Bài viết giải thích tại sao chất lượng đào tạo tìông Anh khòng chuyổn ỏ Đại học Quỗc gia Hà Nội (DHQGHN) vẫn còn thấp kém... Hoàng Văn Vân / Tạp chi Khoa học DHQCHN.[r]
Trang 1Tạp chi Khoa học ĐHQGHN, Ngoại ngữ 24 (2008) 22-37
Những yếu tô ảnh hưởng đến chât lượng đào tạo
tiếng Anh không chuyên ở Đại học Quôc gia Hà Nội
H oàng Văn Vân*
Khoa Sau Dại học, Dại học Quởc gia Hà Nội,
144 X u â n Thủy^ Cău Giấy^ H à Nội, Việt N am
Nhận ngày 29 tháng 02 năm 200S
Tóm tat Bài viết giải thích tại sao chất lượng đào tạo tìông Anh khòng chuyổn ỏ Đại học Quỗc gia
Hà Nội (DHQGHN) vẫn còn thấp kém Hai câu hòỉ dược đặt ra d ế nghiên cứu là (1) "Chất lượng đào tạo tiếng Anh không chuyèn ỏ ĐHQGHN có ỨIỰC sự thấp kóm không?" và (2) '*Nhửng nguyên ĩìhâỉi nào gây ra sự thấp kém iTong đào tạo tiếng Anh không chuyên ở ĐHQGHN?" Chỉ ÌÌ& vẽ nội dung trà lởi hai câu hói ưẽn sè được trình bày trong các mục cOd bài vic^
1 Đ ặ t vấn đ ể
D ạy tìêhg A n h k h ô n g ch u y ê n [lỊ ò các
trư ờ n g đại học V iệt N a m đ ư ọ c b ắ ỉ đ ầ u từ
p h ã n sa u của t h ế ki 20 H iệ n nay^ tiêhg A nh
là ngoại n g ử q u a n trọ n g nha't ch iếm ư u th ế
h âu n h ư tu y ệt đ ồ l tro n g g iáo d ụ c ngoạỉ n g ữ
à các trư ờ n g đại học V iệt N am T u y nhiêrv
cho đ èh tận thỉri đ iểm n à y củ a bài y \ê \, ch ư a
có m ộ t công trin h đ á n g k ế n à o n g h iê n cứ u v ể
c h ấ t lư ợng đ à o tạo tiêh g A ĩ\h ò các trư ò n g
đ ạ i học Việt N a m nói c h u n g v à ở Đ H Q G H N
nói riêng Đ âu đ ó n g ư ò i ta chi n g h e th ây
n h ữ n g n h ận xét cảm tín h từ n h ữ n g cá n h ân
có n h ử n g g ố c n h ìn v ẳh đ ẽ rấ t khác n h au :
"C h ất lư ợng kém , k h ô n g đ á p ứ n g đ ư ọ c yêu
cầu hiện tại củ a xã h ộ i" V ậy, "Châ't lư ợng
đ à o tạo Hếng A nh k h ô n g c h u y ê n ỏ các
trircmg đại học V iệt N a m nói c h u n g v à 6
* ĐT: 84-4-7547716
E-maiỉ; vanhv(3vnu.edu.vn
Đ H Q G H N n ó i riên g có th ự c sự kém kh ô n g ?"
N êíi có thì " N h ữ n g n g u y ô n n h â n nào g ằ y ra
ch ấ t lư ợ n g y ê u k ém tro n g đ à o tạo tiêng A n h
k h ô n g c h u y ê n ở Đ H Q G H N ?" T rả lời câu hỏi
th ứ n h à i, c h ú n g tôi sẽ trìn h b ày m ộỉ p h ẵ n củd công trin h n g h iê n c ứ u d o n h ó m nghiên cứu
th u ộ c Đ c lài trọ n g đ ic m cấp D llQ G H N , M5
SỐ Q G TĐ 0511 tíêh h à n h tro n g năm học 2006
- 2007 T rả lcri câu hòi th ứ hai, ch ú n g tôi SC trìn h b ày m ộ t p h ẩ n h iện trạ n g của d ạ y học tiêhg A n h k h ô n g c h u y ê n ò Đ H Q G H N , nêu
b ậ t n h ữ n g n g u y ê n n h â n có th ể gây ra chat
lư ợ n g th ẳ p kém tro n g đ à o tạo tiếng Anh
k h ô n g ch u y ên P h ẩ n cuôì cùngr c h ú n g tôi sẽ tóm tắ t lại n h ữ n g n ộ i d u n g c h ín h thảo luận tro n g bài viêí, đ ể x u ấ t m ộ t s ố khuyêh nghị
n h ằ m k h ắc p h ụ c n h ữ n g tổ n tại tro n g đ à o tạo tiên g A nh k h ô n g c h u y ê n 6 ĐHQGHN^ góp
p h ã n n â n g cao h ơ n n ư a c h ất lư ợng đ à o tạo
m ô n h ọ c n k y , đ á p ứ n g n h u cau hội nhập gỉâo
d ụ c đ ạ i h ọ c k h u v ự c v à to àn cẩu hóa
22
Trang 2Hoàn? Văn Vãn / Tạp chí Khoa học ĐHQGỈỈN, Ngoại ngũ 24 (2008) 22-37 23
2 T iình độ tiến g A nh d ẩu vào đa d ạn g và
k h ô n g đóng dểu chất lu ụ n g đ ẩu vào thấp,
tiếng A nh k h ô n g p h á i là m ôn th ỉ tu y ồ ì đ ẩ u vào
Đ ế có đ ư ợ c n h ậ n đ ịn h v ẽ trìn h đ ộ tiêhg
A nh đ â u v ào đ a d ạ n g v à k h ô n g đ ô n g đ ể u
c ủ a sinh v iên n ăm th ứ n h â’t, Đ H Q G H N ,
n h ó m nghiên cứ u th u ộ c Đ ề tài trọ n g điếm
c ấ p Đ H Q G H N , M ã sô Q G TĐ 0511 đ ẵ tiến
h à n h m ộ t cuộc đ iểu tra trên d iệ n rộ n g v ẽ tình
h ìn h dạy-học tiến g A n h k h ô n g c h u y ê n ở
Đ H Q G H N v à m ộ t n g h iên cứ u nhó, kiếm tra
trìn h đ ộ tiến g A nh đ ẩ u v à o của sinh viên
n ảm th ứ rứiất, T ru ờ n g Đ ại h ọ c C ô n g nghệ,
Đ H Q G H N C u ộ c đ iê u tra đ ư ợ c th ự c h iện
th ô n g q u a công cụ p h iêu hỏi g ổ m 25 câu
tro n g đ ó có câu hòi 3 tìm hiếu thcri lư ợng
sin h v iên Đ H Q G H N đ ã đ ư ọ c học liếng A nh
ở tru n g học p h ố th ô n g (THPT) Kê't q u ả cho
th áy tro n g sô' 3663 sin h v iên n ă m th ứ n h ất
c ú a Đ H q C H N n ăm h ọ c 2006 - 2007 trả lòi
câu hỏi, 1730 sinh v iên trả lời đ ã d ư ợ c học
300 tiết tiếng A nh ò T H P T (h ệ 3 năm ), chiem
62,48%; 936 sin h v iên trà lời đ ã đ ư ợ c học 700
tiết ở TH PT (hệ 7 năm ), ch iếm 27,7%; 104
sin h viên trá lời đ ã đ ư ợ c học 1100 tiết ở
TH PT (hệ chuyên); sô' còn lại 857 sinh viên
hoặc không đư ọ c học tìêhg A nh hoặc đư ợc học
n h ữ n g ngoại n g ữ khác, chiếm khoảng 23%
Đ ế có đ ư ọ c n h ậ n đ ịn h ra n g trìn h đ ộ tiêng
A nh đ â u v ào của sinh viên Đ H Q G H N thâp,
n h ó m nghiên cứ u đ ã tiôh h à n h kiếm Ira trin h
đ ộ tiến g A nh đ ã u v à o cùa sin h v iên n ăm th ứ
n h ấ t T rư ờ n g Đại h ọ c C ông n g h ệ n ăm học
2006 - 2007 C ô n g việc kiếm tra d ư ọ c th ự c
h iện th ô n g q u a h ìn h th ứ c thi đê’ ch ọ n ra 25
sinh viên th am d ự lớ p tiêh g A n h d ạ y th ử
n g h iệ m theo nội d u n g v à p h ư ơ n g p h á p m à
n h ó m n g h iên cứ u củ a đ ẽ tài d ể xuầ't Q uy
trìn h kiếm tra đ ư ọ c tiến h à n h n h ư sau : C hủ
trì Đ ể tài xin p h é p v à n h ờ T rư ờ n g Đ ại học
C ò n g n g h ệ th ô n g b ảo rộ n g rãi b ả n g v ă n b ản
x u ô h g tù n g lớp học n ăm th ứ n h á t cù a các
