Với những đặc tính ưu việt, dự án đã được hội đồng cấp Nhà nước nghiệm thu và đánh giá xuất sắc bởi “màng lọc đạt chất lượng tương đương với màng lọc của các nước phát triển về tốc [r]
Trang 118 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 284 - 2014 19
PGS.TS Lê Viết Kim Ba sinh năm
1943 ở Hoằng Hĩa, Thanh Hĩa
trong một gia đình trí thức yêu
nước Cha cơ là tiến sĩ hĩa học, Viện
trưởng đầu tiên của Viện Hĩa học Việt
Nam Ngay từ khi cịn nhỏ, cơ đã rất
yêu thích mơn Hĩa và ước mơ sau này
sẽ đi tiếp con đường của người cha Tốt
nghiệp Khoa Hĩa học, Trường ĐHTHHN
cơ được giữ lại làm cán bộ giảng dạy
Năm 1975, cơ đã thi đỗ nghiên cứu sinh
và được cử sang nghiên cứu ở CHDC
Đức Thấy màng lọc cĩ nhiều ứng dụng
và cĩ giá trị kinh tế lớn nên cơ đã mạnh
dạn chuyển hướng sang nghiên cứu về
lĩnh vực mới mẻ này Lúc đĩ, Viện Hĩa
cao phân tử ở Teltow - Seehof thuộc
Viện Hàn lâm Khoa học CHDC Đức cũng
mới bắt tay vào nghiên cứu cơng nghệ
màng lọc Nữ nghiên cứu sinh Lê Viết
Kim Ba ngày ấy đã miệt mài bên các
chồng tài liệu liên quan tới màng lọc, tới
vật liệu polyacrylonitrile, nghiên cứu ảnh
hưởng của các điều kiện chế tạo tới cấu
trúc màng hình thành và tìm mối liên hệ
giữa cấu trúc với các tính chất, đặc biệt
là năng suất lọc và độ lưu giữ Khơng chỉ bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ, trong hơn 3 năm làm nghiên cứu sinh ở Đức,
cơ cịn là đồng tác giả của 3 bằng sáng chế về màng lọc
Về nước, ngồi thời gian đứng trên
bục giảng, cơ đã dành hầu hết tâm huyết cho nghiên cứu về màng lọc Năm
1980, cơ đứng ra làm chủ nhiệm đề tài cấp Bộ mang tên “Nghiên cứu chế tạo màng thẩm thấu ngược để làm ngọt nước biển” Hồn cảnh đất nước lúc ấy khĩ khăn, thiếu thốn mọi bề, cơ sở vật chất phục vụ cho cơng tác nghiên cứu khoa học vừa thơ sơ lại cũ và lạc hậu Là một người mẹ, người vợ tần tảo gánh vác mọi cơng việc trong gia đình để chồng yên tâm cơng tác, cơ vừa phải cân đối thời gian để cùng một lúc vừa đứng lớp cho sinh viên vừa thực hiện đề tài cùng đồng nghiệp Tình yêu khoa học
đã tiếp thêm sức mạnh cho cơ để cuối cùng, sau 5 năm, đề tài đã được nghiệm thu và được đánh giá xuất sắc
Năm 1985, cơ lại làm chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước mang tên “Nghiên cứu chế tạo màng siêu lọc máu” để điều trị cho các bệnh nhân suy thận Ban đầu, nhiều ý kiến cho rằng đề tài này rất khĩ trở thành hiện thực, do đĩ khơng mấy người ủng hộ, kinh phí trong thời gian
Tình yêu khoa học
để thành công
THu
HườNG-“Việc chúng tơi chế tạo thành cơng màng lọc dịch tiêm truyền đã buộc một số cơng ty nước ngồi phải giảm giá bán Họ khơng cịn được tự do nâng giá, ép giá, gây khĩ khăn cho ngành Dược nước
ta như trước đây…” – trên đây là tâm sự của PGS.TS Lê Viết Kim Ba, Khoa Hĩa học (Trường ĐHKHTN- ĐHQGHN) khi nĩi về ý nghĩa của cơng việc mà cơ và đồng nghiệp
đã, đang dành nhiều tâm huyết.
