Các nhà quản lý phải thấy được tầm quan trọng của vấn đề này để có kế hoạch bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực hợp lý, vừa đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan tổ chức, vừa tạo điều[r]
Trang 1TÀI LIỆU VÀ CÂU HỎI KIỂM TRA, SÁT HẠCH
KIẾN THỨC CHUYÊN NGÀNH Tuyển dụng vị trí việc làm: Cử nhân y tế công cộng
I TÀI LIỆU
Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006
II CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN
Câu 1: Nêu khái niệm xây dựng kế hoạch? Các yêu cầu khi lập kế hoạch
dài hạn và kế hoạch năm (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Khái niệm: Xây dựng kế hoạch là phương pháp có hệ thống
nhằm đạt các mục tiêu trong tương lai nhờ việc sử dụng nguồn
lực hiện có và sẽ có một cách hợp lý và có hiệu quả
15
Các yêu cầu khi lập kế hoạch dài hạn và kế hoạch năm
Kế hoạch phải đáp ứng ở mức cao nhất nhu cầu CSSK hiện tại và
Các giải pháp và hoạt động phải được cộng đồng chấp nhận, sử
Kế hoạch phải hài hòa giữa các lịch vực KCB, phòng bệnh và
Kế hoạch phải dựa trên các quy định hành chính và quy chế
Kế hoạch phải hướng trọng tâm phục vụ cho những nhóm cộng
đồng dễ bị tổn thương, khả năng chi trả thấp 5
Kế hoạch phải chú trọng tới hiệu quả khi sử dụng các nguồn lực y
tế (Hiệu quả chi phí, hiệu quả đầu tư, hiệu quả kỹ thuật) 5
Kế hoạch phải hướng ưu tiên các nguồn lực và hoạt động cho các
vấn đề sức khỏe thuộc loại hàng hóa y tế công cộng (hàng hóa y
tế công cộng: là dịch vụ y tế mà một khi người sử dụng nhận
được thì không chỉ họ mà gia đình họ được hưởng lợi từ dịch vụ
đó)
5
Kế hoạch phải hướng về các giải pháp thực hiện công bằng y tế 5
Kế hoạch phải đảm bảo tính khả thi và bền vững 5
Trang 2Cộng 65
Câu 2: Nêu các loại kế hoạch y tế? Các yêu cầu khi lập kế hoạch dài hạn
và kế hoạch năm (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo
cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Các loại kế hoạch y tế
Có thể chia kế hoạch y tế thành các loại như sau: Kế hoạch chiến
lược hay quy hoạch, kế hoạch dài hạn, kế hoạch một năm và kế
hoạch hành động.
5
Các yêu cầu khi lập kế hoạch dài hạn và kế hoạch năm
Kế hoạch phải đáp ứng ở mức cao nhất nhu cầu CSSK hiện tại và
Các giải pháp và hoạt động phải được cộng đồng chấp nhận, sử
Kế hoạch phải hài hòa giữa các lịch vực KCB, phòng bệnh và
Kế hoạch phải dựa trên các quy định hành chính và quy chế
Kế hoạch phải hướng trọng tâm phục vụ cho những nhóm cộng
đồng dễ bị tổn thương, khả năng chi trả thấp 6
Kế hoạch phải chú trọng tới hiệu quả khi sử dụng các nguồn lực y
tế (Hiệu quả chi phí, hiệu quả đầu tư, hiệu quả kỹ thuật) 6
Kế hoạch phải hướng ưu tiên các nguồn lực và hoạt động cho các
vấn đề sức khỏe thuộc loại hàng hóa y tế công cộng (hàng hóa y
tế công cộng: là dịch vụ y tế mà một khi người sử dụng nhận
được thì không chỉ họ mà gia đình họ được hưởng lợi từ dịch vụ
đó)
6
Kế hoạch phải hướng về các giải pháp thực hiện công bằng y tế 6
Kế hoạch phải đảm bảo tính khả thi và bền vững 6
Câu 3: Nêu khái niệm xây dựng kế hoạch? Nêu các loại kế hoạch y tế?