k h o a tro n g trư ờ n g v ề ch ủ tru ơ n g cùa Đ ể tài
m u ố n tu y ến m ộ t lớp tiến g A n h d ạy th ừ
n g h iệm m iễn p h í ch o sinh v iên n ăm th ứ nhâ’t
c ủ a trư ờ n g ỏ trìn h đ ộ tiển tru n g cấp (pre- interm ed iate) T ro n g s ố 526 sin h viên của
T rư ờ n g Đ ại h ọ c C ô n g nghệ, 113 sinh viên
đ ă n g kí xin học ló p th ừ nghiệm Khi có d a n h sách 113 sín h v iên đ ă n g kí, n h ó m n g h iên cứu
ch ọ n n g ẫu n h iên 60 sin h v iên đ ế d ự thi Bài
th i tiếng A n h đ ư ọ c lây từ m ộ t b à i tro n g Key English T est (KET) KET là b ài th i ờ trin h độ
th ứ nhầ't tro n g th a n g n ă m trin h độ của hệ
th ò n g thi CESLE (Tiếng A n h C am b rid g e n h ư
ỉà n g ô n n g ữ th ứ h a i - C a m b rid g e English as a Second L a n g u ag e Exam inations), m ộ t hệ
th ô n g thi tiến g A n h có uy tín trẽn th ế giói hiện nay G ióng n h ư các h ệ th ô n g íhi tiếng
A n h th eo m ô h ìn h A nh, KET kiểm tra khả
n ă n g g iao tiế p b ằ n g tiêh g A n h c ủ a ng ư ò i học
d ư ớ i hai h ìn h th ứ c kiểm tra nói và viêl theo
b ố n k h u v ự c k ĩ năng: nghe, nói, đọc, v à viêV Kiếm tra các k ĩ n ăn g nghe, đọc, v à viêí đ ư ợ c
tố chứ c th à n h m ộ t b u ổ i v à kiếm tra kĩ năng nói đ ư ọ c lố ch ứ c th à n h m ộ t buổi Bài kiếm tra v'ỉể\ g ổ m 60 câu hòi tro n g đ ó k ĩ năn g nghe
30 i:ảu, kl dụi h icu 20 câu, và kĩ n ăn g
v iê ỉ lại câu 10 câu Bài kiếm tra kỉ n ă n g nói
g ô m ba phân: th í sin h tự giới Ihiệu v ể m ình, thí sinh n h ìn tra n h v à trả lời c âu hỏi, v à thí sin h nói tự d o v ẽ m ộ t v âh đ ể th eo yêu cãu (có
g ọ i ý b ằ n g tra n h á n h h o ặc sô' liệu ) Q uá trìn h tổ ch ứ c v à châm thi đ ư ợ c th ự c hiện
n g h iêm tú c th eo đ ú n g n h ữ n g h ư ớ n g d ẫ n của KET Vì đ â y là bài th i đê’ kiếm tra trin h độ
đ ẩ u v ào ch o n ê n th í sinh cảm th ấy thoải m ái, làm bài n g h iêm túc, k h ô n g coi cóp và trao đối T ro n g 60 ih í sin h d ự thi vict, sa u khi
ch âm 12 th í sin h k h ô n g đ ạ t đ ư ọ c trin h độ
th e o y ê u cẩu (do đ iếm q u á th â p so với trin h
đ ộ m à ló p d ạ y th ử n g h iệ m y êu cãu) n ê n bị loại ra k h ỏ i d a n h sách T ro n g sô' 48 th í sinh còn lại, n h ó m n g h iê n c ứ u ch ọ n n g ẫu n h iên 25
Trang 324 Hoàng Văn Vân ỉ Tạp chi Khoa học D H Q G H K Ngoại ngữ 24 (20ỒS) 22-37
th í sinh đ ế d ự thi kĩ n ăn g nói K è \ q u ả c ủ a hcú
bài thi viết và nói ch o ử \a y tro n g s ố 25 th í
sinh, chi cỏ 1 th í sinh đ ạ t đ iếm tổ n g 7,5/10
c h o b o n khu v ự c k ĩ n ăn g g iao tiế p b ằ n g tỉêhg
A nh Đ iểu đ á n g n g ạc n h iên nha't là chi cỏ
kh o ản g 30% th í sin h đ ạ t đ iế m 5/10 trở lẽn cho
hai k ĩ n ăn g n g h e v à nói K ế th eo đ ỏ là kĩ
n ản g v iê t câu tiêh g A nh k h o ả n g 35% N h ữ n g
ket q u ả n à y k h ăn g đ ịn h ch o n h ậ n đ ịn h rằn g
châ) lư ợ n g đ ã u v ào m ô n tiến g A n h của sin h
v iên Đ H Q G H N th ẵ p la đ ủ n g và n h ậ n đ ịn h
n ày cũ n g có th ế đ ư ợ c áp d ụ n g ch o sin h viên
các trư ờ n g đ ại h ọ c k h ác ở V iệt N am (Chi tìê \
h ơ n v ề q u y trìn h , nội d u n g và k ê ị q u ả thi đ ẩ u
vào, xin xem [2,3])
G iông n h ư n h iếu trưÒTìg đ ại học k h ác ở
Việt N am , đ ể đ ư ọ c v ào học đ ạ i học, sin h v iên
p h ái thì d ẩ u v ào và p h ải đ ạ t đ iểm c h u ấ n nhẫlt
đ ịn h ch o ba m ô n thi theo khõì m à m ìn h tham
d ự Vì vậy cỏ th ể nói rằn g ở m ộ t m ứ c đ ộ n à o
đỏ, sin h viên c ủ a Đ H Q G H N có trìn h đ ộ và
kỉẽh th ứ c p h ổ th ô n g k h á đ ổ n g đ ể u T u y
nhiên, với tiêhg A n h Ihi tinh h ìn h d ư ờ n g n h ư
n g ư ợ c lại T rừ m ộ t s ố ít sin h v iên th i khôi D
(gổm b a m ô n to án , VÌTX, v a n g o ại ngữ ), đ a s ố
sin h viễn cù a Đ H Q C H N k h o n g thỉ đ ẩ u v àn
b ả n g tiêhg A nh Đ iều n àỵ k h ă n g đ ịn h châ't
lư ợ n g đ ấ u v ào k h ổ n g đ ổ n g đ ế u củ a họ M ặc
d ù ò m ộ t so đ ơ n vị đ à o tạo ỏ Đ H Q G H N có tổ
chứ c kiếm tra p h â n loại trìn h đ ộ tỉêh g A n h
đ ã u vào của sin h viên n ăm th ứ nha't sau khi
n h ậ p trư ờ n g , n h ư n g d o n h ừ n g lí d o q u ản li
v à tố c h ứ c việc d ạ y theo các n h ỏ m trìn h độ
v ẫn k h ô n g đ ư ợ c triển khai, n ếu có thi việc
triển khai cu n g c h ư a đ ư ợ c th ự c h iện m ộ t
cách p h ù hợp Bức tra n h c h u n g v ẫ n là tâlt cả
sinh v iên th u ộ c các n h ó m trìn h đ ộ khác n h a u
đ ếu p h ái b ắ t đ ẩ u học tiếng A n h từ đdu, cù n g
m ộ t trin h độ Việc làm n à y g ằy lăn g p h í
k h ô n g rứìỏ tro n g d à o tạo, làm mằ't đ i đ ộ n g cơ
học tậ p Hêhg A n h củ a n h ữ n g sin h viên đ ă có
m ộ t trìr\h độ tiẻhg A n h n à o đó, làm n ản chỉ
và gằy h o a n g m a n g cho n h ữ n g sin h vỉên
hoặc không cỏ trin h đ ộ hoặc c h ư a đ ư ợ c học tiêhg A nh ò tru n g học p h ổ th ô n g Lí d o đơn
g iản là h ọ thây bị tụ t h ậ u trư ớ c m ộ t s ô 'b ạ n bè tro n g lớp, tro n g khôi có ỉrìn h d ộ tiến g A nh cao h o n họ T h ự c tê 'n à y củ n g tạ o ra k h ô n g ít khó k h ăn cho n h ữ n g g iáo viên đ ứ n g lớ p trực tiếp H ọ thây k h ó triế n khai n h ữ n g nội d u n g ,
p h ư ơ n g p h á p v à th ủ th u ậ t d ạ y h ọ c th eo d ự
đ ịn h , k h ó q u a n tâ m đ ẽ h từ n g cá n h â n người học khỉ trìn h đ ộ cũ a h ọ rấ t ch ên h lệch nhau
3« N h ữ n g n g u y ê n n h â n n à o d â n đ ế n chất
lư ợ n g y ế u k é m tro n g d à o tạ o tiế n g A nh
k h ô n g ch u y ê n ỏ Đ H Q G H N ?
