Gần đây việc bổ sung kinetin và nước dừa vào môi trường nuôi cấy tỏ ra hiệu quả trong nhân nhanh protocorm và phát sinh chồi từ protocorm ở một số loài lan rừng đặc biệt là các loài thu[r]
Trang 1Nhân nhanh in vitro lan Hoàng thảo Ý ngọc (Dendrobium transparens Wall ex Lindl)
La Việt Hồng1,*, Nguyễn Nguyệt Quỳnh1 , Đào Văn Kiên 1,2, Chu Hoàng Hà2
1 Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 * Email: info@123doc.org
2 Viện Công nghệ sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Tóm tắt: Trong nghiên cứu này, quy trình nhân giống in vitro lan Hoàng thảo ý ngọc đã được xây
dựng Kết quả nghiên cứu cho thấy, môi trường nuôi cấy MS+30 g/l saccharose+8 g/l agar có bổ sung kinetin 0,3 hoặc 0,5 mg/l là thích hợp để nhân nhanh protocorm Môi trường MS+30 g/l
saccharose+8g/l agar có bổ sung 10% nước dừa là thích hợp nhất để phát triển chồi in vitro từ
protocorm Môi trường MS+30 g/l saccharose+8g/l agar có bổ sung 0,5 mg/l kinetin là thích hợp nhất để nhân nhanh chồi in vitro với hệ số nhân cao nhất là 6,33 sau 8 tuần nuôi cấy Môi trường MS+30 g/l saccharose+8 g/l agar có bổ sung 0,3 mg/l IAA là môi trường tạo rễ tốt nhất (số
rễ/chồi 4,80; chiều dài rễ: 2,07 cm) sau 6 tuần Cây in vitro hoàn chỉnh được rèn luyện trên giá
thể xơ dừa, sau 4 tuần theo dõi, cây đã hình thành rễ mới và chồi mới, tỷ lệ sống đạt 85%
Từ khoá: cấy mô, hoàng thảo, in vitro, nhân nhanh, tái sinh
1 Mở đầu
Chi Dendrobium thuộc họ Phong lan
(Orchidaceae), chi này có khoảng 1200-1500
loài phân bố rộng khắp ở Châu Á, Bắc Australia
và New Zealand [1] Các loài thuộc chi này
sinh trưởng nhanh, dễ dàng tái sinh thế hệ mới,
hoa đẹp, ra hoa quanh năm [2] Ngoài giá trị
thương mại, một số loài lan thuộc chi
Dendrobium còn là thành phần của các bài
thuốc truyền thống ở Trung Quốc và Ấn Độ [3]
Trong số các loài thuộc chi Dendrobium, lan
Hoàng thảo Ý ngọc (Dendrobium transparens
Wall ex Lindl) là loài có hoa đẹp, chùm hoa
dài, kích thước hoa trung bình, hoa có màu
trắng là chủ yếu và một ít màu tím ở phần gần
lá đài Lan Hoàng thảo Ý ngọc thường được
nhân vô tính bằng cách tách thân, tuy nhiên hệ
số nhân không cao thường dao động 2-4
cây/năm [4]
Trong tự nhiên, các loài lan sinh trưởng
chậm, tái sinh chủ yếu bằng hạt Tuy nhiên, khả
năng nảy mầm tự nhiên của hạt lan là cực kì
thấp, chỉ chiếm từ 2-5% [5]
Vi nhân giống đã được áp dụng để nhân
nhanh một số loài lan thuộc chi Dendrobium như D primulinum Lindl [6], D nobile [7], [8],
D.anosmum [9], D.officinale [10] Trên đối
tượng lan Hoàng thảo Ý ngọc (D transparens),
mới chỉ có rất ít công trình nghiên cứu nhân từ giả hành [4], nhân từ hạt [11] Tại Việt Nam,
đến nay chưa có công bố nhân giống in vitro
cây lan Hoàng thảo Ý ngọc
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu xây dựng quy trình nhân
giống in vitro hoàn chỉnh cho loài lan Hoàng
thảo ý ngọc nhằm cung cấp số lượng lớn cây lan giống chất lượng cao cho nghiên cứu và sản xuất
2 Vật liệu và phương pháp
Vật liệu
Mẫu lan được thu thập tại Trạm Đa dạng Sinh học Mê Linh (xã Ngọc Thanh, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc)
Phương pháp
Trang 2Quả lan được khử trùng sơ bộ bằng cồn
70% trong 2 phút, lắc trong nước javel 5%
trong 10 phút Sau đó bổ dọc quả, lấy hạt đặt
vào đĩa petri sạch, khử trùng bề mặt bằng khí
clo (100 ml NaClO+3,3 ml HCl đặc) trong 2
giờ, hạt được gieo lên môi trường MS Sau 8-10
tuần hạt nảy mầm được sử dụng làm nguyên
liệu cho thí nghiệm nhận dạng loài và nhân
nhanh bằng kỹ thuật nuôi cấy mô
Các thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn
toàn ngẫu nhiên với 3 lần nhắc lại, gồm:
Nhân nhanh protocorm và phát sinh chồi từ
protocorm: sử dụng hạt lan nảy mầm sau 10
tuần nuôi cấy trên môi trường MS (Murasige và
Skoog, 1962) có bổ sung thêm chất điều hoà
sinh trưởng kinetin (KIN) (0,0; 0,3; 0,5; 0,7
mg/l) để nghiên cứu khả năng nhân nhanh
protocorm Theo dõi chỉ tiêu: đường kính cụm
protocorm (cm), số protocorm/cụm sau 10 tuần
nuôi cấy Sử dụng protocorm từ thí nghiệm trên
để nuôi cấy trên môi trường MS có bổ sung
thêm nước dừa (ND): 0%; 5%; 10%; 15%; 20%
(v/v) để nghiên cứu khả năng tạo chồi in vitro
từ protocorm Theo dõi tỷ lệ phần trăm tạo chồi
sau 10 tuần nuôi cấy
Nhân nhanh chồi in vitro: sử dụng chồi in
vitro 10 tuần tuổi nuôi cấy trên môi trường MS
có bổ sung riêng rẽ các chất điều tiết sinh
trưởng thuộc nhóm KIN và BAP: 0,0; 0,5; 1,0;
1,5; 2,0 (mg/l) và môi trường cơ bản MS bổ
sung tổ hợp BAP (0,5-2,0 mg/l) kết hợp NAA
0,2 mg/l Theo dõi số chồi/mẫu, số lá/chồi và
chiều cao chồi (cm) sau 8 tuần nuôi cấy
Tạo rễ- hình thành cây in vitro hoàn chỉnh:
Chồi in vitro 2 tháng tuổi có chiều cao 4-5 cm
được nuôi cấy trên môi trường MS có bổ sung
NAA (0,3; 0,5; 0,7 mg/l) hoặc IAA (0,3; 0,5;
0,7 mg/l) để khảo sát khả năng tạo rễ in vitro
Theo dõi tỷ lệ tạo rễ (%), số rễ/chồi và chiều
dài rễ (cm) sau 6 tuần nuôi cấy
Rèn luyện cây in vitro thích nghi với điều
kiện tự nhiên: Cây D transparens hoàn chỉnh
được đưa vào rèn luyện thích nghi với điều kiện
tự nhiên trên các giá thể xơ dừa đã được xử lý
Phương pháp phân tích thống kê: Số liệu
được thu thập và xử lí thống kê bằng chương trình Excel 2010 [12]
3 Kết quả và thảo luận
Nhân nhanh protocorm và phát sinh chồi
từ protocorm
Trong tự nhiên, hạt lan nảy mầm nhờ sự cộng sinh với nấm rễ, nấm rễ cung cấp nitơ, cacbon và photpho giúp hạt lan nảy mầm [13] Hạt lan nảy mầm có thể sản xuất ra một khối tế bào chưa phân hoá rõ ràng được gọi là
protocorm Tất cả những protocorm này sẽ tiếp tục phát triển trong nhiều tuần, nhiều tháng hay thậm chí nhiều năm phụ thuộc vào từng loài cho đến khi đủ lớn để tạo lá và rễ [14] Gần đây việc bổ sung kinetin và nước dừa vào môi trường nuôi cấy tỏ ra hiệu quả trong nhân nhanh protocorm và phát sinh chồi từ protocorm ở một
số loài lan rừng đặc biệt là các loài thuộc chi
Dendrobium [15].
Nhân nhanh protocorm: Khi bổ sung
kinetin vào môi trường nuôi cấy, kết quả nghiên cứu sau 8 tuần cho thấy kinetin có tác dụng tích
cực đến sự hình thành protocorm của D
transparens Tại Bảng 3.1, các công thức thí
nghiệm đều có sự khác biệt rõ rệt Trong đó protocorm được nuôi cấy trên môi trường MS
có bổ sung kinetin 0,3 và 0,5 mg/l (Hình 3.1 a,b), cho đường kính cụm protocorm và số protocorm/cụm cao nhất Cụ thể đường kính cụm protocorm lần lượt là 2,55 và 2,08 (cm), số lượng protocorm/cụm lần lượt là 254,67 và 208,0 Nguyễn Văn Song và cs (2011) khi nghiên cứu sự phát sinh protocorm của
Dendrobium chryxotoxum cho rằng BAP có tác
dụng nhất định trong sự hình thành protocorm
và đưa ra kết luận nồng độ 2,0 mg/l BAP là thích hợp nhất để phát sinh protocorm với số protocorm trung bình đạt được cao nhất là 4,33 [15] Như vậy, cytokinin có ảnh hưởng nhất định đến sự hình thành protocorm của
Dendrobium Tuy nhiên hiệu quả thay đổi ở các
loài khác nhau
Bảng 3.1 Ảnh hưởng của kinetin đến khả năng nhân nhanh protocorm của loài D transparens
Trang 3thức Kinetin
Đường kính cụm(cm) Số lượng protocorm/cụm Ngày cấy mẫu Sau cấy 10 tuần Ngày cấy mẫu Sau cấy 10 tuần
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05
Hình 3.1 Protocorm và chồi phát sinh từ protocorm của D transparens (a,b) Protocorm trên môi trường MS +(0,3;0,5 mg/l)Kinetin.
(c,d) chồi phát sinh từ protocorm trên môi trường MS + 10% ND.
Phát sinh chồi từ protocorm: Theo Molnar
et al (2011), trong nước dừa có chứa rất nhiều
amino acid, các acid hữu cơ, vitamin, các chất
điều hoà sinh trưởng, muối khoáng và các chất
khác chưa xác định [16] Trong nuôi cấy mô
nước dừa có tác dụng rất tốt đối với sự phát
triển của mẫu cấy Trong nghiên cứu này, chúng tôi tiến hành bổ sung nước dừa với các nồng độ khác nhau vào môi trường nuôi cấy để khảo sát khả năng phát sinh chồi từ protocorm
của D transparens Kết quả nghiên cứu được
thể hiện ở Bảng 3.2
Bảng 3.2 Ảnh hưởng của nước dừa đến khả năng tạo chồi từ protocorm của D transparens
Công thức Tổng mẫu cấy (protocorm) Số mẫu tạo chồi Tỷ lệ tạo chồi(%)
Trang 4CT4: ĐC+ 15% ND 30 10,6 35,56
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05.
Bảng 3.2 cho thấy việc bổ sung thêm nước
dừa vào môi trường nuôi cấy đã kích thích sự
phát sinh mạnh mẽ của khối protocorm theo
hướng tạo thành chồi Nước dừa có tác dụng rõ
rệt đến sự phát triển chồi từ protocorm so với
môi trường đối chứng Tỷ lệ tạo chồi cao nhất
là 79,89% (Hình 3.1 c,d) ở CT3 (ĐC+10%ND)
Tuy nhiên nếu tăng nồng độ nước dừa thì tỷ lệ
tạo chồi lại giảm xuống Do đó, môi trường
MS+10%ND là môi trường tốt nhất cho quá
trình phát sinh chồi từ protocorm của giống lan
nghiên cứu Nhóm nghiên cứu của Nguyễn Văn Song (2011) khi nghiên cứu khả năng phát triển
của chồi từ protocorm loài Dendrobium
chryxotoxum đã đi đến kết luận môi trường
chứa KIN 1,0 mg/l là môi trường tốt nhất cho
sự phát sinh chồi từ protocorm của loài lan nghiên cứu với 3,16 chồi/protocorm [15] Như vậy việc bổ sung chất điều hoà sinh trưởng vào môi trường nuôi cấy có ảnh hưởng đến hiệu quả phát sinh chồi từ protocorm của các loài thuộc
chi Dendrobium.
Nhân nhanh chồi in vitro
Hình 3.2 Chồi in vitro của D transparens sau 8 tuần nuôi cấy (a) Môi trường MS bổsung 0,5 mg/l KIN, (b) Môi trường MS bổ sung 1,5 mg/l KIN, (c) Môi trường MS
bổ sung 1,5 mg/l BAP + 0,2 mg/l NAA, (d) Môi trường MS bổ sung 2,0 mg/l BAP,(e) Môi trường MS bổ sung 1,5
mg/l BAP, (f) Môi trường MS bổ sung 0,5 mg/l BAP.
Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng
KIN, BAP và tổ hợp BAP kết hợp NAA với các
nồng độ khác nhau để khảo sát khả năng nhân
chồi in vitro của D transparens.
Ảnh hưởng của KIN lên khả năng nhân
chồi in vitro:
Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của KIN
(0,5-2,0 mg/l) lên khả năng nhân chồi in vitro
của D transparens được trình bày ở Bảng 3.3,
Hình 3.2 a,b, cho thấy, môi trường có nồng độ
0,5 mg/l KIN có ảnh hưởng tốt nhất đến khả năng nhân chồi, số chồi đạt được là 6,33 chồi/mẫu, số lá đạt được là 5,00 lá/chồi, chiều cao chồi đạt 3,37 cm, chồi có màu xanh, thân
to, phát triển tốt, lá có kích thước dài…(Hình 3.2 a) Khi nồng độ KIN tiếp tục tăng số chồi tạo thành có xu hướng giảm đi điều đó chứng tỏ
ở nồng độ cao KIN đã ức chế sự hình thành chồi mới Babu et al (2003) cũng nhận thấy trong các môi trường có nồng độ cytokinin cao
số chồi đạt được giảm, khả năng hình thành
Trang 5cụm chồi kém [17] Điều này cũng phù hợp với
nhận định của Rayle et al., (1982) là cytokinin
cản sự kéo dài của thân [18]
Bảng 3.3 Ảnh hưởng của KIN lên khả năng nhân chồi của D transparens sau 8 tuần nuôi cấy
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05.
Ảnh hưởng của BAP lên khả năng nhân chồi: BAP là chất điều hòa sinh trưởng được sử dụng phổ biến trong nhân nhanh chồi Việc bổ sung BAP vào môi trường nuôi cấy không những làm tăng kích thước của tế bào mà nó còn kích thích quá trình trao đổi chất [19] Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng
của BAP (0,5-2,0 mg/l) lên khả năng nhân chồi của D transparens được trình bày ở Bảng 3.4, Hình
d,e,f
Bảng 3.4 Ảnh hưởng của BAP lên khả năng nhân chồi của D transparens sau 8 tuần nuôi cấy
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05.
Kết quả cho thấy, BAP đã kích thích sự
hình thành chồi trong đó môi trường có nồng độ
2,0 mg/l BAP có ảnh hưởng tốt nhất đến khả
năng nhân nhanh chồi in vitro của D
transparens Ở nồng độ 2,0 mg/l số chồi đạt
được cao nhất (5,67 chồi/mẫu) (Hình 3.2 d),
trong khi công thức đối chứng chỉ đạt 3,00 chồi/
mẫu Khi bổ sung BAP nồng độ từ 0,5-2,0 mg/l
quan sát thấy sự sinh trưởng và phát triển của
chồi có sự thay đổi Chiều cao của chồi đạt
được tốt nhất là 2,70 cm ở nồng độ 0,5 mg/l
BAP (Hình 3.2 f)
Như vậy, khi nghiên cứu ảnh hưởng của
BAP (0,5-2,0 mg/l) đến khả năng nhân chồi in
vitrocủa D transparens chúng tôi đi đến kết
luận 2,0 mg/l BAP là môi trường cho hệ số nhân chồi cao nhất với 5,67 chồi/mẫu Còn với nồng độ 0,5 mg/l thì chồi đạt được chiều cao tốt nhất 2,70 cm Kết quả này cũng tương tự như kết quả nghiên cứu của Fangmuang&
Kongbangkerd (2012) khi nghiên cứu ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng đến loài
D Lamellatum Lindl [20] và nghiên cứu ảnh
hưởng của BAP tới quá trình nhân nhanh chồi
Trang 6D Anosmum từ chồi bất định của Ngô Thị
Nguyệt (2013) [21]
Ảnh hưởng của BAP kết hợp NAA lên khả
năng nhân chồi: Các chồi của D transparens
được cấy lên môi trường cơ bản MS bổ sung BAP (0,5-2,0 mg/l) kết hợp với 0,2 mg/l NAA
để thăm dò khả năng nhân nhanh chồi in vitro
Kết quả sau 8 tuần nuôi cấy được trình bày ở Bảng 3.5, Hình 3.2 c
Bảng 3.5 Ảnh hưởng của BAP kết hợp NAA lên khả năng nhân chồi của D transparens sau 8 tuần nuôi cấy
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05
Kết quả tại Bảng 3.5 cho thấy khi bổ sung
thêm NAA vào môi trường, sự có mặt của
auxin đã ảnh hưởng đến sự tích luỹ cytokinin,
do đó hoạt tính của BAP yếu hơn nên số lượng
chồi cũng giảm theo Cụ thể hệ số nhân nhanh
chồi cao nhất đạt 4,67 chồi/mẫu ở môi trường
bổ sung 1,5 mg/l BAP kết hợp 0,2 mg/l NAA
(Hình 3.2 c) trong khi đó ở môi trường chỉ bổ
sung 2,0 mg/l BAP hệ số nhân chồi cao nhất
đạt 5,67 chồi/mẫu Điều này cũng đúng với
nhận định của Gaspar et al (1996) là auxin có
thể ức chế sự tích luỹ cytokinin [22]
Tạo rễ- hình thành cây in vitro hoàn chỉnh: auxin được dùng rộng rãi trong nuôi cấy
mô và tế bào thực vật là NAA và IAA Để tăng khả năng ra rễ cho chồi giống lan nghiên cứu
chúng tôi đã tiến hành lấy chồi của D
transparens thu được từ các thí nghiệm trên
tách riêng lẻ và cấy lên môi trường cơ bản MS
bổ sung NAA (0,3; 0,5; 0,7 mg/l) và IAA (0,3;
0,5; 0,7 mg/l) để khảo sát khả năng tạo rễ in
vitro.
Hình 3.3 Ảnh hưởng của NAA và IAA đến khả năng tạo rễ in vitro D transparens sau 6 tuần nuôi cấy (A) Đối chứng, (B,C,D) Môi trường MS bổ sung (0,3;0,5;0,7) mg/l NAA, (E,G,H) Môi trường MS bổ sung
(0,3;0,5;0,7) mg/l IAA
Ảnh hưởng của NAA đến khả năng tạo rễ:
Kết quả ảnh hưởng của NAA đến khả năng tạo
rễ của D transparens được trình bày tại Bảng
3.6 và Hình 3.3 b, c, d cho thấy, môi trường bổ
Trang 7sung 0,5 mg/l NAA là môi trường thích hợp
nhất cho quá trình hình thành rễ của D
transparens với trung bình là 5,20 rễ/chồi (Hình
3.3 c); còn chiều dài rễ đạt giá trị lớn nhất 1,23
cm ở nồng độ 0,3 mg/l (Hình 3.3 b) Ở các chồi
này rễ phát triển gần như hoàn chỉnh giống với
rễ lan ngoài tự nhiên, rễ có kích thước lớn, màu xanh Khi tăng nồng độ lên 0,7 mg/l NAA chúng tôi nhận thấy quá trình phát triển của rễ
bị ức chế dẫn đến sự hình thành rễ ít hơn, rễ có kích thước nhỏ và ngắn
Bảng 3.6 Ảnh hưởng NAA đến khả năng tạo rễ in vitro của D transparens sau 6 tuần nuôi cấy
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05.
Ảnh hưởng của IAA đến khả năng tạo rễ:
Kết quả ảnh hưởng của IAA đến khả năng tạo
rễ in vitro của D transparens được trình bày ở
Bảng 3.7, Hình 3.3 e, g, h cho thấy môi trường
bổ sung 0,3mg/l IAA là môi trường thích hợp
cho quá trình hình thành rễ của D transparens
với trung bình là 4,80 rễ/chồi; cũng với nồng độ
0,3 mg/l IAA chiều dài rễ đạt giá trị lớn nhất
2,07 cm.Khi tăng nồng độ lên 0,7 mg/l IAA quá
trình phát triển của rễ bị ức chế dẫn đến sự hình
thành rễ ít hơn, rễ có kích thước nhỏ và ngắn Như vậy ta có thể thấy IAA 0,3 mg/l là môi
trường thích hợp nhất để tạo rễ cho chồi in vitro của D transparens Parthibhan (2015) khi nghiên cứu về Dendrobium aqueum cho rằng
môi trường 1/2MS+IBA 5 mg/l là môi trường
thích hợp nhất để tạo rễ cho chồi in vitro với số rễ/chồi cao nhất đạt 8,75 còn chiều dài rễ in
vitro tốt nhất ở môi trường 1/2MS+NAA 7 mg/l
[3]
Bảng 3.7 Ảnh hưởng của IAA đến khả năng tạo rễin vitro D transparens sau 6 tuần nuôi cấy
Các chữ cái khác nhau trong cùng một cột thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa α = 0,05.
Rèn luyện cây in vitro thích nghi với điều
kiện tự nhiên
Tiến hành chuyển cây con ra khỏi bình nuôi
cấy, rửa sạch môi trường,cắt ngắn những rễ quá
dài hoặc dập nát Ngâm cây con vào dung dịch
thuốc diệt nấm VIDOC 30BTN loãng với nồng
độ 1% trong 5 phút Cây con được trồng trên giá thể xơ dừa miếng cắt nhỏ Theo dõi sự sinh
trưởng và phát triển của cây D transparens con
30 ngày sau in vitro Kết quả sau 30 ngày cây
con bắt đầu hình thành rễ mới, tạo thêm chồi mới, tỷ lệ sống cao, đạt 85% (Hình 3.4 a, b, c, d)
Trang 8Hình 3.4 Rèn luyện cây D transparens in vitro ngoài tự nhiên (a,b) D transparens 4 tuần tuổi, (c,d) D transparens 1 tuần tuổi
KẾT LUẬN
Quy trình nhân giống in vitro lan Hoàng
thảo ý ngọc đã được xây dựng: (i) Môi trường
MS, 30g saccharose và 8g/l agar có bổ sung
0,3-0,5 mg/l Kinetin thích hợp cho quá trình
nhân nhanh protocorm (ii) Môi trường MS, 30g
saccharose và 8g/l agar có bổ sung 10% nước
dừa (ND) thích hợp nhất để tạo chồi in vitro từ
protocorm (iii) Môi trường MS, 30g saccharose
và 8g/l agar có bổ sung 0,5 mg/l Kinetin là
thích hợp nhất để nhân nhanh chồi in vitro với
hệ số nhân cao nhất là 6,33 sau 8 tuần nuôi cấy
(iv) Môi trường MS, 30g saccharose và 8g/l
agar có bổ sung 0,3 mg/l IAA là môi trường tạo
rễ tốt nhất (số rễ/chồi 4,80; chiều dài rễ: 2,07
cm) sau 6 tuần (v) Cây rèn luyện được trồng
trên giá thể xơ dừa cho tỷ lệ sống sót cao
(85%)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Jin X.H, Chen S, Luo Y 2009
Taxonomic revision of Dendrobium
moniliforme complex (Orchidaceae).
Sci Hortic 120:143-145.
2 Adams P 2011 Systematics of
Dendrobiinae (Orchidaceae), with
special reference to Australian taxa
Botanical Journal of the Linnean
Society 166:105-126.
3 Parthibhan S, Rao M.V, Kumar T.S
2015 In vitro regeneration from protocorms in Dendrobium aqueum Lindley-An imperiled orchid Journal
of Genetic Engineering and Biotechnology 13:227-233
4 Sunitibala H, Kishor R 2009
transparens L from axenic pseudobulb
Biotechnology 8:448-452.
5 Rao A.N 1997 Tissue culture in
Orchid Industry In: Reinert J and Bajaj
YPS (edt.) Applied and Fundamental
aspects of Plant Cell, Tissue and Organ Culture, Narosa publ House, New
Delhi 46-69
6 Pant B, Thapa D 2012 In vitro mass
propagation of an epiphytic orchid,
Dendrobium primulinum Lindl through
shoot tip culture African Journal of
Biotechnology 11(42):9970-9974.
7 Malabadi R.B, Mulgund G.S, Kallappa
N 2005 Micropropagation of
Dendrobium nobile from shoot tip
sections Journal of Plant Physiology.
162(4):473-478
8 Vũ Ngọc Lan, Nguyễn Thị Lý Anh
2013 Nhân giống in vitro loài lan bản
Trang 9địa Dendrobium nobile Lindl Tạp chí
Khoa học và Phát triển 11(7):
917-925
9 Nguyễn Quỳnh Trang, Vũ Thị Huệ
Khuất Thị Hải Ninh, Nguyễn Thị Thơ
2013 Nhân giống in vitro lan phi điệp
tím (Dendrobium anosum) Tạp chí
Khoa học và công nghệ lâm nghiệp 3
(I): 16-21
10 Nguyễn Thị Sơn, Từ Bích Thủy, Đặng
Thị Nhàn, Nguyễn Thị Lý Anh, Hoàng
Thị Nga, Nguyễn Quang Thạch 2014
Nhân giống in vitro lan Dendrobium
officinale Kimura et Migo (Thạch hộc
thiết bì) Tạp chí Khoa học và Phát
triển 12(8):1274-1282.
11 Alam M.K, Rashid M.H, Hossain M.S,
Salam M.A, Rauf M.A, In vitro seed
(Dendrobium transparens) orchid as
influenced by different media
Biotechnology 1:111-115.
12 Nguyễn Văn Mã, La Việt Hồng, Ong
Xuân Phong 2013 Phương pháp
nghiên cứu sinh lý học thực vật NXB
Đại Học Quốc Gia Hà Nội
13 Dearnaley J.D.W 2007 Further
advances in orchid mycorrhizal
research Mycorrhiza 17:475-486.
14 McKendrick S 2000 In vitro
germination of orchids: a manual
Ceiba Foundation for Tropical
Conservation 1-17.
15 Nguyễn Văn Song, Phan Hùng Vĩnh,
Trương Thị Bích Phượng 2011 Nhân
(Dendrobium chrysotoxum)- một loài
lan rừng có nguy cơ tuyệt chủng Tạp
chí khoa học, Đại học Huế 64:127-136.
16 Molnar Z, Virag E, Ordog V 2011 Natural substances in tissue culture
media of higher plants Acta Biologica
Szegediensis 55 (1):123-127.
17 Babu K.N, Sajina A, Minoo D, John C.Z, Mini P.M, Tushar K.V, Rema J,
Micropropagation of camphor tree
(Cinnamomum camphora) Plant Cell
Tiss Org Cult 74:179-183.
18 Rayle D.L, Ross C.W, Robinson N
1982 Estimation of osmotic parameters accompanying zeatin-induced growth
of detached cucumber cotyledons
Plant Physiol 70: 1634-1636.
19 Nguyễn Bảo Toàn 2004 Nuôi cấy mô
và tế bào thực vật Nhà xuất bản Đại
học Cần Thơ Trang 28-32
20 Fangmuang W, Kongbangkerd A 2012 Effect of plant growth regulators on
development of in vitro shoot culture of
Dendrobium lamellatum Lindl Phayao research conference 96-102.
21 Ngô Thị Nguyệt, Tô Phương Thảo, Đặng Thị Chinh, Hoàng Thị Thế, Đinh Thu Huế, Nguyễn Thị Thu Trang, Trần Thùy Dung, Trần Thị Hà 2013 Thu thập và lưu trữ nguồn gen và ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo tồn và phát triển một số loài lan quý ở Quảng Ninh Trung tâm Khoa học và Sản xuất Lâm Nông nghiệp Quảng Ninh
www.quangninh.gov.vn/vi-VN/so/sokhoahoccongnghe/
22 Gaspar T, Kevers C, Penel C, Greppin
H, Reid D.M, Thrope T.A 1996 Plant hormones and plant growth regulators
in plant tissue culture In vitro Cell Dev
Biol Plant 32:272-289.
Lindl
La Viet Hong1,*, Nguyen Nguyet Quynh1 Đao Van Kien 1,2, Chu Hoang Ha2
Trang 101Hanoi Pedagogical University N02 * Email: info@123doc.org
Abstracts: In this study, the procedure for rapid propagation of D transparens Wall ex Lindl
was construction Results shown that the MS medium+30 g/l saccharose + 8 g/l agar added 0.3 or 0.5 mg/l kinetin was the suitable to rapid propagation of protocorm The MS
medium+30 g/l saccharose +8 g/l agar added 10% coconut water is the favourable to
elongate shoots from protocorm The MS medium+30 g/l saccharose+8 g/l agar
supplemented 0.5 mg/l kinetin was the suitable to rapid propagation of in vitro shoots, the number shoots per explants were 6.33 after cultured 8 weeks In vitro shoots were rooting in the MS medium contained 30 g/l saccharose + 8 g/l agar added 0.3 IAA (the average roots number per shoot was 4.8 and the average root length was 2.07 cm) after cultured 6 weeks Whole in vitro plantlets were hardening on coir substrate that shown survival rate was 85% Keywords: tissue culture, Dendrobium, in vitro, propagation, regeneration