Các cuộc phát kiến địa lí thế kỉ XV XVII

Ca-ra-ven trở thành loại tàu vượt đại dương đầu tiên trong lịch sử thế giới.Những cuộc hành trình của người Châu Âu sang phương Đông và tài liệu ghichép của một số người đi trước như Mác

LỜI MỞ ĐẦU

Văn minh là sự kết hợp đầy đủ các yếu tố tiên tiến tại thời điểm xét đến để

tạo nên, duy trì, vận hành và tiến hoá xã hội loài người Các yếu tố của văn minh

có thể hiểu gọn lại là di sản tích luỹ tri thức, tinh thần và vật chất của con người kể

từ khi loài người hình thành cho đến thời điểm xét đến

(Theo “Văn minh”-Wikipedia)

Như vậy, Lịch sử văn minh thế giới là lịch sử phát triển của loài người qua

nhiều thế kỷ, từ khi con người xuất hiện đầu tiên trên Trái Đất cho đến nay Bắtđầu từ những hoạt động sơ khai như săn bắt, hái lượm bằng các công cụ thô sơ, thìcon người, nhờ vào trí tuệ và sức sáng tạo của mình, đã tìm tòi và tạo ra nhiều thứcần thiết cho cuộc sống của họ Vì vậy, cũng có thể nói rằng, lịch sử những nềnvăn minh thế giới chính là lịch sử của trí tuệ và sức sáng tạo của loài người vậy.Chúng ta đã biết đến về lịch sử văn minh thế giới qua tài liệu lịch sử Trongmỗi thời đại, xã hội loài người nổi lên một số vùng, mà ở đó xã hội cư dân ở điểmtập hợp được các giá trị tiên tiến vượt trội trong nhiều lĩnh vực - hình thành nềnvăn minh Riêng thời Cổ Đại có tám nền văn minh lớn được thống kê gồm: nềnvăn minh Ai Cập cổ đại, nền văn minh Hy Lạp, nền văn minh La Mã, nền vănminh Tây Á, nền văn minh Ấn Độ, nền văn minh Trung Hoa, nền văn minh Maya

và nền văn minh Andes

Tuy nhiên, nói đến thành tựu khoa học trong lịch sử văn minh thế giới thời kỳPhục Hưng, chúng ta cũng phải nhắc đến sự đóng góp quan trọng của những cuộcphát kiến địa lí châu Âu Qua những cuộc phát kiến địa lí, con người đã bắt đầu mởrộng vã vẽ thêm vào bản đồ thế giới những vùng đất mới, những miền đất hứa Vàcũng từ đó, con người đã bắt đầu chinh phục thế giới tới những miền đất xa xôi, vàkết quả xuất hiện giai cấp tư sản và vô sản Như vậy, những cuộc phát kiến này làmột trong những tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa tư bản.Vậy, những tiền đề củacác phát kiến lớn về địa lí, quá trình phát kiến địa lí, và hậu quả của nó ra sao?

Thông qua bài tiểu luận “Các cuộc phát kiến địa lí thế kỉ XV-XVII”, tôi sẽ

giới thiệu và làm rõ hơn về vấn đề này

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Hậu kỳ trung đại là giai đoạn

Chế độ phong kiến lâm vào tình trạng khủng hoảng suy vong và quan hệ tưbản nảy sinh Giai đoạn này được mở đầu bằng các cuộc phát kiến lớn về địa lí.Bởi vì phát kiến địa lí mở đường cho sự ra đời của chủ nghĩa tư bản và mở đầu cho

sự ra đời của chủ nghĩa thực dân cận đại

Ðây cũng là thời kỳ chính quyền quân chủ chuyên chế được xây dựng ở một

số nước (Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha,…)

Lúc này là giai đoạn quá độ, khi mà các đẳng cấp phong kiến cũ đã suy thoái

và giai cấp tư sản đã hình thành từ tầng lớp thị dân trung đại, và khi mà giữa haibên đối địch nhau chưa bên nào thắng bên nào, lúc ấy quý tộc phong kiến bắt tayvới tư bản để tiêu trừ phong kiến cát cứ và phong trào nông dân đang lên mạnh Ðây cũng là thời kỳ bắt đầu những cuộc cách mạng về tư tưởng và văn hóasâu sắc (đấu tranh giữa hai ý thức hệ tôn giáo phản động và ý thức hệ tư sản tiếnbộ), biểu hiện qua các phong trào cải cách tôn giáo, văn hóa phục hưng

Trong giai đoạn này, do tác động của những điều kiện kinh tế - xã hội và tưtưởng mới, phong trào của nông dân và thị dân nổ ra rất mạnh mẽ, biến thành cuộcchiến tranh nông dân thực sự, mang tính chất hoàn toàn mới là thủ tiêu chế độphong kiến và vương quyền

Tất cả những điều đó đã làm cho giai đọan các thế kỷ XVI - XVII, trở thànhmột giai đoạn đặc biệt trong lịch sử, khác về chất với giai đoạn phong kiến pháttriển trước đó (thế kỷ XI-XV), cũng như với các thế kỷ tiếp theo của chủ nghĩa tưbản công nghiệp (thế kỷ XVIII - XIX) Qui luật những quan hệ sản xuất tất yếuphải phù hợp với tính chất của lực lượng sản xuất đã biểu hiện rất rõ ràng và đẩynhanh sự tan rã của chế độ phong kiến

phương Đông và phương Tây Và từ đó, người ta cũng bổ sung, hoàn chỉnh vàobản đồ địa lý thế giới.