C ó n h iểu n g u y ê n n h â n d ẫ n đ êh châ't
lư ợ n g y êu k ém tro n g đ à o tạo tiếng Anh
k h ô n g ch u y ên ở Đ H Q G H H tám nguyên
n h ẳ n d ư ó i đ ây có ỉh ể là dại diện
3.1 Chưa có đích và m ục tiêu thõhg nhâì cho
m ôn học, chưa xác định trình độ và k ĩ nãng người học phải đạt đirợc cho từ n g giai đoạn học tS f từ
c ử nhăn đến tiến sĩ Đ ể m ộ t m ô n học được
n ằm tro n g h ệ th ô n g các m ô n học cúa n ộ ỉ
c h ư ơ n g trìn h cử n h â n h ay thạc sĩ, nó phải
c h ịu s ự chi ph ô i củ a m ụ c đ íc h tố n g th ế (aLn),
p h ải có đích (goal) đ ể n g ư ò i d ạ y v à n g iờ i
h ọ c h ư ớ n g tói v à p h ả i có câc m ụ c tẽ u (objectives) cụ t h ế y ê u cẩu n g ư ờ i học iạ t
đ ư ọ c M ục đ ích tố n g th ể chi các n h ận á n h
rộng lớn v ế d ự đ ịn h c ủ â g iáo dụ c Đ ó là
n h ữ n g n h ậ n đ ịn h c h ứ a đ ự n g các giá trị, đuợc
v iêỉ ra b ỏ i m ộ t ban , m ộ t ủy b a n hoặc rnột
n h ó m các n h à lập c h ín h sách M ục đích teng
th ế th ể h iện triê^ lí g iáo d ụ c và các q u an n u m
v ẽ vai trò xẵ hội c ủ a n h à trư ờ n g v à các nhu cẩu của ng ư ò i học v ề th ự c chất, m ục đ c h
tố n g th ế là n h ũ n g h ư ớ n g d ẫ n khái q u át đ ể
b iến các n h ư cSu củ a xã h ộ i th à n h các c h n h sách giáo dục Đ ích là việc b iến các m ục đ ch
tổ n g th ế th à n h n h ử n g n h ậ n đ ịn h m à m ột cơ
Trang 4Hoàng Văĩì Vân Ị Tạp chi Kìxõữ học Đ HQ GHU, Ugoại ngữ 24 (2008) 22-37 25
s ở d ào tạo có n h iệm vụ p h ả i h o à n thành
Đ ích g iú p tổ ch ứ c n h ữ n g k in h nglùộm học
tậ p theo n h ữ n g gì cơ sở đ à o lạo n h ấ n m ạn h
trẽ n cơ sở hệ th ô n g M ục tiêu là n h ữ n g m ô tả
v ể n h ử n g gì cuôì cỉin g xảy ra ch o m ộ t m ôn
h ọ c cụ thể C h ú n g cụ th ể h ó a n ộ i d u n g và
trìn h đ ụ (kiêh thức, kĩ n ăn g v à thái độ) người
h ọ c phải đ ạ t đ ư ợ c trên co sỏ h à n h vi (người
h ọ c phài d ạ t đ ư ọ c n h ữ n g gì, đ ế n đ â u , Ihay
đổ i thái đ ộ n h ư th ê' nào tro n g q u á ỉrìn h và
sau khi h o àn th à n h m ô n h ọ c v.v ) (Chi tiết
h ơ n VC b a k h ái n iệm m ục đ ích , đ íc h và m ục
tiêu^ xin xcm [4]) Đ ích và m ụ c tiê u có q u an
h ệ k h ă n g k h ít với n h a u Đ ỉch cỏ vai trò đ ịn h
h ư ớ n g ch o việc p h â n chia các giai đ o ạ n giảng
d ạ y và đ ể xuâ't n h ữ n g m ục tiê u ch o từ n g giai
đ o ạ n đ ế đ ạ t đ ư ọ c đích M ục tiêu cỏ vai trò
h ư ó n g d ẫ n việc iự a chọn n h ữ n g nội d u n g
(d ạy cái gì?) v à p h ư ơ n g p h áp g iản g d ạ y m ôn
học (dạy n h ư th ế nào?) ch o từ n g giai đ o ạn
g iả n g d ạy V ậy đích của học tiêhg A n h không
c h u y ê n v à m ụ c liêu của các m ô n h ọ c tiếng
A n h Iro n g từ n g giai đ o ạn h ọ c tậ p v à tro n g
từ n g b ậc h ọ c tù c ừ n h â n đ ê h Hến sĩ ở
Đ H Q G H N là gì?
N g h i é n LỨLI LấL v ă ỉ i bckíi h i ộ i i l i ì t n h ỏ
Đ H Q G H N ch o th ấy cho đ c h thời đ icm này
Đ H Q G H N c h ư a cỏ đích cho m ô n học Đích
c ủ a học tiéh g A n h m ới chi th ể hiện m ộ ỉ cách
ra t g iá n tiếp, m ò n h ạ t tro n g các v ă n b ản của
Đ H Q G H N , c h ăn g h ạn n h ư p h â n đ â u đ ê h
n ă m 2015 có k h o ả n g 15% s ố bài g iãn g b ằn g
n g o ại n g ữ , v.v V ể m ụ c tidu, có th ế nói răng
tro n g các đ ơ n vị đ ư ợ c Đ H Q G H N giao nhiệm
vụ d ạ y tidhg A n h từ bậc cứ n h â n đ e n tiến sĩ,
c h ư a có đ o n vi n ào có m ụ c tiêu g iả n g d ạy
m ộ t cách h icn n g ô n cho m ô n ticng A nh Ba
tài liệu d u y n h ấ t d ế cập đ ế n m ụ c tiêu dạy
tiên g A n h n h ư n g d ư ờ n g n h ư k h ô n g có m ôĩ
liên h ệ với n h a u n h iẽ u là Thực trạng đào tạo
ngoại n g ữ khâng chuyên các ngành khoa học xã
hội nhăn văn: đ ẽ x u ấ i giải pháp và chương trình
chi tiẽì - đ ể tài n g h ièn cứ u k h o a h ọ c đ ậc biệt
c ấ p Đ ại h ọ c Q u ô c gỉa H à N ộ i cú a Vũ Thị
N in h v à các tác giả k h ác [5], Đ ẽ cương môn tiín g A n h nâng cao (4 tín chi) v ả Đ ẽ cương môn tiếng A n h chuyên ngành nâng cao (3 tín chi) do
K hoa S au Đ ại học, Đ H Q G H N ; Bộ m ô n ngoại
n g ữ , T rư ờ n g Đ ại học K hoa h ọ c T ự nhiẻn; Bộ
m ô n n g o ại n g ữ , T rư ò n g Đ ại h ọ c K hoa học Xă
h ộ i và N h ă n v ă n bièn soạn, và K hoa Sau Đại học, Đ H Q G H N b an h àn h T hự c trạng đào tạo ngoại n g ữ không chuỵên các ngành idtoa học xã hội nhân văn: đ ẽ x u ă ì giải pháp và chương trình chi tiẽi c ủ â Vũ T hị N in h v à các tác giá khác
m ớ i chi đ ể c ập đ ế n m ụ c tiêu đ à o lạo tiếng
A n h ò b ậc c ử n h â n của T rư ờ n g Đ ại học Khoa
h ọ c Xẵ h ộ i v à N h á n v ă n th eo h ai giai đ o ạ n Cữ
sò (gổm 20 đ ơ n vị h ọ c trìn h ) v à chuyên
n g à n h (8 đ ơ n vị học trình), tín h đ ại d iện củâ
d ế tài k h ô n g lớn, ch ư a che p h ủ d ư ợ c các
m ả n g kiến th ứ c và kĩ n ăn g ngư ời học cẩn
p h ải đ ạ t đ ư ợ c tro n g từ n g giai đ o ạn học tập,
đ ặ c biệt là sa u m ồi học kì H ơ n nửa, liệu
n h ữ n g m ụ c tiêu này cỏ đ ư ọ c á p d ụ n g vào
ỉh ự c te g iản g d ạ y ò T rư ờ n g Đ ại học Khoa học
Xã hội v à N h â n v ăn h ay đ ư ợ c biến th àn h
I i h ữ i i g i | u ỵ c \ iẲ\ỉú\ h à u h c l i í n h đ c tU ự c U iộ n
h a y k h ô n g v ẫ n chư a đ ư ợ c k h ẳ n g định
N h ữ n g m ụ c tiêu tro n g D ề cương m ôn tiếng
A n h nâng cao v à D ẽ Cĩtơng môn tiếng A n h chuyên ngành nâng cao d o K hoa Sau Đại học,
Đ H Q G H N b an h à n h ch ư a th ự c s ự cỏ co sở
kh o a học v ữ n g chắc, bởi vl c h ú n g ch ư a đư ợc
k ế th ừ a từ n h ữ n g m ụ c tiêu đ ể ra ch o m ô n học ỏ bậc đ ạ i học^ Vâ d o đỏ, k h ô n g p h ả n ánh
đ ú n g rứiững m ứ c đ ộ v ể kiến th ứ c và k ĩ n ăn g
n g ư ò i h ọ c y êu c ẩu p h ải đ ạ t đ ư ợ c cho mỗi