Kế hoạch chiến lược, quy hoạch (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y
Trang 3tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Khái niệm: Xây dựng kế hoạch là phương pháp có hệ thống
nhằm đạt các mục tiêu trong tương lai nhờ việc sử dụng nguồn
lực hiện có và sẽ có một cách hợp lý và có hiệu quả
15
Các loại kế hoạch y tế
Có thể chia kế hoạch y tế thành các loại như sau: Kế hoạch chiến
lược hay quy hoạch, kế hoạch dài hạn, kế hoạch một năm và kế
hoạch hành động.
15
Kế hoạch chiến lược: Là định hướng phát triển cho một đơn vị,
một chuyên ngành Kế hoạch dài hạn là bước cụ thể hoá định
hướng phát triển theo lịch trình thời gian nhiều năm với các hoạt
động và phân bổ nguồn lực cần thiết
15
Khi đưa ra một quy hoạch phát triển cho một cơ quan, một lĩnh
vực chuyên ngành phải dựa trên chiến lược phát triển và chính
sách chung, phải xuất phát từ việc phân tích tình hình thực tế, các
bài học kinh nghiệm trước đây và khả năng tài chính cũng như
nguồn nhân lực, thiết bị kỹ thuật có thể huy động được Quy
hoạch y tế phải dựa trên các tiêu chí cơ bản sau:
- Công bằng
- Hiệu quả
- Chất lượng
- Khả thi và bền vững
20
Câu 4: Anh (chị) hãy nêu khái niệm xây dựng kế hoạch? Các loại kế
hoạch y tế? Kế hoạch 5 năm (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Khái niệm: Xây dựng kế hoạch là phương pháp có hệ thống nhằm
đạt các mục tiêu trong tương lai nhờ việc sử dụng nguồn lực hiện
có và sẽ có một cách hợp lý và có hiệu quả
15
Các loại kế hoạch y tế
Có thể chia kế hoạch y tế thành các loại như sau:
20 (5 điểm/ý)
Trang 4- Kế hoạch chiến lược hay quy hoạch,
- kế hoạch dài hạn,
- kế hoạch một năm
- kế hoạch hành động
Về kế hoạch 5 năm: Kế hoạch 5 năm có thể coi là kế hoạch dài
hạn cơ bản của một địa phương, một đơn vị Không phải chỉ các
nước XHCN mới có kế hoạch 5 năm mà nhiều nước trên thế giới
cũng xây dựng kế hoạch 5 năm Điểm khác nhau trong kế hoạch 5
năm với kế hoạch chiến lược là có sự bố trí các nguồn lực để thực
hiện các mục tiêu được xác định khá rõ, cụ thể hàng năm Dựa
trên bản kế hoạch này sẽ xây dựng kế hoạch hàng năm để tổng
hợp nhu cầu vốn trình Quốc hội thông qua vào tháng 10 cũng như
phát triển các dự án đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất trình cấp có
thẩm quyền phê duyệt
30
Câu 5: Anh (chị) hãy nêu khái niệm xây dựng kế hoạch? Các loại kế
hoạch y tế? Kế hoạch hành động (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y
tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Khái niệm: Xây dựng kế hoạch là phương pháp có hệ thống nhằm
đạt các mục tiêu trong tương lai nhờ việc sử dụng nguồn lực hiện
có và sẽ có một cách hợp lý và có hiệu quả
15
Các loại kế hoạch y tế
Có thể chia kế hoạch y tế thành các loại như sau: Kế hoạch chiến
lược hay quy hoạch, kế hoạch dài hạn, kế hoạch một năm và kế
hoạch hành động.
