Nghiên cứu hiện trạng truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu và đề xuất kế hoạch truyền thông về ứng phó biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh long an đến năm 2020, định hướ

ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH KHOA MÔI TRƯỜNG-THỰC PHẨM-HOÁ BỘ MÔN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG TRUYỀN THÔNG NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG ĐỒNG VỀ

ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH KHOA MÔI TRƯỜNG-THỰC PHẨM-HOÁ

BỘ MÔN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG TRUYỀN THÔNG NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG ĐỒNG VỀ BIẾN

ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐỀ XUẤT KẾ HOẠCH

TRUYỀN THÔNG VỀ ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LONG AN ĐẾN NĂM

2020 VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2025

SVTH: VÕ THỊ TUYẾT MAI MSSV: 1311518143

Tp Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2017

ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH KHOA MÔI TRƯỜNG-THỰC PHẨM-HOÁ

BỘ MÔN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG TRUYỀN THÔNG NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG ĐỒNG VỀ BIẾN

ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐỀ XUẤT KẾ HOẠCH

TRUYỀN THÔNG VỀ ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LONG AN ĐẾN NĂM

Giáo viên hướng dẫn : Th.S VŨ THÀNH NAM

Tp Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2017

LỜI CẢM ƠN!

Trong suốt quá trình học tập tại trường Đại Học Nguyễn Tât Thành, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ hướng dẫn và được giảng dạy tận tình của Quý Thầy Cô trong Khoa Môi Trường và của các Khoa khác trong trường Nếu không có được sự giúp đỡ hướng dẫn của các thầy các cô chắc em sẽ không có được những kiến thức vững chắc trên con đường học vấn của mình Bất cứ dòng sông nào có nguồn mới chảy thành sông được, nếu không có những nguồn kiến thức mà thầy cô đã truyền đạt thì chắc em sẽ không thể hoàn thành bài báo cáo khóa luận này và nhờ vào kiến thức quý báo đó em đã vận dụng vào công việc chuyên môn cũng như hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Em xin cảm ơn Quý Thầy Cô của trường Đại học Nguyễn Tất Thành, và đặc biệt

là Th.S Nguyễn Thị Hồng Nhung đã tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập tại trường và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Khi thực hiện khóa luận gặp rất nhiều khó khăn nhưng nhờ sự hướng dẫn của Th.S Vũ Thành Nam và Th.S Phạm Mai Duy Thông là PGĐ Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC) đã giúp em hoàn thành báo cáo khóa luận này Trong quá trình thực hiện luận văn tại Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC), em đã trau dồi được những kiến thức và có cái nhìn tốt hơn về cách quản lý, cũng như tích lũy khá nhiều kinh nghiệm thực tế Mong rằng với những gì đã tích lũy được trong thời gian vừa qua sẽ giúp em có thể hành trang vững chắc trong những bước đi đầu tiên khi đi làm

Một lần nữa em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc tới Quý Thầy

Cô trong trường và đặc biệt là gửi lời cảm ơn chân thành đến Th.S Nguyễn Thị Hồng Nhung, Th.S Phạm Mai Duy Thông và Th.S Vũ Thành Nam đã tận tình giúp đỡ em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Em xin chân thành cảm ơn!

TÓM TẮT

Công tác truyền thông, nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu cho bộ máy quản

lý Nhà nước các cấp, các cộng đồng dân cư, cộng đồng doanh nghiệp tỉnh Long An có

vai trò rất quan trọng và cấp bách Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

(1) Phương pháp điều tra, khảo sát bổ sung; (2) Phương pháp thống kê và xử lý số

liệu; (3) Phương pháp kế thừa, tổng quan tài liệu

Đề tài đạt được một số kết quả như sau: Tôi đã đánh giá cụ thể thực trạng truyền thông về biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Long An, qua đó cho thấy được những mặt hạn chế trong chính sách truyền thông Sau khi đánh giá hiện trạng, tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch truyền thông BĐKH tỉnh Long An đến năm 2020, tầm nhìn năm

2025 với 3 nhiệm vụ chính và đề xuất 3 giải pháp thực hiện kế hoạch truyền thông BĐKH tỉnh Long An đến năm 2020, tầm nhìn năm 2025 Kế hoạch truyền thông

