Tiểu luận môn triết học tôn giáo và những vấn đề tôn giáo ở việt nam

Ở tiểu luận này tác giả chỉ sơ lược về nguồn gốc cáctôn giáo và sự du nhập vào Việt Nam còn sẽ đi sâu hơn về tác động của các tôngiáo đến lịch sử, tính cách và con người Việt Nam ở mỗi t

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

TIỂU LUẬN

Tôn giáo và những vấn đề tôn giáo ở Việt Nam

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Nga Học viên thực hiện: Đinh Công Huynh

Mã học viên: 201800003

Hà Nội - 2020

MỤC LỤC

Phần mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1

3 Nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu 2

CHƯƠNG 1: Tôn giáo và sự ra đời của tôn giáo ở Việt Nam 3

1.1 Tôn giáo ra đời như thế nào? 3

1.1.1 Khái niệm tôn giáo 3

1.1.2 Đặc điểm của tôn giáo 3

1.1.3 Sự ra đời của tôn giáo 3

1.2 Sự ra đời của tôn giáo ở Việt Nam 4

1.2.1 Điều kiện ra đời và lịch sử các tôn giáo xuất hiện tại nước ta 4

1.2.2 Các tôn giáo tại Việt Nam 6

1.2.3 Các tổ chức hợp pháp 11

CHƯƠNG 2: Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của các tôn giáo ở Việt Nam 15 2.1 Ảnh hưởng tích cực 15

2.2 Ảnh hưởng tiêu cực 16

CHƯƠNG 3: Quan điểm của Đảng và nhà nước về vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 18

3.1 Về nhận thức lý luận 18

3.2 Quan điểm của Đảng và nhà nước về tôn giáo 24

Tài liệu tham khảo 29

CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tôn giáo là hình thái ý thức xã hội, ra đời và phát triển từ hàng ngàn năm nay.Quá trình tồn tại và phát triển của tôn giáo ảnh hưởng khá sâu sắc đến đời sốngchính trị, văn hoá, xã hội, đến tâm lý, đạo đức, lối sống, phong tục, tập quán củanhiều dân tộc, quốc gia

Việt Nam là quốc gia có nhiều loại hình tín ngưỡng, tôn giáo Với vị trí địa lýnằm ở khu vực Đông Nam Á có ba mặt giáp biển, Việt Nam rất thuận lợi trong mốigiao lưu với các nước trên thế giới và cũng là nơi rất dễ cho việc thâm nhập cácluồng văn hoá, các tôn giáo trên thế giới

Về mặt dân cư, Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em Mỗidân tộc, kể cả người Kinh (Việt) đều lưu giữ những hình thức tín ngưỡng, tôn giáoriêng của mình Người Việt có các hình thức tín ngưỡng dân gian như thờ cũngông bà tổ tiên, thờ Thành hoàng, thờ những người có công với cộng đồng, dân tộc,thờ thần, thờ thánh, nhất là tục thờ Mẫu của cư dân nông nghiệp lúa nước Đồngbào các dân tộc thiểu số với hình thức tín ngưỡng nguyên thuỷ (còn gọi là tínngưỡng sơ khai) như Tô tem giáo, Bái vật giáo, Sa man giáo

Ở Việt Nam, do đặc điểm lịch sử liên tục bị xâm lược từ bên ngoài nên việcLão giáo, Nho giáo - những tôn giáo có nguồn gốc ở phía Bắc thâm nhập; Cônggiáo - một tôn giáo gắn với văn minh Châu Âu vào truyền đạo và sau này đạo Tinlành đã khai thác điều kiện chiến tranh ở miền Nam để truyền giáo thu hút ngườitheo đạo là điều dễ hiểu

Ngoài ra còn có những tôn giáo có nguồn gốc từ phương Đông như Phật giáo,Lão giáo, Nho giáo; có tôn giáo có nguồn gốc từ phương Tây như Thiên chúa giáo,Tin lành; có tôn giáo được sinh ra tại Việt Nam như Cao Đài, Phật giáo Hoà Hảo;

có tôn giáo hoàn chỉnh (có hệ thống giáo lý, giáo luật, lễ nghi và tổ chức giáo hội),

có những hình thức tôn giáo sơ khai Có những tôn giáo đã phát triển và hoạt động

ổn định; có những tôn giáo chưa ổn định, đang trong quá trình tìm kiếm đườnghướng mới cho phù hợp

Việc nghiên cứu sự hình thành và phát triển của các tôn giáo ở Việt Namcũng như sự vận động của các tôn giáo gắn liền với sự phát triển của quốc gia, dântộc như một yếu tố lịch sử tất yếu Qua đó chúng ta sẽ có cái nhìn nhận tổng quan

về các tôn giáo và định hướng duy trì, phát huy, phát triển những nét đẹp truyềnthống của các tôn giáo trong đời sống dân cư người Việt và hạn chế những khuyếtđiểm tránh gây lệch lạc trong suy nghĩ, tư tưởng của nhân dân để kẻ xấu lợi dụngxuyên tạc gây chia rẽ dân tộc cũng như phá hoại sự phát triển của đất nước

