Họ và tên: Đinh Thị Hằng MSV: 1711110208 LỚP: TMA313.1 CHUỖI CUNG ỨNG NGÀNH HÀNG MAY MẶC CỦA VIỆT NAM VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA DICH COVID-19 Trong những năm qua, ngành công nghiệp dệt may Việt
Trang 1Họ và tên: Đinh Thị Hằng MSV: 1711110208 LỚP: TMA313.1
CHUỖI CUNG ỨNG NGÀNH HÀNG MAY MẶC CỦA VIỆT NAM VÀ
ẢNH HƯỞNG CỦA DICH COVID-19
Trong những năm qua, ngành công nghiệp dệt may Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế Kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may năm 2018 đạt trên 36 tỷ USD, chiếm 14% tổng kim ngạch xuất khẩu trên cả nước Tuy là ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, chiếm tỷ trọng GDP cao nhưng trong ngành vẫn tồn tại nhiều lỗ hỏng đặc biệt là những khiếm khuyết trong quản lý chuỗi cung ứng Vì vậy, ngành may mặc của Việt Nam dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khách quan, điển hình là những tác động không hề nhỏ của dịch Covid-19 Do đó, việc hoàn thiện, nâng cao và phát triển bền vững hệ chuỗi cung ứng là vô cùng cần thiết, giúp ngành may mặc Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển ổn định trước những bất ổn kinh tế
Bài viết này trình bày những nội dung tổng quát về chuỗi cung ứng hàng may mặc của Việt Nam, đồng thời đánh giá những tác động của dịch Covid-119 đến hoạt động của chuỗi Đề tài thu thập số liệu thứ cấp qua nhiều nguồn khác nhau, tham khảo các tài liệu có
có liên quan như báo chí hay Internet
1 Tổng quan về chuỗi cung ứng mặt hàng may mặc Việt Nam
1.1 Lý thuyết về chuỗi cung ứng
Chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các thành phần tham gia, một cách trực tiếp hay gián tiếp trong việc đáp ứng nhu cầu khách hàng (S.Chopra and P.Meindl, 2013)
1.2 Tổng quan về ngành may mặc Việt Nam
Ngành dệt may nói chung và may mặc nói riêng là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, ngành Dệt May Việt Nam đóng góp 10% giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc, tạo công ăn việc làm cho 2,7 triệu lao động, chiếm tỷ lệ 25% tổng số lao động trong ngành Công nghiệp, chiếm 5% tổng
số lao động Nói đến dệt may là nói đến sự đóng góp cho kim ngạch xuất khẩu Việt Nam Theo báo cáo tổng kết của Hiệp hội Dệt May Việt Nam, năm 2018, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt hơn 36 tỷ USD, tăng hơn 16% so với năm 2017 và được đánh giá là năm xuất khẩu thành công nhất của ngành Dệt May Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây
Về mảng may, đây là mảng có đóng góp quan trọng nhất trong chuỗi giá trị dệt may Việt Nam với 80% tổng kim ngạch xuất khẩu Ngành sản xuất hàng may mặc Việt Nam tham chủ yếu theo phương thức CMT (65%) và FOB (30%, trong đó FOB cấp 1: 20%, FOB cấp 2: 10%), thiếu khả năng cung cấp trọn gói nên giá trị gia tăng còn thấp
1.3 Chuỗi cung ứng ngành dệt may Việt Nam
Những đối tượng tham gia vào chuỗi cung ứng của ngành may mặc:
- Nguồn cung cấp nguyên vật liệu đầu vào: ngành may mặc Việt Nam chủ yếu được
nhập khẩu từ nước ngoài.Với giá trị nguyên vật liệu nhập khẩu chiếm tới 70-80% so với giá trị kim ngạch xuất khẩu