BĐKH tỉnh Long An giúp cho cộng đồng có được thông tin và nâng cao nhận thức về BĐKH

ABSTRACT

Communication and awareness raising on climate change for the state management apparatus at all levels, communities and business community in Long An province play a very important and urgent role The topic uses the following research methods: (1) Method of additional investigation and survey; (2) Statistical methods and data processing; (3) Inheritance method, document overview I have made a number of conclusions as follows: I have made concrete assessments of the current situation of climate change communication in Long An province, which shows the limitations of communication policy After evaluating the current status, I have developed a communication plan for climate change in Long An province up to 2020 with a vision for 2025 with three main tasks and proposed three measures to implement the communication plan on climate change in Long An province By 2020, the vision of

2025 Long An climate change communication plan helps communities to gain information and raise awareness about climate change

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN! i

TÓM TẮT ii

MỤC LỤC ii

DANH SÁCH BẢNG v

DANH SÁCH HÌNH vi

DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT vii

MỞ ĐẦU 1

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

2 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI 2

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

4 NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI 2

5 Ý NGH A THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 3

6 BỐ CỤC CỦA ĐỀ TÀI 3

CHƯƠNG 1 4

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Tổng quan về biến đổi khí hậu 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng biến đổi khí hậu 4

1.2 Điều kiện tự nhiên – xã hội tỉnh Long An 5

1.2.1 Vị trí địa lý 5

1.2.2 Điều kiện tự nhiên 7

1.2.3 Điều kiện kinh tế - xã hội 9

1.3 Tác động biến đổi khí hậu tại Long An 11

1.4 Truyền thông và truyền thông biến đổi khí hậu 19

1.4.1 Truyền thông 19

1.4.2 Truyền thông biến đổi khí hậu 20

CHƯƠNG 2 24

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

2.1 Khung định hướng nghiên cứu 24

2.2 Phương pháp thực hiện 25

CHƯƠNG 3 28

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN 28

3.1 Hiện trạng công tác truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An 28

3.1.1 Thông tin chung về việc điều tra trên địa bàn tỉnh Long An 28

3.1.2 Đánh giá hiện trạng truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An 29

3.2 Xây dựng kế hoạch truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025 45

3.2.1 Đề xuất quan điểm, mục tiêu của truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh LongAn 45

3.2.2 Đề xuất nội dung và đối tượng truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An 46

3.2.3 Đề xuất các hoạt động kế hoạch truyền thông 52

3.2.4 Sắp xếp ưu tiên thực hiện các nhiệm vụ truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An đến năm 2020, tầm nhìn năm 2025 56

3.3 Đề xuất các giải pháp thực hiện kế hoạch truyền thông về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tỉnh long an đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025 58

3.3.1 Đề xuất các giải pháp tổ chức, cơ chế chính sách 58

3.3.2 Đề xuất các giải pháp về tài chính 61

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 62

TÀI LIỆU THAM KHẢO 63 PHỤ LỤC

DANH SÁCH BẢNG

Trang

Bảng 1.1 Diễn biến các yếu tố khí hậu tỉnh Long An từ năm 2011 - 2015 9

Bảng 1.2 Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn tỉnh Long An (đvt: tỷ đồng) 10

Bảng 1.3 Tăng trưởng dân số theo khu vực theo thời gian 10

Bảng 1.4 Nhiệt độ trung bình các tháng trong năm tại trạm Tân An và trạm Mộc Hóa 12

Bảng 1.5 Số giờ nắng trung bình các tháng trong năm tại trạm Tân An và trạm Mộc Hóa 13

Bảng 1.6 Lượng mưa trung bình các tháng trong năm tại trạm Tân An và trạm Mộc Hóa 15

