Giáo án văn 8 kì i (2020 2021)

- Bước đầu biết đọc-hiểu một văn bản hồi kí - Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện - Xắp xếp các đoạn văn trong bài

Ngày soạn: 04/09/2020

Ngày thực hiện: 8C1,8C4: 07/09/2020 8C2: 10/09/2020 8C3: 09/09/2020 Điều chỉnh:

- Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một vân bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

- Chủ đề của văn bản và những thể hiện của chủ đề của văn bản

- Khái niệm về thể loại hồi kí

- Cốt truyện, nhân vật,sự kiện trong đoạn trích trong lòng mẹ

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

- Bố cục của văn bản ,tác dụng của việc xây dựng bố cục văn bản

2 Kĩ năng

- Đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong đời sống của bản thân

- Đọc- hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản ( nói, viết) thống nhất về chủ đề

- Bước đầu biết đọc-hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

- Xắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc-hiểu văn bản

3 Phẩm chất, năng lực cần phát triển

- Phẩm chất: Học sinh có ý thức tự chủ, đồng cảm; yêu mến mái trường, thầy cô, bạn

bè; có ý thức học tập tốt; có trách nhiệm trong việc học tập của bản thân

Học sinh có ý thức tự chủ, đồng cảm; yêu mến bạn bè; có ý thức chia sẻ với nhữnghoàn cảnh éo le của bạn; có trách nhiệm với bạn bè

- Qua đọc hiểu văn bản các em có thêm lòng bao dung , nhân ái, biết yêu thương chân trọng những người thân trong gia đình

- Năng lực: Năng lực tự học, năng lực giao tiếp, sáng tạo, giải quyết vấn đề, hợp tác.

Năng lực thưởng thức và cảm thụ văn học, NL giao tiếp TV

4 Tích hợp: Tích hợp giáo dục kĩ năng sống: Xác định giá trị bản thân, trân trọng

những điều giản dị trong cuộc sống

5 Bản đặc tả

và sự kiện trongđoạn trích.

- Nêu đượcnghệ thuật miêu

tả tâm lí trẻ nhỏ

ở tuổi đếntrường trongmột văn bản tự

sự qua ngòi bútThanh Tịnh

- Nêu nội dung,

ý nghĩa vănbản

- Hiểu, cảmnhận đượctâm trạng,cảm giác củanhân vật tôitrong buổitựu trườngđầu tiên trongmột đoạntrích truyệncóa kết hợpcác yếu tốmiêu tả vàbiểu cảm

- Viết Viết đoạn

văn (từ 5đến 10 câu)kết nối các

trong vănbản với kỉniệm ngàytựu trườngđầu tiên

Về m Liên hệ

vấn đề giáodục hiệnnay

- Văn bản:

Trong lòng

mẹ

- Cảm nhậnđược tâm trạng,cảm giác của nvTôi trong buổitựu trường đầutiên trong một

truyện có sửdụng kết hợpyếu tố miêu tả

và biểu cảm

- Nêu được đặcđiểm thể loạitruyện kíể

- Nêu nội dung,

ý nghĩa vănbản

- Hiểu đượccốt truyệnnhân vật sựkiện trongđoạn tríchtrong lòngmẹ

Viết đoạn văn

(từ 5 đến 10câu) kết nốicác vấn đềtrong vănbản vớicuộc sống:

Tình mẫutử

- Hiểu vàphân tíchđược tínhthống nhất

một chủ dề vănbản.

- Nhận biết cáchthể hiện chủ đềvăn bản trongtừng văn bản cụthể

trong việc thểhiện chủ đềvăn bản

- Hiểu và giảithích tínhthống nhấtcủa văn bảntrong các vănbản cụ thể

Bố cục của

văn bản

- Nhận biếtđược yêu cầucủa bố cục mộtvăn bản

- Hiểu đượctác dụng củacác việc xâydựng bố cụcvăn bản

Viết bài văn

có bố cụcchặt chẽ rõràng

- Viết bài văn

- Hiểu và biếtxác lập được

trường từvựng gần gũi

- Nghiên cứu Tài liệu Hướng dẫn tự học Ngữ văn 8 bài 1,2: Đọc, tóm tắt truyện, trả lời

các câu hỏi trong SHD

III Phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực

1 Phương pháp: Vấn đáp, giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm.

2 Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ, chia nhóm, đặt câu hỏi.

IV Tổ chức các hoạt động dạy - học:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Tiết 1, 2 Hoạt động chung cả lớp

- Đọc câu văn trong shd trang 3 trả lời hai

câu hỏi bên dưới

? Câu văn trên gợi cho em cảm xúc gì?

? Hãy chia sẻ những ấn tượng, kỉ niệm về

một ngày tựu trường của mình với các bạn

trong lớp?

Bài 1: Tôi đi học

A Hoạt động khởi động (6’)

- GV : Hs báo cáo, chia sẻ, bổ sung

- Gv kết nối vào hoạt động 2

HS: Hoạt động chung cả lớp

HS: đọc chú thích SHD

? Nêu hiểu biết của em về tác giả Thanh

Tịnh?

?Truyện ngắn “Tôi đi học” được in trong

tập truyện ngắn nào, năm xuất bản?

- GV: Nêu yêu câu đọc văn bản: Yêu cầu

đọc giọng chậm, hơi buồn lắng sâu, chú ý

những câu nói của nhân vật “ Tôi” của nhân

vật “người Mẹ” nhân vật “ông Đốc” cần

đọc với giọng phù hợp

- HS: Đọc, nhận xét

- GV: nhận xét

GV: Cho HS đọc thầm chú thích khó

?Truyện được kẻ theo ngôi thứ mấy? Ai là

nhân vật chính trong truyện?

? Điều gì đã gợi nhắc nhân vật tôi nhớ về kỉ

niệm của buổi tựu trường?

? Những kỉ niệm này của nhân vật tôi được

diễn tả theo trình tự như thế nào?

? Chia văn bản cho tương ứng với trình tự

- Trình tự: Lúc trên đường đến trường,

lúc ở sân trường, trong lớp học

- Bố cục:

+ Đoạn 1: Từ đầu -> một nàn mây lướtngang trên ngọn núi (Cảm xúc trênđường đến trường)

+ Đoạn 2: Trước sân trường - rút rètrong cảnh lạ ( Cảm xúc lúc ở sântrường )

GV: Thời gian, không khí ngày khai trường

ở thời điểm hiện tại Nhân vật tôi hồi tưởng

về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

- Gv chuyển ý

- HS chú ý đoạn 1

? Đoạn văn cho thấy nỗi nhớ về buổi đầu tựu

trường của nhân vật tôi được khơi nguồn từ

thời điểm nào? Vì sao thời điểm đó lại gợi kỷ

niệm ?

- HS: Hoạt động nhóm 4

Phiếu học tập số 1

1 Tìm những chi tiết, hình ảnh thể hiện sự

thay đổi tâm trạng, cảm xúc của nhân vật

tôi trên con đường tới trường?

2 Phát hiện và phân tích ý nghĩa của biện

pháp nghệ thuật được sử dụng trong từng

GV: Kỉ niệm đẹp về tâm trạng và cảm giác

rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu được

đến trường

Các từ láy liên tiếp bổ xung cho nhau thể

hiện cảm xúc trong sáng nảy nở và diễn tả

cụ thể tâm trạng của nhân vật và rút ngắn

khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại

? Cùng với sự liên tưởng đó thì tâm trạng

của nhân vật tôi được bộc lộ ntn?

?Những sự việc khiến nhân vật tôi có

những liên tưởng về ngầy đầu tiên đi học

của mình là gì?

+ Đoạn 3 -> còn lại : Cảm nhận của Tôi trong lớp học

2 Tìm hiểu văn bản(70’)

a Cảm xúc Tâm trạng của nhân vật

“Tôi” trên đường tới trường

- Thời điểm : cuối thu

- Là thời điểm bắt đầu khai trường

- Cảnh thiên nhiên: Lá rụng, mây bàngbạc

- Cảnh sinh hoạt: Mấy em bé rụt rè cùng

- Cảm nhận của Tôi: Thấy lạ, thay đổi, trang trọng, cẩn thân, nâng niu trong ngày đầu đi học.

 Tâm trạng: Mơn man tưng bừng rộnrã.Cảm xúc trong sáng, nảy nở tronglòng

-> Sự liên tưởng về những biến chuyển của cảnh vật sang thu cùng với những hình ảnh về những em bé

GV: Bình

- HS chú ý vào đoạn văn thứ 2

- HS: Hoạt động cặp đôi

Phiếu học tập số 2

1 Tìm những chi tiết miêu tả cảnh sân trường

làng Mĩ Lí cùng sự thay đổi trong tâm trạng

của nhân vật tôi khi ở sân trường?