Theo dự báo của Đại sứ quán Đan Mạch, nếu được đầu tư đúng mức,Việt Nam chỉ
tự đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu vải cho ngành may trong nước, 65-70% là lượng vải nhập khẩu, trong đó nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan (85% giá trị vải nhập khẩu) Về nguyên phụ liệu, máy móc: Việt Nam chủ yếu nhập khẩu từ Trung Quốc Nhật, Hàn Quốc, với 40% nguyên phụ liệu từ Trung Quốc và 58% máy móc từ Trung Quốc
Trang 2- Nhà sản xuất (các công ty may mặc): tổng số doanh nghiệp Dệt May cả nước đạt
xấp xỉ 6.000 doanh nghiệp, trong đó số lượng các doanh nghiệp gia công hàng may mặc là 5.101 doanh nghiệp (số liệu năm 2017) Các nhà sản xuất may mặc hiện nay chủ yếu theo phương thức gia công (CMT), chiếm 60% thị phần Tuy nhiên, xu hướng đặt hàng may mặc của các nước đang có những bước chuyển mới, từ thuần gia công sang một phần tự chủ nguyên liệu hoặc hình thức FOB như nêu trên cho các công ty may mặc tại Việt Nam Đây được xem là cơ hội và cũng là thách thức cho ngành dệt may
- Nhà phân phối: sản phẩm may mặc chủ yếu sản xuất phục vụ cho xuất khẩu
Đối với hàng may mặc tiêu thụ trong nước, hoạt động phân phối đang được thực hiện bởi một số thương hiệu Việt dần quen thuộc với người tiêu dùng như Format, NEM, Seven AM, Eva de Eva, Chic-land, Ivy Moda, Elise, Ninomax, Canifa, Aristino
Đối với hàng may mặc xuất khẩu, các doanh Việt Nam chưa thể trực tiếp xây dựng mạng lưới phân phối ở nước ngoài khi mà chủ yếu hoạt động theo hình thức gia công hoạt động phân phối của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam hiện nay vẫn chưa phát triển và đang phụ thuộc nhiều vào các nhà buôn nước ngoài
- Nhà bán lẻ: Thị trường bán lẻ của Việt Nam được mở rộng bởi những hệ thống chợ,
cửa hàng bán lẻ, siêu thị như Coop Mart, Big C…Nhiều siêu thị như VinMart, Co-op Mart đưa ra nhiều chương trình đồng hành với DN như: chương trình “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam”, “Đưa sản phẩm dệt may vào hệ thống bán lẻ trên cả nước”, và mới đây, VinMart tổ chức hội chợ hàng may mặc với chủ đề: “VinMart đồng hành cùng dệt may Việt Nam” diễn ra trong suốt tháng 7 tại các hệ thống siêu thị VinMart
- Khách hàng: do chủ yếu là gia công nên lượng khách trong nước chiếm tỷ trọng nhỏ
- Nhà cung cấp dịch vụ: cung cấp dịch vụ vận tải và nhà kho
Sơ đồ chuỗi cung ứng mặt hàng may mặc Việt Nam
Có thể thấy, mặc dù phát triển khá ấn tượng trong những năm qua, nhưng ngành may mặc Việt Nam vẫn chưa phát triển bền vững, chưa làm chủ được chuỗi cung ứng Doanh nghiệp cần được hỗ trợ để xây dựng năng lực chuyển sang các hình thức cao hơn thay vì chỉ gia công, khi đó mới có quyền quyết định việc mua vải ở đâu, lựa chọn nhà cung cấp nào Bên cạnh đó, cần phải phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ trong dệt may,
Nhà cung cấp nguyên liệu
Sợi, vải
Máy móc, phụ kiện, nhuộm, hóa chất
Các công ty may mặc
Các công ty may mặc
Hợp đồng gia công may mặc
Nhà phân phối
Cửa hàng Khách hàng trong nước
Hậu cần, hải quan Các nhà NK
Khách hàng
nước ngoài
