Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ đào tạo trực tuyến tại việt nam một nghiên cứu dịch vụ đào tạo tiếng anh trực tuyến

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố mở rộng của mô hình chấp nhận công nghệ TAM là Thiết kế khoá học trực tuyến, Thiết kế giao diện người dùng, Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đâ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP.HCM KHOA QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP

- -

NGUYỄN DUY HÙNG

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH SỬ DỤNG DỊCH VỤ ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN TẠI VIỆT NAM: MỘT NGHIÊN CỨU DỊCH VỤ

ĐÀO TẠO TIẾNG ANH TRỰC TUYẾN FACTORS INFLUENCING THE INTENTION TO USE E-LEARNING IN VIETNAM: AN EMPIRICAL INVESTIGATION IN ONLINE ENGLISH

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC

BÁCH KHOA – ĐHQG - HCM

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Phạm Quốc Trung

Cán bộ chấm nhận xét 1: TS Trương Thị Lan Anh

2 Thư kí: TS Phạm Xuân Kiên

3 Phản biện 1: TS Trương Thị Lan Anh

4 Phản biện 2: TS Nguyễn Vũ Quang

5 Ủy viên: TS Phạm Quốc Trung

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá luận văn và Trưởng khoa quản lý chuyên ngành sau khi luận văn đã được sửa chữa (nếu có)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

- -

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ

Họ tên học viên: NGUYỄN DUY HÙNG MSHV: 1570500

Ngày, tháng, năm sinh: 26-06-1981 Nơi sinh: Quảng Ngãi

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02

I TÊN ĐỀ TÀI: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH SỬ DỤNG DỊCH

VỤ ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN TẠI VIỆT NAM: MỘT NGHIÊN CỨU DỊCH

VỤ ĐÀO TẠO TIẾNG ANH TRỰC TUYẾN

II NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG:

Đề tài được thực hiện nhằm đạt được những mục tiêu: Xác định và đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến Đề xuất hàm ý quản lý để thúc đẩy việc phát triển các dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến phù hợp và đạt hiệu quả hơn

III NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 26-02-2019

IV NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 20-05-2019

V CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: TS PHẠM QUỐC TRUNG

LỜI CẢM ƠN

Luận văn thạc sĩ là cột mốc quan trọng để kết thúc chương trình học, đồng thời cũng là công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên bài bản nhất của tôi bên lĩnh vực khoa học xã hội, nên đối với tôi nó rất có ý nghĩa về mặt kỉ niệm, về mặt học thuật có thể đây là tiền đề giúp tôi định hướng phát triển sự nghiệp nghiên cứu khoa học sau này

Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ từ thầy

cô, bạn bè, gia đình và đồng nghiệp Đặc biệt là sự hỗ trợ tư vấn nhiệt tình từ thầy Phạm Quốc Trung, người đã giúp đỡ, hướng dẫn tôi rất nhiều để hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến thầy Phạm Quốc Trung và toàn thể quý thầy cô khoa Quản lý công nghiệp đã truyền đạt cho tôi rất nhiều kiến thức và kinh nghiệm trong thời gian qua giúp tôi hoàn thành khóa học cũng như luận văn tốt nghiệp này

Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè, đồng nghiệp, đặc biệt là những anh chị em MBA các khóa trước đã chia sẽ rất nhiều kinh nghiệm và tài liệu giúp tôi có thể hoàn thành thành luận văn tốt nhất có thể

Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình luôn là động lực lớn để tôi cố gắng học tập và vượt qua khó khăn để đạt được thành quả này

Tp HCM, ngày 20 tháng 05 năm 2019

Người thực hiện luận văn

Nguyễn Duy Hùng

Nghiên cứu được tiến hành thông qua hai bước là nghiên cứu định tính sơ bộ

và nghiên cứu định lượng Nghiên cứu định tính sơ bộ dùng phương pháp thảo luận tay đôi để hiệu chỉnh lại thang đo cho phù hợp Nghiên cứu định lượng sử dụng phương pháp khảo sát bằng bảng câu hỏi với 244 mẫu được chon lọc Dữ liệu thu thập được sử dụng để đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng phân tích hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích nhân tố khẳng định CFA, Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) và kiểm định giả thuyết của mô hình nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố mở rộng của mô hình chấp nhận công nghệ TAM là Thiết kế khoá học trực tuyến, Thiết kế giao diện người dùng, Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây và Nhận thức sự tương tác Cả bốn thành phần này đều ảnh hưởng đến Ý định sử dụng khoá học tiếng Anh trực tuyến

Trong điều kiện giới hạn về nguồn lực và thời gian, nghiên cứu này đã không tránh khỏi một số hạn chế nhất định Tuy nhiên, với kết quả đạt được, nghiên cứu này có thể hữu ích cho các doanh nghiệp trong việc xây dựng kế hoạch và chiến lược kinh doanh dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến ở Việt Nam

ABSTRACT

The study aims to test and measure the impact of factors affecting the intention to use an online English Learing in Vietnam Among the behavioral theory of conceptual research concepts of the TAM (Technology Acceptance Model), the intention to use an online English learning is considered a predictor of customer behavior Therefore, this study aims to explore a number of factors that influence the intention to use an online English learning Through the expansion of the TAM (Technology Acceptance Model), the exploratory factors include: Online course design, User interface design, Previous online learning experience, Perceived Interaction

Based on these basis theoretical, a research model was used to test the hypothesis The steps used to test the research model is preliminary and formal study Preliminary studies include qualitative research through interviews and preliminary quantitative study with structured questionaire conducted on samples of size n = 10 This step used to evaluate te reliability and validity of scale (use SPSS 23 software) Research done by formal quantitative methods with sample size n = 244 This step aims to test the reliability, validity of scale and testing theoretical model with Structural Equotion Model (use AMOS 23 software) The collected data is used to assess the reliability of the scale by analyzing Cronbach's Alpha coefficient, Exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, Analysis of linear structure model (SEM) and testing hypotheses of the research model

The research results show that the External variables of the TAM are online course design, user interface design, Previous online learning experience and Perceived interaction All four components affect the intention to use an online English Learning

In the condition of lack of time and resources, the research did not avoid some limitations However, with the results achieved, this study could be useful for

businesses in developing strategies for business and marketing Especially, useful for businesses e- learing services in the Vietnamese market

LỜI CAM ĐOAN CỦA TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Tôi xin cam đoan luận văn này là do tự bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Phạm Quốc Trung và không sao chép từ bất kỳ công trình nghiên cứu của các tác giả khác để làm thành sản phẩm của riêng mình

Tất cả thông tin thứ cấp được sử dụng trong luận văn này đều có nguồn gốc và được trích dẫn rõ ràng Các số liệu sơ cấp được sử dụng trong luận văn này đều được thu thập rõ ràng, tuân thủ đúng nguyên tắc và các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian dối nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về mặt nội dung của luận văn do tôi thực hiện Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh không liên quan đến những vi phạm tác quyền và bản quyền do tôi gây ra trong quá trình thực hiện nếu có

