Giáo án theo chủ đề truyền tải điện năng đi xa, máy biến thế được soạn theo công văn 5512 mới nhất của bộ giáo dục và đào tạo. Mời các thầy cô tham khảo. Đây là chủ đề kết hợp của hai bài Truyền tải điện năng đi xa và máy biến thế, đã chú ý đến giảm tải
Trang 1Tuần 20
Tiết 39
Ngày soạn: 11/01/2021 Ngày dạy: 18/01/2021 CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU.
ĐO CƯỜNG ĐỘ VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nêu được các tác dụng của dòng điện xoay chiều
- Nhận biết được ampe kế và vôn kế dùng cho dòng điện một chiều và xoay chiều qua các kí hiệu ghi trên dụng cụ
- Hiểu được kí hiệu của ampekế và vôn kế xoay chiều, sử dụng được chúng để đo cường độ và hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều
2 Năng lực
+ Năng lực chung: Năng lực sáng tạo, năng lực tự quản lí, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực tự học, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống, năng lực quan sát
+ Năng lực chuyên biệt bộ môn:
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực tính toán; năng lực thực hành, thí nghiệm: Sử dụng các dụng cụ đo điện, mắc mạch điện theo sơ đồ hình vẽ
3 Phẩm chất:
- Trung thực, chăm chỉ
- Nhân ái, trách nhiệm: Hợp tác giữa các thành viên trong nhóm
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1.Giáo viên:
- 1ampe kế một chiều, 1 am pe kế xoay chiều, 1 công tắc, 8 sợi dây nối
- 1 vôn kế một chiều, 1 vôn kế xoay chiều, 1 nguồn điện 1 chiều 3V - 6V
- 1 bóng đèn 3V có đui, 1 nguồn điện xoay chiều 3V - 6V
2.Học sinh
Mỗi nhóm:
- 1 bộ thí nghiệm về tác dụng từ của dòng điện xoay chiều
- 1 nguồn điện 1 chiều 3V- 6V
- 1 nguồn điện xoay chiều 3V - 6V
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động mở đầu
Trang 2a) Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm
thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b) Nội dung: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm tòi khám phá về các tác dụng của
dòng điện xoay chiều, nhận biết và cách sử dụng ampe kế xoay chiều, vôn kế xoay chiều để đo dòng điện xoay chiều
c) Sản phẩm: HS suy nghĩ, thảo luận trả lời câu hỏi.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên Họat động của học sinh
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua
câu hỏi
Dòng điện một chiều có những tác dụng
gì? Đo cường độ dòng điện và hiệu điện
thế một chiều bằng dụng cụ gì?
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
GV: Nhận xét, đánh giá báo cáo của HS.
Dẫn vào bài mới.
Vậy các tác dụng dòng điện xoay chiều
có giống dòng điện một chiều không?
Cần phải sử dụng dụng cụ gì để đo dòng
điện xoay chiều? Trong bài này ta sẽ tìm
hiểu về các tác dụng của dòng điện xoay
chiều và các dụng cụ đo dòng điện xoay
chiều.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời
- HS hình thành kĩ năng sử dụng ngôn ngữ vật lý, kỹ năng giải quyết vấn đề
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Tác dụng nhiệt
- Tác dụng từ
- Tác dụng quang
- Tác dụng hóa học
- Tác dụng sinh lí
- Đo hiệu điện thế dùng vôn kế, đo cường độ dòng điện dùng ampe kế
2 Hoạt động hình thành kiến thức mới
a) Mục tiêu: - Bố trí TN chứng tỏ lực từ đổi chiều khi dòng điện đổi chiều
- Hiểu được kí hiệu của ampekế và vôn kế xoay chiều, sử dụng được chúng để đo cường độ và hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều
b) Nội dung:
Tìm hiểu các tác dụng của dòng điện xoay chiều, các dụng cụ đo, cách đo
cường độ và hiệu điện thế xoay chiều
c) Sản phẩm: trả lời câu hỏi, thảo luận nhóm, làm thí nghiệm,
d) Tổ chức thực hiện:
I TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
Trang 3Bước 1 Giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu HS quan sát TN ở hình 35.1 và
nêu rõ mỗi TN dòng điện xoay chiều có tác
dụng gì?
