GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI SỞ GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM

Xuất phát từ những yếu tố cơ bản trên, NHCSXH đã định hướng hoạt động để phấn đấu đến năm 2010 xây dựng NHCSXH thành một Ngân hàng đủ mạnh, có khả năng quản lý tốt các nguồn vốn tín dụng

GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI SỞ GIAO

DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM

3.1 Định hướng hoạt động của sở giao dịch từ năm 2008 – 2010

3.1.1 Định hướng hoạt động của NHCSXH

Những thách thức to lớn, trong mọi thời điểm, luôn luôn có đối với tổ chức tíndụng, dù là tổ chức tín dụng Nhà nước cũng phải chấp nhận sự cạnh tranh và phảichiến thắng trong cạnh tranh Dù khó khăn đến mấy cũng phải từng bước phấn đấuhội đủ các nhân tố sau đây : Dài vốn, có màng lưới giao dịch rộng, công nghệ tiêntiến, đội ngũ cán bộ có năng lực, có tâm huyết với công việc, xây dựng được lòngtin, chữ tín đối với khách hàng

Xuất phát từ những yếu tố cơ bản trên, NHCSXH đã định hướng hoạt động để

phấn đấu đến năm 2010 xây dựng NHCSXH thành một Ngân hàng đủ mạnh, có khả năng quản lý tốt các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, đảm bảo vốn đến tay người cần vốn theo đúng chính sách, chế độ mà Nhà nước đã đề ra, mang lại hiệu quả cao cả về mặt kinh tế, chính trị và xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối phát triển kinh tế – xã hội của Đảng và Nhà nước đã đề ra

Trong giai đoạn tới, 2008-2010, tín dụng ưu đãi của Nhà nước vẫn được xácđịnh là công cụ tài chính quan trọng của Chính phủ để thực hiện các mục tiêu vềtăng trưởng và giảm đói nghèo Tuy vậy, cần đổi mới chính sách tín dụng ưu đãi

theo hướng nâng cao chất lượng hoạt động, giảm bao cấp, bền vững về tài chính và tuân thủ các cam kết quốc tế, đặc biệt là các cam kết gia nhập tổ chức thương mại thế giới Hướng chính trong đổi mới chính sách tín dụng ưu đãi là nhằm đáp ứng tốt hơn

nhu cầu tín dụng phục vụ tăng trưởng kinh tế và xoá đói giảm nghèo Chú trọng đếnchất lượng tín dụng đầu tư, giảm hỗ trợ trực tiếp từ NSNN Đổi mới hoạt động củacác tổ chức thực hiện tín dụng chính sách theo hướng tăng tính tự chủ, từng bướcbền vững về tài chính, giảm bao cấp trực tiếp từ Nhà nước Điều chỉnh mức vay và

thời hạn cho vay, tạo điều kiện để phát triển sản xuất - kinh doanh, tiến bộ và côngbằng xã hội, trực tiếp là mục tiêu xoá đói giảm nghèo.

Về chất lượng tín dụng: tập trung củng cố, nâng cao toàn diện các mặt hoạtđộng, đặc biệt là nâng cao chất lượng tín dụng: phấn đấu nợ quá hạn dưới mức 5%

Trong lĩnh vực tài chính và quản lý tài chính, phấn đấu thực hiện cân bằng thu chi trong từng năm tài chính (không lỗ) và ngày càng ít lệ thuộc vào nguồn vốn cấp của NSNN, đến năm 2010 tự cân đối được tài chính (NSNN không phải cấp bù)

Để thực hiện theo định hướng trên, trong quá trình triển khai thực hiện,NHCSXH sẽ có nhiều thuận lợi nhưng cũng gặp không ít những khó khăn

b) Về khó khăn, thách thức

- Việc thực hiện tiêu chí mới về phân loại hộ nghèo, việc dôi dư lao độngtrong quá trình đô thị hoá ở nông thôn, và chủ trương triển khai kênh tín dụng ưu đãitại các vùng kinh tế có điều kiện khó khăn là cơ hội cho NHCSXH mở rộng khốilượng tín dụng, nhưng lại nảy sinh thách thức lớn về tập trung và huy động nguồn

vốn để đáp ứng yêu cầu của các đối tượng thụ hưởng Quan hệ cung cầu về vốn luônluôn mất cân đối.