Tp.HCM, ngày 20 tháng 05 năm 2019

Người thực hiện luận văn

Nguyễn Duy Hùng

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1

1.1 LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 4

1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

1.5 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 6

1.6 BỐ CỤC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 6

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 7

2.1 CƠ SỞ LÍ THUYẾT 7

2.1.1 Đào tạo trực tuyến (E-learning) 7

2.1.1.1 Ý định sử dụng 7

2.1.1.2 Thiết kế khoá học trực tuyến 7

2.1.1.3 Thiết kế giao diện người dùng 8

2.1.1.4 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây 8

2.1.1.5 Nhận thức sự tương tác 9

2.1.1.6 Nhận thức dễ sử dụng 9

2.1.1.7 Nhận thức hữu ích 9

2.1.2 Mô hình lí thuyết hành động hợp lí TRA 9

2.1.3 Mô hình lí thuyết hành vi dự định TPB 10

2.1.4 Mô hình chấp thuận công nghệ TAM 11

2.2 CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 12

2.2.1 Nghiên cứu của I-Fan Liu và cộng sự (2010) 12

2.2.2 Nghiên cứu của Park và cộng sự (2012) 13

2.2.3 Nghiên cứu của Zhen Shao và Ming Yang (2017) 15

2.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC GIẢ THUYẾT 16

2.3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất 16

2.3.2 Các giả thuyết 17

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23

3.1 Thiết kế nghiên cứu 23

3.1.1 Quy trình nghiên cứu 23

3.1.2 Nghiên cứu sơ bộ 25

3.1.3 Nghiên cứu chính thức 26

3.2 Xây dựng thang đo khái niệm nghiên cứu 29

3.2.1 Thang đo thiết kế khóa học trực tuyến (Online Course Design) 30

3.2.2 Thang đo thiết kế giao diện người dùng (User-interface Design) 31

3.2.3 Thang đo trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây (Previous Online Learning Experience) 32

3.2.4 Thang đo nhận thức hữu ích (Perceived Usefulness) 32

3.2.5 Thang đo nhận thức dễ sử dụng (Perceived Ease of Use) 33

3.2.6 Thang đo nhận thức sự tương tác (Perceived Interaction) 34

3.2.7 Thang đo ý định sử dụng khóa học trực tuyến (Intention to use Online English Learning) 35

3.3 Xây dựng phiếu khảo sát 36

3.4 MẪU 36

3.5 Kỹ thuật phân tích số liệu 37

3.6 Tóm tắt chương 3 39

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 40

4.1 Kết quả phân tích thống kê mô tả 40

4.2 Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha) 43

4.3 Kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA) 44

4.4 Kết quả phân tích nhân tố khẳng định (CFA) 46

4.4.1 Kiểm định tính đơn hướng 49

4.4.2 Kiểm định độ tin cậy 49

4.4.3 Kiểm định giá trị hội tụ 50

4.4.4 Kiểm định giá trị phân biệt 50

4.5 Kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính và các giả thuyết 51

4.5.1 Kiểm định mô hình lí thuyết và các giả thuyết bằng mô hình cấu trúc tuyến tính 51

4.5.2 Đánh giá mô hình lí thuyết bằng Bootstrap 52

4.5.3 Kết quả kiểm định các giả thuyết 53

4.6 Thảo luận kết quả 58

4.7 Tóm tắt chương 4 60

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ 61

5.1 Tóm tắt nghiên cứu 61

5.2 Kết quả chính và đóng góp của nghiên cứu 61

5.2.1 Kết quả và đóng góp về phương pháp nghiên cứu 61

5.2.2 Kết quả và đóng góp về mặt lý thuyết 62

5.3 Hàm ý quản trị 62

5.3.1 Thiết kế khoá học trực tuyến, Thiết kế giao diện người dùng 62

5.3.2 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây 63

5.3.3 Nhận thức hữu ích, Nhận thức dễ sử dụng, Nhận thức sự tương tác 64

5.4 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo 64

TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

PHỤ LỤC: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT 73

PHỤ LỤC C: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU 78

LÝ LỊCH TRÍCH NGANG 108

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

CNTT: công nghệ thông tin

TRA: Theory of Reasoned Action

TPB: Theory of Planned behavior

TAM: Technology Acceptance Model

EFA: Exploratory Factor Analysis

SPSS: Statistical Package for the Social Sciences

CFA: Confirmatory Factor Analysis

SEM: Structural Equation Modelling

AMOS: Analysis of Moment Structures

SA: system accessibility

SN: Subjective norm

BI: Behavioral Intention

MR: Mức độ phù hợp của chuyên ngành (Major relevance)

MOOCs: massive open online courses

PE: Perceived Ease of use

SE: self-efficacy

OCD: Thiết kế khoá học trực tuyến (Online Course Design)

UID: Thiết kế giao diện người dùng (User Interface Design)

POLE: Trải nghiệm học tập trực tuyến (Previous Online Learning Experience) PU: Nhận thức hữu ích (Perceived Usefulness)

PEOU: Nhận thức dễ sử dụng (Perceived Ease of Use)

PI: Nhận thức sự tương tác (Perceived Interaction)

IUOEL: Ý định sử dụng khoá học tiếng Anh trực tuyến (Intention to Use Online English Learning)

Bảng 3.7: Kí hiệu và nội dung các biến quan sát của thang đo ý định sử dụng khóa học tiếng Anh trực tuyến

Bảng 4.1: Kết quả thống kê mô tả

Bảng 4.2: Kết quả đánh giá độ tin cậy của các thang đo

Bảng 4.3: Kiểm định KMO và Bartlett

Bảng 4.4: Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA

Bảng 4.5: Kết quả kiểm định giá trị hội tụ, độ tin cậy tổng hợp và tổng phương sai trích

Bảng 4.6: Kết quả kiểm định giá trị phân biệt

Bảng 4.7: Kết quả ước lượng bằng Bootstrap với N=500

Bảng 4.8: Kết quả kiểm định các giả thuyết trong mô hình cấu trúc tuyến tính

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Mô hình lí thuyết hành động hợp lí TRA

Hình 2.2: Mô hình lí thuyết hành vi dự định TPB

Hình 2.3: Mô hình chấp nhận công nghệ TAM

Hình 2.4: Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng cộng đồng học tập trực tuyến

Hình 2.5: Mô hình nghiên cứu ý định học tập qua thiết bị di động

Hình 2.6: Mô hình nghiên cứu Kiểm tra cơ chế tác động của các động lực tâm lý xã hội về ý định tiếp theo của cá nhân với MOOCs

Hình 2.7: Mô hình nghiên cứu đề xuất

Hình 3.1: Qui trình nghiên cứu

Hình 4.1: Kết quả phân tích CFA (chuẩn hoá) mô hình tới hạn

Hình 4.2: Kết quả kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM)

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

1.1 LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI

Trong những năm gần đây việc học tập trực tuyến qua mạng internet bằng cách sử dụng các phương tiện, thiết bị di động để truy cập các trang web, các ứng dụng, … khác nhau không còn quá xa lạ với người dân trên toàn cầu

Tham gia vào mạng Internet toàn cầu vào ngày 19/11/1997, tính đến hết quý III/2012, Internet Việt Nam có 31.196.878 người sử dụng, chiếm tỉ lệ 35,49% dân

số Viết Nam xếp thứ 18/20 quốc gia có số người sử dụng Internet lớn nhất thế giới, đứng thứ 18 khu vực châu Á và đứng thứ 3 ở khu vực Đông Nam Á Tính đến tháng 11/2012, số lượng người dùng Internet là 31.304.211