Bảng 1.7 Tình hình đỉnh lũ trong 05 năm (2009-2013) 16

Bảng 1.8 Tình hình nhiễm mặn trong 05 năm (2010-2014) 17

Bảng 1.9 Tình hình nhiễm phèn trong 05 năm (2009-2013) 18

Bảng 3.1 Danh sách các đối tượng được tiến hành khảo sát 28

Bảng 3.2 Tổng hợp nội dung truyền thông BĐKH cho từng nhóm đối tượng 48

Bảng 3.3 Kế hoạch truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An đến năm 2020, tầm nhìn năm 2025 56

nhà nước được tiếp cận 32

Hình 3.2 Biểu đồ thể hiện các hính thức truyền thông về BĐKH doanh nghiệp tiếp

DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT

UNFCCC : Công ước khung Liên Hiệp Quốc

UPBĐKH : Ứng phó biến đổi khí hậu

TNBĐKH : Thích ứng biến đổi khí hậu

TNN&KTTV : Tài nguyên nước và khý tượng thuỷ văn

TNMT : Tài nguyên và Môi trường

TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh

VPTKTTĐPN : Vùng phát triển kinh tế trọng điểm phía Nam

MỞ ĐẦU

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang tr thành vấn đề toàn cầu chứ không còn của riêng một quốc gia nào BĐKH đã tr thành một thuật ngữ quan trọng trong giới khoa học quốc tế trong l nh vực bảo vệ môi trường, thậm chí cả trong quan hệ chính trị, kinh

tế quốc tế Hiện nay, cả nước nói chung và tỉnh Long An nói riêng đều chịu ảnh hư ng nặng nề từ BĐKH BĐKH làm cho thiên tai, đặc biệt là bão, lũ, hạn hán, xâm nhập mặn, triều cường, lũ, sạt l , ngày càng xuất hiện thường xuyên và tác động mãnh liệt hơn trên địa bàn tỉnh Long An

Tại Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ

và Chương trình mục tiêu quốc gia về BĐKH tại Quyết định số 2139 /QĐ-TTg ngày 05/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ Mục tiêu của Chương trình là đánh giá mức độ tác động của BĐKH đối với các l nh vực, ngành, địa phương , tham gia cùng cộng đồng quốc tế trong n lực giảm nh những tác động tiêu cực của BĐKH, bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất Một trong những nhân tố góp phần vào sự thành công trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó BĐKH và chiến lược quốc gia

về BĐKH đó là công tác truyền thông

Mặc dù vậy, công tác truyền thông BĐKH của các tổ chức, cá nhân diễn ra sôi nổi, đã gây hiệu ứng tốt về việc BĐKH và ứng phó BĐKH, song vẫn còn chưa có nhiều hoạt động, chưa cung cấp đầy đủ thông tin đến cộng đồng Vì vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra là cần đánh giá cụ thể nhu cầu truyền thông về BĐKH đã và đang tác động đến môi trường, từ đó xây dựng các chương trình nhằm nâng cao vai trò của truyền thông BĐKH và hoàn thiện mạng lưới truyền thông trên địa bàn tỉnh Long An

Để góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và ứng phó BĐKH thông qua truyền

thông, nay tôi chọn đề tài “Nghiên cứu hiện trạng truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về BĐKH và đề xuất kế hoạch truyền thông về ứng phó BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025” làm đề tài nghiên cứu cho

khóa luận tốt nghiệp

2 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI

2.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu đánh giá hiện trạng truyền thông về BĐKH tỉnh Long An Từ đó đề xuất và xây dựng kế hoạch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An đến năm 2020 và định hướng năm 2025

2.2 Mục tiêu cụ thể

 Đánh giá hiện trạng công tác truyền thông BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An;

 Xây dựng kế hoạch truyền thông BĐKH đến năm 2020 và định hướng tới năm 2025 trên địa bàn tỉnh Long An;

 Xây dựng các giải pháp thực hiện kế hoạch truyền thông BĐKH đến năm

2020 và định hướng tới năm 2025 trên địa bàn tỉnh Long An

3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu công tác truyền thông về BĐKH của tỉnh Long An

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Trên địa bàn tỉnh Long An;

- Phạm vi thời gian: Đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025

4 NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

Thu thập các số liệu có sẵn nhằm xác định các ảnh hư ng của BĐKH đến KTXH tỉnh Long An; khảo sát thực địa, thu thập số liệu bổ sung nhằm đánh giá thực trạng công tác truyền thông về tác động và ứng phó BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An;

Xây dựng kế hoạch truyền thông về BĐKH đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025 trên địa bàn tỉnh Long An;

Xây dựng các giải pháp thực hiện kế hoạch truyền thông về BĐKH đến năm

2020 và định hướng đến năm 2025 trên địa bàn tỉnh Long An

5 Ý NGH A THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Xây dựng cơ sỡ dữ liệu cho các cấp quản lý nhà nước để thống kê, tổng kết cho các kết quả thực hiện kế hoạch, chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng;

Xây dựng các định hướng cho việc đề xuất xây dựng và triển khai thực hiện công tác truyền thông nâng cao nhận thức cho cộng đồng về BĐKH một cách cụ thể, phù hợp và đạt hiệu quả nhất cho các cơ quan truyền thông

6 BỐ CỤC CỦA ĐỀ TÀI

Cấu trúc đề tài gồm m đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo và có 3 chương như sau:

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu;

Chương 2: Phương pháp thực hiện;

Chương 3: Kết quả và bàn luận, trong chương này có các phần chính như:

 Phần 1: Hiện trạng và nhu cầu truyền thông BĐKH tỉnh Long An;

 Phần 2: Xây dựng kế hoạch truyền thông BĐKH tỉnh long an đến năm

2020, tầm nhìn đến năm 2025;

 Phần 3: Đề xuất các giải pháp thực hiện kế hoạch truyền thông về ảnh

hư ng của BĐKH tỉnh long an đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Tổng quan về biến đổi khí hậu

1.1.1 Khái niệm

Theo định ngh a của Công ước khung Liên Hiệp Quốc (UNFCCC), Biến đổi khí hậu (BĐKH) là sự thay đổi của khí hậu, được quy định trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần khí quyển, và đóng góp thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên quan sát được trong khảng thời gian so sánh được.[1]

Kịch bản biến đổi khí hậu là giả định có cơ s khoa học và tính tin cậy về sự

tiến triển trong tương lai của các mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội, GDP, phát thải khí nhà kính, BĐKH và mực nước biển dâng.[1]

1.1.2 Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng biến đổi khí hậu

1.1.2.1 Nhóm nguyên nhân khách quan (do sự biến đổi của tự nhiên) bao gồm:

(1) Sự phun trào của núi lửa

Sự tiếp cận của dòng nham thạch tuôn trào với tốc độ lớn và nước biển đã gây ra

vụ nổ khủng khiếp ngay khi vụ phun trào chỉ vừa mới bắt đầu, kết quả là một lượng khổng lồ sunphua dioxit bị hất tung vào tầng bình lưu

Sunphua dioxit bị phun vào bầu khí quyển khiến cho các đám mây lớn trải khắp toàn cầu, làm nguội hành tinh và gây ra các trận mưa axit dữ dội

Do hoạt động của các vệt đen mặt trời

(2) Nước biển dâng

Bên cạnh đó, một nguyên nhân khác là do tác động của nước biển dâng: Nước biển dâng là sự dâng mực nước của đại dương trên toàn cầu, trong đó không bao gồm triều, nước dâng do bão Nước biển dâng tại một vị trí nào đó có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì có sự khác nhau về nhiệt độ của đại dương và

các yếu tố khác Mực nước biển được đo thông qua hệ thống thiết bị đo triều ký đặt tại các trạm hải văn hoặc các máy đo độ cao vệ tinh

Ngoài ra, còn do sự biến đổi các hoạt động của mặt trời, sự thay đổi quỹ đạo trái đất, sự thay đổi vị trí và quy mô của các châu lục, sự biến đổi của các dạng hải lưu, và

sự lưu chuyển trong nội bộ hệ thống khí quyển

1.1.2.2 Nhóm nguyên nhân chủ quan (do sự tác động của con người)

Xuất phát từ sự thay đổi mục đích sử dụng đất, nguồn nước và sự gia tăng lượng phát thải khí CO2 và các khí nhà kính khác từ các hoạt động của con người

(1) Về công nghiệp

Các nhà máy, xí nghiệp hàng ngày thải ra hàng tấn bụi, khí SO2, NO2,

CO Nồng độ bụi có xu hướng tăng theo thời gian và hầu hết đều vượt quá giới hạn cho phép nhiều lần

(2) Về lâm nghiệp

Những vụ cháy rừng quy mô lớn cũng thải ra một lượng bụi khí và CO2 khá lớn

(3) Về giao thông vận tải

Hoạt động lưu hành của các phương tiện giao thông hàng ngày thải vào khí quyển rất nhiều khói bụi, làm cho các thành phần chất khí trong khí quyển thay đổi hàm lượng một cách rõ rệt

(4) Về năng lượng hạt nhân

Một vụ nổ hạt nhân sẽ cho ra hàng tấn bụi khí, số bụi khí này bay vào khí quyển làm thay đổi hàm lượng các chất có trong không khí

1.2 Điều kiện tự nhiên – xã hội tỉnh Long An

nước và bằng 11,78% diện tích vùng ĐBSCL, dân số 1.469.873 người, (theo số liệu dân số tính đến tháng 12 năm 2015)

Hình 1.1 Vị trí địa lý của tỉnh Long An

Long An có ranh giới hành chính như sau:

+ Phía Đông- Đông Bắc: giáp TP.HCM và tỉnh Tây Ninh;

+ Phía Tây- Tây Bắc: giáp nước Campuchia và tỉnh Đồng Tháp;

+ Phía Nam- Tây Nam: giáp tỉnh Đồng Tháp và tỉnh Tiền Giang

Tỉnh Long An có vị trí địa lý thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế xã hội, có vai trò quan trọng là cầu nối giữa kinh tế thành phố Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với các tỉnh miền Tây Nam Bộ

Tỉnh Long An có 15 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các huyện: Đức Huệ, Đức Hòa, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Thủ Thừa, Tân Trụ, Châu Thành, Thạnh Hóa, Tân Thạnh, Mộc Hóa, V nh Hưng, Tân Hưng, thị xã Kiến Tường và thành phố Tân An; có 192 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 166 xã, 12 phường và 14 thị trấn

1.2.2 Điều kiện tự nhiên

1.2.2.3 Tài nguyên đất

Phần lớn diện tích đất của tỉnh Long An được xếp vào vùng đất ngập nước, qua điều tra cơ bản, tài nguyên đất gồm các nhóm đất chính như đất phù sa cổ phân bổ các huyện Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa và V nh Hưng; đất phù sa ngọt có hàm lượng dinh dưỡng khá, phân bổ chủ yếu các huyện Tân Thạnh, Tân Trụ, Cần Đước, Bến Lức, Châu Thành, Mộc Hóa, Thị xã Kiến Tường và TP.Tân An; đất phù sa nhiễm mặn phân bố các huyện Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Tân Trụ, có hàm lượng dinh dưỡng khá, thường bị nhiễm mặn trong mùa khô; đất phèn phần lớn nằm trong vùng Đồng Tháp Mười, phân bố giữa 2 dòng sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây; đất phèn nhiễm mặn phần lớn phân bố trong vùng hạ tỉnh Long An và bị nhiễm mặn trong mùa khô; đất than bùn phân bổ chủ yếu phía Nam huyện Đức Huệ, giáp với huyện Thạnh Hóa

1.2.2.4 Tài nguyên nước mặt, nước ngầm

Hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt của tỉnh Long An nối liền với sông Tiền và hệ thống sông Vàm Cỏ là các đường dẫn tải và tiêu nước quan trọng trong sản xuất cũng như cung cấp cho nhu cầu sinh hoạt của dân cư Hệ thống sông chính bao gồm Sông Vàm Cỏ Đông và Sông Vàm Cỏ Tây Sông Rạch Cát (Sông Cần Giuộc) nằm trong địa phận tỉnh Long An dài 32 km, lưu lượng nước mùa kiệt nhỏ và chất

lượng nước kém do tiếp nhận nguồn nước thải từ khu vực đô thị -TP Hồ Chí Minh, ảnh hư ng rất lớn đến sản xuất và sinh hoạt của dân cư