15
Kế hoạch hành động: Mỗi một hoạt động trong bản kế hoạch
hàng năm được cụ thể hoá bằng kế hoạch hành động Mỗi bản kế
hoạch hành động đều có tên gọi của nó Bản thân tên gọi phải
bao hàm mục tiêu sẽ phải đạt sau khi kết thúc hoạt động đó, song
được viết ra một cách khái quát Ví dụ: “Chương trình phục hồi
dinh dưỡng cho trẻ em bị suy dinh dưỡng độ II trở lên tại tuyến
xã”
35
Trang 5Câu 6: Trình bày 5 bước lập kế hoạch (theo Giáo trình Tổ chức quản lý
chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
B1: Phân tích tình hình thực tế và xác định các vấn đề ưu tiên
(5đ) Trong đó, Phân tích tình hình thực tế là phân tích:
+ Đặc điểm địa lý, dân cư liên quan tới sức khỏe và dịch vụ y tế
( 5đ)
+ Đặc điểm và dự báo tình hình phát triển kinh tế xã hội, văn hóa
của địa phương (5đ)
+ Tình hình sức khỏe và nhu cầu CSSK nhân dân (5đ)
+ Tình hình và khả năng cung cấp dịch vụ y tế (5đ)
25
B4 Đưa ra các nội dung hoạt động và sắp xếp , xác định nguồn
lực và bố trí các nguồn lực theo thời gian
10
B5: Bảo vệ kế hoạch, chuẩn bị triển khai và các phương án điều
chỉnh kế hoạch
10
Câu 7: Anh (chị) hãy nêu khái niệm xây dựng kế hoạch? Các câu hỏi đặt
ra khi xây dựng kế hoạch (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Khái niệm: Xây dựng kế hoạch là phương pháp có hệ thống nhằm
đạt các mục tiêu trong tương lai nhờ việc sử dụng nguồn lực hiện
có và sẽ có một cách hợp lý và có hiệu quả
9
Các câu hỏi đặt ra khi xây dựng kế hoạch là gì?
- Tình hình y tế của cơ sở hiện nay ra sao? có những vấn đề gì tồn
tại?
- Trong số các vấn đề tồn tại, những vấn đề nào được chọn là vấn
đề ưu tiên giải quyết?
- Khi giải quyết các vấn đề ưu tiên đó phải đặt ra các mục tiêu gì?
- Sẽ áp dụng những giải pháp nào?
56 (7 điểm/ ý)
Trang 6- Khi thực hiện các giải pháp đó phải thông qua các hoạt động cụ
thể nào?
- Để thực hiện các hoạt động đó cần quỹ thời gian bao nhiêu, khi
nào bắt đầu, khi nào kết thúc? cần có các nguồn lực nào, bao
nhiêu và ở đâu?
- Cần chuẩn bị gì để bảo vệ kế hoạch?
- Cần chuẩn bị gì để thực hiện kế hoạch và điều chỉnh kế hoạch
trong khi triển khai
Câu 8: Anh (chị) hãy Nêu khái niệm xây dựng kế hoạch? Nêu các tiêu chí
của Mục tiêu khi xây dựng kế hoạch (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)? Cho ví dụ?
Đáp án:
Khái niệm: Xây dựng kế hoạch là phương pháp có hệ thống nhằm
đạt các mục tiêu trong tương lai nhờ việc sử dụng nguồn lực hiện
có và sẽ có một cách hợp lý và có hiệu quả
20
Mục tiêu của bản kế hoạch phải đảm bảo các tiêu chí: Đặc thù, đo
lường được, thích hợp, khả thi và trong phạm vi thời gian cho
phép Mục tiêu nên viết dưới dạng nghịc đảo của vấn đề tồn tại
Vd: Nếu vấn đề tồn tại là các trạm y tế xã xuống cấp… thì mục
tiêu là nâng cấp các trạm y tế…
15
Mục tiêu tổng quát là cái đích cần đạt được của bản kế hoạch
được phát biểu một cách khái quát nhất
VD: Giảm tỷ lệ mắc và chết vì 6 bệnh có vacxin trên trẻ em dưới
5 tuổi ở nước ta xuống dưới mức trung bình của khu vực sau 5
năm
15
Mục tiêu cụ thể là sự chi tiết hóa mục tiêu tổng quát Ví dụ: Sau 5
năm tỷ lệ tiêm chủng đủ 6 loại vaccin đạt 95%; Sau 2 năm các
khoa cấp cứu nhi được thiết lập và hoạt động có chất lượng ở
100% bệnh viện huyện v.v
15
Câu 9: Anh (chị) hãy nêu dàn ý viết kế hoạch y tế địa (theo Giáo trình Tổ
chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y
tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Trang 7Nội dung các ý cần trình bày Điểm