m ô n học
Khi n ó i đ ê h ch ư ơ n g trìn h , có n g ư ờ i nhăm
tư ờ n g đ ó là đ ể cư ơ n g m ô n học N h ữ n g ng ư ò i
k h ác lại h iể u đ ó là k h u n g th ò i lư ợ n g d à n h
ch o m ô n học ĐÔI với m ô n tiẽhg A nh không
c h u y ê n ở Đ H Q G H N , n g u ò i ta m ói chi thây
Trang 526 Hoàng Văn Vãn / Tạp chỉ Khoa học Đ H Q C H K Ngoậi ngữ 24 (200S) 22-37
k h u n g th ò i lư ợ n g b a o g ổ m 28 đ ơ n vị học
trìn h (tư ơ n g ứ n g v ó i 420 tiêl trê n lớ p theo
p h ư ữ n g th ứ c d à o tạo tru y ề n th ố n g ) h ay 14
tín chi (tư ơ n g ứ n g v ó i 630 tiêỉ tiê'p x ú c trên
ló p th eo p h ư ơ n g th ứ c đ à o tạo tín chi) K h u n g
ch ư ơ n g ừ ìn h tố n g th ể cho h ệ thôVig các m ô n
học n ày từ bậc đ ạ i h ọ c đ ế n b ậc tiên s ĩ ch ư a
đ ư ợ c th iê t k ế m ộ t cách th ô n g n h a 't th iêu tín h
kê' tụ c g iữ a các giai đ o ạ n h ọ c tậ p v à các cap
học Theo T rẩn Thị N g a [6] v à L âm Q u a n g
Đ ô n g [TỊ, tro n g tổ n g sô '420 tiết đ ư ợ c p h â n bổ
cho m ô n tiẽhg A nh, n g ữ v ự c đ ạ i cư ơ n g hay
tiếng A nh c h u n g chiêrn k h o ả n g 300 tìế \ và
n g ữ v ự c c h u y ê n n g à n h h a y Hếng A n h
c h u y ẻ n n g à n h chiêm k h o ản g 120 tìế\. T u y
nhiêrv d ạ y bao n h iêu tiẽỉ v à d ạ y ỏ họ c kì nào,
m ỗi học Iđ b aỡ n h iê u tiêỉ k h ô n g đ ư ợ c th ự c
h iện th ố n g n h â l tro n g các đ ơ n vị đ à o tạo ở
Đ H Q G H N T ro n g khí ở bậc cử n h â n T rư ờ n g
Đại học K hoa h ọ c Xă hội v à N h â n v ă n (trừ
K hoa Q uôc tẽ^ K hoa D u lịch v à K hoa Đ ô n g
p h ư ơ n g ) v à T rư ờ n g Đ ại h ọ c N g o ại n g ữ thự c
hiện d ạ y 420 tìê ì tro n g đ ó 300 tiêỉ d à n h cho
Hêhg A n h c h u n g v à 120 tiê ỉ d à n h ch o tiêhg
A nh ch u y ên n g à n h th ì T rư ở n g Đ ại học K hoa
h ọ c T ự n h ỉẽn lạì ph&n bõ Ihừi ỉư ự n g lhei> m ột
cách khác, ở T rư ờ n g Đại h ọ c K hoa học T ự
n h iên từ n ăm 2005 trở v ể tr ư ớ c tổ n g s ố thòi
lư ợ n g d à n h cho m ô n tiêíig A n h là 420 tiêỉ
tro n g đ ó tiẽhg A n h c h u n g đ ư ợ c d ạ y 90 tiêỉ ở
học \á ĩ, 105 tìè \ ở h ọ c kì n , 105 tiêt h ọ c kì in ,
v à tiếng A n h c h u y ên n g à n h đ ư ợ c d ạ y 60 tiết
ở học kì IV v à 60 tỉẽ i ở học k ì V T ừ 2005 đ ế n
2007, sô' tiẽ t d à n h ch o m ôn tiêh g A n h giảm
xuống cò n 300 tro n g đ ó tiến g A n h c h u n g
đ ư ợ c d ạ y 90 ú ẽ \ ở h ọ c kl I, 90 tiẽl ở h ọ c kì IL
60 tiê t ò học kl m , và tiến g A nh ch u y ên
n g à n h đ ư ợ c d ạ y 60 tiêỉ ở h ọ c kỉ IV
M ột đ iếm q u a n trọ n g đ á n g lư u Ỷ n ử a là^
cho đ ê h tận thờ ỉ đ iểm này , d ạ y tìẽh g A nh
n h ư là m ộ t m ô n h ọ c ở Đ H Q G H N v ẫn còn
đ an g lú n g tú n g , c h ư a xác đ ịn h đ ư ợ c trìn h đ ộ
đ ẩ u ra tổng th ế ch o m ô n học; n h ữ n g nộí
d u n g , n h ữ n g k ĩ n ă n g n à o c ủ a tiẽh g A nh
n g ư ờ i học cãn v à p h ải h ọ c ờ từ n g gỉâi đ o ạ n
h ọ c tậ p (từ n g học kj) v à ở từ n g b ậc h ọ c (từ cứ
n h â n đ ế n cao h ọ c v à đ ế n tiến sĩ) v ẫ n chư a
d ư ợ c th ể hiện m ộ t cách h iển ngôn N h ữ n g cẫu hỏi sâu đ ã y h o ặc ch ư a đ ư ợ c trả lời hoặc
v ần ch ư a có câu trả lòi th ỏ a đ án g : h ọ c tiếng
A nh ở các trưcm g đ ạ i học đ ể p h ụ c v ụ cho
m ụ c đ ích giao tiế p th ô n g th ư ờ n g h ay đê
p h ụ c v ụ cho m ụ c đ ích h ọ c c h u y ên m ô n ? Học tíêhg A n h đ ế p h ụ c v ụ ch o m ụ c đ ích giú p
n g ư ờ i học đi h ọ c n ư ó c ngoài h ay đ ế g iú p họ tìm việc làm tro n g các co q u a n tro n g n ư ớ c và các v ăn p h ò n g đ ạ i d iệ n n ư ớ c n g o ài ỏ trong
nư ớc? H ọc tiêhg A n h đ ể p h ụ c v ụ ch o m ục
đ ỉch n g h iên c ứ u h iện lại v à tư ơ n g lai h a y chi
đ ể thi đ ổ m ô n học? K ĩ n ă n g nào, n g h e hay nói, đọc, v ìê \ v à k h ô i kiêh th ứ c n à o cú a tièhg
A nh, n g ữ âm h a y n g ữ pháp^ từ v ự n g đư ợc
ư u tiên tro n g d ạ y tiến g A n h k h ô n g chuyên ở
Đ H Q G H N ? Đ ây k h ô n g p h ả i là t h ế lư ơ n g đao
m à là t h ế đ a đ a o đ ô i với d ạ y • học tiêhg Anh
n h ư là m ộ t m ô n h ọ c tro n g m ô i trư ờ n g ngoại
n g ữ ò Đ H Q G H N N g ư ờ i ta sẻ râ't khỏ có câu Irả lỉ;ì thỏa d á n g ch o tấ t cà n h ữ n g câu hòi
n ày bỏi c h ú n g th ế h iện n h ữ n g xu h ư ớ n g dạy tiêhg A n h khác n h a u , đ ô i khi đ õ ĩ lập nhau
N ếu cho răn g h ọ c tiến g A n h ỏ b ậc đại học trở
n ên là đ ể giao tiẽp th ô n g th ư ờ n g thì chắc
c h ắn sẽ g ặp p h ả i n h ữ n g ý kiến k h ô n g đcng tìn h cho rằn g n ế u m ụ c đ ích h ọ c chi đ ể g a o tiê p th u ẩn túy thỉ c h ẳ n g cẩn g ì p h ải tố chức
h ọ c tiêh g A nh ở bậc đ ạ i học, v à công việc tốt nha't đ ô l với m ộ t sơ s ỏ d à o tạ o đ ạ i h ọ c là gừi sin h v iên ra m ộ t tru n g ta m học ngoại ngử
n à o đó, q u y đ ịn h trìn h đ ộ v à k ỉ n ă n g h ọ phải
đ ạ t đ ư ợ c và n êu h ọ m a n g đ ư ợ c ch ứ n g :hi
th eo yêu cẩu v ể trìn h là họ sẽ d ồ và đ u ợ c ttnh tín chi cho m ô n h ọ c d à i hơi này T rái lại, rếu
c h o rằ n g học tỉẽh g A n h ỏ đ ại h ọ c là đ ê phục
vụ ch o m ụ c đ ích n g h iê n cứ u thì đ iểu kéo
Trang 6Hoàng Văn Vân / Tạp chi Khoa học DHQCHN Ngoại ngữ 24 (2008) 22-37 27
th e o tât ycli sẽ là ngư ời học chi n én đ ư ợ c d ạy
các kĩ n ă n g đ ọ c hiếu các v ă n b án khoa học
Jiên q u an đ ế n ch u y ên m ô n , khôi lư ợ n g Cãu
trú c n g ữ p h á p v à sô' lư ọ n g từ v ự n g đ ủ đ ể đọc
h iểu các v ăn b ả n đó Li d o là vì giao tiẽp, đặc
b iệ t là giao tiê'p khẩu n g ữ (n g h e v à nói) va
g iao tiê'p ch ủ đ ộ n g (nói v à viê^) có lẽ không
p h ải là m ụ c tiêu chính củ a học ngoại ngử
p h ụ c vụ ch o các m ục đ ích n g h iê n cử u tro n g