- Học sinh trả lời câu hỏi của giáo viên:
C1: - Bóng đèn nóng sáng: Tác dụng nhiệt
- Bút thử điện sáng khi cắm vào 1 trong 2 lỗ của 2 lỗ ổ lấy điện tác dụng quang
- Đinh hút sắt tác dụng từ
- Học sinh phân nhóm
- Các nhóm quan sát và lắng nghe yêu cầu của giáo viên
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ được giao:
Giáo viên yêu cầu các nhóm thực hiện và trả
lời các câu hỏi:
1/ So sánh tác dụng của dòng điện xoay chiều
với tác dụng của dòng điện một chiều?
2/ Dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lí
không? Lấy ví dụ?
- Các nhóm tiến hành thảo luận
- Các nhóm thực hiện, viết câu trả lời
ra giấy (hoặc bảng phụ) mà giáo viên yêu cầu
Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo luận:
- Giáo viên thông báo hết thời gian, và yêu cầu
các nhóm báo cáo
- Giáo viên yêu cầu các nhóm nhận xét lẫn
nhau, thảo luận
- Các nhóm báo cáo
- Các nhóm nhận xét, thảo luận
Bước 4 Đánh giá kết quả:
- Giáo viên đánh giá, góp ý, nhận xét quá trình
làm việc các nhóm, chú ý nhấn mạnh dòng
điện xoay chiều trong lưới điện sinh hoạt có
tác dụng sinh lý rất mạnh
=>Chuyển ý: Tác dụng từ của dòng điện xoay
chiều và dòng điện một chiều có giống nhau
không?
Học sinh quan sát và ghi nội dung vào vở
II TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
Bước 1: Giao nhiệm vụ
GV: Yêu cầu HS đọc C2 tìm hiểu:
+ Mục đích thí nghiệm?
+ Dụng cụ thí nghiệm?
HS: Tìm hiểu theo các yêu cầu của
GV -> Trả lời
Trang 4+ Các bước tiến hành thí nghiệm?
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ được giao:
GV hướng dẫn HS bố trí TN như hình 35.2 và
35.3 (SGK) GV hướng dẫn kĩ HS cách bố trí
TN sao cho quan sát Hiểu được rõ, trao đổi
nhóm trả lời câu C2
- GV: Yêu cầu các nhóm quan sát kĩ hiện
tượng xảy ra
- Các nhóm tiến hành thí nghiệm, thảo luận trả lời câu C2
- Các nhóm thực hiện, viết câu trả lời
ra giấy (hoặc bảng phụ) mà giáo viên yêu cầu
Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo luận:
- Giáo viên thông báo hết thời gian, và yêu cầu
các nhóm báo cáo
- Giáo viên yêu cầu các nhóm nhận xét lẫn
nhau, thảo luận
- Các nhóm báo cáo
- Các nhóm nhận xét, thảo luận
Bước 4 Đánh giá kết quả:
- Giáo viên đánh giá, góp ý, nhận xét quá trình
làm việc các nhóm, chốt câu trả lời:
C2: Trường hợp sử dụng dòng điện không đổi
nếu lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút
thì khi đổi chiều dòng điện nó sẽ đẩy và ngược
lại
Khi dòng điện xoay chiều chạy qua ống dây thì
cực N của thanh nam châm lần lượt bi hút,
đẩy Nguyên nhân là do dòng điện luân phiên
đổi chiều
GV tổ chức thảo luận lớp và rút ra kết luận:
Kết luận: Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ
của dòng điện tác dụng lên nam châm cũng đổi
chiều theo
Học sinh quan sát và ghi nội dung vào vở
III ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ CỦA MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- GV: Khi sử dụng ampe kế một chiều để đo
dòng điện xoay chiều -> Kim có quay không?