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Nói về tôn giáo ở Việt Nam chúng ta sẽ nghiên cứu về các tôn giáo ở ViệtNam gồm có những tôn giáo nào đang tồn tại và phát triển, nguồn gốc hình thành

và sự du nhập vào Việt Nam Ở tiểu luận này tác giả chỉ sơ lược về nguồn gốc cáctôn giáo và sự du nhập vào Việt Nam còn sẽ đi sâu hơn về tác động của các tôngiáo đến lịch sử, tính cách và con người Việt Nam ở mỗi thời kỳ lịch sử khác nhau

và cần làm gì để phát huy vai trò, ảnh hưởng tích cực của tôn giáo đến con ngườiViệt Nam cũng như hạn chế các ảnh hưởng tiêu cực, mang tính cổ hủ, lỗi thờikhông phù hợp với thời đại của các tôn giáo đã và đang phát triển ở Việt Nam

3 Nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu

Nội dung của tiểu luận là nghiên cứu những vấn đề cơ bản của các tôn giáoViệt Nam; nguồn gốc, đặc trưng cơ bản, nổi bật và thành phần xây dựng nên cáctôn giáo ở Việt Nam, sự giao thoa của các tôn giáo Qua đó chúng ta có được cáinhìn bao quát nhất về mối liên hệ mật thiết giữa tôn giáo và con người Việt Nam

Sự ảnh hưởng của tôn giáo đến lịch sử, tính cách, truyền thống văn hóa của ngườidân Việt Nam Trong thời đại mới sự phát triển của các tôn giáo diễn ra như thếnào? Có ảnh hưởng tích cực, tiêu cực gì Chúng ta cần làm gì để phát huy ảnhhưởng tích cực và tiêu cực đó trong đời sống nhân dân Chính phủ và nhà nước cónhững định hướng gì đối với việc phát triển của các tôn giáo trong thời đại mới

Để đạt được điều đó, tiểu luận có các nhiệm vụ chính:

- Tôn giáo và sự ra đời của tôn giáo ở Việt Nam

- Nguồn gốc, đặc điểm, tính chất của các tôn giáo ở Việt Nam

- Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của các tôn giáo ở Việt Nam

- Quan điểm của Đảng và nhà nước về vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội

CHƯƠNG 2: TÔN GIÁO VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA TÔN GIÁO Ở VIỆT

NAM 2.1 Tôn giáo ra đời như thế nào?

2.1.1 Khái niệm tôn giáo

Tôn giáo có thể được định nghĩa là một hệ thống các văn hoá, tín ngưỡng,đức tin bao gồm các hành vi và hành động được chỉ định cụ thể, các quan niệm vềthế giới, thể hiện thông qua các kinh sách, khải thị, các địa điểm linh thiêng, lờitiên tri, quan niệm đạo đức, hoặc tổ chức, liên quan đến nhân loại với các yếu tốsiêu nhiên, siêu việt hoặc tâm linh Tuy nhiên, hiện tại chưa có sự đồng thuận họcthuật về những gì chính xác cấu thành một tôn giáo

2.1.2 Đặc điểm của tôn giáo

Các tôn giáo khác nhau có thể có hoặc không chứa nhiều yếu tố khác nhau,bao gồm các yếu tố thần thánh, những điều thiêng liêng, tín ngưỡng, một thế lựchoặc nhiều thế lực siêu nhiên hoặc "một số thế lực siêu việt tạo ra các chuẩn mực

và sức mạnh cho phần còn lại của cuộc đời " Các hoạt động tôn giáo có thể baogồm các nghi lễ, bài giảng, lễ kỷ niệm hay biểu hiện sự tôn kính (các

vị thần, thánh, Phật), tế tự, lễ hội, nhập hồn, lễ nhập đạo, dịch vụ tang lễ, dịch vụhôn nhân, thiền, cầu nguyện, âm nhạc, nghệ thuật, múa, dịch vụ công cộng, hoặccác khía cạnh khác của văn hóa con người Các tôn giáo có lịch sử và các kinhsách thiêng liêng, có thể được bảo tồn trong các thánh thư, các biểu tượng và thánhđịa, nhằm mục đích chủ yếu là tạo ra ý nghĩa cho cuộc sống Tôn giáo có thể chứanhững câu chuyện tượng trưng, đôi khi được những người tin theo cho là đúng, cómục đích phụ là giải thích nguồn gốc của sự sống, vũ trụ và những thứ khác Theotruyền thống, đức tin, cùng với lý trí, đã được coi là một nguồn gốc của các niềmtin tôn giáo

Có khoảng 10.000 tôn giáo khác nhau trên toàn thế giới, nhưng khoảng 84%dân số thế giới theo một trong năm nhóm tôn giáo lớn nhất, đó là Kitô giáo, Hồigiáo, Ấn Độ giáo, Phật giáo hoặc các dạng tôn giáo dân gian Các nhân khẩu họckhông liên kết tôn giáo bao gồm những người không xác định với bất kỳ tôn giáo

cụ thể nào, vô thần và agnostics Trong khi số lượng những người không có tôngiáo cụ thể càng ngày càng tăng trên toàn cầu, nhiều người trong số những ngườikhông theo tôn giáo cụ thể nào vẫn có nhiều niềm tin tôn giáo khác nhau