m ôi trư ờ n g ngoại ĩìgữ, d ặ c biệ( là khi ngoại
n g ữ chi đ ư ợ c h ọ c n h ư là m ộ t m ô n học Và
n ế u cho rằ n g d ạ y tièhg A n h là đ ể g iao tiê'p v ề
ch u y ên n g à n h củ a n g ư ở i h ọ c thì có th ể là m ột
ch ú trư ơ n g k h ô n g tư ờ n g , b ỏ i lẽ chi với m ột
ỉư ợ n g thcri g ian lẽn lớ p th e o q u y đ ịn h hiện tại
(210 tìế i tièp xúc ữ ê n ló p g iữ a ngưcri d ạy và
n g ư ờ i học cho b ậc cử nh ân , 135 ị\ẽ \ liế p xúc
trẽ n lớp ch o b ậc cao học) thi d ạ y tiếng A n h sẽ
k h ô n g có cách n ào th ự c hiộn đ ư ọ c m ụ c tiêu
này Lí d o là vì, theo c h u ẩn c h u n g cúa quốc
tẽ^ d ể q u a đ ư ợ c m ộ t m ứ c h ọ c đ ô ì với ngoại
n g ừ từ trìn h đ ộ so cấp san g trìn h đ ộ tru n g
cấp c h an g hạn, ng ư ò i học p h ải có ít n h ấ t từ
300 đ ế n 400 tiết tiê'p x ú c trê n ló p g iữ a ngư ời
d ạ y v à n g ư ờ i học V ói lưỌTìg thờ i gian tiê'p
A i í i l i c n l ỏ p đ Ò J ì h c h o U t X Ỉ b Ạ c c ứ D Ì ì â n V đ o
cao học ỏ Đ H Q G H N n h ư d â n ê u trc n v à với
x u ấ t p h á t đ iểm b an đ ã u k h ô n g đ ư ợ c p h ân
loại trin h đ ộ g iữ a n h ữ n g n g ư ờ i học (họ phải
học c h u n g m ộ t trình đ ộ Kr đ ẩ u ) thì có lẽ sau
khi kê"t th ủ c ch ư ơ n g trin h th ạ c s ĩ n g ư ờ i học
có th ê m ói chi đ ạ t đ ư ợ c n h ữ n g kiến th ứ c và
kĩ n ă n g giao tiêp tìêhg A n h ở giai đ o ạ n cơ
b ả n (elem en tary level) Đ ể có th ể tra o đổi
h o ặc g iao tiế p v ể ch u y ên m ô n b ằ n g tiếng
A n h th e o gợi ý cúa n h iếu n h à c h u y ê n m ôn,
n g ư ờ i h ọ c tỉêh g A nh k h ô n g chu y e n ở
Đ H Q G H N p h ải đ ư ợ c học th eo h ìn h th ứ c
tă n g a x ờ n g với lư ợ n g thcâ g ỉan d à i ít nhâ^t
gả'p 3 h o ặc 4 lẩn lư ợ n g th ò i g ian p h ả n b ổ cho
m ô n tiê h g A n h ở cả hâi bậc c ử n h ả n v à cao
h ọ c c ộ n g lại H ơ n nửa, n h ư trê n đ ă đ ể cập, do
đ ích m ô n h ọ c v à m ụ c tièu củ a m ô n học chư a
đ ư ợ c xầy d ự n g m ộ t cách hiến ngôn, n h ữ n g gì
n g ư ò i học cSn v à p h ải học ch ư a đ ư ọ c xác
đ ịn h rõ ràng, cho n ê n đ iẽu kéo th eo tấ t yêu ià
n g ư ờ i d ạ y d ư ờ n g n h ư bi ma't p h ư o n g hướng,
k h ô n g bic't việc m in h d ạ y đ ẫ đ ạ t đ ư ợ c n h ữ n g
m ụ c tiêu đ c ra ch o m ô n học h a y chưS/ việc
m ìn h sử d ụ n g đ ư ợ c p h ư o n g p h á p g iản g dạy
có p h ù h ợ p v ó i b ả n chất củ a m ô n học hay chưa^ v à q u a n trọ n g hcm, k h ô n g b iê t cách
đ á n h giá trìn h đ ộ và kĩ n ăn g tiêh g A nh của sin h v iên củ a m ìn h có đ ú n g h ay chưa
3.2 Ciảo trình tiếng A n h không chuỵẽn ở
D H Q C H N chưa được biên soạn m ột cách có hệ thỗhg. N g h iê n c ứ u n h ữ n g giáo trin h tiẽhg
A n h đ ư ợ c sử d ụ n g h iện h àn h ò các cơ sở đào
tạ o ih u ộ c Đ H Q G H N , nguời ta d ễ d à n g n h ận
th ấy rằng, d o th iếu đ ích m ôn h ọ c v à m ụ c tiêu
ch o từ n g giai đ o ạ n h ọ c tậ p cho n ên nội d u n g
g iản g d ạ y ch ư a đ ư ọ c biên soạn v à lựa chọn
m ộ t cách h ợ p lí v à có hệ th ô n g H ẩ u h êl các
g iáo trìn h tiêh g A n h h o ặc đ ư ợ c lây n g u y ên xi
h o ặc đ ư ợ c ch in h biên tù n h ữ n g giáo trình tiêh g A nh d o n g ư ò i nư ó c n g o ài b iên soạn Vỉệc lam này ch ủ y eu lầ do th u ặ n xìện, tính
có sẵn cù a tài liệu n g o ài thị tn rờ n g / không
d ự a trên n g u y ê n tắc co b ản c ủ a biên soạn
g iáo ừ in h là p h ụ c vụ cho n h ữ n g m ụ c đích
h ọ c tiêhg A n h ò Đ H Q G H N n ó i c h u n g v à ở
từ n g cơ sò đ à o tạ o tro n g Đ H Q G H H N nói riêng T ro n g n h ữ n g g iáo trình này, có n h ữ n g nội d u n g p h ù h ọ p vởi dôl tư ợ n g n g ư ò i học
n h ư n g c ũ n g có n h ử n g n ộ i d u n g h o àn (oàn xa
lạ với họ S ự d a d ạ n g , thiếu nhẳ't qu án , không
p h ù h ọ p v ó i đ ích v à n h ữ n g m ụ c tiêu của
m ô n h ọ c th ể h iệ n rõ n é t nhẳ't tro n g các giáo trìn h tíêhg A n h c h u y ê n n g à n h d o n g ư ờ i nư ỏ c
n g o ài b iên soạn N h ư có thê’ thẫy, tíẽhg A nh
c h u y ê n n g à n h có n g u ồ n gổc từ n h ữ n g nư ó c nói tiếng A n h từ n h ữ n g n ă m 60 của th ê' kỉ trước Với m ụ c đ ích th u h ú t n h iề u sinh viên
Trang 728 Hoàng Vãn Vân ỉ Tạp chi Khoa học Đ H Q G H K Ngoại ngữ 24 (2008) 22-37
từ các nư ớc th ế giới th ứ b a s a n g học ò cơ sở
đ ào tạo cũa m inh, các trư ờ n g đ ạ i h ọ c ò các
n ư ó c nói tiếng A n h đ ẫ p h á t triế n m ộ t đ ư ờ n g
h ư ó n g d ạy tỉêhg A n h m ó i với h i v ọ n g làm
giảm n h ẹ g á n h n ặ n g v ể n g ô n n g ử cho n h ử n g
sin h viên n ư ó c ngoài/ g iú p họ v ư ợ ỉ q u a
n h ữ n g khó k h ă n tro n g giao tiế p c h u y ê n m ô n
đ ể họ có th ế n g h e g iản g đ ư ợ c b ằ n g tiến g A nh
tro n g ng àn h học m à h ọ sẽ th eo học T ro n g s ố
các n g ư v ự c tỉêh g A n h đ ư ợ c d ạ y ch o sừ ử í
v iên nư ó c ngoài trư ó c k h i v à o học ở các
trư ờ n g đại h ọ c tro n g các n ư ớ c n ó i tiến g A nh,
tiêhg A nh ch o k h o a h ọ c v à công n g h ệ
(English for Science a n d T echnology) là n g ữ
v ự c đ ư ợ c q u a n tâm nha't ở n h ữ n g n ă m 1960
v à n h ữ n g n ăm 1970 Sau này , d o n h ận ra
rằn g n g ữ v ự c tiến g A n h d à n h cho k h o a học
và công nghệ tỏ ra q u á khó^ k h ô n g p h ù h ợ p
và không h o àn to àn th ự c t ế v ó i đ ô ì tư ợ n g
ngưcri học cho n ê n các n h à g iáo h ọ c p h á p
ngoại ngữ ở các n ư ó c n ày đ ẵ p h á t ữ iể n m ộ t
đưÒTìg hư ớ n g lự a ch ọ n nội d ư n g g ián g d ạ y
m ới, sử d ụ n g m ộ t n g ữ v ự c tiêh g A n h khái
q u á t hơn đ ư ợ c gọi là tiêhg A n h các m ụ c đích
cụ th ế (English for specific p u rp o ses) hay