1 Tình hình chung
1.1.Đặc điểm địa lý dân cư
1.2.Đặc điểm và dự kiến tình hình phát triển kinh tế-văn hoá-xã
hội địa phương trong 5 năm
1.3.Tình hình sức khỏe và nhu cầu chăm sóc sức khỏe
1.4.Tình hình và khả năng cung cấp dịch vụ y tế
1.5.Những thuận lợi, tồn tại cơ bản và vấn đề ưu tiên
15 (5điểm/ý)
2 Mục tiêu tổng thể và các chỉ tiêu kế hoạch:
2.1.Mục tiêu tổng thể
2.2.Các chỉ tiêu kế hoạch cơ bản
5
3 Nội dung công tác trọng tâm:
3.1.Công tác phòng chống dịch bệnh và tăng cường sức khỏe
3.2.Công tác khám chữa bệnh và phục hồi chức năng
3.3.Thực hiện các chương trình y tế của ngành, địa phương
3.4.Công tác CSSK bà mẹ, trẻ và KHHGĐ
3.5 Xây dựng cơ bản, bảo dưỡng, nâng cấp cơ sở, cung cấp vật
tư, thiết bị và công tác dược
Tuỳ địa phương với những vấn đề ưu tiên giải quyết khác nhau
mà những công tác trên được cụ thể hoá bằng những hoạt động
trọng tâm phù hợp cho từng năm
15 (mỗi ý 3đ)
4. Dự kiến các nguồn tài chính và phân bổ ngân sách (trình bày
5 Công tác cán bộ và cải tiến tổ chức, hành chính 5
6 Quản lý tài chính, vật tư, thiết bị Công tác tài vụ, kế toán 5
9 Giao chỉ tiêu kế hoạch cho tuyến dưới và đơn vị trực thuộc 5
Câu 10: Anh (chị) hãy nêu các yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong
quản lý y tế? Tính sử dụng, tính chính xác, khách quan của thông tin y tế (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Trang 8Đáp án:
Một số yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong quản lý y tế
- Tính sử dụng
- Tính chính xác, khách quan
- Tính nhạy
- Tính cập nhật
- Tính đặc hiệu
- Tính thực thi và đơn giản
30 (mỗi ý
5 điểm)
1 Tính sử dụng
Thông tin phải cần thiết và được sử dụng trong việc hoạch định
chính sách y tế, xây dựng kế hoạch, quản lý, giám sát và lượng
giá các hoạt động y tế v.v Như vậy thông tin phải đầy đủ và
toàn diện
15
2 Tính chính xác, khách quan
Thông tin phản ánh một cách đúng đắn, trung thực bản chất, thực
trạng của vấn đề sức khỏe/ y tế của địa phương
Thông tin không phụ thuộc vào ý thức, ý chí của con người
Thông báo thông tin đúng sự thật không thêm bớt, làm sai lệch
thông tin Những người khác nhau khi sử dụng thông tin đều có
nhận định tương tự như nhau Thông tin thu được từ nhiều nguồn
khác nhau nhưng vẫn cho kết quả về sức khỏe, bệnh tật giống
nhau
20
Câu 11: Anh (chị) hãy nêu các yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong
quản lý y tế? Tính nhạy, tính cập nhật, tính đặc hiệu của thông tin y tế là gì (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án
Trang 9Nội dung các ý cần trình bày Điểm Một số yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong quản lý y tế
- Tính sử dụng
- Tính chính xác, khách quan
- Tính nhạy
- Tính cập nhật
- Tính đặc hiệu
- Tính thực thi và đơn giản
30 (mỗi ý
5 điểm)
1.4.3 Tính nhạy
Thông tin phải nhạy cảm với sự thay đổi của đối tượng Thông tin
có thể đo lường được những thay đổi rất nhỏ của đối tượng hoặc
với lượng rất ít thông tin nhưng vẫn đo lường được sự thay đổi
của vấn đề
12
1.4.4 Tính cập nhật
Thông tin của vấn đề sức khỏe xảy ra gần nhất với mốc thời gian
sử dụng thông tin Thông tin càng cập nhật càng có ý nghĩa trong
quản lý, nhất là khi lập kế hoạch y tế Ví dụ: Lập kế hoạch y tế
năm 2004 cần phải có thông tin y tế năm 2003
12
1.4.5 Tính đặc hiệu
Sự thay đổi của thông tin phản ánh sự thay đổi của đối tượng/vấn