Nghiên cứu về tôn giáo bao gồm nhiều ngành học, bao gồm thần học, tôn giáo

so sánh và nghiên cứu khoa học xã hội Các lý thuyết về tôn giáo đưa ra các giảithích khác nhau về nguồn gốc và hoạt động của tôn giáo, bao gồm các nền tảngbản thể học của các thực thể tôn giáo và niềm tin

2.1.3 Sự ra đời của tôn giáo

Với những thành tựu to lớn của ngành khảo cổ học, người ta đã chứng minhđược sự tồn tại của con người cách đây hàng triệu năm (từ 4 – 6 triệu năm) Tuynhiên, với những hiện vật thu được người ta khẳng định: có đến hàng triệu nămcon người không hề biết đến tôn giáo Bởi vì tôn giáo đòi hỏi tương ứng với nó làmột trình độ nhận thức cao, nó là sản phẩm của tư duy trừu tượng trong một đờisống xã hội ổn định

Hầu hết trong giới khoa học đều thống nhất rằng chỉ khi con người hiện đại –người khôn ngoan (Homo Sapiens) – hình thành và tổ chức thành xã hội, tôn giáomới xuất hiện Thời kỳ này cách đây khoảng 95.000 – 35.000 năm Tuy nhiêntrong thời kỳ đầu mới chỉ là các tín hiệu đầu tiên Đa số các nhà khoa học đềukhẳng định tôn giáo ra đời khoảng 45.000 năm trước đây với những hình thức tôngiáo sơ khai như đạo Vật tổ (Tôtem), Ma thuật và Tang lễ Đây là thời kỳ tươngứng với thời kỳ đồ đá cũ

2.2 Sự ra đời của tôn giáo ở Việt Nam

2.2.1 Điều kiện ra đời và lịch sử các tôn giáo xuất hiện tại nước ta

Việt Nam thời cổ đã có các hình thức thực hành tôn giáo đối với các đốitượng tự nhiên Các hình trang trí trên trống đồng Đông Sơn đã phản ánh các nghi

lễ tôn giáo thời ấy, trong đó mô tả rất nhiều về hình ảnh một loài chim, mà cụ thể

là chim Lạc, khiến các sử gia tin rằng, chúng là đối tượng được người Việt cổ tinthờ Ngoài ra, con rồng cũng được xuất hiện nhiều trong các sản phẩm nghệthuật, mỹ thuật Việt Nam, phát sinh từ việc thờ kính Lạc Long Quân, một huyềnthoại về người được cho là cha đẻ của dân tộc Việt Nam Bên cạnh đó, các đốitượng tự nhiên khác như động vật, núi, sông, biển cũng được người Việt tôn làmthần bảo vệ, chúc phúc cho con người Tôn giáo tại Việt Nam có mối liên hệ vớinền văn minh Trung Hoa và văn minh Ấn Độ nhưng người Việt còn kết hợp yếu tốtruyền thống đạo đức dân tộc mình vào đó để hình thành tôn giáo mang bản sắcriêng

Trong thời quân chủ tại Việt Nam, Nho giáo được chính quyền khuyến khích,được xem là nền tảng của chế độ khoa cử, nhiều văn miếu được xây dựng trong cảnước Tuy nhiên trong các Triều đại như nhà Lý, nhà Trần và các chúaNguyễn Phật giáo cũng có vai trò quan trọng trong triều đình và được các chínhquyền phong kiến khuyến khích Các tôn giáo có mặt lâu đời tại Việt Nam

là Khổng giáo, Lão giáo và Phật giáo (gọi chung là tam giáo) Về sau, còn cóthêm Ấn Độ giáo, Phật giáo Hòa Hảo và Đạo Cao Đài trong nước

Kitô giáo tới Việt Nam từ thời kỳ Nhà Lê sơ qua các nhà truyềngiáo thuộc Công giáo Rôma, và phát triển khá mạnh Tuy nhiên, không nơi nào lại

có nhiều ảnh hưởng Công giáo lớn như miền nam từ thời Chúa Nguyễn, do cácchúa Nguyễn thường khoan dung hơn với người Công giáo và trọng dụng họ

Trong khi đó Chúa Trịnh có sự nghi kỵ và thậm chí phân biệt đối xử với ngườiCông giáo Vì thế, người Công giáo thường di tản vào nam và tạo nên ảnh hưởngrất lớn trong xã hội miền nam về sau Tuy nhiên, Công giáo bắt đầu bị đàn áp

từ Nhà Tây Sơn, khi triều Tây Sơn cáo buộc người Công giáo cộng tác với cácChúa chống lại phong trào Cuộc đàn áp gia tăng dưới thời Hoàng đế Cảnh Thịnh,

và tạm ngưng sau khi Gia Long lập nhà Nguyễn Bản thân Gia Long nặng ân vớingười Công giáo bởi lòng trung thành của họ, và ông đã đóng góp trong việc bảo

vệ người Công giáo Tuy nhiên, Minh Mạng quay trở lại với chính sách bảo thủ,đàn áp Công giáo lần nữa và nó tiếp tục cho tới năm 1858 khi Pháp đánh ViệtNam, buộc Tự Đức phải chấm dứt chính sách khủng bố Công giáo Cácnhóm Kháng Cách (được biết đến nhiều với tên gọi là Tin Lành) tới Việt Nam từnăm 1911 bởi những người truyền giáo Hoa Kỳ, nhưng chủ yếu mạnh ở TâyNguyên