Theo các tài liệu nghiên cứu về đào tạo trực tuyến ở Việt Nam vào khoảng năm 2002 trở về trước thì không nhiều Trong các năm 2003-2004, việc nghiên cứu Đào tạo trực tuyến ở Việt Nam được được chú trọng hơn Các nhà lãnh đạo cấp cao của Việt Nam khẳng định rằng, giáo dục là một trong những ngành được ưu tiên cao nhất và được hưởng các nguồn đầu tư cao nhất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Do đó, Việt Nam đã quyết định kết hợp công nghệ thông tin (CNTT) vào tất cả mọi cấp độ giáo dục nhằm đổi mới chất lượng học tập trong tất cả các môn học và trang

bị cho lớp trẻ đầy đủ các công cụ và kỹ năng cần thiết cho kỹ nguyên 21

So với thế giới, châu Á có tốc độ tăng trưởng về đào tạo trực tuyến cao nhất, đạt 17,3%, lợi nhuận đạt 5,2 tỉ đô la năm 2011 và sẽ tăng hơn gấp đôi, đạt 11,5 tỉ đô

la vào năm 2016 (theo Ambient Insight, 2012) Đặc biệt, trong mười nước có tốc độ tăng trưởng thị trường đào tạo trực tuyến hàng đầu thế giới thì tốc độ tăng trưởng ở Việt Nam là 44,3% và tiếp theo là Malaysia 39,4% (theo sea-globe.com, 2012 – trích dẫn từ Ambient Insight, 2012)

Ngày 9/1/2013, Chính phủ đã phê duyệt đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2012 – 2020”, trong đó chủ trương đẩy mạnh các hình thức học từ xa, học qua mạng thông qua các hoạt động như: tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và hạ tầng CNTT phục vụ cho việc đào tạo từ xa, đào tạo trực tuyến, tăng cường ứng dụng

CNTT và truyền thông trong việc cung ứng những chương trình học tập suốt đời cho mọi người

Tính đến tháng 5/2018, tại Việt Nam có 76.762.057 người dùng Internet trong đó có 64.202.933 người sử dụng internet trên thiết bị di động (theo cục viễn thông) Điều này cho thấy tiềm năng về thị trường đào tạo trực tuyến tại Việt Nam

là rất lớn

Nắm bắt tình hình đó, hiện nay TOPICA đã tham gia vào mạng lưới đào tạo trực tuyến tại Việt nam bằng các khóa học tiếng Anh, các khóa học ngắn hạn khác như kế toán, … Bằng hình thức đó TOPICA đã gặt hái được nhiều thành công, là tiền đề cho sự hợp tác giữa TOPICA và các trường Đại Học lớn ở Việt Nam như: Đại Học Vinh, Đại Học Thái Nguyên, Đại Học Mở Hà Nội, Đại Học Trà Vinh, Đại Học Ngoại Thương, … đây là một hình thức liên kết đào tào tạo Cử nhân từ xa Không những vậy, có trường cũng thành lập trung tâm đào tạo từ xa như Đại Học

Mở bán công Thành Phố Hồ Chí Minh

Hiện tại, ngoài TOPICA còn có rất nhiều hệ thống đào tạo tiếng Anh trực tuyến đang rất nỗi tiếng và được nhiều người chấp nhận, có thể kể đến như Tiếng Anh 123, hay Duolingo, Memrise, VIP ENGLISH, British Council (Hội đồng Anh), Anh ngữ Antoree, E-talk.vn, Hellochao.vn, Anhnguthuchanh.com, EIV Online, wallstreetenglish.edu.vn, speakingeasily.com, tienganhpanda.com, x3english.com,

… Bằng các hình thức đào tạo có phí hoặc miễn phí khác nhau họ vẫn đang phát triển mạnh mẽ Dĩ nhiên, có rất nhiều yếu tố để tạo nên thành công đó tại Việt Nam

Với cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0 đã đặt ra cho con người nhiều

cơ hội cũng như những thách thức khác nhau, trong đó để có thể phù hợp được với đòi hỏi của công việc, góp phần xây dựng xã hội học tập thì việc thường xuyên nỗ

lự học tập là điều cần thiết, đặc biệt là ngoại ngữ mà cụ thể là tiếng Anh, bên cạnh

đó công việc hàng ngày cũng ảnh hưởng đến việc phải đến trường để học theo cách học truyền thống thì chọn một khóa học trực tuyến là một giải pháp được xem là hữu hiệu khi nó không ràng buộc về thời gian, không gian và địa lí Mặt khác, cũng

có một số người băng khoăn về việc học trực tuyến sẽ không có tương tác mặt đối mặt, không chiến thắng được bản thân, ý thức tự học tập sẽ bỏ qua các bài học, một

số khác còn hoài nghi phương pháp học trực tuyến so với cách học tuyền thống về chất lượng nội dung của khóa học, … tất cả những rào cản này là rủi ro sự cảm nhận về Nhận thức hữu ích và Nhận thức dễ sử dụng

Hệ thống học tập trực tuyến cho phép người học cập nhập thông tin qua Internet mọi lúc mọi nơi Học sinh cũng có thể tương tác với nhau trong quá trình học tập Với sự phát triển của Internet ngày càng có nhiều người tham gia vào các hoạt động học tập trực tuyến Học tập trực tuyến đang từng bước thay đổi phong cách học tập truyền thống vì sự phổ biến của Internet Rovai (2002) đã quan sát thấy rằng, trong một hệ thống học tập trực tuyến, tất cả các thành viên đều tin rằng họ sẽ thỏa mãn nhu cầu học tập bằng cách cùng theo đuổi một mục tiêu chung Các thành viên xây dựng mối quan hệ với nhau và người hướng dẫn thông qua giao diện người dùng Bên cạnh đó các phương tiện truyền thông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự tương tác đó Vì vậy, cần phải xem xét nhu cầu của người học và đặc điểm của hệ thống học trực tuyến khi thiết kế khóa học trực tuyến (Dede, 1996)

Trong bối cảnh học tập trong lớp học truyền thống, giáo viên xác định chương trình giảng dạy thông qua việc học mặt đối mặt Học sinh tiếp thu khóa học

từ giáo viên và tương tác với bạn bè trong lớp thông qua các cuộc thảo luận Do vậy giáo viên luôn đóng vai trò trung tâm Thật khó khăn để xác định được học sinh tham gia học tập một cách tích cực hay thụ động Mặt dù vậy, học sinh có thể hoàn thành khóa học thông qua các kì thi, vì thế mô hình học tập truyền thống trong lớp học vẫn là một chuẩn mực bất chấp những hạn chế về thời gian, không gian và kích

cỡ lớp học

Xu hướng hiện đại trong giáo dục áp dụng công nghệ trong quá trình học tập Khi có thêm giáo viên áp dụng CNTT để hỗ trợ giảng dạy thì các nhà nghiên cứu quan tâm nhiều hơn về vấn đề giáo dục tích hợp công nghệ Davis (1986) đã đề xuất

mô hình chấp nhận công nghệ TAM đã cho rằng Nhận thức dễ sử dụng và Nhận thức hữu ích của công nghệ ảnh hưởng đến ý định sử dụng của người dùng Do đó, chúng ta có thể dự đoán sự sẵn lòng chấp nhận công nghệ của người dùng dựa trên nhận thức của họ bằng cách sử dụng mô hình TAM

Trong những năm gần đây, một số nghiên cứu về giáo dục đã sử dụng mô hình chấp nhận công nghệ TAM để kiểm tra sự sẵn lòng chấp nhận các hệ thống học trực tuyến của học viên (Lee, Cheung, & Chen, 2005; Liaw, in press; Ngai, Poon, & Chan , 2007; Ong, Lai, & Wang, 2004; Pan, Gunter, Sivo & Cornell, 2005; Pituch & Lee, 2006; Raaij & Schepers, in press; Yi & Hwang, 2003) hoặc các khóa học trực tuyến (Arbaugh, 2002; Arbaugh & Duray, 2002; Gao, 2005; Landry, Griffeth, & Hartman, 2006; Selim, 2003)