2 Nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn này?

- So sánh trường với đình làng thể hiện sự

tôn nghiêm

- Cảm xúc trang nghiêm của tác giả về

ngôi trường Cảm thấy mình nhỏ bé

-> Miêu tả tinh tế, trân thực, diễn biến tâm

trạng của các em bé lần đầu tiên tới

trường

3 Từ đó em có nhận xét gì về không khí

của ngày hội tự trường?

- HS: báo cáo, nhận xét ,bổ sung

1 Đoạn văn miêu tả tâm trạng nhân vật tôi thay

đổi về tâm trạng ( khi nghe gọi tên, khung

- Sân trường dày đặc cả người ai cũng

áo quần sạch sẽ gương mặt vui tươisáng sủa

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oainghiêm khác thường

- “ Họ như con chim non đứng bên bờ

tố muốn bay nhưng còn ngập ngừng e

sợ

- Muốn bước nhanh mà sao toàn thânthấy run run, cứ dềnh dàng, chân cochân duỗi

- Hồi hộp chờ nghe tên mình nghe gọiđến tên “ tôi” tự nhiên giật mình và lúngtúng

- Cảm nhận của tôi; thấy nhỏ bé, lo sợ, lúng túng, run run.

- Nghệ thuật: so sánh, liên tưởng, hồi tưởng, giọng trữ tình

=> Không khí của ngày tựu trường thật náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng

c Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trong lớp học.

- Tôi hồi hộp và đã lúng túng càng lúngtúng hơn vì chưa bao giờ bị chú ý nhưthế

2 Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lí

nhân vật của tác giả?

3 Ngoài tâm trạng về không khí háo hức

của trường học nhân vật Tôi còn tâm trạng

? Từ văn bản tôi đi học em thấy mình cần

phải làm gì để góp phần vào công cuộc xây

dựng đất nước sau này?

- Hs tự bộc lộ

- Hs bổ sung

- Gv chốt bình, chuyển ý

? Qua văn bản em có cảm nhận và suy

nghĩ gì về ngày đầu tiên đi học của mình?

- Phụ huynh ai cũng chuẩn bị chu đáocho những đứa trẻ lần đầu tiên được tớitrường tham dự buổi lễ, cũng lo lắng hồihộp

- Ông Đốc là hình ảnh người thầy ngườilãnh đạo rất từ tốn, giàu tình thương

xúc sâu sắc nào của nhân vật tôi trong lần

đầu tiên đến trường?

¿ Từ đó văn bản ra đời có ý nghĩa gì?

Tiết 3

GV: Yêu cầu hs đọc lại văn bản Tôi đi học

? Nhân vật Tôi nhớ lại những kỉ niệm sâu

sắc nào trong thời thơ ấu của mình?

? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng

gì?

GV : nội dung trả lời câu hỏi trên chính là

chủ đề của văn bản “ tôi đi học “

? Hãy phát biểu chủ đề của văn bản này?

GV : Chuyển ý

HS: Hoạt động cặp đôi

1 Nhan đề của văn bản là gì?

2 Quan hệ giữa các phần của văn bản?

3 Các từ ngữ, các câu thể hiện tâm trạng,

cảm giác của nhân vật Tôi trong buổi tựu

trường đầu tiên?

- HS: báo cáo, nhận xét, bổ sung

3.Tìm hiểu tính thống nhất chủ đề của văn bản.( 45’)

b, -> Những kỉ niệm và ấn tượng của nhân vật tôi về buổi đầu tiên đi học

c, Nhận xét về việc thể hiện chủ đề củavăn bản Tôi đi học

- “ Tôi đi học” nói lên những kỉ niệmcủa tác giả về buổi tựu trường đầu tiên

- Các phần của văn bản đều tập chunglàm sáng tỏ về chuyện “ Tôi đi học "

- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đihọc của “tôi” nên đại từ “ tôi” Các từngữ biểu thị ý nghĩa đi học lặp lại nhiềulần

- Các câu văn, đoạn văn nhắc đến kỉniệm buổi tựu trường

+ Hôm nay tôi đi học

+ Hàng năm cứ vào cuối thu …Lòng tôilại nao nức những kỉ niệm mơn man củabuổi tựu trường

+ Tôi quên thế nào được những cảmgiác trong sáng đó

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi

đã bắt đầu thấy nặng

+ Tôi lặm tay ghì chặt …

=> Chủ đề của văn bản : Là đối tượng

là vấn đề chính ( chủ yếu) được tác giả nêu lên, đặt ra trong văn trong văn

? Thế nào là tính thống nhất của chủ đề văn

+ Tính thống nhất cần đảm bảo:

- Hình thức : nhan đề của văn bản …

- Nội dung : mạch lạc (quan hệ giữa cácphần của văn bản) từ ngữ, chi tiết (tậptrung làm nổi bật chủ đề văn bản)

- Đối tượng : xoay quanh nhân vật “tôi”

Tiết 4

- HĐ cá nhân

- Viết đoạn văn từ 7- 10 câu

- Yêu cầu viết cần đảm bảo bố cục của một

3 Theo em có thể thay đổi trật tự sắp xếp

này được không ? Vì sao ?

HS: báo cáo, nhận xét, bổ sung

GV: Nhận xét, chốt

- HS hoạt động chung cả lớp

? Nêu chủ đề của văn bản ?

GV : chủ đề ấy được thể hiện trong toàn

văn bản, từ việc miêu tả rừng cọ đến cuộc

sống của người dân

? Hãy chứng minh điều đó?

- 2 câu cuối trực tiếp nói lên tình cảm gắn

bó giữa người Sông Thao với rừng cọ

C Hoạt động luyện tập (37’)

1 Viết đoạn văn:

2.Văn bản: Rừng cọ quê tôi

? Tìm các từ ngữ, câu tiêu biểu thể hiện chủ

? Điều chỉnh lại cho phù hợp?

- HS: Báo cáo - bổ sung

- GV: nhận xét, chốt kiến thức

- Thân cọ cây non lá cọ chim chóc

3 Để phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật tôi trong văn bản tôi đi học, có bạn dự kiến Cùng thảo luận.

* Nhận xét:

- Có những ý lạc chủ đề: c, g

- Có nhiều ý hợp chủ đề nhưng do cáchdiễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập chungvào chủ đề b, e

c, Muốn thử cố gắng tự mang thựcsự

d, Cảm thấy ngôi trường vốn qua lạinhiều lần cũng có nhiều biến đổi

e, Cảm thấy gầm gũi, thân thương vớilớp học, với những người bạn mới

Tiết 5, 6

- Hoạt chung cả lớp

? Hãy chia sẻ với bạn trong lớp những kỉ

niệm, tình cảm và ấn tượng sâu sắc của em

về mẹ Nếu được gửi tới mẹ một lời nhắn

nhủ chân thành, thầm kín, em sẽ nói điều

? Tóm tắt 1 số thông tin về tác giả Nguyên

Hồng và tác phẩm “ Những ngày thơ ấu”?

* Tác phẩm:

- Vị trí đoạn trích chương IV của tập

GV nêu yêu cầu đọc : giọng chậm tình cảm,

chú ý các từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm

xúc của nhân vật” tôi” nhất là đoạn cuối

cuộc trò chuyện với bà cô, đoạn văn tả chú

? Chuyện gì được kể trong cuốn hồi ký

này ? Nhân vật chính của hồi ký này là ai ?

Dựa vào đâu mà em biết điều đó ?

? Câu chuyện của bé Hồng được kể bởi

những sự việc chính nào ? Chia đoạn cho

* Bố cục:

- Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng

- Bé Hồng gặp được mẹ khi về thăm

=> Cảnh ngộ đáng thương và nỗi buồn của nhân vật bé Hồng

- Nỗi cô đơn, đau khổ, luôn khao khát tình thương của mẹ

Mối quan hệ ruột thịt (cô ruột) Cô

-em bố

* Nhân vật người cô:

Phiếu học tập số 1:

1 Tìm những chi tiết miêu tả lời nói thái

độ, cử chỉ của bà cô trong cuộc đối thoại

với bé Hồng?

2 Tại sao tác giả lại gọi những cử chỉ ấy là

"rất kịch"?

3 Nhận xét thái độ hành động của bà cô?

- HS: báo cáo, nhận xét, bổ sung

- GV: Chiếu chốt kết quả

GV : Trong cuộc đối thoại này bé Hồng đã

bộc lộ tâm lí của mình khi nghe bà cô xúc

phạm mẹ bằng những lời giả dối, thâm độc

- HS: Hoạt động cặp đôi

Phiếu học tập số 2:

1 Hãy phân tích phản ứng tâm lí đó của bé

Hồng đối với người cô và lí giải tại sao

Hồng có phản ứng như vậy ? Qua đó em

+ Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !

+ Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

+ Cô đổi giọng, vỗ vai, nhìn vào mặt tôi

* Chú bé Hồng.

- Cúi đầu không đáp - Không nghe theo lời bà cô - Cổ nghẹn ứ - khóc không ra tiếng

- Hồng: Cúi đầu không đáp

-> Vì nhận ra những ý nghĩa cay độccủa người cô

- Cười đáp lại - Không! Cháu không muốn vào

.-> Để giữ lễ phép và không thể để tình

thương yêu và lòng kính mến mẹ lại bịnhững rắp tâm thanh bẩn xâm phạmđến

- Hồng khóc, nghẹn không ra tiếng -> Bà ta kể sự đói rách túng thiếu của

mẹ bé Hồng với sự thích thú ra mặt

=> Miêu tả, kể, tương phản.

- Tính cách hẹp hòi; độc ác của người

- HS: Báo cáo kết quả, nhận xét, chốt

sung sướng cực điểm của chú bé Hồng khi

gặp lại và nằm trong lòng người mẹ mà chú

- Quyền được yêu thương

- Quyền được chăm sóc

- Quyền được bảo vệ …

? Vậy em thấy bé Hồng trong câu chuyện

đã được hưởng quyền nào chưa?

- Gv chốt bình, chuyển ý

? Qua đoạn trích, em hiểu Hồi kí là gì?

cô >< tâm hồn trong sáng giàu tình yêuthương của bé Hồng dành cho mẹ

- Biểu cảm, bộc lộ trực tiếp và gợi cảm

trạng thái tâm hồn đau đớn của béHồng

=> Nỗi cô đơn niềm khát khao tình mẹ của bé Hồng bất chấp sự tàn nhẫn vô tình của bà cô.

b Bé Hồng gặp được mẹ khi mẹ về thăm.

- Đuổi theo bóng người trên xe kéo vàhình ảnh so sánh sự thất vọng (nếungười quay lại ấy không phải là mẹ) với

ảo ảnh của 1 dòng nước … sa mạc

-> Rất nhớ mẹ.

- Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ … oàlên rồi cứ thế nức nở

- Khi ở trong lòng mẹ : những cảm giác

ấm áp “ mơn man” … cảm nhận được

cả mùi quần áo quen thuộc của mẹ và “những hơi thở ở khuôn mặt xinh xắn ”

- Bồng bềnh trong cảm giác sung sướng,không mảy may nghỉ ngợi gì về nhữnglời cay độc của người cô

- Gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong …

=> Nghệ thuật: Miêu tả tâm lí nhân vật, tinh tế, chân thật, giàu chất trữ tình.

=> Tình mẫu tử thiêng liêng sâu nặng khi gặp mẹ

- Hồi kí: Thể văn ghi chép, kể lại

? Dấu ấn hồi kí được thể hiện qua những

câu văn nào trong đoạn trích, nó có tác

dụng gì trong việc biểu đạt nội dung, tình

cảm văn bản?

? Sau khi học song văn bản em có thể nêu

những cẩm nhận của mình khi được sống ở

trong tình yêu thương của cha, mẹ?

- HS tự bộc lộ

? Thành công trong nghệ thuật kể chuyện

của văn bản Trong lòng mẹ là gì?

? Qua tìm hiểu em thấy văn bản có ý nghĩa

1 Điểm khác biệt trong cách thể hiện cảm

xúc của văn bản Trong lòng mẹ và Tôi đi

học

2 Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên

Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng

Nên hiểu như thế nào về nhận định đó?

những biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia hoặc chứng kiến.

- Nhân vật bé Hồng chính là tác giả, vìđặc điểm của hồi ký là tác giả ghi lạichuyện xảy ra của chính mình

- Chuyện kể về bé Hồng một đứa trẻ mồcôi cha bị hắt hủi, vẫn một lòng yêuthương kính mến người mẹ đáng thươngcủa mình

- Biểu cảm trực tiếp tình cảm của mình

c Tổng kết

* Nghệ thuật :

- Mạch truyện, mạch cảm xúc tự nhiên, chân thực

- Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu

tả , biểu cảm

-Khắc họa hình tượng nhân vật Hồng với lời nói, hành động, tâm trạng sinh động, chân thực

- Trong lòng mẹ: Bộc lệ trực tiếp cảmxúc tăng tiến

- Tôi đi học: Bộc lộ cảm xúc qua hổitưởng với nhiều cung bậc nhẹ nhàng

Qua đoạn trích trong lòng mẹ em hãy

? Hãy cho biết nhiệm vụ của từng phần?

? Hãy phân tích mối quan hệ giữa các phần

Nối cột A với cột B để được nhận định

niềm khao khát có mẹ của em Tìnhmẫu tử thiêng liêng không gì phá vỡđược

+ Mẹ bé Hồng: Thông cảm và hiểu cho hoàn cảnh của bà Bà không xấu mà vẫnđẹp Lên án xã hội đương thời còn có nhiều quan điểm cổ hủ đày đọa người phụ nữ

3 Bố cục của văn bản (45’):

a, Văn bản: Người thầy đạo cao đức trọng.

* Văn bản chia làm 3 phần

1 Từ đầu -> không màng danh lợi

2 Tiếp -> cho vào thăm

+ Chu Văn An là người đức trọng

- Kết bài : đánh giá chung lòng thươngtiếc, kính mến của mọi người khi ôngqua đời

* Phân tích:

- Các phần luôn gắn bó chặt chẽ vớinhau : phần mở bài giải thích vấn đề.Phần thân bài triển khai rõ cụ thể vấn đềđặt ra

Phần kết bài đánh giá chung

- Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề :người thầy đạo ca, đức trọng

=> Bố cục của vb: Là sự tổ chức các đoạn văn thể hiện chủ đề.

=> Văn bản thường có bố cục 3 phần:

Mở bài, thân bài và kết bài Mỗi phần

có chức năng và nhiệm vụ riêng tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề và ý đồ giao tiếp của người viết, phù hợp với tiếp nhận của người đọc.

b.

- Bố cục của vb: Là sự tổ chức các đoạn

đúng về bố cục văn bản

- HS: Trình bày, nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt, khái quát

- HS: HĐ cá nhân

Văn bản trong lòng mẹ của Nguyên Hồng

chủ yếu trình bày diễn biến tâm trạng của

bé Hồng Hãy chỉ ra những diễn biến tâm

trạng của cậu bé để thấy được trình tự mà

- Mở bài: Nêu chủ đề của văn bản.

- Thân bài: Thường có một đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề.

- Nội dung kết bài: Được sắp xếp theo trình tự thời gian và không đọc

- Kết bài: Tổng kết chủ đề của văn bản.

* Bài tập 3: Luyện tập về bố cục của văn bản.

- Nói chuyện với cô: Cúi đầu không đáp

- Không nghe theo lời bà cô - Cổ nghẹn

ứ - khóc không ra tiếng

- Trên đường về: Đuổi theo bóng ngườitrên xe kéo và hình ảnh so sánh sự thấtvọng

- Khi gắp mẹ: Vừa được ngồi lên xecùng mẹ … oà lên rồi cứ thế nức nở

- Khi ở trong lòng mẹ : những cảm giác

ấm áp “ mơn man” … cảm nhận được

cả mùi quần áo quen thuộc của mẹ

- Bồng bềnh trong cảm giác sung sướng,không mảy may nghỉ ngợi

b, Tìm từ phù hợp điền vào sơ đồ.

- Trường thời tiết: Lạnh, nóng, giá,ấm,mát

- Trường mùi, vị: Thơm, mặn, chua, cay,đắng

- Trường âm thanh: The thé, êm dịu,chối tai

=> Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ

có thể thuộc về nhiều từ vựng khác nhau.

c, Đọc đoạn văn, trả lời câu hỏi.

2.(c) Chỉ ra các từ in đậm thuộc trường từ

vựng nào? Được dùng cho đối tượng nào?

Cách dùng như vậy có ý nghĩa gì?

- HS: báo cáo, nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt

GV: Chốt: đó chính là cách chuyển từ vựng

trong thơ văn và trong cuộc sống hàng ngày

? Cách chuyển như vậy có tác dụng gì ?