- Bước vào thực hiện kế hoạch tín dụng 5 năm (2006-2010) trong bối cảnhlạm phát tiền tệ, nạn tiêu cực tham nhũng còn nhiều nguy cơ đe doạ, việc duy trì vàquản lý vốn tín dụng đã phức tạp, khó khăn lại càng phức tạp và khó khăn hơn

- Những tồn tại yếu kém về vốn, về cơ sở vật chất kỹ thuật, về trình độ cán bộ

và những việc chưa triển khai được theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002của Chính phủ về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách kháctrong 4 năm qua cũng là những thách thức to lớn trên bước đường đi tiếp Đặc biệt làđang tồn tại ở một bộ phận cán bộ trong và ngoài ngành về nhận thức chính sách nảysinh những quan điểm khác nhau trên một số lĩnh vực cụ thể về chế độ lãi suất ưuđãi, quá nóng vội thực hiện phương pháp tín dụng như NHTM

3.1.2 Định hướng hoạt động của SGDNHCS năm 2008 – 2010

1 Công tác kế hoạch, nguồn vốn và tín dụng:

Sở giao dịch xác định trong giai đoạn 2008 – 2010 công tác huy động vốn lànhiệm vụ trọng tâm chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn vốn giải ngân cho cácchi nhánh trong toàn hệ thống theo chỉ đạo của NHCSXH Do vậy, Sở giao dịch sẽtập trung tăng cường liên hệ chặt chẽ với các tổ chức, đối tác có nguồn vốn dồi dào

và có khả năng huy động với lãi suất hợp lý để huy động gửi tiền tại Sở giao dịch

Mở rộng thêm quan hệ tín dụng với các đối tác mới để huy động vốn đảm bảo đápứng đủ nguồn vốn theo kế hoạch tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống

Mở rộng cho vay hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ theo dự án KFW Tiếp tụcliên hệ với các doanh nghiệp vừa và nhỏ để xem xét thẩm định và cho vay, kiểmtra đôn đốc các doanh nghiệp đang có dư nợ, trả gốc lãi đầy đủ, đúng hạn, củng cố

và nâng cao chất lượng tín dụng

Thực hiện tốt công tác thu nợ để có đủ nguồn vốn giải ngân quay vòng chosinh viên nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu vay vốn của sinh viên hiện đang có dư nợtại Sở giao dịch NHCSXH.

2 Công tác kế toán ngân quỹ:

Để phát huy những kết quả đã đạt được trong 5 năm qua, công tác kế toántrong những năm tiếp theo phấn đấu thực hiện theo phương hướng an toàn, hiệuqủa, trung thực, khách quan, thực hiện tốt chức năng tham mưu cho ban lãnh đạotrong công tác chỉ đạo điều hành

Cụ thể là:

- Củng cố nâng cao chất lượng công tác kế toán tại đơn vị, từng bước nângcao chất lượng đội ngũ cán bộ kế toán thông qua các hình thức tự nghiên cứu họctập, tham gia các lớp đào tạo, tập huấn do Sở giao dịch và TW tự tổ chức

- Theo dõi, hạch toán chính xác các nghiệp vụ kế toán nội, ngoại bảng, đảmbảo an toàn tài sản, thực hiện tốt công tác quản lý nguồn vốn nội, ngoại tệ doTrung ương giao quản lý Thực hiện điều chuyển vốn theo đúng chỉ tiêu kế hoạchđược thông báo

- Bám sát các chỉ tiêu kế hoạch tài chính được duyệt, tổ chức thực hiện tốt

kế hoạch tài chính hàng năm với phương châm tiết kiệm, hiệu quả

- Làm tốt chức năng phân hệ chi nhánh trong công tác chuyển tiền điện tửngoại tỉnh

- Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn nghiệp vụ để có đội ngũ cán bộ kế toántinh thông nghiệp vụ nhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán và quản lý tàichính

- Tăng cường công tác kiểm soát kế toán, lên kế hoạch tự kiểm tra để kịpthời phát hiện tồn tại để có biện pháp chấn chỉnh và chỉnh sửa.