Hồi giáo đến Việt Nam bởi những người truyền giáo Ả Rập và Malay từ thế

kỷ 10 hoặc 11 nhưng mạnh lên vào thế kỷ 15, mạnh mẽ ở cộng đồng ngườiChăm vốn là dân Ấn Độ giáo Người Chăm ở Việt Nam bị chính quyền phong kiếncủa người Việt có thành kiến vì đã ủng hộ nhà Minh trước đây, nên đã bị phân biệtđối xử sau khi Chăm Pa bị sáp nhập Tuy nhiên cùng thời điểm, người Chăm cũngđược các chính quyền Việt Nam sử dụng làm lính chiến trường ở biên giới để đổilấy quyền được sống trong những khu tự trị ở phía nam Cùng lúc đó, sự phân chiatôn giáo giữa người Chăm ngày càng trở nên rõ ràng Những người Chăm thuần

Ấn giáo tiếp tục theo đuổi tôn giáo này; trong khi Hồi giáo Chăm Bani lại đượctách ra khỏi Hồi giáo Chăm Islam Chăm Bani có niềm tin Hồi giáo không giốngnhư người theo Islam gốc, khi Chăm Bani tích hợp cả Phật giáo, Ấn Độ giáo và tínngưỡng Chăm cổ đại, tạo nên một bản sắc riêng của người Chăm Bani

Sau năm 1954, khi người cộng sản cầm quyền tại miền Bắc, họ xem vấn đềtâm linh như là một đối tượng đấu tranh tư tưởng, thậm chí là đấu tranh bằng ýthức hệ Họ cố gắng bài trừ mê tín dị đoan đến mức mọi chuyện liên quan đến tâmlinh đều bị đả phá Đền Hùng cũng bị phá vì bị cho rằng đó là mê tín dị đoan Ởmiền Bắc, từ năm 1954 cho đến đầu những năm 1980 hầu như không tồn tại cáchoạt động thực hành tín ngưỡng nữa nhưng ở miền Trung và miền Nam thì vẫnduy trì Trong khi đó, ở miền Nam, Ngô Đình Diệm, một người Công giáo đượcHoa Kỳ ủng hộ với niềm tin rằng ông sẽ xây dựng một nước Việt Nam hợp ý, vữngmạnh và đa văn hóa, lại làm mất lòng tất cả những kỳ vọng khi tiến hành chínhsách khủng bố Phật giáo và gia tăng ảnh hưởng Công giáo Ngô Đình Diệm xáchđộng xung đột khi những quyền cơ bản của người Phật giáo đã không được tôntrọng bởi chính phủ Công giáo cực đoan của ông Điều đấy dẫn đến Biến cố Phậtgiáo năm 1963 lật đổ chính phủ Công giáo và tạo ra hiềm khích giữa những ngườitheo Phật giáo và Công giáo ở miền Nam cho tới năm 1990

Việc ngắt quãng trong một thời gian dài, từ 1954 đến đầu những năm 80 đãkhiến cho hệ thống lễ hội bị phá vỡ Từ năm 1986 đến nay, chính phủ Cộng sảncầm quyền thừa nhận sai lầm trước đây và gần 8.000 lễ hội đã được phục hồi vàhình thành mới, được quan tâm nhiều nhất là lễ hội dân gian Việc phục hồi lễ hộiđang được phản chiếu dưới nhãn quan là văn hóa tinh thần mà quên đi mất phầntrình diễn, phô bày nghi thức, biểu hiện của người dân đối với thần linh, một vấn

đề mà những nỗ lực phục hồi vẫn đang diễn ra

Hiện nay, nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam chủ trương tự dotín ngưỡng, nhưng có một số nguyên tắc do một vài cá nhân thiếu hiểu biết đưa rakhiến việc thực hành đôi khi lại bị ngăn cản Ông Nguyễn Quốc Tuấn, Viện trưởngViện nghiên cứu tôn giáo, nhận xét "dường như những chính sách về tôn giáonghiêm trọng và sai lầm trước đây mà cả hiện nay nữa đã tạo ra một quá trình samạc hóa về tâm linh ở Việt Nam, để giờ đây tâm hồn của người Việt đã biến thànhmột bãi hoang có thể chấp nhận các loại bụi gai xương rồng và không thể trồngđược loại cây có hoa thơm, quả ngọt" Theo ông, đây là bài học về việc đừng nêntạo ra những sa mạc nhận thức như đã từng làm, vì không ai khác, chính các thế hệngười Việt sau này sẽ phải gánh chịu hậu quả Theo tác giả Trần Đình Hượu,người Việt Nam được cho là ít có tinh thần tôn giáo, các tôn giáo thường được tậptrung ở mặt thờ cúng, còn mặt giáo lý, tinh thần lại ít được quan tâm

Theo quan điểm của cộng đồng người Việt Hải ngoại ở các nước phương Tâynhư Hoa Kỳ, Bỉ, Hà Lan, Úc, Canada, New Zealand và Anh, họ cáo buộc chínhphủ Cộng sản đang tìm cách tận diệt tôn giáo ở Việt Nam và đã liên tục vận động

để đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nhân quyền tôn giáo; người Thượng ởViệt Nam cũng quy tội chính phủ Cộng sản khủng bố niềm tin Kháng Cách của họ.Cộng đồng người Việt ở những nước như Nga, Ba Lan, Hungary, Đài Loan,Ukraina, Séc, Thái Lan, Slovakia, Hàn Quốc và Belarus lại có cái nhìn trung lập vàcảm thông về vấn đề tôn giáo ở Việt Nam và lại cho rằng nỗ lực phục hồi tôn giáo

ở Việt Nam đã có những bước tiến Người Việt ở những nước như Đức, Ý, NhậtBản và Pháp lại chia rẽ về vấn đề tôn giáo tại Việt Nam

2.2.2 Các tôn giáo tại Việt Nam

a) Phật Giáo

Phật giáo hiện nay có số tín đồ cao thứ 2 cả nước (theo số liệu của Ban Tôngiáo Chính phủ năm 2019) Theo thống kê dân số năm 2019 thì số tín đồ Phật giáochiếm 35% tổng số người theo tôn giáo và chiếm 4,8% dân số cả nước Còn theo

số liệu thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cả nước có gần 4,5 triệu tín đồ

đã quy y Tam bảo, có 839 đơn vị gia đình Phật tử và khoảng 4.448 tăng ni; hơn1.475 tự, viện, tịnh xá, tịnh thất, niệm Phật đường trong cả nước Ngoài ra từ 40%đến 45% dân số Việt Nam mang thiên hướng Phật giáo Địa phương có số tín đồPhật giáo đông nhất cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh với 1.570.220 người

Có hai nhánh Phật giáo ở Việt Nam là Đại thừa và Tiểu thừa Phật giáo Đạithừa lần đầu tiên từ Trung Quốc vào tới vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng củaViệt Nam từ khoảng năm 200 và trở thành tôn giáo phổ biến nhất trên toàn đấtnước, trong khi Phật giáo Tiểu thừa từ Ấn Độ du nhập vào phía nam đồng bằngsông Cửu Long từ khoảng năm 300 - 600 và trở thành tôn giáo chính ở vùng đồngbằng phía nam Việt Nam.

Có thuyết khác lại cho rằng Phật giáo bắt đầu truyền vào Việt Nam trongkhoảng thế kỉ thứ ba đến thế kỉ thứ hai trước công nguyên từ Ấn Độ theo đườngbiển chứ không phải từ Trung Hoa Lúc đầu Phật giáo tại Việt Nam (đồng bằngchâu thổ sông Hồng) mang màu sắc của Phật giáo Tiểu thừa nhưng về sau do ảnhhưởng của Trung Hoa mời chuyển dần thành Đại thừa

Phật giáo Đại thừa được nhiều người thừa nhận là tôn giáo chính của ngườiViệt, người Hoa và một số dân tộc thiểu số sinh sống ở miền núi phía Bắcnhư Mường, Thái, Tày Phật giáo Đại thừa tại Việt Nam có ba tông phái chính

là Thiền tông, Tịnh Độ tông và Mật tông Trong thực tế Phật giáo Đại thừa ở ViệtNam tồn tại hòa hợp với Đạo giáo, Khổng giáo và các đức tin bản địa như tục thờcúng tổ tiên, thờ Mẫu

Phật giáo Tiểu thừa thì lại được coi là tôn giáo chính của người Khmer tạiViệt Nam

b) Công giáo

Hình 1.1 Vương cung thánh đường Phú Nhai

Công giáo Rôma lần đầu tiên tới Việt Nam vào thế kỉ 16 tại NamĐịnh (thời Nhà Lê trung hưng) Sau những nỗ lực của một số nhà truyền giáo BồĐào Nha, Ba Lan và Tây Ban Nha, các cộng đoàn tín hữu lâu bền chính thức đượcthành lập khi các tu sĩ Dòng Tên thuộc nhiều quốc tịch tới truyền giáo tại ĐàngTrong năm 1615 và tại Đàng Ngoài năm 1627 Hai Hạt Đại diện Tông tòa đầu tiênđược thành lập vào năm 1659 Công giáo Việt Nam phát triển trong suốt thời gian

sơ khởi này và trở thành một trong những cộng đồng Kitô giáo thiểu số quan trọng

nhất tại châu Á, nhưng mạnh hơn hẳn ở Đàng Trong do sự khoan dung tôn giáocủa chúa Nguyễn Các cuộc bách hại diễn ra mạnh nhất dưới thời Minh Mạng vàbởi phong trào Văn Thân Vào giai đoạn chấm dứt Chiến tranh Pháp-Thanh, cókhoảng 700 ngàn người Công giáo Việt Nam, chiếm khoảng 6–7% dân số, đa sốsống ở vùng đồng bằng sông Hồng, nhiều nhất là các tỉnh Nam Định, Ninh Bình,Hải Dương, Hà Nội; kế tiếp là các khu vực Vinh, Huế, Sài Gòn và Quy Nhơn.Thời Pháp thuộc, chính quyền bảo đảm quyền tự do tôn giáo lần đầu tiên trên đấtnước Việt Nam Nhờ vậy Công giáo cũng như một số tôn giáo khác đã thoát khỏithời kỳ bách hại dưới các triều đại phong kiến.