Việc có thể dự đoán được ý định của người dùng giúp cho các nhà quản trị

có thể định hướng thu hút người dùng nhiều hơn thông qua sự sẵn lòng chấp nhận công nghệ của họ

Trong các nghiên cứu trước đây về ý định sử dụng dịch vụ đào tạo trực tuyến hầu hết đều dựa trên thuyết hành động hợp lý TRA (Theory of Reasoned Action), thuyết hành vi dự định TPB (Theory of Planned behavior), mô hình chấp thuận công nghệ TAM (Technology Acceptance Model), mô hình chấp nhận công nghệ hợp nhất UTAUT (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology), … các nghiên cứu này phần lớn nghiên cứu thuộc lĩnh vực thương mại điện tử về ý định mua hàng trực tuyến rất nhiều, nhưng các nghiên cứu về ý định sử dụng dịch vụ đào tạo trực tuyến mà cụ thể là dịch vụ đạo tiếng Anh trực tuyến còn hạn chế

Từ những lí do trên cho thấy tiềm năng về dịch vụ đạo tạo trực tuyến learning) mà cụ thể là dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến ở Việt Nam là rất lớn tuy nhiên các nghiên cứu về dịch vụ đào tạo trực tuyến ở Việt Nam còn hạn chế Do vậy, việc nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến Ý định sử dụng khoá học tiếng Anh trực tuyến” là cần thiết Đó là lí do hình thành của đề tài này, trong nghiên cứu này dựa trên lí thuyết nền của mô hình chấp nhận công nghệ TAM của Davis (1989) nhằm khám phá xem các yếu tố của biến mở rộng trong mô hình chấp nhận công nghệ TAM có ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến hay không

(e-1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Đề tài được thực hiện nhằm đạt được những mục tiêu sau:

 Xác định và đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch

vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến

 Đề xuất hàm ý quản lý để thúc đẩy việc phát triển các dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến phù hợp và đạt hiệu quả hơn

 Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 26/02 – 20/05/2019

Nghiên cứu được thực hiện bao gồm 2 bước: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức

 Nghiên cứu sơ bộ được thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu định tính sơ bộ, dùng phương pháp thảo luận tay đôi với các bạn học sinh, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, ….; những người đã có kinh nghiệm học tiếng Anh trực tuyến Thông tin thu được từ nghiên cứu sơ bộ nhằm mục đích khám phá, hiệu chỉnh và bổ sung các thang đo

 Nghiên cứu chính thức được thực hiện bằng phương pháp định lượng, dùng kỹ thuật thu thập thông tin trực tiếp bằng cách phỏng vấn các đối tượng khảo sát thông qua bảng câu hỏi Thông tin thu được từ nghiên cứu chính thức này nhằm mục đích: (1) đánh giá sơ bộ các thang đo: phương pháp hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis) được sử dụng thông qua phần mềm SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) và (2) khẳng định lại các thang đo bằng hệ số tin cậy tổng hợp, giá trị hội tụ, giá trị phân biệt và kiểm định mô hình lý thuyết: phương pháp phân tích nhân tố khẳng định CFA (Confirmatory Factor Analysis) và phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modelling) được sử dụng thông qua phần mềm AMOS (Analysis of Moment Structures)

1.5 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI

Đề tài nghiên cứu đem lại một số ý nghĩa về lý thuyết cũng như thực tiễn, cụ thể như sau:

 Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần bổ sung vào cơ sở lí luận và các thang đo về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ học tiếng Anh trực tuyến

 Nghiên cứu này có thể làm tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu không những cho ngành quản trị kinh doanh và tiếp thị nói riêng mà còn cho các ngành khoa học xã hội khác

 Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần cũng cố thêm thông tin để các doanh nghiệp tiến hành cải thiện các yếu tố ảnh hưởng từ đó thu hút được nhiều khách hàng hơn

1.6 BỐ CỤC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu được chia thành 5 chương, cụ thể như sau:

 Chương 1: Tổng quan – Trình bày lí do hình thành đề tài, mục tiêu nghiên

cứu, phạm vi và đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa của

đề tài nghiên cứu và bố cục của đề tài nghiên cứu

 Chương 2: Cơ sở lí thuyết và mô hình nghiên cứu – Trình bày tổng quan lí

thuyết nghiên cứu, thang đo của các khái niệm nghiên cứu và mẫu

 Chương 3: Phương pháp nghiên cứu – Trình bày quy trình nghiên cứu,

thang đo của các khái niệm nghiên cứu và mẫu

 Chương 4: Kết quả nghiên cứu – Trình bày kết quả nghiên cứu định lượng

để kiểm định thang đo, kiểm định mô hình lý thuyết và các giả thuyết đề ra

 Chương 5: Kết luận và kiến nghị – Trình bày tóm tắt các kết quả chính,

những đóng góp và những hạn chế của đề tài nghiên cứu nhằm định hướng cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

2.1 CƠ SỞ LÍ THUYẾT

2.1.1 Đào tạo trực tuyến (E-learning)

Trong xã hội hiện đại, quá trình học tập đang trở thành một yếu tố quan trọng trong kinh doanh, tăng trưởng kinh tế và xã hội (Kamel, 2002) Cùng với sự phát triển của CNTT, hiện nay nhu cầu học tập ngày càng tăng cao nhằm đáp ứng cho nhu cầu đa dạng và phức tạp của người học

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng CNTT trong việc dạy và học được gọi là E-learning ngày càng trở nên phổ biến và việc sử dụng các loại thiết bị di động (như Laptop, điện thoại thông minh - smartphone, máy tính bảng, Ipad, …) có kết nối internet để hỗ trợ cho việc dạy và học được gọi là mobile learning hay còn gọi là m-learning

Hiện nay vẫn còn có nhiều quan điểm khác nhau về đào tạo trực tuyến Đào tạo trực tuyến như là một thuật ngữ dùng để mô tả cho việc học tập, đào tạo dựa trên nền tảng CNTT và truyền thông, đó là hiểu theo nghĩa rộng Ngược lại, theo nghĩa hẹp đào tạo trực tuyến là sự phân phát các nội dung học tập sử dụng các phương tiện điện tử và mạng viễn thông Trong đó, nội dung học tập chủ yếu được

số hóa; người dạy và người học có thể giao tiếp với nhau qua mạng dưới các hình thức như: thư điện tử (email), thảo luận trực tuyến (chat), diễn đàn, hội thảo trực tuyến, … Bên cạnh đó, các loại phương tiện truyền thông, thiết bị di động ngày càng trở nên phổ biến và thân thiện hơn, dễ sử dụng hơn Do vậy, người dùng sẽ dễ dàng sẵn sàng chấp nhận công nghệ cho việc học tập hơn

2.1.1.1 Ý định sử dụng

Trong TAM thì ý định hành vi sử dụng là sự kết hợp giữa Nhận thức hữu ích

và thái độ niềm tin, một cá nhân tin rằng độ hữu ích và thái độ niềm tin là yếu tố quyết định đến ý định hành vi sử dụng (Davis, 1989)

2.1.1.2 Thiết kế khoá học trực tuyến

Thiết kế khóa học trực tuyến là nội dung của khoá học, là yếu tố then chốt trong việc xác định thành công hay thất bại của việc học trực tuyến (McGiven, 1994) Trong mô hình của chúng tôi, một khóa học tiếng Anh trực tuyến bao gồm các yếu tố con người và các yếu tố hệ thống Trước tiên khi đề cập đến người dùng của cộng đồng học tập trực tuyến, thì khoá học trực tuyến bao gồm cả người học và người dạy; và thứ hai là các loại thiết bị kết nối với Internet và được sử dụng cho các hoạt động học tập, bao gồm các khóa học trực tuyến và các hệ thống học tập trực tuyến