- Đảm bảo an toàn và an toàn tuyệt đối trong công tác tiền tệ kho quỹ tại Sởgiao dịch; có phương án đảm bảo an toàn và phòng chống cháy nổ trong khi vậnchuyển tiền và thực hiện các giao dịch bằng tiền mặt bên ngoài trụ sở Ngân hàng

- Về công tác thanh toán: Triển khai tham gia hệ thống thanh toán liên Ngânhàng và thanh toán bù trừ điện tử tạo Ngân hàng Nhà nước để có thể mở rộng thêmmột số hình thức dịch vụ thanh toán đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng

3 Công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ:

Tiếp tục kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, kiểm toán theohướng bổ sung thêm biên chế và tăng cường năng lực công tác cho cán bộ, đáp ứngyêu cầu và sẵn sàng đón nhận triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Sở giao dịchkhi được Tổng giám đốc giao

Tổ chức và thực hiện tốt Quy định về chức năng nhiệm vụ của Phòng KTNBnhằm hạn chế sai sót trong hoạt động tác nghiệp trên tất cả các mặt nghiệp vụ của

Sở giao dịch để đưa ra các kiến nghị phù hợp, kịp thời và nâng cao kỷ cương kỷluật trong chỉ đạo điều hành

Thực hiện các nhiệm vụ khác của Tổng giám đốc, Giám đốc Sở giao dịchgiao

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Sở giao dịch ngân hàng chính sách xã hội.

3.2.1 Hoàn thiện bộ máy tổ chức và hoạt động

Sở giao dịch ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam được thành lập theoquyết định của NHCSXH và của thủ tướng chính phủ nhằm thống nhất các nguồnlực tài chính, thiết lập cơ chế hoạt động phù hợp, góp phần thực hiện hiệu quả mục

tiêu hỗ trợ của nhà nước đối với các đối tượng chính sách của ngân hàng chínhsách Tuy đi vào hoạt động từ năm 2002 đến nay, nhưng mô hình tổ chức và bộmáy hoạt động còn nhiều bất cập Xét theo chức năng nhiệm vụ của ngân hàngchính sách giao không đủ năng lực hoạt động để phát triển lâu dài bền vững Do

đó, hoàn thiện mô hình tổ chức và xây dựng bộ máy hoạt động là một đòi hỏi bứcthiết ngay từ giai đoạn đầu mới hoạt động Ngoài bộ máy tổ chức cũ thì cần hoànthiện và xây dựng bộ máy hoạt động bộ phận chủ yếu như hoàn thiện hệ thốngquản trị rủi ro: Rủi ro hoạt động kinh doanh tín dụng ngân hàng đến từ nhiều phía

và từ tất cả các đối tượng hoạt động kinh doanh, đặc biệt đối với hoạt động kinhdoanh của sở giao dịch là phục vụ các đối tượng thuộc diện chính sách xã hội lạichủ yếu ở trên địa bàn là các vùng nông nghiệp, nông thôn, nên quản trị rủi ro cầnphải được coi trọng ngay từ khâu xây dựng các cơ chế vận hành trong định hướngphát triển của sở Lâu nay, do kế thừa từ ngân hàng phục vụ người nghèo, nên mớichỉ quan tâm đến kiểm tra kiểm soát, xử lý nên còn thiếu tính hệ thống, chủ động,phòng ngừa Do vậy, để hoạt động quản trị rủi ro có hiệu quả, nhằm nâng cao nănglực hoạt động tín dụng, ngân hàng chính sách xã hội cần sớm tiến hành:

Hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro toàn diện đầy đủ các loại rủi ro theohướng tập chung tại hội sở chính Hệ thống này cần được thống nhất trong cả ngânhàng Trách nhiệm rõ ràng theo từng cấp quản lý

Xác định và đánh giá rủi ro: Tất cả các rủi ro trọng yếu có thể ảnh hưởngđến mục tiêu chiến lược phát triển của sở sẽ được xác định rõ ràng và thườngxuyên xem xét, đánh giá Hệ thống xác định và đánh giá rủi ro sẽ cho phép xácđịnh được rủi ro mới, rủi ro tiềm tàng, rủi ro có thể kiểm soát được

Hoạt động kiểm soát và phân trách nhiệm giữa các bộ phận:

Kiểm soát ở cấp lãnh đạo: ban lãnh đạo thường xuyên nhận được các báocáo định kì về tình hình rủi ro, sự tuân thủ và trạng thái rủi ro

Kiểm soát hoạt động: kiểm tra, giám sát các hoạt động rủi ro, báo cáo trạngthái rủi ro Nội dung báo cáo và kỳ báo cáo được xác định theo cấp quản lý kinhdoanh.