đề, chứ không phải do ảnh hưởng của các yếu tố khác Ví dụ tỷ
suất sinh đặc trưng theo tuổi thay đổi phản ánh sự thay đổi của
mức sinh
11
Câu 12: Anh (chị) hãy nêu các yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong
quản lý y tế? Tính sử dụng, tính nhạy, tính thực thi và đơn giản của thông tin y
tế (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Một số yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong quản lý y tế
- Tính sử dụng
- Tính chính xác, khách quan
- Tính nhạy
- Tính cập nhật
30 (mỗi ý
5 điểm)
Trang 10- Tính đặc hiệu
- Tính thực thi và đơn giản
1 Tính sử dụng
Thông tin phải cần thiết và được sử dụng trong việc hoạch định
chính sách y tế, xây dựng kế hoạch, quản lý, giám sát và lượng
giá các hoạt động y tế v.v Như vậy thông tin phải đầy đủ và
toàn diện
12
2 Tính nhạy
Thông tin phải nhạy cảm với sự thay đổi của đối tượng Thông tin
có thể đo lường được những thay đổi rất nhỏ của đối tượng hoặc
với lượng rất ít thông tin nhưng vẫn đo lường được sự thay đổi
của vấn đề
12
3 Tính thực thi và đơn giản
Việc thu thập thông tin dễ dàng và có thể tính được các chỉ số/ chỉ
tiêu một cách đơn giản trong các điều kiện nguồn lực cho phép
11
Câu 13: Anh (chị) hãy Nêu các yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong
quản lý y tế? Tính sử dụng, tính chính xác, khách quan của thông tin y tế (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Một số yêu cầu (đặc tính) của thông tin trong quản lý y tế
- Tính sử dụng
- Tính chính xác, khách quan
- Tính nhạy
- Tính cập nhật
- Tính đặc hiệu
- Tính thực thi và đơn giản
30 (mỗi ý
5 điểm)
1 Tính cập nhật
Thông tin của vấn đề sức khỏe xảy ra gần nhất với mốc thời gian
sử dụng thông tin Thông tin càng cập nhật càng có ý nghĩa trong
quản lý, nhất là khi lập kế hoạch y tế Ví dụ: Lập kế hoạch y tế
năm 2004 cần phải có thông tin y tế năm 2003
12
Trang 11Sự thay đổi của thông tin phản ánh sự thay đổi của đối tượng/vấn
đề, chứ không phải do ảnh hưởng của các yếu tố khác Ví dụ tỷ
suất sinh đặc trưng theo tuổi thay đổi phản ánh sự thay đổi của
mức sinh
3 Tính thực thi và đơn giản
Việc thu thập thông tin dễ dàng và có thể tính được các chỉ số/chỉ
tiêu một cách đơn giản trong các điều kiện nguồn lực cho phép
11
Câu 14: Anh (chị) hãy nêu các dạng thức của thông tin y tế? Tỷ số, Tỷ lệ
phần trăm, tỷ suất (theo Giáo trình Tổ chức quản lý chính sách y tế (sách đào tạo
cử nhân y tế công cộng) của Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học, năm 2006)?
Đáp án:
Các dạng thức của thông tin y tế: Tỷ số, tỷ trọng, tỷ lệ phần trăm,
Tỷ suất, xác suất, số trung bình 5
- Tỷ số (Ratio): Tỷ số là một phân số, trong đó tử số có thể không
thuộc mẫu số:
A
Tỷ số = - ; (trong đó A khác B)
B
20
Tỷ lệ phần trăm (Percentage): Tỷ lệ phần trăm giống như tỷ trọng,
nhưng được nhân với 100% Tỷ lệ phần trăm cho biết số lượng
của tử số tính cho 100 đơn vị của mẫu số:
A
Tỷ lệ % = - x 100
A + B
20
Tỷ suất (Rate): Tỷ suất là một phân số dùng để đo lường tốc độ
thay đổi, trong đó tử số là các sự kiện (sinh, chết, bệnh tật ) và
mẫu số là số lượng cá thể có khả năng sinh ra “sự kiện” đó ( dân
số chung, số trẻ em < 5 tuổi, số phụ nữ 15-49 tuổi ) trong một
khoảng thời gian nhất định:
Tỷ suất = (Số “sự kiện” xảy ra trong khoảng thời gian xác định
thuộc 1 khu vực ) : (Số lượng trung bình cá thể có khả năng sinh
ra “sự kiện” đó trong khu vực đó cùng thời gian)
20