Hơn nữa, nó được công nhận rộng rãi rằng, đối với sinh viên, thiết kế của một khóa học trực tuyến là yếu tố quyết định quan trọng nhất về hiệu quả học tập (Fink, 2003) Điều tương tự cũng đúng với quan điểm của hệ thống Do đó, điều quan trọng là các giáo viên hướng dẫn áp dụng chiến lược và kỹ thuật sư phạm phù

hợp khi thiết kế một khóa học tiếng Anh trực tuyến

2.1.1.3 Thiết kế giao diện người dùng

Là nơi thể hiện nội dung của thiết kế khoá học và là môi trường giao tiếp (sự tương tác) của những người cùng tham gia học tập Thiết kế tập trung vào người dùng là một yếu tố quan trọng khác cần được cân nhắc (McKnight, Dillon, & Richardson, 1996)

Thiết kế giao diện tốt giúp người dùng giải quyết các vấn đề kỹ thuật có thể phát sinh khi sử dụng hệ thống (Metros & Hedberg, 2002) Thiết kế giao diện sẽ không tạo điều kiện cho kết quả học tập tốt hơn nếu nó không toàn diện hoặc không đáp ứng được nhu cầu của người dùng (Wang & Yang, 2005)

2.1.1.4 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây

Được xem xét như kinh nghiệm học tập trước đây của người dùng với các CNTT và truyền thông (ICT) (Liu & ctg, 2010) Trước khi tham gia học trực tuyến, người học có thể nhận thấy rằng một hệ thống mới dễ sử dụng nếu họ có kinh

nghiệm vận hành chi tiết về CNTT mới (Adams và cộng sự, 1992; Straub, Keil & Brenner, 1997) và do đó dành ít thời gian hơn cho việc khám phá hệ thống mới

Trải nghiệm học tập trước đây của học viên với máy tính và mạng có ảnh hưởng to lớn đến việc tham gia vào chương trình học trực tuyến (Reed & Geissler, 1995; Reed & Oughton, 1997; Reed, Oughton, Ayersman, Ervin, & Giessler, 2000)

Do đó, Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây là một trong các biến bên ngoài của nghiên cứu này và thảo luận xem liệu có ảnh hưởng đến các yếu tố khác liên quan đến việc sử dụng các khóa học tiếng Anh trực tuyến hay không

2.1.1.5 Nhận thức sự tương tác

Khi những người học tham gia một khóa học tiếng Anh trực tuyến, họ nhận thức được hai loại tương tác: tương tác giữa con người với hệ thống và tương tác giữa các cá nhân (Liu & ctg, 2010)

2.1.1.6 Nhận thức dễ sử dụng

Nhận thức dễ sử dụng là một biến trong mô hình TAM Là mức độ mà người dung cảm nhận được tính dễ sử dụng do công nghệ mang lại Nếu người sử dụng cảm thấy hệ thống dễ sử dụng và họ sẽ cảm nhận được sự hữu ích thì họ sẽ chấp nhận công nghệ (Davis, 1989)

2.1.1.7 Nhận thức hữu ích

Nhận thức hữu ích là một biến trong mô hình TAM, là mức độ mà người dùng cảm nhận được sự hữu ích do công nghệ mang lại (Davis, 1989)

2.1.2 Mô hình lí thuyết hành động hợp lí TRA

Lý thuyết hành động hợp lí TRA (Theory of Reasoned Action) là mô hình nghiên cứu theo quan điểm tâm lí xã hội nhằm xác định các yếu tố của xu hướng hành vi có ý thức (Fishbein M., Ajzen, 1975; 1980), đây được xem là nghiên cứu tiền đề cho các lí thuyết về thái độ Trong mô hình này dự định hành vi là yếu tố dự đoán tốt nhất về hành động tiêu dùng Dự định hành vi bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố

là yếu tố thái độ đối với hành vi (Attitude toward Behavior) và chuẩn chủ quan (Subjective Norm) của con người Thái độ đối với một hành động là bạn cảm thấy như thế nào khi làm một việc gì đó Chuẩn chủ quan là người khác (gia đình, bạn

bè, …) cảm thấy thế nào khi bạn làm việc đó

Hình 2.1: Mô hình lí thuyết hành động hợp lí TRA

(Nguồn: Feshbein và Ajzen, 1975)

2.1.3 Mô hình lí thuyết hành vi dự định TPB

Lí thuyết hành vi dự định TPB (Theory of Planned behavior) được Ajzen (1985; 1991; 2002) xây dựng từ lí thuyết TRA và bổ sung thêm yếu tố kiểm soát hành vi cảm nhận (Perceived Behavioral Control), yếu tố này được xem như là những kĩ năng cần thiết, những nhận thức riêng của từng cá nhân để hướng tới việc đạt được kết quả Mô hình này được cho là tối ưu hơn mô hình gốc TRA trong việc

dự đoán và giải thích hành vi của người tiêu dùng trong cùng bối cảnh nghiên cứu

Hình 2.2: Mô hình lí thuyết hành vi dự định TPB

(Nguồn: Ajzen, 1991)

2.1.4 Mô hình chấp thuận công nghệ TAM

Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Technology Acceptance Model) được xây dựng bởi (Fred D Davis 1989) dựa trên nền tảng lí thuyết TRA cho việc thiết lập các mối quan hệ giữa các biến để giải thích hành vi của con người trong việc chấp nhận sử dụng hệ thống thông tin

Hình 2.3: Mô hình chấp nhận công nghệ TAM

(Nguồn: Davis, 1989)

Trong mô hình này, Nhận thức hữu ích của công nghệ được định nghĩa là mức độ mà người dùng cảm nhận được sự hữu ích do công nghệ mang lại, họ tin rằng nhờ công nghệ sẽ làm tăng lên hiệu quả công việc của họ Con người dù có dùng hay không dùng một ứng dụng nào đó thì dựa vào việc ứng dụng đó có giúp

họ thực hiện công việc của họ tốt hơn hay không Nhân tố biến bên ngoài (External variables) góp một phần quan trọng trong việc giải thích hành vi chấp nhận sử dụng của người tiêu dùng

Trong TAM thì ý định hành vi sử dụng là sự kết hợp giữa Nhận thức hữu ích

và thái độ niềm tin, một cá nhân tin rằng độ hữu ích và thái độ niềm tin là yếu tố quyết định đến ý định hành vi sử dụng Một trong những mục tiêu chính ban đầu của TAM là giải thích các yếu tố về sự chấp nhận máy tính, những yếu tố có khả năng giải thích hành vi sử dụng công nghệ mới với người dùng cuối và cộng đồng

sử dụng (Davis et al, 1989)

Trong thực tế cho thấy một hệ thống thông tin có thể không được chấp nhận

và phải có hành động khắc phục thích hợp để được chấp nhận Do vậy, TAM chủ yếu xây dựng nền tảng cho sự ảnh hưởng của những yếu tố bên ngoài vào những yếu tố bên trong như niềm tin, thái độ, ý định, … so với mô hình TRA và TPB thì

mô hình TAM được dùng nhiều hơn trong việc giải thích các ý định và hành vi sử dụng hệ thống thông tin

