thể được bấm như sau:
28
Trang 30Hợp âm SUS
• Hợp âm SUS (sus4 sus2): cũng là mộtHợp âm SUS (sus4, sus2): cũng là một
hợp âm nghịch (vì có quãng 2 trong hợp âm) nhưng cho ta một cảm giác nhẹ
âm), nhưng cho ta một cảm giác nhẹ
nhàng hơn Có thể gần như IV Æ I (Amen)
phải có nốt suspension Thí dụ, nếu dùng Csus4 thì hợp âm theo sau là C (cũng có
Csus4, thì hợp âm theo sau là C (cũng có thể là Am, Em) vì có nốt MI
30
Trang 34Nhạc Ngũ Cung
• Vì nhạc ngũ cung chỉ có 5 nốt nên khôngVì nhạc ngũ cung chỉ có 5 nốt, nên không thể dùng toàn bộ các hợp âm của nhạc
Tây Phương (7 nốt) để đặt hợp âm
Tây Phương (7 nốt) để đặt hợp âm
• Đối với nhạc ngũ cung, người ta thường đệm bằng cách rải các nốt hơn là đi hợp
đệm bằng cách rải các nốt hơn là đi hợp âm
34
Trang 35về Cách Thức Ghi Hợp Âm, chúng ta không lạm bàn đến thể nhạc Bình Ca chỉ xin nêu lên một chú thích quan trọng sau đây:
Tây Phương) với nốt Si có thể là Si giáng hoặc Si bình Mỗi nốt
nhạc có thể được chọn làm Chủ Âm (Bậc I) để tạo nên một Thể
riêng, và Thể Dorian (Re), gần gũi với âm giai Re thứ, được sử
dụng nhiều nhất trong những bài thánh ca Việt Nam Điều quan
trọng đáng lưu ý ở đây là Thể Re không bao giờ sử dụng nốt cảm
âm (là nốt bậc VII cách nốt chủ âm bậc I nửa cung) Vì thế, khi sử
dụng hợp âm bậc V, chúng ta không dùng hợp âm A trưởng
(la-do#-mi) với nốt DO#, nhưng chỉ dùng hợp âm Am (la-do-mi) với nốt
DO bình!
35