Theo thống kê năm 2019 ở Việt Nam: Công giáo là tôn giáo lớn nhất ViệtNam với số lượng tín hữu với khoảng 5,9 triệu người, chiếm 44,6% tổng số ngườitheo tôn giáo và chiếm 6,1% tổng dân số cả nước Tỉnh có số tín đồ Công giáođông nhất cả nước là Đồng Nai với 1.035.015 người

Số giám mục người Việt được Tòa Thánh tấn phong trong 80 năm thời Phápthuộc là 4 người, trong 30 năm chiến tranh (1945-1975) là 33 người ở cả hai miền,

từ năm 1976 đến 2004 là 42 người Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã phong thánhcho các tín đồ tử vì đạo ở Việt Nam từ năm 1533 là các tử sĩ Việt Nam vào nhữngnăm 1980 Mặc dù Vatican và Việt Nam chỉ có quan hệ không chính thức, song từnăm 1990, Vatican đã có thỏa thuận với chính phủ Việt Nam về việc không chỉtrích hay nói xấu lẫn nhau, không hỗ trợ bên thứ ba để chống lại nhau; khi tấnphong giám mục hoặc các chức phẩm cao hơn, Vatican sẽ tham khảo ý kiến củachính phủ Việt Nam nhưng Vatican mới là người giữ quyền lựa chọn Đức Hồng ytại Việt Nam Việt Nam là quốc gia Cộng sản châu Á đầu tiên thiết lập quan hệkhông chính thức với Vatican và đã liên tục làm việc với Vatican kể từ năm 1990tới nay, một điểm nhấn đối lập với các chế độ Cộng sản khác ở châu Á

c) Đạo Cao Đài

Hình 1.2 Tòa Thánh Tây Ninh

Cao Đài, hay Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, là một tôn giáo bản địa Việt Nam

do Ngô Văn Chiêu, Cao Quỳnh Cư, Phạm Công Tắc thành lập năm 1926, với trungtâm là Tòa Thánh Tây Ninh Tôn giáo này thờ Đức Chí Tôn Ngọc Hoàng Thượng

đế Các tín đồ Cao Đài thi hành những giáo điều như không sát sanh, sống lươngthiện, hòa đồng, làm lành, lánh dữ, giúp đỡ xung quanh, cầu nguyện, thờ cúng tổtiên và thực hành tình yêu thương vạn loại qua việc ăn chay với mục tiêu tối thiểu

là đem sự hạnh phúc đến cho mọi người, đưa mọi người về với Thượng đế nơiThiên Giới và mục tiêu tối thượng là đưa vạn loại thoát khỏi vòng luân hồi

Theo số liệu thống kê năm 2019 thì có 556.234 tín đồ Cao Đài phân bố tại 39tỉnh thành cả nước đông nhất là tại Tây Ninh và khoảng 30.000 tín đồ nữa sống

ở Bắc Mỹ, Châu Âu và Úc Đạo Cao Đài đã trở thành tôn giáo lớn thứ ba tại ViệtNam

d) Đạo Hòa Hảo

Hình 1.3 Tổ đình Phật giáo Hòa Hảo ở tỉnh An Giang

Hòa Hảo, hay Phật giáo Hòa Hảo, là một tôn giáo Việt Nam gắn chặt vớitruyền thống Phật giáo, do Đức Huỳnh Phú Sổ thành lập năm 1939 tại làng HòaHảo, quận Tân Châu (nay Thị Trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, Tỉnh An Giang).Đạo Hoà Hảo phát triển ở miền Tây Nam Bộ, kêu gọi mọi người sống hòahợp Tôn giáo này đánh giá cao triết lý "Phật tại tâm", khuyến khích nghi lễ thờcúng đơn giản (chỉ có hoa và nước sạch) và loại bỏ mê tín dị đoan Những buổi lễđược tổ chức rất đơn giản và khiêm tốn, không có ăn uống, hội hè Lễ lộc, cưới hỏihay ma chay không cầu kỳ như thường thấy ở những tôn giáo khác Đạo không

có tu sĩ, không có tổ chức giáo hội mà chỉ có một số chức sắc lo việc đạo và cảviệc đời

Theo thống kê năm 2019 có khoảng 983.079 tín đồ Phật giáo Hòa Hảo Tín

đồ Phật giáo Hòa Hảo tập trung chủ yếu ở miền Tây Nam Bộ (Đặc biệt là An

Giang với 936.974 tín đồ Phật giáo Hòa Hỏa là tỉnh có số tín đồ Phật giáo Hòa Hảođông nhất cả nước)

e) Đạo Tin Lành

Tin Lành được truyền vào Việt Nam năm 1911 Đầu tiên, tôn giáo này chỉđược cho phép tại các vùng do Pháp quản lý và bị cấm tại các vùng khác Đến năm

1920, Tin Lành mới được phép hoạt động trên khắp Việt Nam Năm 2019, số tín

đồ Tin Lành ở Việt Nam là 960.558 chủ yếu tập trung ở khu vực TâyNguyên và Tây Bắc và là tôn giáo chính của nhiều dân tộc thiểu số Tỉnh có đôngđảo tín đồ Tin Lành nhất là Đắk Lắk với 181.670 tín đồ

f) Đạo Hồi giáo

Hầu hết tín đồ Hồi giáo tại Việt Nam là người Chăm song 1/3 người Hồi giáo

là thuộc các sắc dân khác Người ta cho rằng Hồi giáo đã được truyền vào ViệtNam đầu tiên là khoảng thế kỉ 10, 11, ở cộng đồng người Chăm Năm 2019, tạiViệt Nam có khoảng 70.934 tín đồ Hồi giáo, chủ yếu ở Bình Thuận, NinhThuận, An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh trong đó đôngnhất là tại Ninh Thuận với 44.990 tín đồ Có hai giáo phái Hồi giáo của ngườiChăm: người Chăm ở Châu Đốc, TP Hồ Chí Minh, Tây Ninh và Đồng Nai theoHồi giáo chính thống, còn người Chăm ở Bình Thuận, Ninh Thuận theo phái Chăm

Bà Ni Tuy nhiên, người Chăm được cho là có thể đông hơn, khoảng 1 triệu ngườitại Việt Nam

g) Ấn Độ giáo

Ấn Độ giáo là tôn giáo của người Chăm, được theo bởi hơn 100.000 tới500.000 người Ấn Độ giáo chưa được công nhận chính thức bởi Chính phủ ViệtNam

Với cách hiểu Ấn Độ giáo là Bà la môn (hay Chăm Bà la môn) thì Bà la môn

đã được chính phủ Việt Nam công nhận là 1 trong số 16 tôn giáo chính thức (theothống kê Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 của Tổng cục Thống kê)

h) Các tôn giáo khác

Ngoài 6 tôn giáo lớn Việt Nam còn có nhiều tôn giáo nhỏ khác được chínhquyền công nhận như: Tứ Ân Hiếu Nghĩa (30.416 tín đồ), Tịnh độ cư sĩ Phật hộiViệt Nam (2.306), Bửu Sơn Kỳ Hương (2.975 tín đồ), Baha'i (2.153 tín đồ), Minh

Lý Đạo (193), Minh Sư Đạo (260), Mormon (4.281), Hiếu Nghĩa Tà Lơn (401), Cơđốc Phục lâm (11.830)

Ngoài ra còn có một vài tin ngưỡng và tôn giáo không chính thức như:

Các tín ngưỡng bản địa ở Tây Nguyên và miền núi phía Bắc Đạo Ông Trầntại Đảo Long Sơn, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Các tín ngưỡng phụ phổ biến như Đạo Mẫu, Đạo giáo, Nho giáo, thờ Thànhhoàng, Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên Đa phần các tín ngưỡng phụ này được tích

hợp và chấp nhận bởi hầu hết các tín đồ Phật giáo và Phật giáo Hòa Hảo Trongcác cuộc điều tra về tôn giáo của Viện Nghiên cứu Tôn giáo tiến hành từ 1995 đến

2007 thì số người thực hiện việc thờ cúng tổ tiên chiếm tỷ lệ trung bình là 98% dân

số

Chính Thống giáo tại Việt Nam đại diện bởi giáo xứ Đức Mẹ Kazan (thuộcGiáo hội Chính thống giáo Nga) ở thành phố Vũng Tàu, nơi sinh sống và làm việccủa vài trăm chuyên gia nói tiếng Nga của Công ty Liên doanh Vietsovpetro Cácđại diện của Bộ phận liên lạc các giáo xứ ở ngoại quốc của tòa thượng phụMoskva thường xuyên thăm giáo xứ ở thành phố Vũng Tàu để tổ chức các thánh

Lễ theo lịch phụng vụ Lễ Phục sinh và các thánh Lễ tại nhà thờ khác

Một tôn giáo chính khác của cộng đồng người Chăm là đạo Bà la môn với64.547 tín đồ tập trung chủ yếu ở Ninh Thuận với 40.695 tín đồ

i) Không tôn giáo

Chính phủ Việt Nam theo khuynh hướng thế tục, trong đó chủ nghĩa Marx–Lenin, chủ nghĩa dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh được nhà nước xem như hệ tưtưởng chính trị chính của đất nước, được khuyến khích trên các phương tiện thôngtin và giảng dạy trong các trường học Tính đến năm 2011, Việt Nam có khoảng3,6 triệu Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam và theo số liệu năm 2007 có khoảng6,1 triệu Đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Tuy nhiên đại đaphần những người tự xác định mình là không theo bất cứ tôn giáo nào vẫn duytrì Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở nhiều mức độ khác nhau.[2]

Mối liên hệ giữa các tôn giáo tại Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Nhìn chung, Việt Nam có sự khoan dung và hòa hợp giữa các nhóm tôn giáo

Có thể nhận thấy những cuộc giao tiếp, thăm hỏi, chúc mừng giữa các tôn giáo ởViệt Nam, chẳng hạn như giữa Phật tử với người Công giáo trong những dịp đại lễcủa nhau (Lễ Giáng Sinh và Lễ Phật Đản) Tại những vùng đa dạng văn hóanhư An Giang, Vũng Tàu, Thái Bình, thường có các cuộc đối thoại giữa nhữngngười theo đạo ở mọi giáo phái như đối thoại Phật giáo-Hồi giáo ở An Giang

và Đồng Nai Những người theo Công giáo và Tin Lành sống hài hòa với ngườiThượng theo tín ngưỡng tổ tiên ở Tây Nguyên; hoặc sự đa dạng văn hóa ở VùngTây Bắc khi người thiểu số Tày, Mường, v.v sống hài hòa với người Phật giáo vàCông giáo Phật giáo Nam tông và Bắc tông cũng có quan hệ tốt ở miền nam ViệtNam Người Chăm Bà La Môn và Chăm Bani v.v cũng có quan hệ ổn định vềtôn giáo với người không cùng đạo Người Hồi giáo ở Việt Nam, phần đôngtheo Hồi giáo Sunni, cũng được nhìn nhận hài hòa dù khép kín hơn