CHƯƠNG II: NGHIÊN CỨU THỰC ĐỊA

I NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA NHỮNG CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA

LÍ Ở CHÂU ÂU THỜI TRUNG ĐẠI

Hoàn cảnh xã hội: Văn hoá Tây Âu thế kỉ V - X dựa trên nền tảng nền kinh tế

tự cung tự cấp, sự giao lưu trao đổi rất hạn chế, văn hoá vì vậy cũng phát triểnkhông đáng kể

Tới thế kỉ XIV, với sự phát triển kinh tế công thương ở các thành thị, quan hệsản xuất tư bản chủ nghĩa dần dần hình thành và ngày càng lớn mạnh Các nhà tưtưởng của giai cấp tư sản không còn chịu chấp nhận những giáo lí phong kiến lỗithời, họ vận động khôi phục lại sự huy hoàng của văn hoá Tây Âu thời cổ đại Họtìm thấy trong nền văn hoá cổ đại những yếu tố phù hợp với mình, có lợi cho mình

để đấu tranh chống lại những trói buộc của nền văn hoá trung cổ

Bước vào thời kỳ quá độ từ chế độ phong kiến sang chủ nghĩa tư bản, xã hộiTây Âu nảy sinh nhiều mâu thuẫn về kinh tế, xã hội Một mặt, do sự phát triển củasản xuất nên nhu cầu về nguyên liệu, vàng bạc ngày một tăng Các nước Tây Âuđòi hỏi phải mở rộng thị trường để trao đổi mua bán với các vùng trên thế giới.Thời gian này thị trường của giai cấp tư sản Tây Âu chỉ trong phạm vi Châu Âu vàthông qua vùng phụ cận với phương Đông Việc buôn bán với phương Đông màngười Châu Âu mới tiến hành còn rất hạn chế

Các tầng lớp vua chúa, quý tộc tầng lớp giàu có lúc bấy giờ cũng mong cónhiều tiền, vàng để ăn chơi hoang phí, và nhu cầu về các mặt hàng đặc sản, cao cấp

có nguồn gốc từ phương Đông như tiêu, quế, trầm hương, lụa tơ tằm (dâu tằm tơ),ngà voi tăng vọt hẳn lên Phương Đông trong trí tưởng tượng của họ được tô vẽthành một thế giới thần tiên giàu có trong các cuốn truyện Ngàn lẻ một đêm- cuốnsách những chuyện kì lạ Vì vậy việc tìm đường sang phương Đông, khám phánhững vùng đất mới và cướp đoạt vàng và gia vị được hình thành

Mặt khác, con đường thương mại giữa châu Âu và châu Á đang bị bế tắc do

sự chiếm giữ của người Ả Rập, người Thổ Nhĩ Kì và người Hồi giáo Người Ả Rậpđộc chiếm con đường thương mại từ phía nam châu Âu qua Địa Trung Hải sang

Ấn Độ hoặc đi qua Ai Cập, Hồng Hải…tạo nên một hàng rào kiểm soát chặt chẽ

giữa Ấn Độ và châu Âu khiến cho không một thuyền buôn châu Âu nào neo đậuđược trên Hồng Hải Do đó, hàng hóa từ châu Á sang đã được thương nhân Ả Rậpnâng giá lên gấp 8 – 10 lần Ngoài ra, một con đường thương mại khác đến TrungQuốc bằng cách dùng lạc đà chở tơ lụa và các sản phẩm hương liệu, gia vị, trầmhương…của Trung Quốc xuyên qua sa mạc, những hẻm núi của Tây Á đến châu

Âu (con đường tơ lụa) cũng bị thương nhân Afghanistan chiếm giữ Hơn nữa, giữa

thế kỉ XV, đế quốc Byzantium bị tiêu diệt, người Thổ Nhĩ Kì chiếm luôn Tiểu Á,Bankals, Constantinople, Crưm và kiểm soát toàn bộ Bắc Hải Người Thổ Nhĩ Kìcướp đoạt tàn bạo hàng hóa của thương nhân châu Âu Do đó, con đường này hầunhư cũng bị cắt đứt Trước tình hình đó, thương nhân châu Âu phải mua lại hànghóa của thương nhân Ả Rập với giá đắt hơn từ 8 – 10 lần Vì thế, việc tìm ra mộtcon đường mới sang phương Đông là một nhu cầu cấp bách của thương nhân châuÂu

Lúc đó người Tây Âu đã có nhiều người tin vào giả thuyết Trái Đất hình cầu

Họ cũng đã đóng được những con tàu buồm đáy nhọn, thành cao, có khả năng vượtđại dương, mỗi tàu lại đều có la bàn và thước phương vị, điều đó đã tăng thêm sựquyết tâm cho những thuỷ thủ dũng cảm

Vào thời gian ấy, khoa học –kỹ thuật có những tiến bộ đáng kể Các nhà hànghải bắt đầu nghiên cứu các dòng hải lưu và hướng gió, bước đầu hiểu biết địa lí củacác đại dương Sự tiến bộ về kiến thức địa lý, thiên văn, và kỹ thuật hàng hải đã tạo

ra những điều kiện đảm bảo cho những chuyến đi dài ngày trên biển Người ta đãxác định được hướng con tàu không chỉ bằng cách quan sát chiều gió, hải lưu, màunước hoặc chim biển mà còn bằng biện pháp xác định vị trí của tàu không cần vậtchuẩn Đá mặt trời, la bàn, thước đo góc ngược và thước trắc tinh được sử dụngtrong việc định hướng giữa các đại dương bao la Trước kia người ta chỉ đóngthuyền nhỏ, thành thấp đáy bằng để đi sông và ven biển, nay cũng đã vẽ đượcnhững bản đồ và hải đồ có ghi các bến cảng Kỹ thuật đóng tàu có những bước tiếnmới: tàu có bánh lái, có hệ thống buồm lớn lợi dụng gió vượt đại dương với tốc độ

mỗi giờ 10km, có sàn và boong để có thể đặt đại bác Những kiểu tàu mới đã xuấthiện Ca-ra-ven trở thành loại tàu vượt đại dương đầu tiên trong lịch sử thế giới.Những cuộc hành trình của người Châu Âu sang phương Đông và tài liệu ghichép của một số người đi trước (như Mác-cô Pô-lô, người I-ta-li-a) cũng giúp chocác cuộc phát kiến địa lí ở các thế kỉ XV – XVII có điều kiện dễ dàng hơn.

Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đều ở cực tây nam Châu Âu tiếp giáp với ĐạiTây Dương, và bờ biển có nhiều thủy thủ gan dạ và một tầng lớp quý tộc thượng

võ, hiếu chiến đã được rèn luyện Hơn nữa trong khi các nước Tây âu còn đang bậnrộn trong cuộc nội chiến, khôi phục chiến tranh thì Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha

đã hoàn thành công cuộc khôi phục và có kì vọng phát triển thành một cường quốc.Giai cấp thống trị các nước này ủng hộ những chuyến đi tìm đất mới mong chiếmđựợc nhiều của cải để trở thành giàu có, họ còn đưa ra lời hứa hẹn sẽ phong vương

và ban thưởng cho những ai có nhiều công trạng trong các chuyến vượt biển

Cho đến trước thế kỷ XV, người châu Âu chỉ biết có 3 đại lục: Âu, Á, Phi nốiliền nhau, chung quanh là biển Nhưng đến thế kỷ XV những hiểu biết của ngườichâu Âu được bổ sung bằng thuyết qủa đất hình tròn, nhờ vậy mà họ biết rằngmuốn sang Ấn độ thì có thể đi bằng hai cách: Vòng châu Phi hoặc vượt đại dương

đi về phía Tây

Lịch sử phát kiến địa lí là lịch sử của hàng loạt hoạt động thám hiểm dũngcảm đưa lại những thành tựu to lớn Người Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha nằm trong

số những người đầu tiên và tích cực nhất tham giai vào các hoạt động thám hiểm,

vì Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha có vị trí thuận lợi Trong thời kì diễn ra nhữnghoạt động thám hiểm, nền kinh tế hàng hóa của 2 nước này khá phát triển nhất làcác thành thị ven biển Bồ dào Nha, Tây Ban Nha có những hạm đội lớn nhất lúcbấy giờ, với những thủ thủy gan dạ Hai nước này tiến hành cuộc đấu tranh mấytrăm năm với người Ả Rập, đồng thời phải đấu tranh chống sự lũng đoạn buôn báncủa người Italia Cuộc đấu tranh đó đã sinh ra các tầng lớp quý tộc thượng võ, hiếuchiến Tầng lớp này tham gia vào những hoạt động thám hiểm nhằm bổ cứu cho sựnghiệp kinh tế đã lung lay của họ rong cuộc chiến tranh lâu dài gây nên

Những cuộc phát kiến địa lí lớn nhất do người Bồ Đào Nha, và Tây Ban Nhalập nên, dĩ nhiên họ kế thừa những thành quả của nhiều cuộc thám hiểm trước đó.Nhưng chỉ những phát kiến địa lí của người Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha mới dẫnđến hậu quả kinh tế lớn nhất.

II TIẾN TRÌNH PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ

Cho đến trước thế kỷ XV, người châu Âu chỉ biết có 3 đại lục: Âu, Á, Phi nốiliền nhau, chung quanh là biển Nhưng đến thế kỷ XV những hiểu biết của ngườichâu Âu được bổ sung bằng thuyết qủa đất hình tròn, nhờ vậy mà họ biết rằngmuốn sang Ấn độ thì có thể đi bằng hai cách: Vòng châu Phi hoặc vượt đại dương

đi về phía Tây

Ði đầu trong việc tiến hành những cuộc thám hiểm vĩ đại vào thế kỷ XV là haiquốc gia Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha

1 Các chuyến đi của hoàng tử Henri

1.1.Tiểu sử

Henri nhà hàng hải

Trong khoảng các năm từ 1385 tới năm 1435, nước Bồ Đào Nha có Vua John

I cai trị Hoàng tử Henri d'Aviz thấy mình đứng thứ ba trong thứ tự kế vị nên đã từ

bỏ Chính Trị mà quay sang lãnh vực Khoa Học và Thám Hiểm Henri đã đặt cơ sởkhảo cứu trên mỏm cực nam của xứ Bồ Đào Nha và mỏm đất này như thể một baolơn nhìn ra ngoài đại dương bát ngát

Henri thành lập trường hàng hải tại Sagres, miền Nam Portugal Ông đã tụ tậpchung quanh mình một số học giả và những người đi biển Những người này đãgiúp ông chuẩn bị những cuộc thám hiểm bằng cách thành lập các toán chuyên về

hàng hải, thiên văn và họa đồ địa lý Ông đã cho vẽ ra những bản đồ mới Henricòn cho xây cất một đài thiên văn để giúp các nhà thủy thủ lái tàu bằng cách xácđịnh vị trí nhờ các vì sao Từ 1420, mỗi năm ông đều cho đoàn thám hiểm tìm hiểuđại dương, phát xuất từ Sagres đi về hướng Nam.