PGS.TS Lê Viết Kim Ba
Trang 218 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 284 - 2014 19
2 năm đầu cũng chưa được cấp Không nản lòng, cô động viên các cộng sự tìm mọi phương án khắc phục, không
để công việc bị gián đoạn Khi dự án
đã nhìn thấy những kết quả bước đầu, nguồn vốn mới được cấp “nhỏ giọt”
Công sức lao động của PGS.TS Lê Viết Kim Ba và đồng nghiệp cuối cùng cũng
đã được đền đáp bằng việc cho ra đời thành công sản phẩm màng lọc máu đạt chất lượng tốt
uy tín khoa học dần được khẳng định, từ năm 1991, dưới sự giúp đỡ của Bộ Khoa học & Công nghệ, Bộ Kế hoạch & Đầu tư và Tổ chức Nhà thờ Đức MISEREOR, cô đã đưa dự án sản xuất thử nghiệm cấp Nhà nước “Dây chuyền công nghệ sản xuất màng siêu lọc máu”
vào hoạt động Sản phẩm màng siêu lọc máu với những lỗ rây ở kích thước phân tử, đạt chất lượng quốc tế khi đưa vào sử dụng đã tiết kiệm được khoảng
50 - 60% chi phí so với việc nhập màng lọc từ nước ngoài Để có được những kinh nghiệm, những bài học giúp đưa tới thành công đó, tập thể các nhà khoa học nói chung, PGS.TS Lê Viết Kim Ba nói riêng đã phải đánh đổi biết bao mồ hôi, công sức…
Theo số liệu của ngành Y tế thì mỗi năm nước ta cần khoảng 10 triệu lít dịch truyền, 800 triệu ống thuốc tiêm
để phục vụ cho việc chăm sóc sức khỏe người dân Cho đến nay thì chỉ ở các nước phát triển mới sản xuất được các loại màng lọc dịch tiêm truyền chất lượng cao Ngành Dược nước ta hầu hết phải nhập màng lọc từ các nước như Anh, Đức, Mỹ với giá thành rất đắt đỏ
Màng lọc nhập ngoại, không những tốn kém về tài chính lại không thể tự chủ động được về thời gian và độ bình ổn giá
cả Trước tình hình đó, PGS.TS Lê Viết Kim Ba đã tập trung nghiên cứu, tìm quy
trình công nghệ sản xuất các loại màng lọc dịch tiêm truyền, quyết tâm tạo ra được sản phẩm có chất lượng cao, giá thành phù hợp để đáp ứng nhu cầu sản xuất thuốc ở trong nước Sau một thời gian dài làm việc miệt mài với phòng thí nghiệm, với những thử nghiệm trong thực tế, cuối cùng sản phẩm cần thiết cũng đã được sản xuất thành công Cô nhớ lại: “Lúc ấy, loại màng lọc này được chúng tôi sản xuất từ Xenlulo Axetat, có cấu trúc bất đối xứng, cấu tạo bởi lớp hoạt động rất mỏng (0,1 - 1 Mm) và lớp
đỡ xốp (dày khoảng 300 Mm) Vì cơ chế tạo màng đã được chúng tôi tìm ra nên không những điều chỉnh được độ dày của lớp hoạt động mà còn điều chỉnh được kích thước lỗ tại lớp hoạt động theo từng trường hợp…”
Để nhanh chóng đưa những kết quả nghiên cứu này vào ứng dụng thực tế,
từ 1999 - 2002, cô và các đồng nghiệp
đã được Bộ Khoa học & Công nghệ tin tưởng giao thực hiện dự án sản xuất thử nghiệm cấp Nhà nước “Hoàn thiện công nghệ sản xuất màng lọc thuốc tiêm, dịch truyền, màng lọc vi trùng và màng tiền lọc” Mỗi lần thử nghiệm là một lần cô và cộng sự rút ra được những kinh nghiệm, sáng tạo và cải tiến ở một
số khâu để nâng cao chất lượng sản phẩm như tăng mật độ lỗ, giảm độ dày lớp hoạt động, để nâng cao năng suất
và độ lưu giữ của màng lọc Với những đặc tính ưu việt, dự án đã được hội đồng cấp Nhà nước nghiệm thu và đánh giá xuất sắc bởi “màng lọc đạt chất lượng tương đương với màng lọc của các nước phát triển về tốc độ lọc, độ trong của dịch lọc và không thôi tạp các tạp chất
và dịch truyền…” Bộ Y tế đã cấp giấy phép để cơ sở chế tạo màng lọc do PGS
TS Lê Viết Kim Ba làm giám đốc được phép sản xuất và lưu hành các loại màng lọc dịch tiêm truyền với các kích thước
lỗ lọc khác nhau Sản phẩm được mang tên DIAMOND và thương hiệu màng lọc DIAMOND chính thức được thị trường biết tới và được khẳng định Cho đến nay, màng lọc DIAMOND do PGS.TS Lê Viết Kim Ba và cộng sự sản xuất ra đã được ứng dụng tại hơn 20 cơ sở trong cả nước trong đó có Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Xí nghiệp Dược phẩm Trung ương I, Xí nghiệp Dược phẩm Trung ương II, một số xí nghiệp Dược phẩm ở TP Hồ Chí Minh và ở nhiều tỉnh thành…
Kỷ NIệM 32 NăM NGàY NHà GIáO VIệT NAM (20/11/1982 - 20/11/2014)
Ảnh: BùI TuấN