ticng A nh ch u y cn n g à n h th co cách d ịch củ a
m ộ t SÔ' người V iệl N a m , b a o g ổ m nhiểu tiểu
loại n g ữ v ự c k h ác n h a u n h ư English for
Econom ics (Tiẽhg A n h cho K inh tẽ), English
for Finance an d B anking (T iếng A n h ch o Tài
chính và N g ân hàn g ), E nglish for T o u rism
(Tiêhg A nh ch o D u lịch), v.v P h o n g trà o
d ạ y tiêhg A nh c h u y ê n n g à n h đ ư ọ c d u n h ậ p
m ạ n h m ẽ vào các n ư ó c thê' gió i th ứ ba^ đ ặc
b iệ t là v ào V iệt N am từ n h ữ n g n ă m 1980 củ a
th ế ki trư ó c bởi n h ữ n g g iáo v iên đ ư ợ c gửi
san g học các c h ư a n g trìn h sâ u đ ại h ọ c v ế dạy
tiến g A nh n h ư là n g ô n n g ữ th ứ hai/n g o ại
n g ử ở các n ư ớ c nói tiêh g A nh T u y nhiên,
d ạ y tìêhg A n h c h u y ê n n g àn h , m ặc d ii có tên
gọi h â p dẫn, đ ã g ặ p k h ô n g ít k h ó k h ả n ỏ Việt
N am N ó chi có th ế có đ ư ợ c th à n h cô n g n ào
đ ó tro n g k h u v ự c tiêhg A n h cho các m ụ c đ ích nghê' n g h iệp (E nglish for O cc u p a tio n a l
P u rp o ses) n h ư tiến g A n h cho d u lịch, tiến g
A nh cho g iao d ịc h th ư ơ n g m ại, tiẻh g A n h
ch o kin h d o a n h , v.v (v ể cơ b à n vẫn là n g ử
vự c tiêng A n h c h u n g h ay tiêh g A nh c h u y ê n
n g à n h đại cư ơng) Bưóc v ào đjd hạt c ủ a tiẻVkg
A n h cho các m ụ c đích k h o a h ọ c (English for
A cadem ic P urposes), đ ặ c b iệ t là tidhg A nh
d à n h cho các c h u y ê n n g à n h ò bậc đại h ọ c trò nên, thì d ạ y tiêhg A n h c h u y ê n ng àn h d ư ò n g
n h ư g ặ p p h ả i Ihê^ lư ỏ n g đ a o N ế u các tru n g
tâ m tiến g A n h (cả tro n g n ư ớ c v à ngoài n ư ó c)
cỏ th ể d ạ y th à n h cô n g n g ữ v ự c tiếng A n h đại
cư ơng, tiêh g A n h c h u y ê n n g à n h d ạ i cư ơ n g
v à tiêh g A n h ch o các m ực đ ích n g h ể n g h iệ p
th i h ọ d ư ờ n g n h ư k h ô n g có ch ồ đ ứ n g tro n g
d ạ y tiêhg A n h cho các m ụ c đ ích khoa h ọ c và tìn h h u ô n g n ày c ủ n g tư o n g tự đòi với chù trư ơ n g d ạ y tiến g A n h ch o cảc m ụ c đích k h o a
h ọ c ỏ các trư ò n g đ ạ i h ọ c V iệt N am K hó k h ản
ch ủ y ê u n ằm ở ch ồ là cả tiến g A nh ch u y ên
n g àn h v à tiếng A n h ch o các m ục đích học
th u ậ t ò các trư ờ n g đ ạ i học V iệt N am đều
ch ư a trả lòi đ ư ợ c câu hỏi: "D ạy Hêhg A nh cho các m ụ c đ ỉch k h o a h ọ c là d ạ ỵ cái gì, cung cấp từ n g ữ liên q u a n đ ế n n g à n h khoâ học hay d ạ y n h ữ n g n ộ i d u n g củ a n g àn h học bằng tiẽhg A nh?" N g ư ờ i ta có th ế đ ú n g khi cho
ra n g k h ô n g cỏ cái gọi là tiến g A nh cho các
m ụ c đ ích k h o a h ọ c m à chi có tiêhg A nh khoa
h ọ c v à d o đ ỏ d ạ y tiến g A n h k h o a học chính
là d ạ y h ọ c k h o a h ọ c th ô n g q u a phư ơ n g tiện tiêh g A nh V à n êu q u a n đ iế m n ày đư ợc châp
n h ậ n thì cái gọi là tiẽh g A n h chuyên ng àn h ỏ các trư ờ n g đ ạ i h ọ c V iệt N a m nói chung và ờ
Đ H Q G H N n ó i riê n g d ư ò n g n h ư là m ộ ỉ khái
n iệm bị d ẫ n n h ẩ m v à tiêhg A n h khoa học là
m ộ t cái gì đ ó n g ư ò i giáo viẽn ngoại ngử
k h ô n g th ể d ạ y đ ư ọ c N ó giải thích tại sao ở
m ộ t s ố trư ờ n g đ ạ i học V iệt N am n h ư Truòng
Đ ại h ọ c Bách k h o a H à N ội, T rư ờ n g Đại học
Trang 8Hcwn^ Vãii Vãn / Tạp chi Khoa học D H Q CH N, Ngoại ngữ 24 (2008) 22-37 29
S ư phạm H à Nội, Trưcmg Đ ại học K hoa học
T ự nhiên, Đ H Q G H N , v.v., n g ư ờ i la chi d ạy
tieh g A nh c h u n g còn tiếng A nh ch u y ên
n g à n h thì lại đ ư ợ c g iao ch o các g iáo viên
ch u y ên m ô n đ à m nhiộm Đ ây là m ộ t giải
p h á p tình thê' không có hiệu q u à bơi lẽ rất
n h iẽu gỉáo viên chuyên m ô n k h ỏ n g c6 đủ
trìn h độ tiêhg A nh đ ế dạy , v à nc'u họ có m ộ t
trìn h đ ộ tiếng A n h n ào đ ó thì họ lại k h ô n g có
p h ư ơ n g p h á p giáng đ ạ y m ô n h ọ c này K è \
q u ả là, tiến g A nh chuyên n g à n h d ư ờ n g n h ư
k h ô n g có lí d o tõn tại v à n g ư ò i tâ v ẫ n k h ô n g
b iê t sau khi k ế t th ú c m ộ t bậc h ọ c học tiếng
A n h c h u y ê n n g à n h (cử n h ân hoặc thạc sĩ, tiêh
sĩ) Uìi trinh độ vả kĩ n ăn g ngư ời học đư ọ c yêu
cẩu phải đ ạt đư ợc là bao nhiêu và ò m ứ c nào
v ễ giáo trìn h tiêbg A nh c h u y ên n g àn h ỏ
Đ H Q G H N , c ũ n g có th ế đ á n h giá c h u n g là
ch ư a đ ư ọ c biên soạn m ộ t cách có hệ thông
Đ a s ố các giáo trìn h đ a n g s ừ d ụ n g đ ể u hoặc
d o n g u ò i nư ớc ngoài biên so ạn hoặc đ ư ợ c cải
b iên đôi c h ú t lừ n h ữ n g g iáo trìn h d o ng ư ò i
nư ớc ngoài biên soạn N h ũ n g g iáo trìn h tiêhg
A n h n ày đ ư ợ c biên soạn từ hai p h o n g trào
đ ạ y - h ọ c tiêhg A nh c h u y ê n n g à n h ò cảc
n ư ở c nói u ẽ h g Anh: tiũhg A nh ch o các m ục
đ ích học th u ậ t (English for acad em ic
p u rp o ses) và tiêhg A nh cho các m ụ c đ ích cụ
th ế (English íc r spccíic p u rp o ses) Viộc
'm ư ợ n " các giáo trinh cú a n ư ỏ c ngoài, đặc
b iệỉ là n h ữ n g giáo trìn h d o n g ư ò i b ản n g ữ
biên so ạ n d u ờ n g n h ư cũ n g chi là giải p h á p
tìn h thê', chư a ỉhực châ'í trả lời đ ư ợ c cẫu hòi:
"D ạy tiêhg A n h ch u y ên n g à n h tro n g m ôi
ỉrư ờ n g h ọ c ỉh u ậ t tro n g đ ó tiếng A n h không
p h ải là p h u ơ n g tiện g iản g d ạ y là d ạ y cái gì,
(th eu n h ữ n g nội d u n g m à các g ỉáo trìn h tiếng
A n h đ o ng ư ò i nước ngoài b iên soạn h a y theo
n h ữ n g nội d u n g m à n h ử n g n g ư ờ i b iên soạn
c h ư ơ n g trìn h cù a Đ H Q G H N th iế t kẽ' ra) và
d ạ y n h ư thê' n à o (th e o phưOTtg p h á p d ạy
Hêhg A n h ch u y ên ng àn h d o các n h à g iáo học