2.2.1 Nghiên cứu của I-Fan Liu và cộng sự (2010)

Nghiên cứu “Extending the TAM model to explore the factors that affect Intention to Use an Online Learning Community” của I-Fan Liu và cộng sự (2010)

Mục tiêu của nghiên cứu này, dựa trên mô hình TAM, là thêm các biến mới,

cụ thể là Thiết kế khóa học trực tuyến, Thiết kế giao diện người dùng, Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây và Nhận thức sự tương tác để khám phá xem người dùng có sẵn sàng chấp nhận hay không một cộng đồng học tập trực tuyến Nghiên

cứu thực nghiệm này xác nhận mô hình nghiên cứu và giả thuyết được đề xuất và đã chứng minh rằng các giả thuyết có thể được chấp nhận

Hình 2.4: Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng cộng

đồng học tập trực tuyến

Dữ liệu thu thập từ 492 sinh viên ở Đài Loan, có 436 trả lời hợp lệ (chiếm 88.6%) Trong đó có 205 sinh viên nam và 231 sinh viên nữ, 183 sinh viên từ Bắc Đài Loan, 152 sinh viên từ Trung tâm Đài Loan, 101 sinh viên từ Nam Đài Loan

Độ tuổi trung bình là 18

2.2.2 Nghiên cứu của Park và cộng sự (2012)

Nghiên cứu “University students’ behavioral intention to use mobile learning: Evaluating the technology acceptance model” của Park và cộng sự (2012)

Nghiên cứu này đề xuất và xác minh việc sử dụng mô hình chấp nhận công nghệ TAM để giải thích và dự đoán việc học sinh chấp nhận học tập bằng thiết bị di động tại trường đại học ở Hàn Quốc Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá mô hình chấp nhận công nghệ TAM để kiểm chứng ý định của sinh viên đại học có chấp nhận học tập trên thiết bị di động hay không

Hình 2.5: Mô hình nghiên cứu ý định học tập qua thiết bị di động

Trong nghiên cứu này tác giả cho rằng Khả năng truy cập hệ thống (SA) và Tiêu chuẩn chủ quan (SN) có thể được coi là các yếu tố động lực bên ngoài Cả hai biến đều ảnh hưởng đến Ý định hành vi (BI) để sử dụng m-learning Kết quả này tương tự như các nghiên cứu trước đây về m-learning (Beggs, 2000; Marcinkiewicz

& Regstad, 1996; Park, 2009)

Một kết quả nghiên cứu quan trọng là phát hiện rằng Mức độ phù hợp của chuyên ngành (MR) đóng một vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến Thái độ (AT) và Nhận thức hữu ích (PU) Một lời giải thích cho điều này có thể được biện

minh bởi lý thuyết động lực MR có thể được coi là một yếu tố động lực nội tại để ảnh hưởng đến thái độ và nhận thức hữu ích Nghiên cứu trước đây được thực hiện bởi Park (2009) với mô hình chấp nhận công nghệ TAM đề xuất Tự hiệu quả (SE: self-efficacy) là một biến mạnh mẽ trong việc giải thích ý định sử dụng e-learning

SE cũng có thể được coi là một yếu tố động lực nội tại Theo lý thuyết động lực xã hội của Bandura (1994), SE cao hơn tạo ra một quá trình học tập tích cực hơn Trong nghiên cứu này, SE ảnh hưởng đến cả PE (PU) và AT

Kết quả của nghiên cứu này được xác nhận là phù hợp với cấu trúc của mô hình chấp nhận công nghệ và các giả thuyết được chấp nhận

2.2.3 Nghiên cứu của Zhen Shao và Ming Yang (2017)

Nghiên cứu “Examining the Impact Mechanism of Social Psychological Motivations on Individuals’ Continuance Intention of MOOCs-The Moderating Effect of Gender” của Zhen Shao và Ming Yang (2017)

Nghiên cứu này góp phần vào các lí thuyết còn tồn tại trong việc chấp nhận

và sử dụng CNTT từ ba khía cạnh:

1 Nghiên cứu này áp dụng lý thuyết nhận thức xã hội trong bối cảnh MOOCs

để kiểm tra ảnh hưởng của các động lực tâm lý xã hội của cá nhân đối với ý định tiếp tục của họ

2 Nghiên cứu này đã xem xét tác động của cam kết quản lý về ý định tiếp tục của cá nhân trong bối cảnh các MOOCs

3 Nghiên cứu này xác định giới tính có vai trò quan trọng trong mô hình nghiên cứu để kiểm tra xem có sự khác biệt về hành vi giữa nam và nữ hay không

Hình 2.6: Mô hình nghiên cứu Kiểm tra cơ chế tác động của các động lực tâm

lý xã hội về ý định tiếp theo của cá nhân với MOOCs

Nghiên cứu này kiểm tra cơ chế tác động của các động lực tâm lý xã hội về ý định tiếp tục của các cá nhân với MOOCs

Kết quả thực nghiệm của nghiên cứu này cho thấy rằng Tự hiệu quả, Tự hưởng thụ, Tự phát triển và Chuẩn mực xã hội là những động lực tâm lý xã hội quan trọng tác động đến ý định tiếp tục của sinh viên và tác động gián tiếp qua trung gian bởi Nhận thức dễ sử dụng và Nhận thức hữu ích

2.3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất

Qua so sánh mô hình cũng như thang đo các biến trong ba nghiên cứu trên, tác giả nhận thấy cả ba mô hình đều dựa trên mô hình chấp nhận công nghệ TAM

để đo lường sự ảnh hưởng của các yếu tố trong mô hình để kiểm định xem người dùng có sẵn sàng chấp nhận công nghệ để sử dụng e-learning hay không, tác giả thấy rằng thang đo cũng như các các yếu tố được đề xuất trong nghiên cứu của Liu

và cộng sự (2010) là đầy đủ và phù hợp hơn với bối cảnh học tập trực tuyến tại Việt

Nam Cụ thể, Liu và cộng sự (2010) cho rằng có bốn yếu tố biến bên ngoài của mô hình chấp nhận công nghệ TAM bao gồm: Thiết kế khoá học trực tuyến, Thiết kế giáo diện người dùng, Trải nghiệm học tập trước đây và Nhận thức sự tương tác có ảnh hưởng đến ý định sử dụng cộng đồng học tiếng Anh trực tuyến tại Đài Loan; nghiên cứu của Park và cộng sự (2012) đề cập đến ý định học tập qua thiết bị di động (m-learning) của sinh viên trong bối cảnh sử dụng e-learning ở trường đại học tại Hàn Quốc với các thành phần của biến bên ngoài cơ bản là Tự hiệu quả (SE),

MR, SA, SN; nghiên cứu của Zhen Shao và Ming Yang (2017) đề cập đến cơ chế tác động của tâm lí xã hội đến ý định tiếp tục sử MOOCs với các yếu tố bên ngoài như Tự hiệu quả, Tự hưởng thụ, Tự phát triển và Chuẩn mực xã hội Như vậy rõ ràng là nghiên cứu của Liu và cộng sự (2010) là phù hợp hơn trong bối cảnh học tiếng Anh trực tuyến Do đó, tác giả kế thừa mô hình nghiên cứu của Liu và cộng sự (2010) và mô hình nghiên cứu đề xuất như hình 2.7 bên dưới

Hình 2.7: Mô hình nghiên cứu đề xuất

Nhận thức

dễ sử dụng

Nhận thức hữu ích

H4 H5

H6

H7 H8

Nhận thức hữu ích và Nhận thức dễ sử dụng có thể bị ảnh hưởng bởi các biến bên ngoài được xem xét trong mô hình TAM gốc Trong nghiên cứu này nhằm mục đích khám phá các biến bên ngoài trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến ý định của người học sử dụng các khóa học tiếng Anh trực tuyến Về mặt khái niệm, một khóa tiếng Anh trực tuyến được xem là một mô hình thu nhỏ của cộng đồng học tập ảo Boczkowsk (1999) đã xác định một cộng đồng ảo được hình thành thông qua sự tương tác của một nhóm người cùng theo đuổi các lợi ích chung trên Internet (Dennis, 1998; Foreman, 1999) Bằng cách liên kết các mạng, những người từ các nền tảng khác nhau có thể nghiên cứu và thảo luận các chủ đề trong một miền cụ thể và chia sẻ kiến thức với nhau; do đó chúng tạo thành một cộng đồng học tập trực tuyến (Heckscher & Donnellon, 1994)

Dựa trên các quan sát trên, mô hình được đề xuất xem xét ảnh hưởng của các biến bên ngoài có ảnh hưởng đến ý định sử dụng khóa học tiếng Anh trực tuyến: Thiết kế khóa học trực tuyến, thiết kế giao diện người dùng, kinh nghiệm học tập trực tuyến trước đó Sau đây là giải thích chi tiết các biến và đề xuất các giả thuyết

2.3.2.1 Thiết kế khóa học trực tuyến

Nói chung, phương pháp học tập truyền thống là dựa trên giấy, trong khi phương tiện học tập trực tuyến là dựa trên web; do đó, loại nội dung sẽ đóng vai trò quan trọng đối với người học trong việc thiết kế khóa học trực tuyến Từ quan điểm của mô hình thiết kế truyền thống, nhà thiết kế khóa học trực tuyến nên xem xét liệu người học sẽ được chuẩn bị để tiếp tục sử dụng nền tảng cho các hoạt động học tập sau khi họ hoàn thành khóa học hiện tại (Wiggins, 1998) Ý nghĩa là chất lượng của Thiết kế khóa học trực tuyến ảnh hưởng đến nhận thức của người học về tính dễ sử dụng và tính hữu ích của các khóa học như vậy Ngoài ra, Middleton (1997) đề xuất rằng các yếu tố khác ảnh hưởng đến nhận thức của người học về học tập trực tuyến,

ví dụ: cảm giác độc lập và giới hạn truy cập vào tài liệu Berge (1999) cho rằng thiết

kế khóa học trực tuyến nên được xem xét từ quan điểm tương tác giữa các đồng

nghiệp và người hướng dẫn Rovai (2004) cũng chỉ ra rằng các yêu cầu của người học cần được xem xét khi thiết kế một chương trình giảng dạy trực tuyến

Chủ đề chính của các nghiên cứu trên là việc thiết kế một khóa học trực tuyến trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả học tập Do đó, trong nghiên cứu này, tác giả muốn thảo luận về mối quan hệ giữa Thiết kế khóa học trực tuyến, Nhận thức hữu ích, Nhận thức dễ sử dụng và Nhận thức sự tương tác Điều này dẫn đến các giả thuyết sau đây:

H1 Thiết kế khóa học trực tuyến ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức hữu ích

H2 Thiết kế khóa học trực tuyến ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức dễ sử dụng

H3 Thiết kế khóa học trực tuyến ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức sự tương tác

2.3.2.2 Thiết kế giao diện người dùng

Chất lượng của Thiết kế giao diện người dùng là một yếu tố quan trọng khi phát triển phần mềm hệ thống thông tin Giao diện người dùng được thiết kế tốt có thể giúp người dùng vận hành một hệ thống dễ dàng hơn và giảm tải nhận thức của

họ (Jones, Farquhar, & Surry, 1995; Martin-Michiellot & Mendelsohn, 2000) Từ quan điểm của lý thuyết Gestalt, Leflore (2000) đã đề xuất một số hướng dẫn cho việc thiết kế giao diện người dùng để hướng dẫn trực tuyến Ông gợi ý rằng thông tin nên được sắp xếp và tích hợp với các số liệu tốt và văn bản rõ ràng để học sinh

dễ đọc và sử dụng Hơn nữa, ngay cả một Logo đơn giản cũng có thể thể hiện một thông điệp rõ ràng Khi chúng tôi phát triển một hệ thống học tập dựa trên Web, một thiết kế giao diện thân thiện với người dùng sẽ giúp người dùng có được nhiều lợi ích hơn (Evans & Edwards, 1999; Najjar, 1996) Liu, Chen và Sun (2006) cũng lưu ý rằng một thiết kế giao diện tương tác nên nhanh chóng hướng dẫn người dùng cách học tập đúng Wang và Yang (2005) cho rằng năm nguyên tắc sau đây của thiết kế lấy người dùng làm trung tâm nên được sử dụng để phát triển một giao diện người dùng có thể thúc đẩy sự tương tác nhiều hơn giữa người học và hệ thống Các nguyên tắc là: (1) tạo ra thông tin quan trọng khác biệt, (2) thiết lập tầm quan trọng

trực quan cho người dùng, (3) tổ chức thông tin để người học có thể nhìn thấy hình ảnh ''lớn'', (4) thiết kế nút nhất quán và (5) phản hồi trực quan Những nguyên tắc thiết kế này đã được một số nhà nghiên cứu và tổ chức thông qua (IBM, 2004; Lohr, Falro, Hunt, & Johnson, 2007) Do đó, tác giả đưa ra các giả thuyết sau:

H4 Thiết kế giao diện người dùng ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức dễ sử dụng H5 Thiết kế giao diện người dùng ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức sự tương tác.

2.3.2.3 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng Kinh nghiệm học tập trực tuyến trước đây có thể ảnh hưởng đến nhận thức của người học về một chương trình giảng dạy trực tuyến mới (Cereijo, Young, & Wilhelm, 1999; Hartley & Bendixen, 2001) Song, Singleton, Hill và Koh (2004) cũng lưu ý rằng kinh nghiệm trước đây của người học trong việc sử dụng CNTT sẽ ảnh hưởng đến Nhận thức hữu ích của các hoạt động học tập trực tuyến trong tương lai Ngoài ra, những trải nghiệm thỏa mãn hơn đôi khi dẫn đến kết quả học tập tốt hơn trong tương lai (Shih, Muroz, & Sanchez, 2006) Ý nghĩa là một phong cách học tập như vậy đã có được Nhận thức hữu ích cho người học Arbaugh và Duray (2002) nhận thấy rằng sinh viên cảm thấy hài lòng hơn với các hoạt động học tập trực tuyến liên quan và sẵn sàng tái sử dụng chúng nếu họ đã có kinh nghiệm học tập trực tuyến trước đó Do đó, tác giả đề xuất các giả thuyết sau:

H6 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức hữu ích

H7 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây ảnh hưởng tích cực đến Nhận thức dễ

sử dụng

H8 Trải nghiệm học tập trực tuyến trước đây ảnh hưởng tích cực đến Ý định sử dụng.