HS: Trả lời dự đoán
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ được giao
GV: Mắc vôn kế hoặc ampe kế một chiều vào
mạch điện xoay chiều yêu cầu HS quan sát và
HS: Quan sát thấy kim nam châm đứng yên
- HS: Trả lời
Trang 5- GV: Tại sao kim không quay?
- GV kết luận: Kim đứng yên trong trường hợp
này vì lự từ tác dụng lên kim nam châm luân
phiên đổi chiều theo sự đổi chiều của dòng
điên Nhưng vì kim có quan tính cho nên
không kịp đổi chiều quay và đứng yên
-> Cần có dụng cụ riêng biệt để đo cường độ
dòng điện và hiệu điện thế xoay chiều
- GV: Mắc dụng cụ vôn kế và am pe kế xoay
chiều vào mạch điện xoay chiều
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, trả lời câu
hỏi:
1/ Nêu cách nhận biết các dụng cụ xoay
chiều.
2/ Cường độ dòng điện và hiệu điện thế của
dòng điện xoay chiều luôn biến đổi, vậy các
dụng cụ đó cho ta biết giá trị nào?
- HS: Quan sát thấy kim quay
- Các nhóm thảo luận, viết câu trả lời
ra giấy
Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo luận:
- Giáo viên thông báo hết thời gian, và yêu cầu
các nhóm báo cáo
- Giáo viên yêu cầu các nhóm nhận xét lẫn
nhau, thảo luận
- Các nhóm báo cáo
- Các nhóm nhận xét, thảo luận
Bước 4 Đánh giá kết quả:
- Giáo viên đánh giá, góp ý, nhận xét quá trình
làm việc các nhóm, chốt câu trả lời:
1/ Vôn kế xoay chiều, ampe kế xoay chiều có
kí hiệu là AC (hay ~)
2/ Các dụng cụ đó cho ta biết giá trị hiệu dụng
của hiệu điện thế xoay chiều và cường độ dòng
điện xoay chiều
GV tổ chức thảo luận lớp và rút ra kết luận
- Hiệu điện thế và cường độ dòng điện
xoay chiều được đo bằng vôn kế và
ampe kế xoay chiều (trên có kí hiệu AC
hay ~) Kết quả đo thay đổi khi ta đổi
chỗ 2 chốt của phích cắm vào ổ lấy
điện.
Học sinh quan sát và ghi nội dung vào vở
Trang 6- Giá trị đo được là các giá trị hiệu dụng.
GV nêu ý nghĩa của cường độ dòng điện và
hiệu điện thế hiệu dụng (lưu ý đó không phải
là giá trị trung bình)
3 Hoạt động luyện tập
a) Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học
b) Nội dung: Các câu hỏi luyện tập
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
Giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân trả
lời câu hỏi
Câu 1: Các thiết bị nào sau đây không sử dụng
dòng điện xoay chiều?
A Máy thu thanh dùng pin
B Bóng đèn dây tóc mắc vào điện nhà 220V
C Tủ lạnh
D Ấm đun nước
Câu 2: Chọn phát biểu đúng về dòng điện xoay
chiều:
A Dòng điện xoay chiều có tác dụng từ yếu hơn
dòng điện một chiều
B Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt yếu hơn
dòng điện một chiều
C Dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lý mạnh
hơn dòng điện một chiều
D Dòng điện xoay chiều tác dụng một cách không
liên tục
Câu 3: Điều nào sau đây không đúng khi so sánh
tác dụng của dòng điện một chiều và dòng điện
xoay chiều?