- HS: Hoạt động cá nhân

a Gạch chân các từ không cùng trường từ

vựng

b Trong đoạn văn tác giả chuyển các từ in

đậm từ trường từ vựng nào sang trường từ

-> Chuyển trường từ vựng có tác dụng làm tăng sức gợi hình gợi cảm

* Bài tập 2: Luyện tập về trường từ vựng.

a, Từ không cùng trường

- Vị giác: Thơm

- Thính giác: Giá, hôi

- Khứu giác: Chuối, mắt, chát, sáng, béo

b, Chuyển trường từ vựng

- Chiến tranh-> nông nghiệp

c Viết đoạn văn

* Bài 1: Tôi đi học

1 Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của

em trong ngày tựu trường đầu tiên

2 Phân tích tính thống nhất về chủ đề của bài văn mà em vừa thực hiện

*Bài 2: Trong lòng mẹĐóng vai phóng viên phỏng vấn những người thân trong gia đình ( bố, mẹ, anh, chị em ) hoặc bạn bè về chủ đề người

mẹ Ghi chép và viết lại thành bài báo

có bố cục rõ ràng, mạch lạc

GV: Sưu tầm các bài viết hay về ngày khai

trường và tìm hiểu tính thống nhất về chủ

đề của bài viết

Y/C: Hs sưu tầm ở nhà, báo cáo trong buổi

E Hoạt động tìm tòi, mở rộng (1’)

* Bài 1: Tôi đi học

GV hướng dẫn học sinh tự học theo hướng

dẫn ( có thể tìm tài liệu tham khảo qua

mạng)

*Bài 2: Trong lòng mẹ

1 Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm những ngày thơ ấu của nhà văn Nguyên Hồng

2 Tìm đọc và giới thiệu với các bạntrong lớp cuốn sách hay về tình mẫu tử

V Củng cố (5’)

- GV: Khái quát lại kiến thức toàn chủ đề

- Hướng dẫn HS học bài và làm bài tập ở nhà

- HS nắm được nội dung bài, tìm hiểu thêm các chủ đề gia đình, nhà trường đã học

- Nắm chắc nội dung ghi nhớ chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề văn bản

và bố cục văn bản

- Chuẩn bị bài : Tức nước vỡ bờ

VI Kiểm tra đánh giá

Câu 1: Hãy viết một đoạn văn nói lên tình yêu thương của em dành cho người mẹ kínhyêu

Câu 2: Qua đoạn trích Trong lòng mẹ em hãy chứng minh văn Nguyên Hồng rất giàu

chất trữ tình?

Câu 3: Thế nào là bố cục văn bản? Bố cục văn bản gồm mấy phần?

Câu 4: Viết đoạn văn có sử dụng trường từ vựng về hoạt động

VII Những ghi chép trên lớp

- Đánh giá học sinh

- Những nội dung cần điều chỉnh

Ngày soạn: 18/09/2020

Ngày thực hiện: 8C1,8C4: 21/09/2020 8C2: 24/09/2020 8C3: 23/09/2020 Điều chỉnh:

- Chỉ ra và phân tích được những chi tiết, hình ảnh thể hiện sự tàn ác, bất nhân của xã

hội thực dân phong kiến, nỗi cực khổ của người nông dân bị áp bức và những phẩmchất cao đẹp của họ được thể hiện trong đoạn trích; nhận xét được nghệ thuật thể hiệncủa tác giả

- Nhận ra được cách triển khai ý trong một đoạn văn, bước đầu biết xây dựng đoạnvăn qua văn bản

4 Tích hợp: Kĩ năng sống: Thể hiện sự cảm thông trước nỗi đau của Hồng khi xa mẹ;

cảm nhận được tình mẫu tử thiêng của chú bé Hồng; biết trình bày bố cục một văn bảnhợp lí

- Nắm được

- Hiểu, cảmnhận đượctâm trạng,cảm giác củanhân vật tôitrong buổitựu trường

- Viết Viết đoạn văn

(từ 5 đến 10câu) kết nốicác vấn đềtrong văn bảnvới cuộc sốngcủa ngườinông dân ngày

cốt truyện,nhân vật, sựkiện Hiểugiá trị hiệnthực, nhânđạo, cáchxây dựngnhân vật,tình huốngtruyện

đoạn trích truyện cóakết hợp cácyếu tố miêu

tả và biểucảm

Tóm tắt vănbản, phântích tác phẩm

tự sự viếttheo khuynhhướng hiệnthực

- Nhận biếtđược được từngữ chủ đề,câu chủ đề,quan hệ giữacác câu trongmột đoạn văn

đã cho

- Hình thànhchủ đề, viétcác từ ngữ vàcâu chủ đề,viết các câuliền mạchtheo viết cáccâu chủ đềchủ đề vàquan hệ nhấtđịnh

Vận dụngtrinh bày đoạntheo kiểu diễndịch, quy nạp,song hành,tổng hợp

- Đọc, tóm tắt truyện, trả lời các câu hỏi trong SHD bài 3

III Phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực

1 Phương pháp

- Vấn đáp, giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm

2 Kĩ thuật

- Đặt câu hỏi, giao nhiệm vụ, chia sẻ nhóm đôi

IV Tổ chức các hoạt động dạy - học

* Kiểm tra bài cũ: (5’)

? Nêu nội dung văn bản tức nước vỡ bờ

? Trường từ vựng là gì ? Tìm các từ cùng trường nghĩa với từ đau đớn?

- GV: Nhận xét, kết nối vào bài: Ngô Tất

Tố là nhà văn của nông dân và tiểu thuyết

Tắt Đèn là tác phẩm tiêu biểu trong sự

nghiệp văn học của Ngô Tất Tố đồng thời

là tác phẩm tiêu biểu cho trào lưu văn học

GV nêu yêu cầu đọc

- Chú ý giọng đối thoại Ngôn ngữ miêu

- Thuế thân( sưu): là thuế đánh vào nguời

dân, đàn ông 16 tuổi trở lên phải đóng 1

B Hoạt động hình thành kiến thức

1 Đọc văn bản (12’)

* Tác giả

- Ngô Tất Tố ( 1893 – 1954), là nhà văn xuất sắc của trào lưu hiện thực trước cách mạng

- Là người am tường trên nhiều lĩnh vực nghiên cứu học thuật, sáng tác.

khoản tiền thuế.

- Đinh: là người đàn ông thuộc lứa tuổi

phải đóng thuế thân và đi lính thời PK

- Lính: Những người trong quân đội thời

đế quốc PK( lính lệ, lĩnh đõng, cai lệ, lính

cơ )

? Cho biết tắt đèn thuộc thể loại gì?

? Đoạn trích chia làm mấy phần? Sự việc

chính trong mỗi phần?

? Đoạn trích tập trung vào miêu tả những

nhân vật nào?

- HS: Hoạt động chung cả lớp

? Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu

tình thế của chị như thế nào?

GV: Tất cả những cảnh ấy được diễn ra

trong không khí căng thẳng của tiếng tù

và inh ỏi

? Qua những chi tiết trên em có thể nhân

thấy tình cảnh của chị Dậu ntn?

? Mục đích duy nhất của chị giờ đây là

gì? Có thể gọi đoạn này là thế tức nước

đầu tiên được không? Vì sao?

- HS: Hoạt động cặp đôi

Hoàn thiện bảng SHD/T22

1 Cai lệ có vai trò gì trong vụ thuế ở làng

Đông Xá?

GV: Cai lệ là hiện thân đầy đủ rõ rệt nhất

của cái “ nhà nước” bất nhân lúc bấy giờ

2 Trong đoạn trích Cai lệ hiện lên ntn?

( Lời nói, cử chỉ, hành động)?

* Cấu trúc văn bản

- Thể loại: Tiểu thuyết

- Bố cục: 2 phần+ Phần 1: Từ đầu dến ăn có ngon miệngkhông miêu tả tình thế của chị Dậu

+ Phần 2: Còn lại Hành động của Cai lệ

và diễn biến tâm lí của chị Dậu

- Nhân vật: Chị Dậu và Cai lệ

2 Tìm hiểu văn bản (78’)

a Tình thế của gia đình chị Dậu.

- Món nợ sưu của nhà nước chưa có cách

gì để giải quyết

- Anh Dậu ốm rề rề vẫn có thể bị đánh đập

và bị bắt bất cứ lúc nào

- Chị Dậu người đàn bà nghèo xơ xác với

3 đứa con làm gì để bảo vệ được giađình

=> Tình thế của chị Dậu thật đáng thương, thê thảm và nguy cấp.

- Mục đích của chị giờ đây là mong chồngmau khỏi bệnh, và giải thoát cho chồngđược

- Có thể coi là thế tức nước đầu tiên

b Nhân vật Cai lệ và chị Dậu

* Cai lệ

- Là viên chỉ huy tốp lính lệ ở các phủhuyện, cấp chỉ huy thấp nhất đứng đầu 10tên lính ở huyện

- Là tên tay sai đắc lực của quan phủ, giúpbọn lí dịch tróc nã người ngheo chưa kịpnộp thuế

-Hành động: Sầm sập tiến vào, trợn ngược hai mắt, đùng đùng giật phắt cái

3 Nhận xét về nghệ thuật khắc hoạ nhân

vật của tác giả?

- HS: Báo cáo kết quả, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt

? Từ nhận xét trên em hiểu được bộ mặt

nào của chế độ xã hội đương thời?