Các con tàu của Hoàng Tử từ phương đông trở về đã chất đầy vải lụa, hươngliệu, còn nếu từ châu Phi, mang theo vàng, ngà voi và các nô lệ da đen Nhưng mặc

dù rất đắt tiền, các hàng hóa kể trên đều không được Hoàng Tử ưa thích bằng cácbài tường trình về những miền đất chưa quen biết và về các vùng biển chưa từng

có thuyền bè nào lui tới Hoàng Tử Henri còn tặng nhiều tiền thưởng cho những tintức liên quan tới bờ biển phía tây của châu Phi, tới hướng gió và các luồng nướcchảy trên Đại Tây Dương Ông chính là người đã mở đầu những chuyến đi củangười Bồ Đào Nha

"Henri, nhà Hàng Hải" mặc dù có biệt hiệu của ông như vậy nhưng ông chưatừng đi tàu mặc dù ông có tinh thần của một nhà hàng hải

1.2 Cuộc hành trình các con tàu của Hoàng tử Henri

Cuộc hành trình các con tàu của Hoàng tử Henri

 Người Bồ Đào Nha khám phá Châu Phi

 Người Bồ Đào Nha xuôi thuyền hướng về Châu Á

 Người Bồ Đào Nha đến sinh sống tại Brésil, Nam Mỹ

Năm 1415, người Bồ đã chiếm được pháo đài Ceuta trên bờ biến châu Phi, từ

đó hầu như năm nào họ cũng tổ chức những đoàn thám hiểm đi về phía Nam dọctheo bờ biển châu Phi

Khi tìm đường đi sang Ấn Độ, các thủy thủ Bồ đã khám phá ra các nhóm đảoCanaries, Madeira, Azores Một thuyền trưởng của Hoàng Tử Henri đã tới hòn đảolớn Canaries rồi trở về Bồ Đào Nha và mô tả lại những dòng nước chảy mạnhchung quanh đảo Sự việc này khiến cho Hoàng Tử Henri cử Goncalo Velho, mộthiệp sĩ quý phái, đi "tìm nguyên nhân của dòng nước" Như vậy "Henri, nhà HàngHải" là người đầu tiên tìm hiểu các giới hạn của đại dương

Năm 1419, họ chiếm được hòn đảo Porto Xanto do người Ý tìm ra trước kia

và biến đảo này thành thuộc địa

Năm 1445, họ đến được Cap Vert (mũi Xanh)

Năm 1472, họ đến Vịnh Guinée, và bắt đầu khai thác những lớp đất có vàng,sau đó họ biến nơi nầy thành nơi buôn bán ngà voi, vàng, nô lệ và một phần gia vị

Họ đem áo dài vải gai, hạt cườm vũ khí và rượu bán cho người da đen ở đây Khiđến vịnh Guinée, họ tưởng đây là mõm cực nam của châu Phi, nên năm 1482 họcho xây dựng ở đây đồn Mina để cướp bóc

Henri đã dùng những điều hiểu biết do các thủy thủ đem về để vẽ bản đồ, vớimục đích sử dụng trong các cuộc thám hiểm sau Đồng thời với những kiến thứcngày một nhiều, cách đóng tầu thuyền cũng tiến bộ Một thứ tầu biển mới được chếtạo có tên là Caravelle, đã cho phép các thủy thủ Bồ Đào Nha có thể đi xa hơntrước

Tàu Caravelle

Từ năm 1416, mỗi năm đều có một đoàn thám hiểm ra đi nhưng mỗi đoàn chỉ

đi được một quãng ngắn rồi quay trở về Năm sau, trên cơ sở kết quả đã thu được,đoàn khác lại đi xa hơn một ít Những tiến bộ đó thật chậm chạp, Người Bồ ĐàoNha phải mất tới 82 năm mới đến được Ấn Độ (1416-1498) Trong các chuyến đi

đó có hai cuộc thám hiểm lớn là của B Dias (1450-1500) và Vasco da Gama(1469-1524)

2 Các chuyến đi của Bartolomeu Dias (1450 - 1500)

a Giới thiệu

Bartolomeu Dias

Bartolomeu Dias (1450 - 1500), nhà hàng hải Bồ Đào Nha Năm 1457,Bartolomeu Dias được sinh ra ở Bồ Đào Nha Bartolomeu Dias đến từ một giađình quý tộc Bồ Đào Nha và cha của ông tham dự tòa án Bồ Đào Nha Người ta tinrằng Dias đến từ một gia đình của các thủy thủ và nhà thám hiểm bao gồm JoaoDias người đi thuyền quanh Cape Bojador năm 1434 và Diniz Dias người pháthiện ra các quần đảo Cape Verde.

Bartolomeu Dias đã được giáo dục tốt nhất và với trình độ của mình Ông đã

có thể được dạy một số ngôn ngữ, vật lý, hình học, toán học và thiên văn học.Ông là thành viên của tòa án Bồ Đào Nha hoàng gia và tổ chức tiêu đề củaSailing Master của con người của cuộc chiến Sao Cristovao Bồ Đào Nha (SanChristovao)

b Cuộc hành trình của Bartolomeu Dias

Cuộc hành trình của Bartolomeu Dias

Ngày 10 tháng 10 Năm 1486: Vua John II của Bồ Đào Nha bổ nhiệmBartolomeu Dias vào một đoàn thám hiểm để lãnh đạo để đi thuyền vòng quanhmũi phía nam của châu Phi với hy vọng tìm ra một tuyến đường thương mại sang

Ấn Độ Bartholomeu Dias, người đã từng trông coi các kho của hoàng gia ở Lisbon

và đã đi một chuyến tàu caravel xuống bờ biển châu Phi Sau mười tháng chuẩn bịlâu ngày, tổ chức kỹ lưỡng, với vốn đầu tư lớn vào tháng bảy hoặc đầu tháng Tám,

1487, với hai caravels vũ trang, mỗi caravels năm mươi tấn và một tàu cung cấp

Dias chuẩn bị rời Lisbon.Dias mang theo sáu người châu Phi đã từng có mặt trongcác chuyến thám hiểm Bồ Đào Nha trước đây Dias cho họ ăn uống tử tế, cho mặc

đồ theo kiểu người Âu, rồi rải họ ở một số nơi dọc bờ biển, cùng với những mẫuhàng hóa như vàng, bạc, gia vị và các sản phẩm châu Phi khác, để họ dùng kiểu