A Dòng điện xoay chiều và dòng điện một chiều
đều có khả năng trực tiếp nạp điện cho acquy
B Dòng điện xoay chiều và dòng điện một chiều
đều tỏa ra nhiệt khi chạy qua một dây dẫn
C Dòng điện xoay chiều và dòng điện một chiều
- Học sinh lên bảng chữa bài
- Lớp thảo luận nhận xét, kết luận
- Học sinh chép câu trả lời vào vở
Trang 7đều có khả năng làm phát quang bóng đèn.
D Dòng điện xoay chiều và dòng điện một chiều
đều gây ra từ trường
Câu 4: Thiết bị nào sau đây có thể hoạt động tốt
đối với dòng điện một chiều lẫn dòng điện xoay
chiều?
A Đèn điện
B Máy sấy tóc
C Tủ lạnh
D Đồng hồ treo tường chạy bằng pin
Câu 5: Nếu hiệu điện thế của mạng điện gia đình
đang sử dụng là 220V thì phát biểu nào sau đây
không đúng?
A Có những thời điểm hiệu điện thế lớn hơn 220V
B Có những thời điểm hiệu điện thế nhỏ hơn
220V
C 220V là giá trị hiệu dụng Vào những thời điểm
khác nhau, hiệu điện thế có thể lớn hơn hoặc nhỏ
hơn hoặc bằng giá trị này
D 220V là giá trị hiệu điện thế nhất định không
thay đổi
Câu 6: Đặt một nam châm điện A có dòng điện
xoay chiều chạy qua trước một cuộn dây dẫn kín
B Sau khi công tắc K đóng thì trong cuộn dây B
có xuất hiện dòng điện cảm ứng Người ta sử dụng
tác dụng nào của dòng điện xoay chiều?
A Tác dụng cơ
B Tác dụng nhiệt
C Tác dụng quang
D Tác dụng từ
Câu 7: Một bóng đèn dây tóc có ghi 12V – 15W có
thể mắc vào những mạch điện nào sau đây để đạt
độ sáng đúng định mức?
A Bình acquy có hiệu điện thế 16V
B Đinamô có hiệu điện thế xoay chiều 12V
C Hiệu điện thế một chiều 9V
Trang 8D Hiệu điện thế một chiều 6V.
Câu 8: Một đoạn dây dẫn quấn quanh một lõi sắt
được mắc vào nguồn điện xoay chiều và được đặt
gần một lá thép Khi đóng khóa K, lá thép dao
động đó là tác dụng
A Cơ
B Nhiệt
C Điện
D Từ
Câu 9: Trong thí nghiệm như hình sau, hiện tượng
gì xảy ra với kim nam châm khi ta đổi chiều dòng
điện chạy vào nam châm điện?
A Kim nam châm vẫn đứng yên
B Kim nam châm quay một góc 900
C Kim nam châm quay ngược lại
D Kim nam châm bị đẩy ra
Câu 10: Trong thí nghiệm như hình sau, hiện tượng
gì xảy ra với đinh sắt khi ta đổi chiều dòng điện
chạy vào nam châm điện?
A Đinh sắt vẫn bị hút như trước
B Đinh sắt quay một góc 900
C Đinh sắt quay ngược lại
D Đinh sắt bị đẩy ra
4 Hoạt động vận dụng
Trang 9a) Mục tiêu: HS dựa vào nội dung kiến thức đã được học tập để thực hành luyện tập.
Qua đó khắc sâu kiến thức đã được tiếp thu
b) Nội dung: Các bài tập
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
- Trả lời câu hỏi C3?
- Trả lời câu hỏi C4?