2.3.2.4 Nhận thức hữu ích và nhận thức dễ sử dụng

Nhận thức hữu ích và nhận thức Dễ sử dụng là hai biến trong mô hình TAM được sử dụng để khám phá việc áp dụng công nghệ (Davis, Bagozzi, & Warshaw, 1989; Davis, 1986, 1989, 1993) Trong nghiên cứu này, tác giả thêm vào biến số thứ

ba, Nhận thức sự tương tác được đề xuất trong mô hình nghiên cứu nhằm mục đích kiểm tra mối quan hệ của nó và tác động đến từng biến số khác xem có ảnh hưởng đến Ý định sử dụng khóa học tiếng Anh trực tuyến hay không

Trong TAM, ý định hành vi của người dùng về công nghệ bị ảnh hưởng bởi hai biến: Nhận thức Dễ sử dụng và Nhận thức hữu ích Nếu người dùng cảm thấy hệ thống dễ sử dụng, họ sẽ cảm thấy rằng việc học trực tuyến hữu ích và họ sẽ sẵn sàng

sử dụng công nghệ này Mối quan hệ nhân quả tồn tại giữa hai biến này đã được xác nhận bởi một số nghiên cứu thực nghiệm (ví dụ: Davis, 1989, 1993; Venkatesh & Davis, 1996) Mô hình chấp nhận công nghệ TAM do Davis đề xuất dự đoán liệu người dùng sẽ chấp nhận một công nghệ chung, không tập trung vào một chủ đề cụ thể (Pituch & Lee, 2006) Ngược lại, nghiên cứu hiện tại mở rộng TAM bằng cách tập trung vào các chủ đề cụ thể và khám phá ý định sử dụng một khóa học tiếng Anh trực tuyến Hơn nữa, một số phần nhất định của mô hình đề xuất của Davis và Wiedenbeck (2001), xem xét mối quan hệ giữa Nhận thức dễ sử dụng và Nhận thức

sự tương tác Trong nghiên cứu thực nghiệm của họ, họ xác định một số loại phong cách tương tác và chứng minh rằng hai yếu tố có mối quan hệ có ý nghĩa thống kê

Do đó, mối quan hệ giữa hai yếu tố được đề xuất trong mô hình

2.3.2.5 Nhận thức sự tương tác

Việc học tập được hỗ trợ bởi ICT trong giáo dục đã được phổ biến trong một thời gian dài, và các phương tiện truyền thông điện tử đã được cải thiện song song với sự phát triển của công nghệ Ban đầu, các thiết bị dạy học âm thanh, video và CD-ROM được sử dụng làm phương pháp học trực tuyến chính, nhưng chúng dần được thay thế bằng các hệ thống dựa trên web Được xem từ mức độ tương tác, quá trình đã phát triển từ tương tác một chiều giữa hệ thống và con người sang tương tác giữa người hướng dẫn và người học hai chiều Những người tham gia tăng cường

giao tiếp kiến thức và chia sẻ bằng cách tương tác với những người khác trong khóa học tiếng Anh trực tuyến Nó đã được gợi ý rằng kiến thức được tạo ra thông qua một loạt các quá trình theo đó các cá nhân tương tác với nhau để chia sẻ, tái tạo và khuếch đại kiến thức (Nonaka & Nishiguchi, 2001) Nếu người học sẵn sàng tăng cường sự tương tác với người hướng dẫn hoặc đồng nghiệp của họ, họ sẽ xây dựng kiến thức của họ và có cơ hội làm quen với nhau Tương tác như vậy cũng ảnh hưởng đến ý định hành vi sử dụng e-learning (Liaw, Huang, & Chen, 2007) Hơn nữa, Cantoni, Cellario và Porta (2004) nhấn mạnh rằng sự tương tác giữa người học

có thể được cải thiện bằng cách sử dụng trò chơi, câu đố, phòng trò chuyện, bảng thảo luận, tin nhắn tức thời và email trong quá trình học trực tuyến

Xuất phát từ môi trường hoạt động của khóa học tiếng Anh trực tuyến; và sau đó là kết quả của sự tương tác với các đồng nghiệp và người chỉ dẫn Nghiên cứu tập trung vào các đặc điểm của học tiếng Anh trực tuyến và cố gắng phát triển các khóa học tiếng Anh trực tuyến từ quan điểm của hai loại tương tác Do đó, các giả thuyết sau được đề xuất:

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 đã trình bày cơ sở lý thuyết và đề xuất mô hình nghiên cứu Trong chương 3 này sẽ là giới thiệu phương pháp nghiên cứu được sử dụng để đánh giá các thang đo, đo lường các khái niệm nghiên cứu, kiểm định các giả thuyết và mô hình nghiên cứu

3.1 Thiết kế nghiên cứu

3.1.1 Quy trình nghiên cứu

Nghiên cứu bao gồm hai bước chính: nghiên cứu sơ bộ (định tính) và nghiên cứu chính thức (định lượng) Quy trình nghiên cứu được trình bày trong hình 3.1

Hình 3.1: Qui trình nghiên cứu

Chi tiết các bước được thực hiện theo thứ tự như sau :

1 Mục tiêu nghiên cứu

2 Cơ sở lí thuyết

3 Đề xuất mô hình nghiên cứu

4 Thiết kế thang đo sơ bộ

5 Khảo sát định tính sơ bộ

6 Hiệu chỉnh thang đo sơ bộ

7 Thiết kế thang đo chính thức

8 Nghiên cứu định lượng

9 Thống kê mô tả

10 Kiểm tra độ tin cậy của thang đo

11 Phân tích nhân tố khám phá (EFA)

12 Phân tích nhân tố khẳng định (CFA)

13 Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM)

14 Kết luận – Kiến nghị

3.1.2 Nghiên cứu sơ bộ

Đây là bước nghiên cứu định tính nhằm khám phá, điều chỉnh và bổ sung các biến quan sát dùng để đo lường các khái niệm nghiên cứu Đối với bước này, dùng

kỹ thuật phỏng vấn tay đôi dựa trên một dàn bài lập sẵn theo một nội dung đã được chuẩn bị dựa trên các thang đo có sẵn và có bổ sung

Nghiên cứu này dự kiến sẽ được thực hiện với khoảng 5-10 người tiêu dùng

đã có tìm hiểu hoặc đã sử dụng dịch vụ đào tạo tiếng Anh trực tuyến Kết quả thu được từ các cuộc phỏng vấn này sẽ là cơ sở để khám phá, bổ sung và hiệu chỉnh thang đo cho bảng câu hỏi Sau khi hiệu chỉnh và bổ sung các thang đo của bảng câu hỏi, thì sẽ tiến hành thảo luận với một số người để kiểm tra độ thích hợp của ngôn từ

Bảng 3.1: Kết quả nghiên cứu định tính sơ bộ Thông tin khách hàng tham gia

Đa số trả lời các trang phổ biến như: Topica, TiengAnh123, Memrise,

Học viên MBA Đại Học Bách Khoa

4 Trần Hoài Phúc

Nhân viên công ty Bạch Kim Toàn Cầu

5 Lê Hồng Sơn

Giám đốc công ty Nông Sản Xanh,

Giảng viên online ở Topica

Phần lớn trả lời là do bạn bè giới thiệu

về các nội dung cũng như chức năng của trang web đó mang lại

3 Anh chị hãy cho biết những ưu điềm và nhược điểm?

Đa số trả lời ưu điểm là có thể học tập linh hoạt, lúc nào cũng được, đồng thời

nó cũng là nhược điểm khiến cho người học không chiến thắng bản thân thì dễ

bỏ bài học

4 Trong suốt quá trình sử dụng Anh/Chị có gắp bất cứ khó khăn gì không?

Hầu hết trả lời không gặp khó khăn gì

5 Theo anh chị thì trang web hay ứng dụng này cần cải thiện điểm nào để tốt hơn?

Đa số trả lời: thỉnh thoảng tương tác hơi khó khăn vì đường truyền internet có vấn đề, có thể từ nhiều phía khác nhau Một số trang học phí quá cao như Topica

3.1.3 Nghiên cứu chính thức