Cai lệ chị Dậu đã tìm mọi cách để dối

phó với bọn tay sai và bảo vệ chồng ntn?

( chú ý cách xưng hô, thái độ, cử chỉ,

hành động, lời nói )

thừng, bịch luôn vào ngực chị Dậu, tát

đánh bốp, sấn đến nhảy vào -> thô bạo,

- Nghệ thuật: Kể chuyện, miêu tả nhân vật

thông qua cử chỉ, hành động, lời nói

=> Bộ mặt tàn ác, bất nhân của XH thực dân nửa PK đương thời qua việc miêu tả lối hành xử của các nhân vật thuộc bộ máy chính quyền thực dân nửa phong kiến, đại diện cho giai cấp thống trị.

* Chị Dậu.

- Mới đầu chị Dậu sợ hãi cuống cuồngvan xin thiết tha bằng giọng run run Gọicai lệ bằng ông xưng cháu

- Cách ứng xử tất nhiên của những ngườicùng đinh trong XH coi mình như con sâucái kiến để mong đợi 1 chút từ tâm củaông Cai

- Chị vẫn giọng mềm mỏng thiết thanhưng hành động của chị trở lên nhanh

2 Đọc đoạn văn miêu tả chị Dậu chống

lại hai tên người nhà lí trưởng và Cai lệ

người đọc có được cảm giác ntn? Vì sao?

( Cách xưng hô và hành động của chị

Dậu chứng tỏ sự căm tức, khinh bỉ đến

nào ở nhân vật chị Dậu?

- (Chị Dậu là người mộc mạc, hiền dịu,

đầy lòng vị tha, sống khiêm nhường, biết

nhẫn nhục chịu đựng nhưng không yếu

đuối sợ hãi mà chị có 1 sức sống mạnh

mẽ 1 tinh thần phản kháng tiềm tàng

Chứng tỏ sức mạnh tiềm tàng của người

nông dân, người phụ nữ nông dân VN,

có chứng minh quy luật của XH “ có áp

bức có đấu tranh” “ Thà nhồi tù ”

? Từ đó em thấy tác giả Ngô Tất Tố đã có

cái nhìn như thế nào về người nông dân

trong xã hội xưa?

- HS: Hoạt động nhóm

Phiếu học tập

1 Theo em, đặt nhan đề Tức nước vỡ bờ

cho đoạn trích này có hợp lí không ?

nhẹn

- Chị lo cho sự an toàn của anh Dâu và 1mặt vẫn mong chờ lòng thương hại củaCai lệ qua lời nói mềm mỏng

- Chị Dậu: không thể chịu được đã cự lại.+ Mới đầu: chị cự lại bằng lí lẽ “ chồngtôi đau ốm

Xưng hô là tôi - ông

- Chị đã đứng thẳng lên có vị thế của kẻngang hàng, nhìn vào mặt đối thủ

- Chị vụt đứng lên nghiến 2 hàng răng

“ Mày trói chồng bà, bà cho mày xem

ấn dúi 2 tên ra cửa ”

- Người đọc hả hê vui sướng sau nhữngnỗi buồn thảm của chị Dậu

- Cái ác đã bị chặn đứng, kẻ ác bị trừng trị

- Chị Dậu có lòng yêu thương chồngquyết bảo vệ chồng và đó chính là sứcmạnh của lòng căm hờn

- Thông cảm và đồng tình với chị Dậu

=>Nghệ thuật: Kết hợp các chi tiết điển hình về ngôn ngữ , hành động, tâm lí

=> Tâm hồn yêu thương, tinh thần phản kháng mãnh liệt của người nông dân vốn hiền lành, chất phác.

=> Sự thấu hiểu, cảm thông sâu sắc của tác giả với tình cảnh cơ cực, bế tắc của người nông dân.

- Cách đặt tên cho đoạn trích rất thỏa

2 Hãy chứng minh nhận xét của nhà

nghiên cứu phê bình văn học Vũ Ngọc

Phan: ‘ Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với

cai lệ là một đoạn tuyệt khéo”

- HS: Báo cáo, nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt

? Cho biết những nét đặc sắc về nghệ

thuật của đoạn trích

? Hãy nhắc lại nội dung bài?

đáng, cho thấy đầy đủ ý nghĩa của bàivăn

- Người nông dân lao động vốn hiền lànhnhẫn nhục nhưng nếu bị đẩy vào đườngcùng tất sẽ Tức nước vỡ bờ, họ sẽ vùnglên kháng cự, không chút run sợ Hànhđộng vùng lên đánh bại cai lệ và tênngười nhà lí trưởng của chị Dậu ở đây tuyliều lĩnh, cô độc và tự phát nhưng đã thểhiện được sức mạnh tiềm tàng, tinh thầnkiên cường của người nông dân VN nóichung, người phụ nữ VN nói riêng Chínhhành động ấy phản ánh một quy luật xh làTức nước vỡ bờ ở đâu có áp bức, ở đó cóđấu tranh

- Đây là đoạn văn sắc tiêu biểu cho bút

pháp của tác giả Đặc sắc hơn cả là tàikhắc họa nhân vật rõ nét , nhất là 2 nhânvật Cai lệ và chị Dậu Cai lệ nổi bật từgiọng quát hống hách đến những lời xỏxiên đểu cáng, từ cái giọng khàn khàn đếnthân hình lèo khèo vì nghiệ ngập, nhất làcái tư thế ngã chỏng quèo mà miệng vẫncòn nham nhảm thét trói Đó là 1 tên taysai đểu giả, đê tiện Tác giả cũng thànhcông trong việc khắc họa hình tượng chịDậu với nét tính cách dũng cảm của ngườiphụ nữ VN Diễn biến tâm lí của chị đượcmiêu tả hết sức tự nhiên và sinh động.Ngôn ngữ các nhân vật cũng phù hợp vớitính cách nhân vật một cách rất tự nhiên.Nhà văn sử dụng khá nhuần nhuyễn ngônngữ của quần chúng nông dân khiến chocâu văn giản dị mà đậm đà, đượm nồnghơi thở của đời sống thực tế lúc bấy giờ

c Tổng kết.

*Nghệ thuật:

- Tạo tình huống truyện kịch tính.

- Kể chuyện, miêu tả nhân vật chân thực, sinh động ( ngoại hình, ngôn ngữ, hành động, tâm lí )

*Nội dung:

? Qua hình ảnh của chị Dậu em cảm nhận

được gì về người nông dân trong xã hội

cũ

? Đọc tức nước vỡ bờ em hiểu gì về số

phận và bản chất của người nông dân

trong XH cũ.?

GV khái quát ND tiết học

GV cho hs nêu yêu cầu của bài tập

- HS: Hoạt động cá nhân

? Xây dựng đoạn văn cảm nhận sau khi

học xong vb Tức nước vỡ bờ; nhận xét

đoạn văn (ý của đoạn văn là gì, các câu

trong đoạn văn được trình bày theo cách

? VB trên gồm mấy ý? Mỗi ý được viết

thành mấy đv? Em thường dựa vào

những dấu hiệu hình thức nào để nhận

biết đoạn văn?

? Hãy khái quát các đặc điểm cơ bản của

Bài tập 1 Xây dựng đoạn văn cảm nhận

sau khi học xong vb Tức nước vỡ bờ.

* Gợi ý

- Chị Dậu là người mộc mạc, hiền dịu, đầylòng vị tha, sống khiêm nhường, biết nhẫnnhục chịu đựng nhưng không yếu đuối sợhãi mà chị có một sức sống mạnh mẽ mộttinh thần phản kháng tiềm tàng.Chứng tỏsức mạnh tiềm tàng của người nông dân,người phụ nữ nông dân VN, nó chứngminh quy luật của XH “có áp bức có đấutranh”, “Con giun xéo lắm cũng quằn”,

“Tức nước vỡ bờ”) Lời anh Dậu tuy nóiđúng cái lý, cái sự thật phổ biến trong cáitrật tự tàn bạo không hề có công lí ấy,nhưng chị Dậu không chấp nhận cái chân líđó: “Thà ngồi tù ”

*Viết bài tập làm văn số 1 ( văn tự sự)

( thời gian 90 phut)

Đề bài 1: Người ấy ( bạn, thầy, người

thân…) sống mãi trong lòng tôi

Đề bài 2: Tôi thấy mình đã khôn lớn

3 Tìm hiểu về đoạn văn và cách xây dựng đoạn văn (40’)

a Thế nào là đoạn văn ?

* VB: Ngô Tất Tố và tác phẩm Tắt đèn.

- VB Gồm 2 ý: Mỗi ý được viết thành 1đoạn văn

- Đoạn đầu nói về tác giả NTT

- Đoạn hai: Nói về tác phẩm tắt đèn

-> Dấu hiệu hình thức: Viết hoa, lùi đầudòng và dấu chấm xuống dòng

-> Đoạn văn là đơn vị tạo nên văn bản, gồm có nhiều câu

GV: Đoạn văn là một đơn vị trên câu, có

vai trò quan trọng việc tạo lập văn bản

? Trong đoạn văn thứ nhất của vb trên,

những từ ngữ nào có tác dụng duy trì đối

tượng trong đoạn văn ( từ ngữ chủ đề )

? So sánh cách trình bày ý của hai đoạn

văn trong VB trên?

( Đoạn 1 có câu chủ đề không, có đối

tượng không, yếu tố nào duy trì đối tượng

trong đoạn văn, quan hệ ý nghĩa giữa các

câu trong đoạn văn ntn?)

? Nội dung đoạn văn được triển khai theo

trình tự nào?

+ Về hình thức : bắt đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng.

+ Nội dung biểu đạt 1 ý tương đối hoàn chỉnh

b Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề trong đoạn văn:

- ông, nhà văn

=> Từ ngữ chủ đề là từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần ( thường là chỉ từ, đại từ )

để duy trì đối tượng được biểu đạt.

- Đoạn văn đánh giá những thành côngxuất sắc của NTT trong việc tái hiện thựctrạng nông thôn VN trước CM tháng 8.Khẳng định phẩm chất tốt đẹp của nhữngngười lao động chân chính

* Câu chứa đựng ý khái quát: Tắt đèn làtác phẩm tiêu biểu nhất của NTT- câu chủđề

*Nhận xét:

-Về nội dung: Câu chủ đề thường mang

ý khái quát của cả đoạn văn.

-Về hình thức: Lời lẽ ngắn gọn, thường

có đủ 2 thành phần chính ( CN- VN ).

- Về vị trí: có thể đứng đầu hoặc cuối đoạn.

c Cách trình bày nội dung đoạn văn

? Cho biết cách trình bày ý?

Nhóm 2,3

? Tìm câu chủ đề của đoạn văn?

? Tìm 2 câu trực tiếp bổ sung ý nghĩa cho

câu chủ đề?

? Quan hệ ý nghĩa giữa câu chủ đề giữa

các câu khai triển và giữa các câu khai

triển với nhau có gì khác biệt?

? Tìm các câu khai triển cho câu ( qua 1

vụ thuế VN đương thời) ?

? Nêu kết luận về mối quan hệ ý nghĩa

giữa các câu trong đoạn văn?

? Cho biết cách trình bày ý?

- Câu chủ đề đặt ở vị trí mở đầu đoạn văn

“ Tắt đèn là TP tiêu biểu nhất của NTT ”

ý của đoạn văn được triển khai theo trình

tự phân tích giá trị nội dung – giá trị nghệthuật của tác phẩm

* Hai câu triển khai:

- Qua 1 vụ thuế Việt Nam đương thời

- Tắt đèn làm nổi bật xã hội ấy

* Sự khác biệt:

- Câu chủ đề – các câu khai triển:

Quan hệ chính phụ

- Câu khai triển - quan hệ bình đẳng

* Các câu khai triển:

* Kết luận: Các câu trong đoạn văn phải

có mối quan hệ chặt chẽ về ý nghĩa trongđó

- Câu chủ đề mang ý nghĩa khái quát của

- Đoạn văn có câu chủ đề

- Đặt ở vị trí kết thúc đoạn văn “ Nhưvậy , lá cây có màu xanh là do chất diệplục chứa trong thành phần tế bào ”

-Nội dung đoạn văn được trình bày theo

trình tự ( Từ các ý cụ thể đến ý kết luận )

? Cho biết cách trình bày ý của đoạn văn?

- HS: Báo cáo, nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt

? Qua đây em thấy có những cách trình

bày đoạn văn nào?

GV: các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ

triển khai làm sáng tỏ chủ đề của đoạn

bằng các phép diễn dịch, quy nạp, song

hành

GV khái quát ND tiết học

- HS: Hoạt động nhóm

- HS: Trình bày

? Một vài nhóm trình bày trước lớp, các

nhóm còn lại nhận xét về đoạn văn được

trình bày theo gợi ý

? Ý lớn của đoạn văn là gì? Ý lớn đó

được triển khai theo những từ ngữ chủ đề

và câu chủ đề nào

? Các câu trong đoạn văn được trình bày

theo cách nào? Cách trình bày đó giúp ích

gì cho việc thể hiện chủ đề

->Gọi là cách trình bày ý theo kiểu quy nạp gọi tắt là đoạn văn quy nạp )

=> Có nhiều cách trình bày đoạn văn ( Phép diễn dịch, quy nạp, song hành )

* Bài tập 2

* Gợi ý đoạn văn

- Chị Dậu là người mộc mạc, hiền dịu, đầylòng vị tha, sống khiêm nhường, biết nhẫnnhục chịu đựng nhưng không yếu đuối sợhãi mà chị có một sức sống mạnh mẽ mộttinh thần phản kháng tiềm tàng.Chứng tỏsức mạnh tiềm tàng của người nông dân,người phụ nữ nông dân VN, nó chứngminh quy luật của XH “có áp bức có đấutranh”, “Con giun xéo lắm cũng quằn”,

“Tức nước vỡ bờ”) Lời anh Dậu tuy nóiđúng cái lý, cái sự thật phổ biến trong cáitrật tự tàn bạo không hề có công lí ấy,nhưng chị Dậu không chấp nhận cái chân líđó: “Thà ngồi tù ”

- Chị Dậu là ngừơi hiền lành, chất phát

- Ý lớn được triển khai theo từ ngữ chủđề: Chị Dậu, câu chủ đề: Chị Dậu làngười mộc mạc, hiền dịu, đầy lòng vị tha,sống khiêm nhường, biết nhẫn nhục chịuđựng nhưng không yếu đuối sợ hãi mà chị

có 1 sức sống mạnh mẽ một tinh thầnphản kháng tiềm tàng

- Câu trong đoạn văn được trình bày theocách diễn dịch Làm sáng rõ chủ đề đượcnói tới

C Hoạt động luyện tập

- Đã thực hiện ở các phần trên

- Gv khái quát toàn bài

- Nhắc nhở hs học tập và chuẩn bị bài ở nhà: Hoàn thiện các bài tập phần Luyện tập;

chuẩn bị bài 4 Lão Hạc

VI Kiểm tra đánh giá

1 Ý nghĩa của nhan đề văn bản Tức nước vỡ bờ

2 Phân tích diễn biến tâm lí của nhân vật chị Dậu từ khi cai lệ và người nhà lí trưởngvào nhà đến khi chị đánh gục chúng

3 Nhân vật cai lệ đại diện cho ai? Em có nhận xét gì về việc xây dựng hình tượng nhânvật này?

4 Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về nhân vật chị Dậu và cho biết cách trình bàyđoạn văn đó

VII Những ghi chép trên lớp

- Đánh giá học sinh

- Những nội dung cần điều chỉnh

Ngày soạn: 25/09/2020

Ngày thực hiện: 8C1,8C4: 28/09/2020 8C2: 01/10/2020 8C3: 30/09/2020 Điều chỉnh:

Tiết : 14, 15, 16 Bài 4 LÃO HẠC ( Nam Cao)

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức :

- Nắm được nhân vật, sự kiện ,cốt truyện trong tác phẩm truyện viết theo khuynhhướng hiện thực

- Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn

- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình huốngtruyện, miêu tả, kể chuyện, khắc hoạ hình tượng nhân vật

- Nhận diện và biết cách sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh trong nói và viết

- Nhận biết về cách liên kết đoạn văn trong văn bản.

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, hiểu tóm tắt văn bản truyện viết theo khuynh hướng hiện thực

- Vận dụng được các cách liên kết đoạn văn để tạo lập văn bản.

- Nhận biết từ tượng hình từ tượng thanh và giá trị của chúng trong văn miêu tả

- Nhận biết,sử dụng các câu ,các từ có chức năng,tác dụng liên kết các đoạn trong một văn bản

3 Phẩm chất, năng lực cần phát triển

- Phẩm chất: yêu thương con người, lòng tin vào những điều tốt đẹp trong phẩm chất

người nông dân lao động

- Năng lực: Tự học, giao tiếp, sáng tạo, giải quyết vấn đề, hợp tác, năng lực thưởng

thức văn học, giao tiếp Tiếng Việt

4 Tích hợp: Tích hợp giáo dục kĩ năng sống: Xác định giá trị bản thân, trân trọng

những điều giản dị trong cuộc sống

- Tích hợp kiến thức môn lịch sử: XHVN giai đoạn 1930 - 1945

- Hiểu tìnhcảnh khốncùng, nhâncách cao quý,tâm hồn đángtrân trọngcủa người

Vận dụngkiến thức

về sự kếthợp cácphươngthức biểuđạt trong

nông dân quahình tượnglão Hạc; lòngnhân đạo sâusắc của nhàvăn Vam Caotrước số phậnđáng thươngcủa ngườinông dâncùng khổ.

Thấy đượcnghệ thuậtviết truyệnbậc thầy củaNam Caoqua truyệnngắn LãoHạc

văn bản tự

sự đểphân tíchtác phẩm

tự sự theokhuynhhướnghiện thực

- Nắm đượccông dụng từtượng hình, từtượng thanh

- Nhận biếtđược công dụngcủa từ tượnghình, từ tượngthanh và giá trịcủa chúng trongvăn miêu tả

- Hiểu thếnào là từtượng hình,

từ tượngthanh

- Biết lựachọn, sửdụng từtượnghình, từtượngthanh phùhợp vớihoàn cảnhnói, viết

- Hiểu được

sự liên kếtcác đoạn văntrong các vănbản cụ thể

- Tác dụng củaviệc liên kết cácđoạn văn trongquá trình tạo lậpvăn bản.

- Đọc, tóm tắt truyện Trả lời các câu hỏi trong SHD bài 4

III Phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực

1 Phương pháp

- Đàm thoại, thuyết minh, vấn đáp, thảo luận nhóm

2 Kĩ thuật

- Giao nhiệm vụ, chia nhóm, đặt câu hỏi

IV Tổ chức các hoạt động dạy - học

* Kiểm tra bài cũ (4’)

? Nội dung, ý nghĩa văn bản Tức nước vỡ bờ ( Trích Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố)

* Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Tiết 14,15

- Hoạt động chung cả lớp

? Qua việc đọc tác phẩm ở nhà, theo em,

có thể đổi tên truyện Lão Hạc thành con

chó vàng được không? Vì sao?

HS: Trình bày

GV: Nhận xét, kết nối vào bài: Có

những người nuôi chó quí chó như người

như con, nhưng quí chó đến mức như

Lão Hạc thì thật hiếm, và quí chó đến thế

tại sao Lão Hạc vẫn bán chó để rồi tự dằn

vặt hành hạ mình, và cuối cùng tự tìm

đến cái chết dữ dội thê thảm, Nam Cao

muốn gửi gắm điều gì qua thiên chuyện

đau thương và vô cùng xúc động này

A Hoạt động khởi động (5’)

- Không thể đổi tên truyện Lão Hạc thànhcon chó vàng Vì truyện ngắn Lão Hạc kểcuộc đời khốn khó và số phận bi đát củalão Hạc còn con chó vàng chỉ là ngườibạn thân thiết của lão góp một phần làmnổi bật nhân cách của lão

GV: nêu yêu cầu đọc:

GV: đọc mẫu một đoạn gọi HS đọc tiếp

1 Trong các chuỗi sự việc có mặt những

nhân vật nào? ai là nhân vật trung tâm? vì

sao ?

2 Câu truyện kể từ nhân vật nào thuộc

ngôi thứ mấy ?

3 Nhận xét chung về các phương thức

biểu đạt được sử dụng trong VB này?

4 Nếu tách đoạn văn này thành 2 phần

theo dấu cách đoạn trong sgk thì có thể

khái quát nội dung chính của mỗi phần

ntn?

- Hoạt động chung cả lớp

? Tóm tắt gia cảnh của Lão Hạc?

? Theo em, cậu vàng có ý nghĩa như thế

nào với Lão Hạc? Chi tiết nào cho em

biết được điều đó

- Nhân vật Lão Hạc và ông Giáo

- Nhân vật trung tâm: Lão Hạc

- Vì câu chuyện xoay quanh quãng đờikhốn khó của Lão Hạc

- Ông Giáo – xưng tôi – ngôi thứ nhất

- Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.VD: Đoạn kể về cái chết của Lão Hạc

- Phần 1: Những việc làm của Lão Hạctrước khi chết

- Phần 2: Cái chết của Lão Hạc

a Nhân vật Lão Hạc

* Bán chó:

1 Phân tích diễn biến tâm trạng của lão

Hạc xung quanh việc bán chó và sắp xếp

cho cuộc đời mình Em hãy tìm những từ

ngữ hình ảnh miêu tả thái độ, tâm trạng

của lão Hạc khi kể chuyện bán cậu Vàng

với ông giáo?

2 Em có nhận xét gì về từ ngữ mà tác giả

sử dụng khi miêu tả?

- HS: báo cáo kết quả, bổ sung

- GV: nhận xét, chốt

? Qua cách miêu tả của nhà văn về tâm

trạng của lão Hạc, em thấy nhân vật này

là người như thế nào?

GV bình: Đối với Lão Hạc số tiền và

mảnh vườn giành cho con thiêng liêng

như một báu vật mà hàng ngày lão chỉ

biết hết lòng bảo vệ chứ không bao giờ

dám xâm phạm , việc quyết định bán con

chó vàng bắt nguồn từ lòng yêu thương

con sâu sắc của 1 người cha nhân hậu và

giàu lòng tự trọng

GV dẫn dắt: Bằng những việc làm cụ

thể ,Lão đã chuẩn bị cái chết cho mình,

tác giả đã dành đoạn văn cuối cùng để

đặc tả cái chết của Lão Hạc

hu khóc ”

- Từ ngữ gợi tả, tượng hình tượng thanh.

- “ ép ” gợi lên một khuôn mặt cũ kỹ già

nua, khô héo một tâm hồn đau khổ đếncạn kiệt nước mắt, một hình hài thật đángthương

- Tâm trạng đau đớn, xót xa, ân hận

- Sống tình nghĩa thuỷ chung , nhân hậu.

- Lão là người tự trọng, không để ngườiđời xem thường hoặc thương hại

=>Vì nghèo, lão phải bán cậu vàng – Kỉ vật của anh con trai, người bạn thân thiết của bản thân mình.

=> Là người cha rất mực thương yêu con, muốn vun đắp, dành dụm tất cả những gì cho con để con có cuộc sống hạnh phúc.

*Cái chết của Lão Hạc

- “ Lão Hạc đang vật vã trên giường, đầutóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai con mắtlong sòng sọc, lão tru tréo bọt mép sùi ra,khắp người chốc chốc lại giật mạnh mộtcái, nảy người lên”

2 Để đặc tả cái chết của lão Hạc, tác giả

đã sử dụng những từ ngữ như thế nào?

theo em điều đó có tác dụng gì?

3 Theo em một người đã tự đầu độc chết

để dành mảnh vườn cho con, một người

quyết định dành dụm cho ngày chết của

mình những đồng tiền ít ỏi thì đó phải là

con người có những phẩm chất nào?

- HS: báo cáo kết quả, bổ sung

- Góp phần làm cho những người xung

quanh hiểu rõ con người của lão hơn, quí

trọng và thương tiếc lão hơn

? Từ đó tác giả muốn ca ngợi phẩm chất

nào của người nông dân thông qua nhân

? Qua nhân vật Lão Hạc em có suy nghĩ

gì về số phận người nông dân trong xã

hội xưa?

- GV: Giao nhiệm vụ

- HS: Thảo luận cặp đôi

Phiếu bài tập 3

1 Em hãy khái quát một vài nét về nhân

vật ông Giáo, về tình cảm của ông Giáo

Từ tượng hình, tượng thanh, tạo hình

ảnh củ thể sinh động về cái chết thê thảm

dữ dội của Lão Hạc Có ý thức cao về lẽsống ( chết trong còn hơn sống đục )->Trọng danh dự còn hơn cả sự sống

- Con người lão trung thực, nhân hậu chưađánh lừa ai bao giờ, lần đầu tiên trong đờilão lừa, lại lừa cậu Vàng người bạn thânthiết của mình Lão lừa để cậu vàng phảichết thì giờ đây lão cũng phải chết theokiểu chó

- Không có lối thoát Lão chọn cái chết

để bảo toàn tài sản cho con và không phiền hà bà con hàng xóm.

->Vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân trong cảnh khốn cùng vẫn giàu lòng tự trọng, khí khái.

- Tự bộc lộ

b Nhân vật ông Giáo

- Ông giáo là trí thức nghèo sống ở nông

đối với lão Hạc.

2 Khi nghe Binh Tư nói về Lão Hạc ông

Giáo cảm thấy cuộc đời thật đáng

buồn.Nhưng khi chứng kiến cái chết của

Lão Hạc ông Giáo lại nghĩ “Không cuộc

đời chưa hẳn đáng buồn theo một nghĩa

khác” Em hiểu ý nghĩ đó của nhân vật tôi

như thế nào?

- HS: Báo cáo kết quả, bổ sung

- GV: đánh giá, chốt

? Những ý nghĩ đó nói thêm với ta điều

cao quý nào trong tâm hồn nhân vật ông

Giáo ?