- GV giáo dục BVMT :
+ Việc sử dụng dòng điện xoay
chiều là không thể thiếu trong xã
hội hiện đại Sử dụng dòng điện
xoay chiều để lấy nhiệt và lấy ánh
sáng có ưu điểm là không tạo ra
những chất khí gây hiệu ứng nhà
kính, góp phần bảo vệ môi trường
+ Tác dụng từ của dòng điện xoay
chiều là cơ sở chế tạo các động cơ
điện xoay chiều So với các động
cơ điện một chiều, động cơ điện
xoay chiều có ưu điểm không có
bộ góp điện nên không xuất hiện
các tia lửa điện và các chất khí gây
hại môi trường
GV hướng dẫn HS tự học
C3: Sáng như nhau, vì hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của dòng điện một chiều có cùng giá trị C4: Có vì dòng điện xoay chiều chạy vào cuộn dây của nam châm và tạo ra 1 từ trường biến đổi, các đường sức từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến đổi Do đó trong cuộn dây B xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ
- Làm các bài tập 35.1-35.7(SBT)
Trang 10Tuần 21 - 22
Tiết 40 - 41
Ngày soạn: 11/01/2021 Ngày dạy: 21/01/2021
CHỦ ĐỀ: TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG ĐI XA – MÁY BIẾN THẾ
Thời gian: 2 tiết (Từ ngày 21/01/2021 đến ngày 26/01/2021)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Lập được công thức tính năng lượng hao phí do toả nhiệt trên đường dây tải điện
- Hiểu được 2 cách làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện và lí do vì sao chọn cách tăng hiệu điện thế ở 2 đầu đường dây
- Hiểu được các bộ phận chính của máy biến thế gồm 2 cuộn dây dẫn có số vòng dây khác nhau được quấn quanh 1 lõi sắt chung
- Hiểu được công dụng chính của máy biến thế là làm tăng hay giảm hiệu điện thế hiệu dụng theo CT :
1 1
2 2
- Giải thích được vì sao máy biến thế lại hoạt động được với dòng điện xoay chiều
mà không hoạt động được với dòng điện 1 chiều không đổi
2 Năng lực:
* Năng lực chung: Năng lực tự học; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác; năng lực thực nghiệm; năng lực sáng tạo
* Năng lực chuyên biệt môn vật lí:
- Năng lực sử dụng kiến thức vật lí: K3, K4
- Năng lực phương pháp: P4, P8
- Năng lực trao đổi thông tin: X4, X5, X6, X7, X8
3 Phẩm chất:
- Yêu nước: Tinh thần tôn trọng những thành quả mà các nhà khoa học đã nghiên cứu Thấy được vai trò của vật lý học Yêu thích bộ môn
- Nhân ái: Tích cực, chủ động tham gia các hoạt động phục vụ cộng đồng
- Chăm chỉ: Có ý thức vận dụng kiến thức, kĩ năng học được ở nhà trường, trong sách báo và từ các nguồn tin cậy khác vào học tập và đời sống hằng ngày
- Trung thực: Cẩn thận, biết cách tiết kiệm điện năng Đấu tranh với các hành vi thiếu trung thực trong học tập và trong cuộc sống
- Trách nhiệm: Có ý thức tìm hiểu và sẵn sàng tham gia các hoạt động tuyên truyền
về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu
Trang 11II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên
- Kế hoạch bài học
- Chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh
+ 1 máy biến thế thực hành
+ 1 biến thế nguồn
+ 1 vôn kế xoay chiều 15V
2 Mỗi nhóm học sinh
- SGK, SBT vật lí 9
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài mới theo yêu cầu của giáo viên
DỰ KIẾN TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN
1 Chủ đề: Truyền tải điện năng đi xa –
Truyền tải điện năng đi xa
2 Chủ đề: Truyền tải điện năng đi xa( tiếp
theo) – Máy biến thế
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Ngày soạn: 11/01/2021 Ngày dạy: 21/01/2021
Tiết 40: TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG ĐI XA
II THIẾT BỊ, HỌC LIỆU
1 Giáo viên
- Kế hoạch bài học
2 Mỗi nhóm học sinh
- SGK, SBT vật lí 9
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 36
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động mở đầu
a) Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm thế
cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b) Nội dung: Giới thiệu bài học
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện: