MỤC TIÊU BÀI HỌC : - Giúp h/s nắm được những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả trớc khi đi sâu vào một số thao tác chính nhằm tạo lập văn bản miêu tả - Nhận diện đợc những đoạn văn, nh
Trang 1TUẦN 20 Ngày soạn: Ngày dạy:
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
-H/s đọc kĩ văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”
C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra chuẩn bị ở nhà của học sinh
3 Bài mới
- G hướng dẫn H tóm tắt lại đoạn trích
- H tóm tắt G nhận xét góp ý
- G giới thiệu thêm về tác gỉa Tô Hoài và
các chương của tập truyện “Dế Mèn phiêu
lưu kí”
* Xuất xứ: Không cam chịu cảnh sống đơn
điệu, tù túng và nạt nhẽo, Dế Mèn quyết
định ra đi với mục đích mở mang hiểu biết,
tìm ra ý nghĩa cho cuộc sống Tính tình xốc
nổi, lại qúa tự tin, cuộc hành trình mạo
hiểm ấy Dế Mèn gặp rất nhiều khó khăn,
trải qua nhiều vấp váp, sai lầm…Nhưng
cuối cùng Dế Mèn đã thu được những bài
học bổ ích Viết Dế Mèn phiêu lưu kí, nhà
văn Tô Hoài kể lại những cuộc phiêu lưu
đầy sóng gió của Dế Mèn
- Củng cố lại nội dung bài học
? Dế Mèn đã có bài học nào sau lần ở gần
- Trước khi chết Choắt khuyên Mèn bỏ thóihung hăng bậy bạ
- Mèn xót thương Choắt và ân hận vô cùng
về bài học đường đời đầu tiên
2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn:
- Dế Mèn khinh thường Dế Choắt, gây sựvới Cốc gây ra cái chết của Dế Choắt
* Dế Mèn đối với Dế Choắt:
- Gọi Dế Choắt là "chú mày" mặc dù chạctuổi với Choắt;
- Dưới con mắt của Dế Mèn Dế Choắt rấtyếu ớt, xấu xí, lười nhác, đáng khinh
- Rất kiêu căng
Trang 2? Thấy chị Cốc, Mèn đã làm gì? Việc làm
đó đã gây ra hậu qủa gì?
? Lời nói của Mèn có ác ý gì không?
? Việc trêu chị Cốc có phải Mèn đang
? Em thấy tác gỉa đã dùng những câu văn
như thế nào để tạo nên sự thành công của
- Việc trêu chị Cốc không phải dũng cảm
mà ngông cuồng vì nó gây ra hậu quảnghiêm trọng cho DC
- Diễn biến tâm trạng của DM:
+ Sợ hãi khi nghe Cốc mổ DC: "Khiếp nằm
- Bài học đường đời đầu tiên:
Là bài học về tác hại của tính nghịch ranh,ích kỉ, vô tình giết chết DC tội lỗi của
DM thật đáng phê phán nhưng dù sao anh
(Chú ý khung cảnh xung quanh nấm mồ)
* Hình thức:
+ Đoạn văn 5 - 7 câu + Ngồi kể 1 - nhân vật Mèn xưng tôi
Trang 3- Hướng dẫn đọc phân vai 3 nhân vật, chú ý
ngữ điệu từng nhân vật để có giọng đọc phù
Bài 2: Đọc phân vai 3 nhân vật
III- Bài tập bổ sung:
Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em
về nhân vật Dế Mèn
* Ngoại hình:
- Nét đẹp, khoẻ mạnh
* Tính cách:
- Nét chưa đẹp; kiêu căng tự phụ
- Nét đẹp; yêu đời, tự tin - ân hận, sám hối
Trang 4TUẦN 21 Ngày soạn:
Ngày dạy:
LUYỆN TẬP : TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC :
- Giúp h/s nắm được những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả trớc khi đi sâu vào một
số thao tác chính nhằm tạo lập văn bản miêu tả
- Nhận diện đợc những đoạn văn, những bài văn miêu tả
- Hiểu đợc trong những tình huống nào ngời ta sử dụng văn miêu tả
- Giáo dục ý thức sử dụng từ ngữ miêu tả khi tạo lập văn bản
B CHUẨN BỊ
-G/v: Đáp án và những tình huống
-H/s đọc kĩ văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”
C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
? Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học em hãy nhắc lại thế nào là miêu tả
3 Bài mới :G/v giới thiệu : Ở tiểu học và tiết học trước các em đã làm quen với thể
loại văn miêu tả như: tả người , tả đồ vật , tả vật, tả cảnh : Bài học hôm nay giúp các
em ôn lại khái niệm và phương pháp chung làm bài văn tả cảnh
? Trong văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”có
hai đoạn văn miêu tả Dế Mèn và Dế Choắt rất
sinh động Em hãy chỉ ra và đọc lại những đoạn
văn miêu tả đó ?
- Tả Dế Mèn : “Bởi tôi ăn uống ….vuốt râu”
- Tả Dế Choắt : “Cái anh…hang tôi”
* Hai đoạn giúp em nhận ra đặc điểm nổi bật của
hai chú dế
? Những chi tiết và hình ảnh nào giúp em nhận ra
đặc điểm đó ?
- Dế mèn :càng, chân, vuốt, râu ,đầu, cánh, răng
- Dế choắt :người, cánh ,râu…
- Tả bàn, cây bàng, con mèo, em bé, cô giáo
đang chấm bài, tâm trạng vui mừng của bạn khi
được học sinh giỏi, cánh đồng lúa, một buổi lao
I Lí thuyết
*Tìm hiểu chung về văn miêu tả
1, Ví dụ
2, Kết luận Miêu tả là giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự việc , con người, phong cảnh…làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc , người nghe … 3.Các dạng văn miêu tả thường gặp
- Tả đồ vật, loài vật, cây cối
- Tả người: Tả người nói chung, trong trạng thái hoạt động, tâm trạng nhất định
- Tả cảnh: Tả cảnh thiên nhiên, cảnh sinh
Trang 5Cho h/s đọc 3 đoạn văn ?
? Mỗi đoạn văn tái hiện điều gì? Chỉ ra đặc điểm
nổi bật trong từng đoạn
a, Đặc tả chú Dế Mèn ở tuổi thanh niên cường
tráng
b, Hình ảnh chú bé Lượm
c, Cảnh vùng bãi ven hồ ao sau mưa
? Viết đoạn văn tả cảnh mùa đông ?
? Em sẽ cảm nhận bắt đầu bằng hiện tượng nào?
Thời gian miêu tả? Cảnh vật tiêu biểu diểm cho
màu đông?
H/s thực hiện g/v theo dõi
Gọi 2 h/s trình bày , G/v hướng dẫn h/s nhận xét
bổ sung
G/v cho h/s đọc đoạn văn tham khảo : “Lá rụng”
của nhà văn Khái Hưng tr/17/sgk
Gợi ý :mái tóc, vầng trán, đôi lông mày, mắt,
sống mũi gò má ,miệng , …
H/s thực hiện giáo viên theo dõi
? Con chó lông màu gì? Đầu, tai, bụng, chân,
đuôi ra sao? Em đặt tên cho nó không? Bao
Viết đoạn văn tả cảnh mùa đông
Mùa đông lại trở về trên quê hương
em Buổi sáng, sương muối phủ trắng cành cây Xa xa, đám sương mù làm cho bầu trời dường như thấp xuống Gío bấc hun hút thổi Bước ra khỏi phòng, từng cơn gió ùa vào, làm ngời
ta có cảm giác lạnh buốt
Bài 3: Viết đoạn vănTả khuôn mặt mẹ
em
Em rất thích ngắm mẹ, mái tóc gọn gàng để lộ gương mặt hơi dài với đôi
má cao Nổi bật nhất trên khuôn mặt là đôi mắt, đôi mắt đen đen với cái nhìn hiền hậu rất dễ gần gủi, khi em đi học được điểm cao, đôi mắt ấy ánh lên niềm
tự hào và nở nụ cười hiền như muốn chia sẽ với em Ôi! mẹ thật tuyệt.
Bài 4: Viết đọan văn
Tả con chó nhà em
Nhà em có một con chó nó tên là Mi-Na, Mi-Na có lông màu vàng rơm
Nó mới được ba tháng tuổi nên chỉ lớn bằng trái bầu vừa vừa Em ôm gọn nó trong lòng Cái đầu chú cún con nhỏ, đôi tai vểnh và chiếc mồm đen ướt, cái lưỡi hồng hồng Mi-Na tuy nhỏ nhưng thân hình rất cân đối Đám lông trắng
ôm lấy cái ức nở, trông như chiếc yếu trẻ con Bụng nó thon, bốn chân cao và
có móng đeo Cái đuôi xù uốn cong thành một vòng tròn trên lưng nó
4 Củng cố- Hư ớng dẫn
Tập viết đoạn văn tả hình dáng mẹ
Gợi ý: Tả từ hình dáng đến khuôn mặt, trang phục …
Trang 6TUẦN 22 Ngày soạn:
Ngày dạy:
A MỤC TIÊU
Giúp học sinh ôn luyện, củng cố các kiến thức về phó từ
Nắm khái niệm , các loại phó từ và chức năng ngữ pháp của phó từ
Nhận diện phó từ trong câu, đoạn văn
Rèn kĩ năng sử dụng phó từ khi nói và viết đoạn văn
2 Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra bài tập về nhà của học sinh
ý nghĩa cho đt, ttVD: hãy, đừng, chớ…
Phó từ được coi là những từ chỉ có ý nghĩangữ pháp, không có ý nghĩa từ vựng
2, Chức năng ngữ pháp
- Thường làm phụ ngữ trong cụm đt, cụm tt.Chúng không có khả năng làm thành phầnchính của câu
- Dùng phó từ để phân biệt dt với đt, tt.Danh từkhông có khả năng kêt hợp với phó từ
VD: không thể nói: rất hét, đã trẻ hoặc đã áo
3, Các loại phó từ
- Phó từ chỉ thời gian: đã, sẽ, đang, vừa, mới,sắp, từng…
- Phó từ chỉ mức độ: rất, hơi, khá, quá, lắm, cựckì
- Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự: đều, cùng,vẫn, cứ, cũng, còn, nữa…
- Phó từ khẳng định, phủ định: không, chưa,chẳng…
- Phó từ chỉ ý cầu khiến: hãy, đừng, chớ…
- Phó từ chỉ kết quả, hướng: được, ra, vào, lên,xuống…
- Phó từ tần số: thường thường, ít, hiếm…
* Dựa vào vị trí đứng trước, sau đt,tt ta có thểchia làm 2 nhóm:
Trang 7G bổ sung thêm một số kiến thức
mới
G đưa đoạn văn lên bảng phụ:
“ Biển vẫn gào thét Gió vẫn từng
cơn đẩy nước dồn ứ lại rồi đột ngột
dãn ra Con tàu vẫn lặn hụp như con
cá kình giữa muôn nghìn lớp
sóng.Thuyền trưởng Thắng vẫn điềm
tĩnh chỉ huy đoàn tàu vượt cơn lốc
dữ”
Học sinh đọc đoạn văn, xác định yêu
cầu, thảo luận nhóm, trình bày, nhận
xét, Giáo viên chốt
G đưa đoạn văn lên bảng phụ:
“ Thưa anh, em cũng muốn khôn
nhưng không khôn được Đụng đến
việc là em thở rồi không còn hơi sức
đâu mà đào bới nữa Lắm khi em
cũng nghĩ nỗi nhà cửa như thế này
là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức
quá, em đã nghĩ ròng rã hàng mấy
tháng cũng không biết làm thế nào.
Hay là bây giờ em nghĩ thế này…”
Học sinh chơi trò chơi tiếp sức, thời
gian chuẩn bị 1 phút, trong thời gian
2 phút nhóm nào thay nhau viết
đúng, đủ các phó từ trong đoạn
trích-> chiến thắng
Sau khi thời gian kết thúc, Giáo
viên cho học sinh nhận xét, Giáo
viên chốt
Học sinh viết bài trong thời gian 10
phút, đọc, nhận xét, Giáo viên nhận
xét bổ sung
G hướng dẫn H thực hiện Yêu cầu H
dựa vào kiến thức G mới cung cấp
thêm
+ Nhóm phó từ đứng trước động từ, tính từ bổ
sung ý các nghĩa sau: thời gian, mức độ, sự tiếp
diễn tương tự, sự khẳng định, phủ định, cầu khiến…
+ Nhóm phó từ đứng sau động từ, tính từ bổ
sung ý các nghĩa sau: mức độ, khả năng, kết
qủa, chỉ sự hoàn thành,chỉ tình huống, cách thức…
II, Bài tậpBài 1: Xác định phó từ và ý nghĩa của phó từđó
- Vẫn: chỉ sự tiếp diễn của thiên nhiên và sựđiềm tĩnh của thuyền trưởng Thắng-> tính cáchkiên định, không nao núng của người chỉ huy
Bài 2: Tìm phó từ trong đoạn trích sau và xácđịnh ý nghĩa của phó từ đó
- cũng: chỉ sự tiếp diễn tương tự
- không: chỉ ý phủ định
- được : chỉ kết quả
- không( còn đâu): chỉ ý phủ định
- cũng : chỉ sự tiếp diễn tương tự
- đã: chỉ quan hệ thời gian
Trang 8G hướng dẫn H viết đọan văn, gạch
chân các phó từ mà mình sử dụng
- H sinh đọc đoạn văn mình viết, G
góp ý nhận xét
- Cậu đi ngay nhé.
Bài 3: Viết đoạn văn tả cảnh buổi sáng mùa hètrên quê hương em trong đó có sử dụng phó từ
Trang 9TUẦN 23 Ngày soạn:
-H/s đọc kĩ văn bản “Sông nước Cà Mau”
C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra chuẩn bị ở nhà của học sinh
3 Bài mới
- G hướng dẫn H ôn tập lại kiến thức đã học
ở lớp
? Cảnh sông nước Cà Mau được miêu tả
như thế nào qua đoạn trích?
? Để miêu tả tác giả sử dụng chủ yếu các
biện pháp nghệ thuật nào?
? Ý nghĩa chủ yếu được sử dụng trong văn
bản là gì?
- H thực hiện bài tập theo hướng dẫn
? Em có cảm nhận gì về thiên nhiên nơi
đây? (Qua âm thanh, không gian, hệ thống
sông ngòi, đặc biệt là con sông Năm Căn,
rừng đước được mô tả như thế nào?)
I Kiến thức chung
1 Tóm tắt văn bản:
Bài văn miêu tả cảnh quan thiênnhiên sông nước vùng Cà Mau, mảnh đấttận cùng phía Nam của Tổ quốc Cảnh thiênnhiên ở đây thật hoang sơ và hùnh vĩ, đặcbiệt là hình ảnh dòng sông và rừng đước.Cảnh chợ Năm Căn là hình ảnh trù phú, độcđáo, tấp nập về sinh hoạt của con người ởvùng ấy
2 Nghệ thuật:
- Miêu tả từ bao quát đến cụ thể
- Lựa chọn những từ ngữ chính xác; kết hợp các phép tu từ
- Sử dụng ngôn ngữ địa phương
- Kết hợp miêu tả và thuyết minh
3 Ý nghĩa:
- Sông nước Cà Mau là đoạn trích độc đáo và hấp dẫn, thể hiện sự am hiểu,tấm lòng gắn bó của tác giả đối với thiên nhiên
và con người vùng đất Cà Mau
II Bài tập
Bài 1:(trang 23)
* Cảm nhận về vùng đất Cà Mau
- Cảm nhận về thiên nhiên vẻ đẹp hùng vĩđầy sức sống
Trang 10? Hình ảnh chợ Năm Căn ra sao? Có nét gì
độc đáo?
- Dựa vào hướng dẫn H thực hiện đoạn văn
hoàn chỉnh, trình bày trước lớp
? Nói “thoát qua” chứng tỏ con thuyên đã
vượt qua nơi như thế nào?
? Động từ “đổ ra” diễn tả con thuyền ra
sao?
? Với từ “xuôi về” em thấy con thuyền đi
với vận tốc như thế nào?
- H thực hiện bài tập củng cố
?Đoạn trích Sông nước Cà Mau miêu tả
quang cảnh vùng nào?
? Trích từ tác phẩm nào?
? Ấn tượng chung của tác giả về thiên nhiên
Cà Mau như thế nào?
+ Không gian mênh mông trời nước cây látoàn màu xanh thơ mộng
+ Âm thanh rì rào bất tận của tiếng sóng,gió, rừng cây
+ Sông ngòi kênh rạch chi chít: Rạch MáiGiầm, kênh Ba Khía, kênh Bọ Mắt
+Dòng sông Năm Căn; rộng hơn ngànthước, nước đổ ầm ầm ngày đêm, cá bơihàng đàn đen trũi
+ Rừng đước cao ngất như bức trườngthành vô tận
+ Chợ Năm Căn; trù phú, đông vui, tấpnập, thuyền bè san sát, những đống gỗ caonhư núi, bến vận hà nhộn nhịp, những ngôinhà bè ánh đèn măng sông sáng rực
+ Độc đáo; họp trên sông như khu phố nổi, thuyền bán hàng len lỏi, tiếng nói, màu sắc quần áo người bán hàng
Bài 2: Câu 4b (trang 22 SGK)
* Các động từ trong câu: thoát qua, đổ ra,xuôi về
* Không thể thay đổi trình tự các động từ
ấy vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung đặcbiệt là sự diễn tả trạng thái hoạt động củacon thuyền trong mỗi khung cảnh
- Thoát qua; nói con thuyền vượt qua mộtnơi khó khăn nguy hiểm
- Đổ ra; diễn tả con thuyền từ con kênh nhỏ
đổ ra dòng sông lớn
- Xuôi về; diễn tả con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng nước ở nơi dòng sông êm ả.Bài 3: Làm một số bài tập củng cố
Câu 1: Đoạn trích Sông nước Cà Mau
miêu tả quang cảnh vùng cực nam Nam Bộ.Câu 2: Trích từ tác phẩm Đất rừng phương Nam
Câu 3: Ấn tượng chung của tác gỉa về quang cảnh sông nươc Cà Mau là: không
Trang 11gian rộng lớn, sông ngòi kênh rạch chằng chịt, thuyên bè đi lại tấp nập.
Trang 122 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra chuẩn bị ở nhà của học sinh
3.Bài mới
- G gợi ý cho H nhắc lại các kiến thức đã
học
? Thế nào là so sánh?
? Phép so sánh có cấu tạo như thế nào?
(Về mô hình đầy đủ và dạng biến đổi)
? Có mấy kiểu so sánh? Lấy ví dụ
+ So sánh ngang bằng: Cao như núi, dài
như sông
+ So sánh không ngang bằng: Bóng đá
quyến rũ tôi hơn những công thức hóa học
I- Nội dung kiến thức
1 Khái niệm: So sánh là đối chiếu sự
vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác cónét tương đồng làm tăng sức gợi hình, gợicảm cho sự diễn đạt
2 Cấu tạo của phép so sánh:
a Mô hình cấu tạo dạng đầy đủ và điểnhình:
Yếu tố 1 Yếu tố 2 Yếu tố 3 Yếu tố
4
Vế A (sự vật được so sánh)
Phương diện so sánh
Từ so sánh
Vế B(sự vật dùng làm chuẩn so sánh) Mây
Ngôi nhà sàn
trắng dài
như hơn cả
bông tiếng chiêng
b Mô hình dạng biến đổi:
Từ ngữ so sánh lược bớt Đảo vế B lên trước vế A
3 Các kiểu so sánh:
* Có hai kiẻu so sánh
- So sánh ngang bằng được thể hiện bằng
Trang 13? Nêu tác dụng của phép so sánh? Cho ví
dụ
- Công cha như núi thái sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
- Tàu dừa chiếc lược chải vào mây xanh.
(Lược bỏ yếu tố2,3)
- G chép bài tập lên bảng:
Bài 1: Tìm, nêu tác dụng phép so sánh
trong đoạn trích sau: “Dòng sông Năm Căn
mênh mông, nước ầm ầm đỗ ra biển ngày
đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen
trủi nhô lên hục xuống như người bơi ếch
giữa những đầu sóng trắng Thuyền xuôi
giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước,
trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên như
hai dãy trường thành vô tận.”
Bài 2: Trong câu ca dao:
Nhớ ai bồi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa, như ngồi đống than.
- Từ bồi hổi bồi hồi là từ gì?
- Giải nghĩa từ bồi hổi bồi hồi?
- Phân tích cái hay của câu thơ do
phép so sánh đem lại?
Bài 3: Tìm và phân tích loại phép so sánh
a) Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
b) Ta đi tới trên đường ta bước tiếp
Rắn như thép, vững như đồng
Đội ngũ ta trùng trùng điệp điệp
Cao như núi, dài như sông
Chí ta lớn như biển đông trước mặt
c) Đất nước
Của những người con gái con trai
Đẹp như hoa hồng cứng hơn sắt thép
các từ so sánh: là, như, y như, tựa như,
giống như bao nhiêu-bấy nhiêu
So sánh hơn kém (không ngang bằng)
được thể hiện bằng các từ so sánh: hơn,
hơn là, kém, kém gì
4 Tác dụng của so sánh:
- Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinhđộng giúp người đọc, người nghe dễ hìnhdung về sự vật, sự việc
- Tạo ra những lối nói hàm súc, giúpngười đọc dễ nắm bắt tư tưởng tình cảm tácgiả gửi gắm
II Bài tập Bài 1:
- Đoạn trích trên có ba phép so sánh, dấu
hiệu của các phép so sánh là từ như.
- Tác dụng của các phép so sánh làm cho đoạn văn có hìng ảnh cụ thể gợi cảm, nhờ
có phép so sánh để kích thích trí tưởng tượng mà sông nước Cà Mau hiện lên trong
ta như một bức tranh có đầy đủ hình ảnh trên bờ, dưới nước
Bài 2:
- Đây là từ láy chỉ mức độ cao
- Giải nghĩa: trạng thái có cảm xúc, ý nghĩ
cứ trở đi trở lại trong cơ thể con người
- Trạng thái mơ hồ, trừu tượng chỉ được bộc
lộ bằng cách đưa ra hình ảnh cụ thể: đứng đống lửa, ngồi đống than để người khác hiểu được cái mình muốn nói một cách dễ dàng Hình ảnh so sánh có tính chất phóng đại nên rất gợi cảm
Bài 3:
* Phân tích tác dụng của phép so sánha) Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
So sánh không ngang bằngb) Rắn như thép ngang bằng Vững như đồng
Đội ngũ cao như núi, dài nhưsông
→ ngang bằngc) Đẹp như hoa hồng → ngang bằng
Trang 14- Tìm các biện pháp so sánh trong văn bản
"Bài học đường đời đầu tiên"
Cứng hơn sắt thép → không ngang bằng
Bài 4: Phép so sánh trong bài "Bài học đường
đời đầu tiên"
- Những ngọn cỏ gẫy rạp y như có nhát daovừa hạ qua
- Hai cái răng đen nhánh n… như hai lưỡikiếm máy
- Cái anh Dế Choắt… như gã nghiện
- Đã thanh niên…như người cởi trần
- Mỏ Cốc như cái dùi sắt
- Chị mới trợn tròn mắt giương cánh lên như sắp đánh nhau
4.Củng cố hướng dẫn
- Xem lại các bài tập và lí thuyết
- Tập lấy ví dụ các biện pháp so sánh
Trang 15TUẦN 25 Ngày soạn:
Ngày dạy:
LUYỆN TẬP : QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH
VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ.
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Thấy được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét trong vănmiêu tả
- Biết cách vận dụng các yếu tố này trong khi viết bài văn miêu tả
- Rèn kĩ năng sử dụng yếu tố tưởng tượng so sánh nhận xét trong văn miêu tả
- Giáo dục lòng yêu thiên nhiên yêu đất nước ,yêu con người ,yêu cuộc sống , yêu vănhọc
B CHUẨN BỊ
- Giáo viên: SGK, SGV, Sách tham khảo, soạn bài, bảng phụ…
- Học sinh: Ôn bài
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài
? Thế nào là văn miêu tả?
? Yêu cầu đối với người víêt văn miêu tả?