"buôn bán câm" chỉ cho những người bản xứ biết người Bồ Đào Nha cần nhữngloại hàng hóa nào Sau khi đã rải hết những sứ giả châu Phi này, các con tàu củaDias gặp phải một cơn bão chuyển thành một cuồng phong dữ dội Những con tàuphải hạ buồm chạy trước cơn gió bắc trên biển sóng lớn trong 13 ngày và bị gióđưa đi xa ra ngoài khơi rồi xuống phía nam của biển cả Đoàn thủy thủ vừa mới bịsức nóng thiêu đốt của xích đạo, giờ đây trở thành hoảng loạn "Và vì các tàu khánhỏ và biển thì càng lúc càng lạnh hơn và không giống như lúc họ còn ở Guinea,

họ chỉ nằm trên tàu chờ chết" Nhưng cơn bão đã qua đi và Dias căng tất cả cáccánh buồm và quay về phía đông, nhưng sau nhiều ngày vẫn không thấy đất đâu

cả Quay lên phía bắc 150 hải lý, ông bất ngờ thấy những dãy núi cao Ngày 3tháng 2, 1488, ông bỏ neo ở vịnh Mossel, nằm vào khoảng 30 dặm phía đông chỗngày nay gọi là Mũi Town Có vẻ do ý trời, cơn bão đã thực hiện được điều màkhông một kế hoạch nào có thể thực hiện, vì nó đã đưa Dias vòng qua mũi cựcnam của châu Phi Khi đoàn người thám hiểm lên bờ, họ bị dân bản xứ ném đáđuổi đi, Dias dùng cung bắn chết một người bản xứ khiến họ phải bỏ đi Ông đitheo bờ biển, đi thêm ba trăm dặm nữa đến cửa của Great Fish River và vào vịnhAlgoa

Dias muốn đi tiếp vào Ấn Độ Dương, để hoàn thành niềm mong đợi của nhiềuthế kỷ, nhưng đoàn thủy thủ không muốn "Mệt mỏi và kinh hoàng vì biển cả dữdội mà họ đã đi qua, tất cả đều cùng nhau bắt đầu lẩm bẩm kêu ca và yêu cầukhông được đi xa thêm nữa" Lương thực còn rất ít và chỉ có cách quay nhanh trở

về tàu lương thực còn ở xa tít phía sau Sau khi hội ý với các thuyền trưởng và mọingười đều ký vào quyết định quay trở về, Dias đã đồng ý

Trên đường về, họ trở lại chiếc tàu lương thực mà họ đã để lại cách đây chíntháng với 9 người trên tàu Chỉ còn ba người sống sót và một trong ba người này

"quá vui khi gặp lại các bạn nên đã chết một cách đột ngột, vì đã quá đuối sức vìbệnh tật" Người ta dỡ hàng từ chiếc tàu lương thực rồi đốt bỏ nó, chỉ còn hai contàu caravel quay về Bồ Đào Nha vào tháng 12 năm 1488, sau mười sáu tháng vàmười bảy ngày lênh đênh trên biển Khi hai chiếc tàu caravel tan nát vì thời tiết vềtới cảng Lisbon, Christopher Colômbô đã có mặt ở đó để đợi đoàn thám hiểm Dạo

ấy Christopher Colômbô chưa có tiếng tăm gì Ông rất quan tâm đến kết quảchuyến đi của Dias Tháng12 năm 1488, Dias trở về Lisbon.Sau khi vắng mặt,Ông

đã thể hiện được cách để Vasco da Gama ông năm 1497 mà đi kèm, nhưng ở một

vị trí cấp dưới, như xa như là Cape Verde Islands, Việc phát hiện ra các đoạn xungquanh châu Phi là quan trọng bởi vì, lần đầu tiên, người châu Âu có thể thươngmại trực tiếp với Ấn Độ và các phần khác của châu Á, bỏ qua các tuyến đường bộqua Trung Đông

Dias ban đầu được đặt tên là Mũi Hảo Vọng là "Mũi bão" (Cabo dasTormentas) Sau đó nó được đổi tên thành bởi vua John II của Bồ Đào Nha đếnCape of Good Hope (Cabo da Boa Esperança) bởi vì nó đại diện cho việc mở mộttuyến đường phía đông.và với các thông tin vô giá cho chuyến đi thăm dò tương laicủa Bồ Đào Nha Những cuộc thám hiểm Bồ Đào Nha đã được lãnh đạobởi Christopher Columbus , Vasco da Gama và Pedro Alvares Cabral tất cả nhữngngười sử dụng các bảng xếp hạng do Bartolomeu Dias Sử dụng kinh nghiệm củamình với du lịch thám hiểm, Dias đã giúp trong việc xây dựng các Gabriel Sao vàtàu anh em của mình, Rafael Sao đã được sử dụng bởi Vasco da Gama đi vòngquanh Cape và tiếp tục con đường đến Ấn Độ Dias chỉ tham gia vào chân đầu tiêncủa chuyến đi da Gama, cho đến quần đảo Cape Verde Sau đó ông bị một trongcác thuyền trưởng của chuyến thám hiểm Ấn Độ thứ hai, đứng đầu là PedroAlvares Cabral Đội tàu này đạt tới trước bờ biển của Brazil , có tính sở hữu của

nó trong 1500, và sau đó tiếp tục hướng về phía đông tới Ấn Độ Dias thiệt mạnggần Cape of Good Hope rằng ông presciently có tên là Cape của bão Bốn tàu gặpphải một cơn bão lớn đi mũi và bị mất, bao gồm cả Dias, ngày ngày 29 tháng 5năm 1500 Dias không bao giờ được vua thưởng công xứng đáng và ông trở thành

con người của Kỷ Nguyên Khám Phá của Bồ Đào Nha bị quên lãng Ông có trôngcoi việc đóng những tàu cho Vasco da Gama, nhưng không dự phần trong chuyếnhành trình cao điểm của Gama tới Ấn Độ.

Người ta đã trông chờ công trình thám hiểm của Dias được tiếp nối mauchóng, nhưng nó đã bị trì hoãn do những vấn đề nội bộ ở Bồ Đào Nha, do việc kế

vị ngôi vua bị gián đoạn và nhất là do cuộc tranh giành xảy ra khiến Bồ Đào Nha

và Tây Ban Nha đang đứng bên bờ của một cuộc chiến

Cha của Vasco da Gama là Estêvão da Gama, một kỵ sĩ trong đội gia binh củaCông tước xứ Viseu, Dom Fernando vào khoảng những năm 1460 Dom Fernando

cử ông làm Alcaide-Mór (thủ hiến) xứ Sines và cho phép ông giữ lại một phần thuếthu từ việc làm xà phòng ở Estremoz Estêvão da Gama kết hôn với Quý cô IsabelSodré, con gái của João Sodré

Người ta biết rất ít cuộc đời Vasco da Gama khi còn nhỏ, có giả thiết cho rằngông học trong một thị trấn trên đất liền ở Évora, ở đó có lẽ ông đã học Toán học vànghề hàng hải, người ta cũng biết rằng da Gama hiểu biết sâu về Thiên văn học lànhờ được học từ nhà thiên văn nổi tiếng Abraham Zacuto.

Năm 1492 vua João II của Bồ Đào Nha phái ông tới cảng Setúbal, phía NamLisbon, và tới Algarve, tỉnh cực Nam của Bồ Đào Nha để chiếm lấy những con tàuPháp nhằm trả đũa việc cướp bóc tàu thuyền Bồ Đào Nha trong thời bình, Vasco

da Gama đã hoàn thành rất nhanh chóng và hiệu quả công việc được giao

3.2 Bối cảnh

Năm 1460, Hoàng Tử Henri qua đời Sự kiện này đã làm tiêu tan động lực thúcđẩy các nhà thám hiểm Bồ Nhưng việc tìm hiểu các miền đất mới đã không ngừnglại Đường Xích Đạo được Lopo Goncalves băng qua vào năm 1473 mà không mộtthủy thủ nào bị cháy thành than! Các thám hiểm vẫn tiếp tục nhưng số lượng vàng bạcmang về xứ không được nhiều như trước, người thời đó đành hy vọng ở các hươngliệu Câu hỏi đặt ra cho họ là làm sao tới được Ấn Độ và muốn vậy, châu Phi phải làmột lục địa tròn trong khi bờ biển của lục địa này vẫn tiếp tục trải dài hướng về phíanam

Sau Bồ Đào Nha, nước Tây Ban Nha bắt đầu chiếm được một số hải cảng trêncác miền bờ biển châu Phi Đã xảy ra một số tranh chấp giữa hai nước lân bangnày Để dành riêng châu Phi cho mình và giải quyết mọi tranh chấp, nước Bồ đãtrông cậy vào vị Giáo Hoàng Trong nhiều thế kỷ, giáo hội Thiên Chúa đã từng làtrọng tài của các quốc gia theo Thiên Chúa giáo, nhưng ảnh hưởng của GiáoHoàng đã bị kém dần Tuy thế, từ năm 1455, nước Bồ Đào Nha đã nhận được mộtloạt các công bố của Giáo Hoàng cho họ tất cả các hải đảo và miền đất phía namCape Bojador Năm 1478, Vua Ferdinand và Nữ Hoàng Isabella của các vươngquốc Aragon và Castile, đã xin Giáo Hoàng đặc quyền buôn bán với xứ Guinea và

đã bị từ chối trong khi tàu buôn Tây Ban Nha vẫn tiếp tục đáp vào vịnh Guinea đểtìm bắt nô lệ Tại bến cảng Seville, các con tầu mang về dân nô lệ da đen là nhữnghình ảnh quen thuộc, chứng tỏ các hoạt động thám hiểm của người Tây Ban Nhatới các miền đất của châu Phi

Sau đó, nước Anh cũng xin phép Giáo Hoàng được quyền tới châu Phi vàbuôn bán Trước những cạnh tranh của các quốc gia khác nhau, Vua Bồ Đào NhaJohn II bèn ra lệnh cho Diego Cao thực hiện một loạt các thám hiểm để tìm đường

đi tới Ấn Độ Các tầu viễn du của Diego Cao được cung cấp các cột mốc bằng đá,

có ghi rõ bằng tiếng La Tinh, tiếng Bồ và tiếng Ả Rập để đánh dấu những nơi tìm

ra và nhận chủ quyền về cho nước Bồ Đào Nha Diego Cao đã đóng một cột đá tạicửa sông Congo vào năm 1483 và một cột khác tại Cape Cross, 22 độ phía namcủa Xích Đạo Nhà thám hiểm Cao đã đi dọc bờ biển được 1,500 dặm, từ Cape St.Catherine tới Cape Cross nhưng lục địa châu Phi vẫn tiếp tục trải dài vô tận về phíanam

Năm 1487, Vua John lại phái Bartolomeu Dias với ba tàu biển, chủ đích đivòng lục địa châu Phi và nếu có thể thì bắt liên lạc với Vua Giáo Sĩ Prester John.Kết quả của các lần đi thám hiểm của Dias vẫn được giữ kín như trước kia và saunày, người ta được biết rằng Bartolomeu Dias đã tới được địa điểm mà ngày nay làLuderitz, 520 dặm về phía tây bắc của Mũi Hảo Vọng (Cape of Good Hope) Mộttrận bão đã thổi con tầu của Dias vòng qua Mũi Hảo Vọng và khi cơn gió dịu đi,Dias đã tìm nơi trú ẩn trong vịnh Mossel rồi sau đó, dương buồm tới địa điểm cótên hiện nay là Port Alfred Trên đường về, nhà thám hiểm đã gọi mũi đất nhô rabiển nhiều nhất của phần phía nam của châu Phi là Mũi Phong Ba (Cape ofStorms) và về sau, Vua John đã đổi tên là Mũi Hảo Vọng, với hy vọng ở tương lạitốt đẹp

Tới lúc này, Xích Đạo đã được các tầu biển Bồ Đào Nha vượt qua nhiều lần

và không một thủy thủ nào bị đốt cháy thành than Các truyền thuyết cổ về nhữnghiểm nguy đã bị bác bỏ và đã có tầu biển vòng qua được mỏm cực nam của châuPhi Người Tây phương khi bước lên bờ, thám hiểm các miền đất mới, đã gặp cácloại thổ dân khác nhau Hỏa lực, gươm giáo và áo giáp của họ đã cho phép họchiếm đoạt bất kể món hàng nào mà họ muốn có, ngay cả khi thổ dân thù nghịch,chống cự

Cũng vào năm 1487 khi sai Dias đi thám hiểm miền biển cực nam của châu Phi,Vua John của Bồ Đào Nha còn gửi đi hai phái đoàn cùng tới Aden theo đường bộ, mộtđoàn với chủ đích tìm ra con đường dẫn đến các nơi giàu có của phương đông, đoàn kiatìm cách bắt liên lạc với Vua Giáo Sĩ Prester John Peroda Covilha được lệnh đi quaArabia để tới Ấn Độ Ông này đã tìm thầy con đường biển mà các con tầu Hồi giáothường chuyên chở hương liệu vượt qua Ấn Độ Dương để tới châu Phi Nhà thám hiểmthứ hai cũng thông thạo tiếng Ả Rập như Covilha, là Afonso de Paiva Đoàn thám hiểmnày đi sâu vào lục địa châu Phi từ phía đông bắc, lục tìm tại xứ Ethopia ngày nay.

Cũng giống như các điều tìm thấy của Bartolomeu Dias, khám phá của hai đoànthám hiểm kể trên được giữ kín Covilha đã tới Calicut, là một thành phố ở phía tây của

xứ Ấn Độ (Calcuta ở phía đông) Tại nơi này, các con thuyền gỗ của Trung Hoa và củamiền đông Ấn Độ chuyên chở tới nào hương liệu, vàng bạc, nào tơ lụa và đồ sứ Cácmặt hàng quý giá này sau đó được chuyển tới vịnh Ba Tư và tới miền đông của châuPhi

Covilha thực ra không phải là người châu Âu đầu tiên tới được xứ Ấn Độ.Trước đó đã có các thương nhân từ Cairo đi theo biển Hồng Hải, rồi còn có nhữnglái buôn khác từ các thành phố Venice, Genoa , từ các xứ Pháp và Hòa Lan.Covilha sau đó đã đi ngược về vịnh Ba Tư và tới Sofala, phía nam của Beira thuộcchâu Phi Tại nơi này, ông ta đã nghiên cứu thấy rằng Ấn Độ Dương tiếp nối vớiĐại Tây Dương và như vậy, từ châu Âu có thể dùng đường biển để đi vòng phíadưới châu Phi tới Ấn Độ

Khi tới Cairo vào năm 1490, Covilha mới biết tin nhà thám hiểm Paiva đãchết Lệnh của Vua John II bắt ông phải đảm nhiệm sứ mạng của Paiva bỏ dở.Covilha tìm đường tới được triều đình của vua xứ Ethopia và đã thấy rõ không có

vị Vua Giáo Sĩ nào là Prester John cả Năm 1520 có một phái đoàn khác của triềuđình Bồ Đào Nha tới được xứ Ethopia và đã gặp lại ông Covilha già nua tại triềuđình của xứ này vì Vua Ethopia đã không cho phép ông ta ra đi, nhưng chắc chắn

là các báo cáo của Covilha cũng đã tới được tay của Vua John II của Bồ Đào Nha

Sau khi vị vua này chết năm 1495, vua kế tiếp là Manuel vẫn tiếp tục chính sách

mở đường tới Ấn Độ

Khi de Gama được 10 tuổi, kế hoạch trên bắt đầu cho những kết quả cụ thể.Bartolomeu Dias đã quay trở lại sau khi đi vòng quanh Mũi Hảo Vọng (Cape ofGood Hope), ông cũng thám hiểm sông Rio do Infante (nay là sông Fish ở NamPhi) và xác định rằng đường bờ biển chưa được biết tới chạy thẳng về hướng ĐôngBắc

Những cuộc thám hiểm trên bộ trong thời kì trị vì của vua João II của Bồ ĐàoNha cũng củng cố thêm lý thuyết cho rằng có thể đi tới Ấn Độ bằng đường biển từĐại Tây Dương Pero da Covilhã và Afonso de Paiva đã đi theo tuyến đường từBarcelona, qua Naples, Rhodes đến Alexandria, và từ đó đến Aden, Hormuz và Ấn

Độ tin vào lý thuyết này

Việc còn lại cho các nhà thám hiểm là phải xác nhận được mối liên hệ giữanhững phát hiện của Dias và những chứng cớ của da Covilhã và de Paiva, và kếtnối được những đoạn rời rạc của con đường thương mại đầy tiềm năng với Ấn ĐộDương Nhiệm vụ này đầu tiên được giao cho cha của Vasco da Gama, sau đó đãđược vua Manuel I của Bồ Đào Nha giao cho da Gama nhờ những thành tích củaông trong việc bảo vệ những trạm giao dịch dọc bờ biển châu Phi khỏi sự cướp phácủa người Pháp

3.3 Chuyến du hành đầu tiên

Hải trình chuyến du hành đầu tiên của Vasco da Gama (1497 - 1499)

Ngày 8 tháng 7 năm 1497 hạm đội 4 tàu của Vasco da Gama rời cảng Lisbon.

4 tàu bao gồm:

1 Chiếc São Gabriel: do đích thân Vasco da Gama làm thuyền trưởng, một

chiếc carrack nặng 178 tấn, dài 27 mét, rộng 8,5 mét, buồm rộng 372 mét vuông, 150thủy thủ

2 Chiếc São Rafael: do Paulo da Gama anh trai của Vasco da Gama làm

thuyền trưởng; kích thước tương tự chiếc São Gabriel

3 Chiếc caravel Berrio: nhỏ hơn một chút so với hai chiếc đầu, do Nicolau

Coelho làm thuyền trưởng

4 Một chiếc tàu dự trữ không rõ tên: do Gonçalo Nunes làm thuyền trưởng,

sau đó mất tích gần vịnh São Brás, dọc bờ biển phía Đông châu Phi

Có lẽ do lời khuyên của Dias, hải trình kỳ này đã không theo sát bờ biển củamiền tây châu Phi mà vòng ra xa để tránh các giòng nước không thuận tiện và cácbãi đất ngầm Da Gama đã lợi dụng được luồng gió mùa và sau ba tháng, vượt hơn4,000 dặm, đoàn tầu đã tới được bờ biển châu Phi tại vịnh St Helena, phía bắc củaCape Town Sau đó đoàn thám hiểm tiếp tục đi qua Cape Agulhas, tới vịnhMossel Tại vịnh này, Da Gama cho đóng một cột ghi dấu rồi lại tiếp tục dươngbuồm về hướng đông Trên đường đi, Da Gama đã đặt tên cho các địa điểm nhưNatal với ý nghĩa là Ngày Sinh của Chúa, hay giòng sông "Các Điềm Lành" (theRiver of Good Omens) Khi tới hải cảng Mozambique, Da Gama đã gặp cácthương nhân có hình dáng kỳ dị, các người Ả Rập và thổ dân buôn bán trên bếncảng Sau đó, đoàn thám hiểm tới Mombasa, một hải cảng Ả Rập sầm uất rồi tớiMalindi, nơi đã có một cộng đồng người Ấn Độ cư ngụ Một số người theo ThiênChúa giáo tại nơi này đã khiến cho Da Gama tin rằng Vua Giáo Sĩ Prester John ởkhông xa đó, sâu vào trong đất liền

3.3.1 Vòng qua mũi Hảo Vọng

Ngày 16 tháng 12 năm 1497, hạm đội vượt qua sông White (Nam Phi) nơiDias đã quay trở lại, họ tiếp tục đi vào một vùng nước người châu Âu chưa hề biếttới Vì gần đến Lễ Giáng sinh, họ đặt tên cho bờ biển này cái tên Natal

Những vùng đất do người Người Ả rập kiểm soát nằm trên bờ biển phía Đôngchâu Phi là một phần của con đường thương mại trên Ấn Độ Dương Lo sợ nhữngngười địa phương có thể sẽ căm ghét người theo đạo Thiên chúa giáo, da Gama đãgiả làm một người Hồi giáo để tiếp kiến Sultan của Mozambique Chỉ mang theonhững hàng hóa tầm thường, Vasco da Gama đã không thể chuẩn bị được cống vậtcần thiết và người dân địa phương bắt đầu nhận ra trò lừa bịp của da Gama Bịbuộc phải rời khỏi Mozambique, da Gama rời khỏi cảng và bắn đại bác vào thànhphố để trả đũa.

3.3.2 Mombasa

Khi tới gần địa phận nước Kenya ngày nay, đoàn thám hiểm phải dùng tớibiện pháp cướp bóc những tàu buôn Ả rập vốn ít khi được trang bị đại bác Họ trởthành những người châu Âu đầu tiên đặt chân đến cảng Mombasa nhưng lại gặpphải sự căm ghét của dân địa phương và phải nhanh chóng rời bến

3.3.3 Malindi

Tháng 2 năm 1498, Vasco da Gama tiếp tục đi theo hướng Bắc, hạm đội củaông ghé vào cảng Malindi, người dân ở đây có vẻ thân thiện hơn vì họ đang cóxung đột với Mombasa và ở đây lần đầu tiên đoàn thám hiểm ghi nhận được sự cómặt của những nhà buôn Ấn Độ Họ thuê một nhà hàng hải và vẽ bản đồ người Ảrập hiểu biết về gió mùa, người này đã giúp hạm đội đi nốt phần đường còn lại đếnCalicut (nay là Kozhikode) ở bờ biển phía Tây Nam Ấn Độ

Vasco da Gama đặt chân đến Calicut ngày 20 tháng 5 năm 1498

3.3.4 Calicut, India

Đoàn thám hiểm đến Calicut ngày 20 tháng 5 năm 1498 Đôi khi họ phải đụng

độ dữ dội với những nhà buôn người Ả rập để có thể thương lượng với nhà cầmquyền địa phương Cuối cùng thì da Gama cũng có thể kiếm được một lá thưnhượng quyền trao đổi hàng hóa, nhưng ngay sau đó ông cùng hạm đội phải rờibến vì nhà cầm quyền cho rằng hàng hóa trên tàu của da Gama là đồ phạm pháp.Vasco da Gama giữ được hàng hóa của mình nhưng phải để lại vài người Bồ ĐàoNha với mục đích mở một điểm giao dịch

3.3.5 Trở về