? Nhân vật ông giáo trong văn bản là hình

ảnh của nhà văn Nam Cao Từ nhân vật

này , em hiểu gì về tác giả Nam Cao?

? Nghệ thuật kể chuyện của tác giả có gì

đặc sắc?

? Hãy nhắc lại nội dung bài học?

? Đọc Vb Lão Hạc em nhận thức những

điều sâu sắc nào về số phận và phẩm chất

cuả người nông dân lao động trong xã hội

cũ?

- GV: Giao nhiệm vụ

- HS: Hoạt động cá nhân

GV: hướng dẫn hs làm

thôn Là người giàu tình thương, ông tỏ

ra thông cảm thương xót Lão Hạc

- Cuộc đời thật đáng buồn vì đói nghèo,

có thể đổi trắng thay đen biến ngườilương thiện như Lão Hạc thành kẻ trộmcắp như Binh Tư, đáng buồn vì đáng để tathất vọng

- Cái nghĩa khác của cuộc đời đáng buồn

vì không có gì có thể huỷ hoại được nhânphẩm người lương thiện như Lão Hạc, để

ta có quyền hi vọng tin tưởng ở con người

->Trọng nhân cách của lão Hạc Không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người.

- Là nhà văn của những người lao độngnghèo khổ mà lương thiện Giàu lòng yêuthương người nghèo Có lòng tin mãnhliệt vào những phẩm chất tốt đẹp củangười lao động

=> Lão Hạc thể hiện tấm lòng của nhà văn trước số phận đáng thương của một con người.

c Tổng kết

* Nghệ thuật

- Sử dụng ngôi kể thứ nhất Người kể lànhân vật hiểu chứng kiến toàn bộ câuchuyện và cảm thông với Lão Hạc

- Kết hợp các phương thức tự sự, trữ tình,lập luận thể hiện được chiều sâu tâm línhân vật với diễn biến tâm trạng phức tạpsinh động

- Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả , xây dựngđược hình tượng nhân vật có tính cá thểhóa cao

* Nội dung:

*Ý nghĩa văn bản:

Văn bản thể hiện phẩm giá của ngườinông dân không thể bị hoen ố cho dù phảisống trong cảnh khốn cùng

*Bài tập 1 Hãy triển khai câu chủ đề sau

thành một đoạn văn: “Lão Hạc, trước hết

Yêu cầu: Viết thành đoạn văn diễn dịch

từ 12 đến 15 câu Triển khai được câu chủ

đề, đứng đầu đoạn văn

- Nội dung đoạn văn đảm bảo những ý

sau đây:

- Anh con trai lão Hạc phẫn chí bỏ đi đồn

điền cao su để cho lão cảm giác có lỗi vì

nghèo không lo được hạnh phúc cho con

- Lão ngày đêm thương nhớ lo lắng,

mong con trở về

- Mọi hành động của lão đều hướng về

con: Sống tằn tiện, chăm chỉ làm việc,

bán cả cậu Vàng để không phạm vào tiền

dành dụm cho con, gửi ông giáo 3 sào

vườn cho con

+ Để giữ trọn tài sản cho con lão âm

thầm lựa chọn cái chết

+ Lão là người có lòng thương con sâu

sắc, đức hi sinh cao cả dành cho con trai

- HS: Trình bày, nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt

- GV: Giao nhiệm vụ

- HS: Thảo luận cá nhân

Đọc đoạn văn SHD/37 và cho biết Nhân

vật “tôi”( có thể coi là tác giả) Trong tác

phẩm Lão Hạc có suy nghĩ như thế nào

về cách nhìn nhận mọi người xung

quanh? Từ đó em có thể rút ra được bài

Lão Hạc là một người cha rất mực yêuthương con Đồng cảm với nỗi phẫn chícủa đứa con tội nghiệp, lão Hạc chấp nhận

để con đi cao su Làm như vậy, lão đã vìcon mà ngậm ngùi chịu cảnh già cả, côđơn, bệnh tật Ở một mình, lão dành rấtnhiều yêu thương cho con chó Vàng: gọi

nó là “cậu” Vàng, ăn gì cũng cho nó ăncùng, đau khổ, khóc lóc khi trót lừa nó đểbán Lão yêu con chó Vàng đơn thuần vìlão rất yêu loài chó ư? Không, lão yêu nóphần lớn bởi đó là kỉ vật của con trai đểlại Đặc biệt, cuối cùng lão Hạc đã chủđộng tìm đến cái chết - một cái chết bithương - cái chết bằng bả chó Lão đãchấp nhận cái chết nghiệt ngã ấy để giữlại cho con trai mảnh vườn đặng khi con

về có vườn có đất làm ăn sinh sống Tìnhphụ tử ở lão Hạc thật khiến lòng ta cảmđộng

Bài tập 2 Nhân vật “tôi”( có thể coi là

tác giả) Trong tác phẩm Lão Hạc có suy nghĩ như thế nào về cách nhìn nhận mọi người xung quanh? Từ đó em có thể rút

ra được bài học gì cho bản thân?

Theo nhà văn, chúng ta phải nhìn nhận

và đánh giá bằng đôi mắt của tình thương

và lòng tin mới thấy hết được bản chất tốtđẹp của họ Đây đúng là một quan điểmtiến bộ, đúng đắn và sâu sắc, đầy tínhnhân văn của nhà văn Triết lí nhân sinhcao đẹp này của nhà văn xuất phát từ lòngyêu thương và trân trọng con người

3 Tìm hiểu về từ tượng hình, từ tượng thanh (20’)

* Từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ: Móm

mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi, xộc xệch,

2 Những từ nào mô phỏng âm thanh của

tự nhiên của con người ?

3 Những từ trên có tác dụng gì trong văn

? Em hiểu thế nào là từ tượng hình, từ

tượng thanh, tác dụng của chúng?

? Lấy ví dụ về từ tượng hình, từ tượng

thanh?

GV: Nhận xét, khái quát

- GV: Giao nhiệm vụ

- HS: Hoạt động cá nhân

? Tìm và phân tích giá trị của từ tượng

hình, từ tượng thanh trong các câu văn

- HS báo cáo, nhận xét, bổ sung

*Từ ngữ mô phỏng âm thanh: hu hu, ư ử.

-Tác dụng: gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể,sinh động, có giá trị biểu cảm cao

* Đặc điểm

=> Từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái, kích thước của sự vật, hiện tượng

tự nhiên và con người là từ tượng hình.

=> Từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, con người là từ tượng thanh.

* Công dụng : + có khả năng gợi tả hình ảnh, âm thanh một cách cụ thể, sinh động, chân thực có giá trị biểu cảm cao

+ Nó giúp cho người đọc, người nghe như nhìn thấy được, nghe thấy được về

sự vật, con người được miêu tả.( từ tượng hình, tượng thanh được dùng trong văn miêu tả tự sự)

* Ví dụ:

-Tượng hình: Khúc khuỷu, ghập ghềnh,lênh khênh

- Tượng thanh: róc rách, leng keng, láchcách, tích tắc

3.Sau khi thêm cụm từ này 2 đv đã liên

kết với nhau như thế nào?

- HS báo cáo, nhận xét, bổ sung

- GV: nhận xét, chốt

? Cụm từ “ trước đó mấy hôm” được gọi

là phương tiện liên kết đoạn Hãy cho

biết tác dụng của việc liên kết đoạn

1 Xác định câu có tác dụng liên kết giữa

* Hì hì: mô phỏng tiếng cười phát ra cảđằng mũi, thường biểu lộ sự thích thú, có

vẻ hiền lành

* Hô hố: cười to , vô ý

Hơ hớ: mô phỏng tiếng cười thoải mái,vui vẻ, không cần che đậy (hơi vô duyên)

4 Liên kết các đoạn văn trong văn bản

- Hai đoạn văn bị đánh đồng về thời gianhiện tại và quá khứ nên gây cảm giác hụthẫng

b- Hai đoạn văn phân định rõ thời gian

hiện tại và qúa khứ nhờ cụm từ

“ trước đó mấy hôm”

-> Tạo ra sự liên kết về hình thức và nội dung, hai đoạn văn trở nên gắn bó chặt chẽ với nhau

-> Làm đoạn văn liền mạch Góp phầnlàm nên tính hoàn chỉnh cho đoạn văn

-> Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản: Thể hiện quan hệ ý nghĩa giữa chúng với nhau

c Cách liên kết các đoạn trong văn bản

VD1

- Sau khâu tìm hiểu: quan hệ liệt kê

- liệt kê: trước hết, đầu tiên, cuối cùng.VD1

- Nhưng: quan hệ tương phản đối lập

- Đối lập: nhưng, trái lại, tuy vậy