Tuân thủ các giới hạn rủi ro: xác định các giới hạn rủi ro và bảo toàn tuânthủ đúng

Phê duyệt và uỷ quyền: Sẽ có sự uỷ quyền phê duyệt giao dịch trong phạm

vi giới hạn theo uỷ quyền, đảm bảo việc chấp nhận rủi ro của ngân hàng được phêduyệt ở cấp lãnh đạo

Thẩm tra đối chiếu

Hệ thống kiểm tra kiểm soát nội bộ có hiệu quả

Kiểm soát hoạt động quản lý rủi ro và xử lý rủi ro: Phòng kiểm tra kiểmtoán nội bộ tại sở giám sát việc tuân thủ các chính sách, quy trình quản lý rủi ro đặt

ra Phòng kiểm tra kiểm toán nội bộ sẽ hoạt động độc lập với chức năng quản lý rủi

ro hàng ngày và có trách nhiệm báo cáo lên ban giám đốc nhằm cung cấp các ýkiến không chênh lệch về hoạt động quản lý rủi ro Các bộ phận quản lý rủi ro của

sở sẽ thiết lập các quy trình tự kiểm tra, kiểm soát hoàn chỉnh Bất cứ sự yếu kémnào phát hiện trong hệ thống quản lý rủi ro đều được báo cáo lên ban điều hànhtheo quy trình báo cáo đã được quy định

3.2.2 Nâng cao năng lực điều hành, quản trị của các cấp lãnh đạo

Sự chỉ đạo quan tâm của hội đồng quản trị và ban tổng giám đốc là yếu tốquyết định cho sự thành công của sở giao dịch Đồng thời SGD cũng đã kết hợpchặt chẽ với các phòng ban của hội sở chính cộng với tính chủ động trong công tácđiều hành là yếu tố quyết định đến sự thành công

Vậy nâng cao năng lực quản trị điều hành các cấp lãnh đạo, quản lý trong sở

sẽ là một giải pháp quan trọng trong hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tíndụng

Hoàn thiện quy chế làm việc của các cấp lãnh đạo, năng lực thực tế của banlãnh đạo: Cần có sự tuyển dụng đầu vào với chất lượng tốt, trong quá trình làmviệc thường xuyên đào tạo thêm cho ban lãnh đạo.

3.2.3 Nâng cao hiệu quả đầu tư vốn tín dụng

Như đã trình bày ở những phần trên, Chất lượng tín dụng và đảm bảo an toàntrong quản lý vốn tín dụng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố Để nâng cao năng lựcquản lý SGDNHCSXH cần thực hiện các giải pháp quản lý phù hợp như:

- Xây dựng quy chế cho vay thống nhất và phù hợp với đối tượng khách hàngcủa SGDNHCSXH Xây dựng đề án trình Chính phủ cải tiến quy chế cho vay hssv,

và cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ

- Nâng cao chất lượng tín dụng, giám sát rủi ro và áp dụng cơ chế trích lập, sửdụng quĩ dự phòng rủi ro theo chuẩn mực kế toán Quốc tế

Biện pháp nâng cao chất lượng tín dụng, giám sát rủi ro của SGDNHCSXHtrong thời gian tới phải là:

+ Ngân hàng phối hợp chặt với Chính quyền địa phương và các tổ chức chínhtrị- xã hội, các cơ quan thực hiện chương trình tăng cường kiểm tra giám sát và đônđốc thu hồi nợ quá hạn Đối với các khoản cho vay mới phải có thẩm định kỹ Đểthực hiện tốt giải pháp này, SGDNHCSXH cần đào tạo và hướng dẫn phương phápthẩm định cho vay cho các tổ chức chính trị- xã hội là bên nhận uỷ thác, đồng thờihướng dẫn người vay cách làm ăn, tranh thủ các nguồn tài trợ nhân đạo trong vàngoài nước, phục vụ sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống, tập trung

rà soát các khoản đã cho vay, phân loại và đánh giá đúng tình trạng khoản vay, khảnăng thu hồi nợ…qua đó đưa ra những biện pháp xử lý phù hợp

+ SGDNHCSXH cần xếp loại các khoản vay dựa trên các yếu tố về tính hợp pháp của người vay vốn, khả năng tài chính, khả năng trả nợ, thời gian nợ, các điều kiện kinh tế xã hội có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ…Trong hạch toán kế toán

cần tổ chức hạch toán phân loại nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày

22/4/2005 của Thống đốc NHNN Mặc dù SGDNHCSXH không phải là đơn vị phảithực hiện phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, nhưng việc phân loại nợ theo quyết định này rất khoa học và phù hợp vớithông lệ quốc tế, SGDNHCSXH cũng nên thực hiện