2.2.3 Các tổ chức hợp pháp

Việt Nam hiện nay có 43 tổ chức thuộc 16 tôn giáo đã được Nhà nước côngnhận Mỗi tôn giáo có giáo lý, giáo luật riêng nhưng đều chung đường hướng hànhđạo gắn bó với dân tộc, xây dựng cuộc sống tốt đời, đẹp đạo Đảng và Nhà nước

Việt Nam từ khi thành lập luôn nhất quán chính sách bảo đảm quyền tự do tínngưỡng, tôn giáo của người dân, tạo điều kiện để các tôn giáo hoạt động và thamgia đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đảng, Nhà nước nỗ lực tạo điều kiện để các tổ chức tôn giáo hoạt động vàtham gia đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Với vai trò là một thành tố cấu thành của văn hóa, tôn giáo đã góp phần lưugiữ, bồi đắp và làm phong phú những giá trị truyền thống văn hóa, mang giá trịnhân văn, hướng thiện có ảnh hưởng tích cực trong đời sống xã hội, thông qua giáo

lý khuyên răn con người sống hướng thiện, vị tha, bác ái Những giới điều tronggiáo lý các tôn giáo mang giá trị đạo đức và nhân văn sâu sắc, góp phần điều chỉnhhành vi ứng xử của con người Nhiều khu dân cư có đông đồng bào theo tôn giáotrở thành điểm sáng về phòng chống tội phạm, phòng chống ma túy và các tệ nạn

xã hội khác, giữ gìn tốt an ninh trật tự, an toàn xã hội Tín đồ, chức sắc tích cựctham gia phát triển kinh tế xã hội, góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổquốc, nhất là trong thời kỳ đổi mới của đất nước Dù mỗi tôn giáo đều có đườnghướng và phương châm hành đạo riêng nhưng đều chung một định hướng là sống

“Tốt đời, đẹp đạo” gắn bó đồng hành với dân tộc, với đất nước

Các tôn giáo tích cực tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cùng chínhquyền các cấp xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở, xây dựng nông thôn mới, pháttriển kinh tế xã hội; đặc biệt là cùng chung tay với nhà nước cứu trợ thiên tai, chăm

lo giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn, giúp đỡ tiếp cận các dịch vụ y tế, giáodục, dạy nghề, văn hóa,

1 Công giáo Giáo hội Công giáo Rôma thông qua đại diện là Hội

đồng Giám mục Việt Nam

2 Phật giáo Giáo hội Phật giáo Việt Nam

3 Tin Lành

1 Hội Thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc)

2 Hội Thánh Tin lành Việt Nam (miền Nam)

3 Hội Truyền giáo Cơ đốc Việt Nam

4 Hội Thánh Mennonite Việt Nam

5 Hội Thánh Liên hữu Cơ đốc Việt Nam

6 Hội Thánh Tin lành Trưởng lão Việt Nam

7 Tổng Hội Báp tít Việt Nam

8 Giáo hội Báp tít Việt Nam

9 Hội thánh Phúc Âm Ngũ tuần Việt Nam (Cấp đăng ký hoạt động)

10 Hội thánh Phúc âm Toàn vẹn Việt Nam (Cấp

TT Tôn giáo Tổ chức tôn giáo

đăng ký hoạt động)

1 Hội thánh Cao Đài Tây Ninh

2 Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên

3 Hội thánh Cao Đài Chơn Lý

4 Hội thánh Cao Đài Minh Chơn đạo

5 Hội thánh Cao Đài Ban Chỉnh đạo

6 Hội thánh Cao Đài Cầu kho Tam quan

7 Hội thánh Truyền giáo Cao Đài

8 Hội thánh Cao Đài Việt Nam Bình Đức

9 Hội thánh Cao Đài Bạch y liên hoàn Chơn lý

10 Hội thánh Cao Đài Chiếu Minh Long Châu

11 Pháp môn Cao Đài Chiếu Minh Tam Thanh vôvi

5 Phật giáo Hòa Hảo Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo

6 Hồi giáo

1 Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo TP Hồ Chí Minh

2 Ban Quản trị thánh đường Al Noor Hà Nội

3 Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo tỉnh An Giang

4 Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo tỉnh Tây Ninh

5 Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bani tỉnh Ninh Thuận

6 Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bani tỉnh Bình Thuận

7 Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo tỉnh Ninh Thuận

8 Tịnh độ cư sĩ Phật hội

Việt Nam Tịnh độ Cư sỹ Phật hội Việt Nam

9 Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa

10 Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương

11 Giáo hội Phật đường

Nam Tông Minh Sư đạo Giáo hội Phật Đường Nam Tông Minh Sư đạo

12 Hội thánh Minh lý đạo - Hội thánh Minh lý đạo - Tam Tông Miếu