Nhìn chung nguồn nước mặt của Long An không được dồi dào, chất lượng nước còn hạn chế về nhiều mặt nên chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất và đời sống

1.2.2.5 Tình trạng xâm nhập mặn

Nguồn xâm nhập mặn vào lãnh thổ Long An chủ yếu là từ biển Đông qua cửa sông Soài Rạp do chịu ảnh hư ng của chế độ bán nhật triều Triều biển Đông tại cửa sông Soài Rạp có biên độ lớn từ 3,5 đến 3,9 m Quá trình xâm nhập mặn ngày càng sâu vào nội địa và thời gian cũng dài hơn Nguyên nhân là do hoạt động mạnh của triều, gió chướng, lượng nước thượng nguồn ít và nhất là khai thác nước mặt quá nhiều trong mùa kiệt Trước đây, sông Vàm Cỏ Tây mặn thường xâm nhập trên Tuyên Nhơn khoảng 5 km, từ năm 1993 đến nay đã lên đến V nh Hưng Mặn xâm nhập bắt đầu từ tháng 1 đến tháng 6 với mức 2 - 4 gam/lít Sông Vàm Cỏ Đông do ảnh hư ng của Hồ Dầu Tiếng độ mặn giảm dần

Ngoài ra, do trái đất có xu hướng nóng dần lên, tạo điều kiện cho mặt nước biển nâng dần lên, đẩy quá trình xâm nhập mặn xâu vào nội địa

Việc xâm nhập mặn đã làm biến đổi hệ sinh thái vùng vốn ổn định nhiều năm trước đây và kết quả là ảnh hư ng đến sản xuất và sinh hoạt của dân cư Để hạn chế quá trình này cần tránh khai thác nước quá nhiều trong mùa kiệt và đầu tư các công trình thủy lợi cần tính toán tác động của xâm nhập mặn ảnh hư ng đến hệ sinh thái chung

1.2.2.6 Tình trạng chua phèn

Long An là nơi tập trung đất phèn đến 208.449 ha, chiếm 69,8 % diện tích toàn vùng Đồng Tháp Mười và bằng 46,41 % diện tích tự nhiên của tỉnh Hiện tồn tại 2 vùng thấp - rốn phèn Bắc Đông và Bo Bo - Mỏ V t Một năm có 2 chu kỳ nước chua

là đầu mùa mưa (tháng 4 đến tháng 7) và cuối mùa mưa (tháng 11 đến tháng 1)

Để hạn chế bất lợi cho sản xuất nông nghiệp cần tiếp tục đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi tạo nguồn, nghiên cứu áp dụng các phương pháp canh tác, giống cây

con cho phù hợp điều kiện tự nhiên và cơ chế thị trường Trong khai hoang cần tính toán chặt chẽ việc đẩy nguồn nước chua phèn xuống khu vực hạ lưu gây tác hại cho sản xuất của khu vực ven sông

1.2.2.6 Đặc trưng khí hậu

Long An nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, ẩm Do tiếp giáp giữa 2 vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ cho nên vừa mang các đặc tính đặc trưng cho vùng ĐBSCL lại vừa mang những đặc tính riêng biệt của vùng miền Đông

Tỉnh Long An nằm trong vùng đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo có nền nhiệt ẩm phong phú, ánh nắng dồi dào, thời gian bức xạ dài, nhiệt độ và tổng tích ôn cao, biên độ nhiệt ngày đêm giữa các tháng trong năm thấp, ôn hòa

Bảng 1.1 Diễn biến các yếu tố khí hậu tỉnh Long An từ năm 2011 - 2015

Trạm Thời gian Nhiệt độ trung

bình ( o

C)

Lƣợng mƣa trung bình (mm/tháng)

Độ ẩm trung bình (%)

Số giờ nắng trung bình (giờ/tháng)

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Long An, năm 2015) [5]

1.2.3 Điều kiện kinh tế - xã hội

1.2.3.1 Tăng trưởng kinh tế

Theo báo cáo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2014 của UBND tỉnh Long

An , tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) năm 2014 ước tính đạt 19.524,6 tỷ đồng (theo giá cố định 1994), tăng trư ng 11% (Kế hoạch tăng 11,5%), bằng với tăng trư ng năm

2013 Trong đó khu vực I tăng 3,1% (kế hoạch 3,5%), khu vực II tăng 14,7 (KH 15,5%), khu vực III 11,8% (KH 12,0%)[5]

Giai đoạn 2000- 2005 tăng trư ng bình quân 9,26%/năm, riêng năm 2008 nền kinh tế Long An tăng trư ng mạnh nhất, đạt hơn 14% so với năm trước Đến năm

2013, quy mô nền kinh tế Long An đạt 6 lần so với năm 2000 và gấp gần 2 lần so với năm 2010

Bảng 1.2 Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn tỉnh Long An (đvt: tỷ đồng)

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Long An, năm 2015) [5]

GDP bình quân đầu người của tỉnh Long An giai đoạn 2006 - 2010 tăng đều khoảng 19%/năm, đạt 24,1 triệu đồng/người vào năm 2010 và đạt 39,7 triệu đồng/người vào năm 2013, 44,5 triệu đồng/người vào năm 2014 Chỉ tiêu GDP bình quân đầu người của tỉnh Long An còn thấp so với các tỉnh trong VPTKTTĐPN

1.2.3.2 Dân số

Tính đến cuối năm 2013, dân số trung bình của tỉnh Long An là 1.469.873 người, chiếm 10,1% dân số VKTTĐPN và 8,1% dân số vùng Đồng bằng sông Cửu Long Tốc

độ tăng trư ng dân số của tỉnh giảm từ 0,88% năm 2005 còn 0,46% năm 2013

Bảng 1.3 Tăng trưởng dân số theo khu vực theo thời gian

trưởng Dân số

Tăng trưởng Dân số

Tăng trưởng

1.3 Tác động biến đổi khí hậu tại Long An

1.3.1 Tác động của biến đổi khí hậu đến các yếu tố tự nhiên tỉnh Long An

Sự BĐKH từ năm 2006 đến nay so với trung bình nhiều năm thể hiện qua các yếu tố khí tượng như sau: hạn hán kéo dài, các trận mưa lớn đan xen với thời kỳ hạn hán kéo dài, mùa bão biến động và lùi dần về phía Nam

Các hiện tượng thời tiết nguy hiểm xuất hiện nhiều hơn và gây thiệt hại rất lớn như: giông, lốc xoáy, Các hiện tượng này hàng năm đều gây thiệt hại lớn về người

và của, có xu hướng năm sau nhiều hơn năm trước, hay hiện tượng mưa đá hiếm thấy thì vài năm gần đây đã xuất hiện tại huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An (2008)

Tổng lượng mưa cả năm tuy không biến động lớn nhưng số ngày mưa trong năm

có thay đổi và thể hiện rõ nhất thời gian từng trận mưa nhanh hơn, kèm theo là cường

độ mưa rất lớn làm cho nước thoát không kịp, cản tr mọi sinh hoạt trong xã hội Tình hình nhiệt độ tăng nhanh trong mùa khô gây nắng nóng, thiếu nước tưới tiêu, mặn xâm nhập sâu; hay nhiệt độ thấp trong mùa đông năm 2007 cũng là vấn đề của BĐKH mang lại Do vậy, phải thường xuyên quan tâm đến tình hình biến đổi của thời tiết thủy văn từ đó nắm bắt được vấn đề một cách tốt nhất Cho nên để có thể thích ứng với BĐKH, các ngành chăn nuôi trồng trọt cần nghiên cứu các loại cây trồng vật nuôi sao cho phù hơp Đối với các ngành thiết kế xây dựng các công trình, cơ s hạ tầng như giao thông, cầu cống cần phải tính toán thêm phần mức độ BĐKH để bảo đảm sự bền vững của công trình