p h á p tíẽhg A n h c h u y ên n g à n h ỏ các nư ó c nói tíến g A nh p h á t ư iế n h ay th eo phưcm g p h áp
g iả n g d ạ y d o các n h à giáo h ọ c p h á p tiếng
A n h c ủ a Đ H Q G H N p h át triển đê’ p h ụ c vụ
m ụ c đích v à các m ụ c tiêu của m ô n học trong
m ô i Irư ò n g ngoại ngữ )?" H ơ n n ữ a, việc lựa
ch ọ n các giáo ỉrìn h liêhg A n h ch o các m ục
đ ích học th u ậ t d o ng ư ò i n ư ớ c ngoài biên
so ạn d ư ờ n g n h ư ch ư a tỉnh dê'n các yẽli tố
n h ư m ụ c đ ích c ũ a n g ư ờ i biên so ạn g iáo trình,
n h ữ n g m ụ c tiêu m à h ọ đ ặ t ra ch o giáo ừ in h ,
s ự khác n h â u g iữ â d ạ y tiến g A n h cho các
m ụ c d ích h ọ c th u ậ t ch o sinh viên nư ó c ngoài
d ư ọ c học ỏ các n ư ớ c nói tiêh g A n h (tiẽhg
A n h n h ư là n g ô n n g ữ th ứ hai) với tiêhg A nh
c h o các m ụ c đ ích h ọ c th u ật ch o sin h v iên các trư ờ n g đ ạ i h ọ c ở các nư ớc k h ô n g nỏi tiếng
A n h n h ư ở Đ H Q G H N chẳng h ạ n (tieng A nh
n h ư là ngoại ngữ), sự khác n h a u giữa học tien g A nh d ể rổi tiếng A nh sẽ đ ư ợ c sử d ụ n g làm ngôn n g ữ g iả n g d ạy tro n g m ôi trư ờ n g
h ọ c th u ậ t v ó i h ọ c tiêhg A nh đ ế rổi tiẽhg A nh chi đ ư ọ c s ử d ụ n g đ ế p h ụ c vụ cho các m ục
đ ích ngh iỗ n cứ u , v,v
3.3 Lởp học không đạt chuSn, sô sinh vién trong
m ột lớp học tiếng A n h đông, phương tiện hS trợ dợy học nghèo ĩiàn, Ihiẽu môi trường thực hành
T rừ m ộ l SỐ ló p h ọ c cùa T rư ờ n g Đại học
N goại ngữ, h ẩu hê\ các lớp học tiêh g A nh ở các đ ơ n vị đ à o tạo khác th u ộ c Đ H Q G H N
k h ô n g đ ạ t ch u ấn , k h ô n g đ ư ợ c th iêí k ê \ cho
d ạ y ngoại n g ữ , k h ô n g cách âm , châ't lư ợng
ằ m học tõi, b à n g h ế đ ư ợ c sắp x ấp theo ừ u y ề n
th ố n g , g iáo vicn ngổi trên b ụ c đ ô i diện với sin h viên, chi p h ù h ọ p ch o p h ư ơ n g p h á p
th u y ẽ t trin h , k h ô n g p h ù h ợ p cho p h ư ơ n g
p h á p d ạ y học tưOTìg tác Đặc b iệt id, với m ục
đ ích giảm thiểu n h ữ n g h ỏ n g hó c d o sin h viên
có th ể g ằy Tà, m ộ t s ố đ ơ n vị đ à o tạo th ậ m chỉ còn b ắ t v ít b àn g h ế x u ô h g đ ất, làm cho các cách tố ch ứ c h ọ c lậ p theo cặp Iheo n h ó m
Trang 9-30 Hoàng Vàn Vân / Tạp chi Khoa học DHQCHN, Ngoại ngử 24 (2008) 22-37
n h ữ n g h ìn h th ứ c tồ ch ứ c ló p học đ iển h ìn h
cho p h ư ơ n g p h á p d ạy học tưcm g tác và cũ n g
đ iến hìn h cho đ ư ờ n g h ư ớ n g d ạ y n g ô n n g ữ
giao tiêp tro n g ngoại n g ữ • trở th à n h việc làm
k h ô n g thể BỔ su n g v ào k h ó k h ă n v ế C ỡ sở
v ật chẵ't là sô 'lư ợ n g sinh v ièn q u á đ ô n g tro n g
m ộ t lớp học, Ihiêt bi d ạ y Hêhg A n h v à n g u ổ n
h ọ c liệu đ ể th am k h ảo n g h è o nàn Đ iểu tra
c ủ a n h ó m n g h iên cứ u th u ộ c Đ ề tài trọ n g
đ iếm cấp Đ H Q G H N M ă SỐ Q G T Đ 0511 ó các
đ ơ n vị đ à o tạ o th u ộ c Đ H Q G H N ch o th ây s ố
sinh viên tro n g m ột lổ p tiêh g A n h k h o á n g 35
• 40, th ư ờ n g g a p hơn hai lẩn sô' sin h viên của
m ộ t lớp h ọ c ngoại n g ử ch u an ; th iê ì b ị g iản g
d ạ y tiêhg A nh tro n g ló p ch ủ yêíi v ẫn là bảng,
p h â h (b ú t p h ó i) và m áy cát xét M ột điêm
đ án g chú ý khác là h ẩu n h ư không có đ o n vị
đ ào tạo nào có nh ư n g co sở v ật ứiảX trang thiêỉ
bị và nguổn học liệu b ổ su n g đ ế h ẫ trợ riêng
biệt cho việc tự học tiêhg A nh của sinh viên
3.4 Giáo viên chưa được đào tạo đ ể dạy tiếng
A n h không chuyền và tiẽng A n h chuyên ngành
T heo th ô n g kê m ói n h ấ ỉ v à o cuôĩ n ă m 2007,
s ố giáo viên d ạy tiếng A n h c h u y ê n n g à n h của
các đCTTi vị tro n g U H Q G H N cá biên c h ế và
h ợ p đ ổ n g là 139 bao g ổ m Bộ m ô n N goại ngữ,
T rư ờ n g Đại học K hoa h ọ c T ự n h iên 35; Bộ
m ô n N g o ại ngữ , T rư ờ n g Đ ại h ọ c K hoa học
Xẵ hội v à N h ân v ăn 45; K hoa N goại n g ữ
Q ìu y ê n ng àn h , T rư ờ n g Đ ại h ọ c N g o ại n g ử
35; tố N goạỉ n g ữ hai, K hoa N g ô n n g ử và Văn
h ó a A nh-M ĩ, T rư ờ n g Đ ại h ọ c N g o ại n g ư 14,
v à K hoa Sau đ ại h ọ c Đ H Q G H N 10 T ro n g s ố
139 giáo viên có 4 giáo v iên có trìrứì đ ộ tiêh sĩ
(hSu h ễ \ đ ư ợ c d à o tạo tro n g nưóc), 60 giảo
v iẻn có trìn h đ ộ thạc s ĩ (p h ẩ n đ ò n g đ ư ọ c d ào
tạo tro n g nước), sò' cò n lại h o ặc đ a n g theo
h ọ c ử iạc sĩ hoặc m ói chi có b ằ n g cử n h ằ n tô't
n g h iệ p từ các trư ờ n g đ ạ i h ọ c tro n g n ư ớ c n h ư
T rư ò n g Đ ại học N g o ạ i ngữ , Đ H Q G H N ,
T rư ờ n g Đ ại h ọ c H à N ội, V iện Đ ại h ọ c M ò H à
N ội, v.v T ro n g khi học ở trư ờ n g đ ạ i học,
n h ữ n g g iáo viên n ày đ ư ợ c d ạ y thoo p h ư ơ n g
p h á p d ạ y tiêh g A n h ch u y ẽn (tiỏhg A n h ĩih ư
là m ộ t n g à n h học) ch ủ yếu th u ộ c n g ữ vực tiêhg A nh đ ại cư ơng H ọ ch ư a đ ư ọ c đ à o tạo
đ ể d ạy tiếng A n h k h ô n g c h u y ê n (tiếng A n h
n h ư là m ộ t m ô n học), đặc biột la tìè h g A n h
c h u y ên n g àn h C h ín h vì vậy, khi đ ư ợ c g ia o
n h iệm vụ d ạ y tiêh g A n h k h ô n g c h u y ê n cho sinh v iên ở các d ơ n vị đ â o tạ o tro n g
Đ H Q G H N , n h iểu g iáo vidn tò ra lú n g tú n g
v ẽ p h ư ơ n g p h á p , n h ấ( là p h ư ơ n g p h á p d ạ y tiẽhg A n h c h u y ê n n g àn h M ộ t sô* g iáo v iê n sử
d ụ n g p h ư ơ n g p h á p d ạ y tiến g A nh ch u y ê n ,
n ó i tiêh g A n h tro n g su ố t g iờ học, g ỉản g g iả i
n h ữ n g v âh đ ề v ể kiến th ứ c n g ữ p h á p , c á c h sử
d ụ n g từ, n g ữ b ằn g tỉẽh g A nh, tậ p tru n g q u á
n h iểu v ào g iao tiẽ p k h ẩu n g ữ với n h ừ n g h o ạ t
đ ộ n g giao tiêp g iố n g n h ư d ạ y sinh v iên
c h u y ên ngữ , k h ô n g thấy rõ m ộ t th ự c te là trìn h đ ộ tiến g A nh của n g ư ò i học cò n râ'l