3: Bài mới :
Giáo viên giới thiệu :
Yêu cầu quan trọng đối với người viết văn miêu tả là phải quan sát kĩ để tìm ra nhữngđặc điểm nổi bật của người, cảnh…Song bên cạnh năng lực quan sát, người viết văn miêu
tả cần phải biết tưởng tượng, so sánh và nhận xét.Để thực hiện tốt yêu cầu này chúng ta đivào nội dung bài học hôm nay
HS đọc 3 đoạn trong SGK/ tr /27
? Mỗi đoạn văn giúp em hình dung được những đặc điểm
nổi bật gì của sự vật và phong cảnh được miêu tả ?
- Đoạn 1: Tái hiện h/ả ốm yếu tội nghiệp của chú Dế
Choắt
- Đoạn 2: Đặc tả quang cảnh vừa đẹp , thơ mộng, vừa
mênh mông, hùng vĩ của sông nước Cà Mau
- Đoạn 3: Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo mùa
xuân
GV: Những đoạn văn trên đều là văn miêu tả
? Nhắc lại thế nào là văn miêu tả?
? Những đặc điểm nổi bật đó thể hiện ở những từ ngữ và
hình ảnh nào?
I Nội dung ôn luyện 1,Quan sát, tưởng tượng, so
sánh và nhận xét trong vănmiêu tả:
a, Ví dụ
- Giúp người đọc ngườinghe hình dung đặc điểmnổi bật của sự vật, sự việccon người và phong cảnh
Trang 16- Đoạn 1: người gầy gò , dài lêu nghêu,cánh ngắn củn,
hở,càng bè bè , nặng nề, xấu,…
- Đoạn 2 :
+ Cảnh đẹp thơ mộng :từ đầu đoạn ->gió muối
+Cảnh mênh mông hùng vĩ : Đoạn còn lại
- Đoạn 3 :
+ Cây gạo sừng sững như tháp đèn khổng lồ, hàng ngàn
bông hoa là hàng ngàn ngọn lửa hồng tươi, hàng ngàn búp
nõn là hàng ngàn ánh nến trong xanh, lóng lánh lung linh
+ Chim:chào mào ,sáo sậu, sáo đen, ríu rít,đàn đàn lũ lũ
….trò chuyện ,trêu ghẹo và tranh cãi nhau ồn mà vui
? Nhận xét từ ngữ, hình ảnh được sử dụng?
? Để tả được người viết có những năng lực quan sát nào ?
.? Tìm những câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong
mỗi đoạn Sự tưởng tượng, so sánh có gì độc đáo?
- Như gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặc áo
gi lê
- Như mạng nhện, như tháp, như người bơi ếch
- Như tháp đèn, như ngọn nến xanh
Các hình ảnh rất đặc sắc vì nó thể hiện đúng hơn, rõ hơn
về đối tượng và gây bất ngờ lí thú cho người đọc
* Cho h/s đọc đoạn văn của Đoàn Giỏi tr/28/mục 3/
sgk ?
? Tìm những từ bị lược bỏ và so sánh ?
- ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như người bơi ếch ,
như hai dãy trường thành vô tận
- Những chữ đó làm nổi bật đặc điểm tiêu biểu của sự vật
giúp vật được miêu tả sinh động
- Đoạn văn không có những từ miêu tả, hình ảnh so sánh
chỉ là đoạn văn tự sự thông thường
GV: Chính nhờ sự tưởng tượng, so sánh độc đáo ấy mà
đặc điểm tiêu biểu của sự vật nổi bật hơn
?Văn miêu tả giúp ta hiểu điều gì?
? Để làm tốt bài văn miêu tả ta phải làm gì?
- Ta phải biết quan sát, rồi từ đó nhận xét, liên tưởng,
tượng, ví von, so sánh…để làm nổi bật lên những đặc
điểm tiêu biểu của sự vật
• H/s thực hiện ,g/v theo dõi
• Yêu cầu :
+ Ấn tượng ban đầu của t/g về vùng Cà Mau là không gian
rộng lớn mênh mông, sông ngòi kênh rặch bủa giăng chi
chít và tất cả được bao trùm trong màu xanh của trời nước,
- Từ ngữ chính xác, giàuchất gợi Hình ảnh chọn lọc,tiêu biểu
- Quan sát tưởng tượng, sosánh và nhận xét
b, Kết luận àVăn miêu tả giúp ta hìnhdung được đặc điểm nổi bậtcủa sự vật
II Luyện tập
Bài 1:Dựa vào văn bản
“Sông nước Cà Mau” Hãy
tả lại cảnh sông nước CàMau bằng lời văn của em
Trang 17của rừng cây
+ Để làm nổi bật ấn tượng trên t/g đã tập trung miêu tả
khung cảnh thiên nhiên qua sự cảm nhận của thị giác và
thính giác đặc biệt là cảm giác về màu xanh bao trùm và
tiếng rì rào bất tận của rừng cây của sóng và gió
+ Để thể hiện nội dung trên người viết phải có cái nhìn
tinh tế, có óc quan sát ,liên tưởng, tưởng tượng và đặc biệt
biết sử dụng tốt các biện pháp nghệ thuật như so sánh ,
dùng từ đặc tả, gợi tả …
4.Củng cố – Hướng dẫn
? Muốn làm được bài văn miêu tả người ta phải làm gì?
- Về nhà viết thành bài hoàn chỉnh :Tả cảnh sông nước Cà Mau bằng lời văn của em
Trang 18TUẦN 26 Ngày soạn: Ngày dạy:
Ôn tập văn bản: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
VƯỢT THÁC
A MỤC TIÊU
- Học sinh hiểu sâu hơn về nội dung và nghệ thuật văn bản
- Rèn kỹ năng cảm thụ văn bản truyện
B CHUẨN BỊ
- Giáo viên: SGK, SGV, Sách tham khảo, soạn bài, bảng phụ…
- Học sinh: Ôn bài
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
I- Nội dung kiến thức:
A Bức tranh của em gái tôi:
1 Tóm tắt văn bản:
Em gái tôi tên là Kiều Phương nhưng tôi hay gọi
nó là Mèo Mèo bí mật tự chế ra những lọ phẩm màu
để vẽ Chú Tiến Lê, một họa sĩ đến chơi mới phát hiện ra tranh của Mèo vẽ rất đẹp Cả nhà vui mừng , tạo điều kiện cho Mèo phát triển tài năng , chỉ có tôi
Trang 19- GV yêu cầu HS nêu nội dung và
HS viết đoạn văn
* Bài văn miêu tả cảnh dòng sông Thu Bồn và
cảnh hai bên bờ sông theo hành trình của con thuyền qua những vùng địa hình khác nhau: đoạn sông phẳnglặng trước khi đến chân thác; đoạn sông có nhiều thác
dữ và đoạn sông đã qua thác dữ Bằng việc tập trung vào cảnh vượt thác tác giả làm nổi bật vẻ hùng hùng dũng và sức mạnh của nhân vật dượng Hương Thư trên nền cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ
- Các chi tiết miêu tả đặc sắc, chọn lọc
- Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm và gợinhiều liên tưởng
3 Ý nghĩa:
- Vượt thác là bài ca về thiên nhiên, đất nước quê hương,
về lao động; từ đó đã kín đáo nói lên tình yêu đất nước, dântộc của nhà văn
II- Bài tập mẫu:
Bài tập 1: Thuật lại tâm trạng của người anh trong
truyện Bức tranh của em gái tôi
Bài tập 2: Tìm những nét đặc sắc của phong cảnh
thiên nhiên được miêu tả ở bài "sông nước và trượt thác"
1 Sông nước Cà Mau
- Sông ngòi dày đặc chi chít
- Bao trùm là màu xanh
- Tiếng rì rào bất tận của rừng cây sóng biển
→ Cảnh thơ mộng hoang sơ, đầy sức sống
Bài tập 1:Viết đoạn văn miêu tả lại hình ảnh hai
anh em Kiều Phương trong truyện Bức tranh của em gái tôi
Bài tập 2: Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về
nhân vật dượng Hương Thư
4.Củng cố Hướng dẫn:
- GV cho HS thực hành lần lược các bài tập
- Nắm vững nội dung bài học; Làm hoàn chỉnh bài tập.