+ Giám sát chặt chẽ nhằm hạn chế tối đa các rủi ro tín dụng, thường xuyênphân tích tình hình tín dụng, duy trì hệ thống kiểm tra và rà soát nợ nhằm sớm pháthiện những khoản vay tiềm ẩn khả năng khó thu hồi Cần xây dựng Quy trình tíndụng thật cụ thể, thiết lập và phân chia nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm trong từngcông đoạn cho vay, gắn trách nhiệm và nghĩa vụ của các tổ chức chính trị-xã hội,các tổ vay vốn, các cơ quan quản lý chương trình phải chịu trách nhiệm bồi hoàn vậtchất khi thực hiện vượt quyền hạn và để xảy ra xâm tiêu, chiếm dụng vốn Nội dungnày cần được ghi rõ trong các hợp đồng uỷ thác và các văn bản liên tịch ký với các

tổ chức chính trị-xã hội

+ Tập trung xử lý các khoản nợ rủi ro do thiên tai bằng nguồn từ NSNN Đây

là số vốn tương đối lớn, kết quả xử lý phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng tài chínhcủa NSNN:

- Cần có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn nợ quá hạn mới tiếptục phát sinh như chấn chỉnh lại các thiếu sót ở các khâu trong quá trình cho vay

- Tổ chức kiểm tra sử dụng vốn vay chi tiết đến từng kháchhàng, từng món vay kết hợp với đánh giá, phân loại nợ cụ thể

- Những trường hợp khách hàng cố tình dây dưa, chây ỳ để nợquá hạn kéo dài, ngân hàng phải sử dụng biện pháp cứng rắn kết hợp với sự hỗ trợ củachính quyền địa phương, các cơ quan chức năng có liên quan Làm cương quyết, dứtđiểm từng trường hợp tránh sự lan truyền chây ỳ không hoàn trả gốc và lãi

- Về phương pháp tín dụng: cần chuyển mạnh sang đầu tư theo chương trình

có mục tiêu được người nghèo chấp thuận Đồng thời, có đề án tăng cường năng lực

quản lý theo hướng xây dựng Ngân hàng điện tử trong tương lai, thay thế quy trìnhcông nghệ thủ công năng suất lao động thấp, bộ máy quản lý cồng kềnh, kém hiệuquả, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, tham ô, phấn đấu giảm chi phí giao dịchđến mức tối thiểu cho khách hàng và Ngân hàng

- Kinh nghiệm các nước cho thấy, cần có sự ràng buộc giữa cho vay ưu đãivới huy động tiết kiệm từ các hộ nghèo Điều này là rất cần thiết, nhằm: Tạo thóiquen tiết kiệm cho các đối tượng vay vốn, đặc biệt là người nghèo Đây là điềukiện rất cần thiết để thoát nghèo, điều này gián tiếp làm giảm số HSSV có hoàncảnh khó khăn Để kích thích tiết kiệm cho các đối tượng chính sách thì phải gắnchặt giữa giải ngân vốn ưu đãi với tiết kiệm, nếu món tiết kiệm càng cao thì mứccho vay vốn càng cao và ngược lại Tác động tích cực khiến vốn ưu đãi quay vòngnhanh, nâng cao chất lượng vốn tín dụng ưu đãi

- Gắn bó sâu sắc hơn trách nhiệm cùng SGDNHCSXH đối với công tác chovay các đối tượng chính sách, buộc SGDNHCSXH phải thường xuyên cải tổ hoạtđộng để đáp ứng nhu cầu của các đối tượng này, từ đó tạo được lòng tin, nâng cao

“thương hiệu” của NHCSXH Đây chính là nền tảng để NHCSXH phát triển hiệuquả, gia tăng trong sự ổn định, bền vững

Tăng cường công tác quản lý nợ và giải quyết nợ quá hạn: Đây là biện pháp

có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định thực thi chu trình khép kín của một khoảntín dụng, đó là vấn đề sống còn của Ngân hàng Nhưng trong hoàn cảnh hiện naySGDNHCSXH cần chủ động và thực hiện tốt các vấn đề sau:

* Để tăng cường công tác quản lý nợ quá hạn:

Chấp hành nghiêm túc các quy định hiện hành về hoạt động tín dụng để cóbiện pháp thực hiện và khắc phục kịp thời Yêu cầu các chi nhánh, tổ tín dụng phải thực hiện tốt các quy định về chế độ, thủ tục, thể lệ tín dụng, quy trình chovay, quản lý hồ sơ, theo dõi tình hình sử dụng vốn vay của khách hàng Mỗi khiđưa ra quyết định phải có sự cân nhắc kỹ càng, không xem xét qua loa, đại khái mà