th ấp , lư ợ n g thời g ian v ậ t c h ất k h ô n g đ ủ đ ế
h ọ cỏ th ể g iao tiep th ô n g th ư ờ n g b ằ n g liẽh g
A nh K êl q u á là, n h iểu sinh viên h o a n g
m ang, lo sọ, d ẫ n đ ê h h ọ c đ ô l phó, không học lien g A n h đ e g iao tic p inìx chi h ọ c vói m ụ c
đ ích d ể đ ỗ thi
K hó k h ă n th ự c s ự nảy sinh khi giáo viên tỉchg A n h k h ô n g c h u y c n đ ư ợ c giao nhiệm vụ
d ạ y tiến g A n h c h u y ê n n g àn h ĐÔI vói m ộ t số
n g à n h k h o a học xẵ h ộ i Vâ n h ầ n văn, v ấ n đ ể
d ư ò n g n h ư k h ô n g nổi cộm vì d ù sao giáo
v iên củ n g cỏ th ể có m ộ t c h ú t kiỗh th ứ c sơ
g iản v ể ch ú n g T u y nhiên, khi đ ư ợ c giao
n h iệm vụ d ạ y tìêhg A nh cho các n g à n h
"k h o a học cứ n g " (h a rd sciences) n h ư toán^ lí, hóa, v.v thì h ọ th ự c s ự p h à i đ á n h vật vód
m ộ t đ ô i th ủ k h ô n g cân sức Lí d o là vì cho dù
n h an đ ể củ a m ô n h ọ c tiêhg A nh cỏ là English
fo r I T S tu d en ts (T iêhg A n h d à n h cho Sinh viên
n g à n h cô n g n g h ệ th ô n g tin), h ay English for Stu d en ts o f M athem atics (Tiêng A nh d à n h cho
Trang 10Hoàng Văn Vân / Tạp chí Khoa học Đ H Q CH N, Ngoại ngữ 24 (2008) 22’i7 31
sin h v iên n g à n h toán), h ay E nglừh fo r
Students o f Phỵsics (Tiêhg A nh d à n h ch o sinh
v iên n g à n h v ậ t lí) đi ch ăn g n ữ a thì cái ngôn
n g ữ hay n g ữ v ự c tiẽhg A n h m à h ọ p h ải d ạy
v ẫn là n h ữ n g n ộ i d u n g của ch u y ên n g à n h
n ă m ngoài tẩ m với h ay s ự h iếu b ìê \ củ a họ
T ro n g k h i đó, n h ử n g nội d u n g đ ư ọ c d ạ y có
th ể d ẫ đ ư ợ c sinh viên biết rấ t rõ th ô n g q u a
học các m ò n chuyên m ô n b ằn g tiêh g V iệ t
k h ô n g c ẩn p h ải học b ằn g tiẽh g A n h thì họ
m ở i biê*t
3.5 Chưa x ử ỉí đÚTĩg môĩ quan hệ giữa m ục đich,
động cơ, nhu c ỉu và m ong m uon học tiếng A n h
của sinh viền. N g h iên cứ u củ a n h ỏ m nghiên
cứ u th u ộ c Đ ế tài trọ n g đ iếm cấp Đ H Q G H N ,
M ẫ SỐ Q G T Đ 0511 cho th ấy rằ n g sin h viên
Đ H Q G H N có m ục đích, n h u c ẩu v à m o n g
m u ố n h ọ c tiẽh g A nh hê't sứ c đ a d ạ n g T rong
s ố 4663 ph iêíi hòi thu đ ư ọ c với câu hỏi liên
q u a n đ ô n m ụ c đích, đ ộ n g cơ v à n h u cầu học
tiẽh g A n h ở trư ờ n g đ ạ i h ọ c "X in an h /ch ị cho
h iê \ m ụ c đ ích của anh/chị học tiêhg A n h đ ế
làm gì?" 1930 phiếu (kh o ản g 41,4%) trả led đ ể
đ ễ trong các kì kiểm tra/thi, 1868 p h iế u (khoảng
35,8%) trá lời d ế ttcp tục nghten Cĩfu sau khĩ tot
nghiệp dại học; 960 p h iê u (k h o ản g 20,6%) trả
lời đ ế tim kiềm cơ hội đ i học ở nước ngoài; 2806
(chicm k h o ả n g 60,1%) p h iêu trả lòi đ ể x in việc
làm sau khi tôì nghiệp; v à 2536 p h iế u (chiêm
k h o ản g 54,4%) trá lời đ ể m ó rộng s ự hiểu biẽĩ
v ể m o n g m u ô n học tiẽh g Anh^ tro n g sô' 4663
p h iê u th u đ ư ọ c vói câu hòi: "T ro n g n h ữ n g
khu v ự c d ư ớ i đ â y của tiêhg A nh, k h u vực
n ào an h /ch ị m u ô n h ọ c th êm n h âí?" 3758
p h iê u (ch iêm kh o ản g 80,6%) trả lời m uôh học
ỉhẽm i ĩ năng nghe nhât; 3743 p h iế u (kh o ản g
80,2%) trà lờỉ m uỗh học thẽm Ắí nãng nói nhăì;
1896 p h iế u (kh o ản g 40,8% trả lòi m uốn học k ĩ
năng dọc nhai; 1965 p h iê u (k h o ản g 42,1%) trả
lcri m u ô h học k ĩ năng viêl nhẩì; 1928 phiêu
(k h o ả n g 41%) trả lời m uôh học thẽm n g ử pháp
nhâìi 1426 p h ic u (k h o ản g 30,6%) trả lèri muôh học thêm từ v ự n g nhãi; 2213 ph iêíỉ (khoảng 47,4%) trả lòi m uốn học thêm phát âm nhăĩ; và
1904 p h ỉêu (k h o án g 40,8%) trả lòi m uôh học thêm k ĩ nãng dịch nhSi. M ặc d ù đ â y m ửỉ chi là
n h ữ n g đ ộ n g co, n h u cẩu và m o n g m u ố n chủ
q u a n v ế p h ỉâ n g ư c i học và tro n g th ự c tê) nêu
đ á p ứ n g đ u ọ c tâ't cả n h ữ n g g ì h ọ m u ố n học thì th ò i lư ợ n g v à n g u ổ n lực d à n h cho tiêng
A n h p h ải tă n g lẽn g â p nhiẽu lầ n so với thòi
lư ợ n g h iện tậi T u y nhiên, n h ữ n g gi người
h ọ c th ể h iện tro n g các câu trả lòì là n h ữ n g
th ô n g sô' cẩn p h ải đ ư ợ c xem xét nghiêm túc khi trie n khai m ô n học Xử li đ ú n g m ôi q u an
h ệ g iử a m ụ c đích, đ ộ n g cơ^ n h u cẩu v à m ong
m u ô n h ọ c tiêhg A n h c ủ a sinh viên, k è \ h ợ p vói việc h ư ớ n g họ th eo đ ích cù a m ô n h ọ c
ch o họ biê't rứìững m ụ c Ỉỉéu đ ặ t ra tro n g tử n g giai đ o ạ n học tập , th iế t k ế đ ư ợ c n h ữ n g nội
d u n g d ạ y học p h o n g p h ú v à sử d ụ n g
p h ư ơ n g p h á p d ạ y h ọ c p h ù h ọ p n h ấ t đ ịn h sẽ
g iú p n â n g cao c h ẳ \ Iưọng h ọ c tiếng A nh
k h ô n g c h u y ê n củ a sin h viên ớ ĐHQGHN (Chi tìẽ\ hơn v ể n h ữ n g điểm này, r in xem [8])
à.tĩ Học tiẽng A n h dương n h ư khồìiỊỊ có nhiểu Uẽn hệ vói phát triển và nâng cao kiến thức chuyên môn của người học. H ọc ngoại n g ữ ò các trư ờ n g đ ại h ọ c V iệt N a m trư ớ c h ê \ là cánh cửa đ ế đ ó n các tri th ứ c k h o a học và công n g h ệ củ a t h ế giới Đ iểu n ày có n g h ĩa là kct q u ả c ú a h ọ c n g o ại n g ử p h ả i tác đ ộ n g tích
cự c v à trự c tiê p đ ê h ng ư ò i học; h ọ p h ải học
đ ể cỏ th ế đ ọ c đ ư ợ c n h ữ n g tài liệu chuyên
m ô n b ằ n g tỉêh g A n h v à đ ế lấy tư liệu tham
k h áo cho lu ậ n v ă n h o ặc lu ận án tô't nghiệp của họ T u y n h ỉên , q u a n sát và trò ch u y ện với
n h íếu sin h v iẻn đ ạ i h ọ c , học v iên cao học, và
n g h iên cử u sin h tiế n s ĩ cho th ây rằn g d ư ờ n g
n h ư v ẫn còn n h iề u cử nhân, th ạ c sĩ, thậm chí
m ộ t sô' tiế n s ĩ tô't n g h iệ p m à k h ô n g cẩn phải
th am k h ả o các tài iiệu của n ư ớ c ngoài b ằn g