Trang 3như sản xuất vả, nhuộm, các nhà máy dệt, nguyên phụ liệu… để giảm thiểu sự phụ thuộc
từ các nhà cung cấp nước ngoài
2 Ảnh hưởng của dịch Covid-19 đến hoạt động của chuỗi cung ứng hàng may mặc của Việt Nam
Sự bùng phát của dịch Covid-19 đã gây xáo trộn cho chuỗi cung ứng hàng dệt may của Đông Nam Á nói chung và của Việt Nam nói riêng
Có thể thấy chuỗi cung ứng mặt hàng may mặc của Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc Đa phần các nguyên vật liệu đầu vào của các doanh nghiệp đều nhập khẩu từ Trung Quốc (52% lượng vải, 40% nguyên phụ liệu và 58% máy móc) Trong khi đó, dịch viêm đường hô hấp cấp bùng phát ở Trung Quốc từ tháng 12/2019 và vẫn đang diễn biến phức tạp, khiến nguy cơ thiếu nguyên liệu sản xuất cho ngành này ngày một hiện hữu Cụ thể:
Theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp dệt may, dù hiện tại sản xuất của họ vẫn diễn
ra bình thường nhưng từ quý II tới nếu như nguồn cung chưa được cải thiện thì nhiều nhà máy khó duy trì hoạt động Đại diện Tổng công ty 28 cho biết, ngay từ khi dịch Covid-19 bùng phát, nguồn cung nguyên liệu của doanh nghiệp này đã bị thiếu hụt trầm trọng do hầu hết phải nhập từ Trung Quốc Tương tự, đại diện của Công ty May Sông Hồng khẳng định
dù hiện tại việc sản xuất vẫn đang diễn ra bình thường vì công ty có đầy đủ hàng tồn kho
để sản xuất trong quý I-2020 Tuy nhiên, do nguồn nguyên liệu chủ yếu nhập từ Trung Quốc, công ty cho rằng khả năng thiếu hụt nguồn nguyên liệu trong quý 2-2020 là điều khó tránh khỏi Ông Phạm Xuân Hồng - Chủ tịch HĐQT của May Sài Gòn 3 cho hay, hiện doanh nghiệp này chỉ đủ sản xuất đến tháng 3, các tháng tới chưa biết xoay sở như thế nào
Số liệu của Vitas cho hay, tháng 1, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 2,85 tỷ USD, giảm 23,48% so với cùng kỳ 2019, giảm 18,59% so với tháng 12/2019 Kim ngạch nhập khẩu đạt 1,39 tỷ USD cũng giảm 28,5% so với cùng kỳ 2019 và 34,59% so với tháng liền trước
3 Một số giải pháp
Để ứng phó với tình huống xấu nhất, hiện một số doanh nghiệp dệt may, da giày đang tính đến phương án nhập nguyên phụ liệu từ các quốc gia khác như Hàn Quốc, Ấn
Độ, Bangladesh, Brazil nhằm bù đắp nguồn nguyên liệu thiếu hụt cho sản xuất
Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, ông Trần Thanh Hải lưu ý các doanh nghiệp nên đưa ra nhu cầu cụ thể về nguồn nguyên liệu thiếu hụt để Bộ Công Thương làm việc với các Thương vụ nhằm tìm kiếm nguồn cung phù hợp Đồng thời mỗi doanh nghiệp cần xác định phương án phù hợp với tình hình sản xuất kinh doanh của mình để có những giải pháp nếu tình hình dịch bệnh kéo dài
Tuy nhiên, do thực trạng hiện nay khoảng 90% doanh nghiệp trong nước có quy mô nhỏ và vừa, nên ngoài sự chủ động của doanh nghiệp, nhất thiết phải có sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách của Nhà nước
Danh mục tài liệu tham khảo
http://www.fpts.com.vn/FileStore2/File/2018/01/11/FPTS-Textiles%20and%20Clothing%20Industry%20Report-Dec.2017.pdf
https://congthuong.vn/dich-covid-19-co-the-anh-huong-den-san-xuat-cua-nganh-det-may-tu-quy-ii-132740.html