Ngoài ra, trong những năm gần đây, do ảnh hư ng của hiện tượng nóng lên toàn cầu, làm nhiệt độ trái đất ngày càng tăng, dẫn đến băng Bắc và Nam cực tan chảy nhanh, đó là nguyên nhân làm cho mực nước biển ngày càng dâng cao Long An và các tỉnh thuộc Đồng bằng Nam Bộ, được đánh giá là một trong các nơi chịu ảnh hư ng nặng nề nhất do hiện tượng nước dâng gây ra

Thực vậy, theo số liệu đo đạc được của trạm Thủy văn Long An ven biển đã cho thấy, trong những năm gần đây mực nước trên các sông chính trong tỉnh liên tục tăng cao, gây ngập úng định kỳ một số vùng trong tỉnh, ngoài ra do triều cường kết hợp

với sóng to, gió lớn đã làm sạt l , tình hình mặn xâm nhập sâu vào nội đồng gây không

ít khó khăn cho công tác phòng chống lụt bão, ảnh hư ng lớn đến an ninh, quốc phòng

và kinh tế dân sinh Ảnh hư ng của BĐKH đến nhiệt độ, lượng mưa trên địa bàn tỉnh Long An thể hiện như sau:

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Long An năm 2015) [5]

Đồ thị so sánh giá trị nhiệt độ hằng năm tại trạm Tân An và trạm Mộc Hóa được trình bày trong hình

Hình 1.2 Đồ thị so sánh giá trị nhiệt độ trung bình các năm tại trạm Tân An và trạm

Mộc Hóa

Theo số liệu về nhiệt độ đo được tại trạm Tân An và trạm Mộc Hóa đã được trình bày trong bảng 1.4 và hình 1.2 cho thấy:

 Nhiệt độ có xu hướng tăng lên theo thời gian, cụ thể:

+ Trạm Tân An: Nhiệt độ từ năm 2005 – 2015 tăng 0,2oC;

+ Trạm Mộc Hóa : Nhiệt độ từ năm 2005 – 2015 tăng 0,5o

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

15 20 25 30

Năm 2005 Năm 2010 Năm 2013 Năm 2014 Năm 2015

Nhiệt độ

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Long An năm 2015) [5]

Số giờ nắng trung bình năm trên địa bàn tỉnh Long An có xu hướng giảm Số giờ nắng trung bình năm tại hai trạm KTTV Tân An và Mộc Hóa được trình bày trong hình :

Hình 1.3 Số giờ nắng trung bình năm tại hai trạm KTTV Tân An và Mộc Hóa

Theo số liệu về số giờ nắng đo được tại trạm Tân An và trạm Mộc Hóa đã được trình bày trong bảng 1.5 và hình 1.3 cho thấy:

 Số giờ nắng có xu hướng tăng lên theo thời gian, cụ thể như:

0 100 200 300

Năm 2005 Năm 2010 Năm 2013 Năm 2014 Năm 2015

Số giờ nắng

+ Trạm Tân An : số giờ nắng trung bình từ năm 2005 – 2015 tăng thêm 7 giờ;

+ Trạm Mộc Hóa : sô giờ nắng trung bình từ năm 2005 – 2015 tăng thêm

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

Tân

An

Mộc Hóa

1.264,2

1.510,4

1.046,5

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Long An năm 2015) [5]

Đồ thị so sánh lượng mưa trung bình các năm giữa trạm Tân An và trạm Mộc Hóa được trình bày trong hình

Hình 1.4 Đồ thị so sánh lượng mưa trung bình năm giữa các trạm Tân An và Mộc

Hóa

Lượng mưa trung bình năm tỉnh Long An có xu hướng giảm dần theo thời gian + Trạm Tân An : lượng mưa trung bình từ năm 2005 – 2015 giảm 96 mm; + Trạm Mộc Hóa : lượng mưa trung bình từ năm 2005 – 2015 giảm 715

mm

(4) Thay đổi mực nước

Tốc độ biến đổi của mực nước trung bình năm, cực đại năm và cực tiểu năm tại tỉnh Long An có xu hướng tăng với mức tăng không đều nhau Vậy, có thể thấy được rằng xu thế dâng lên của mực nước biển toàn cầu nói chung và khu vực tỉnh Long An nói riêng là có Vì vậy, cần phải đánh giá và xác định mức dâng từng khu vực riêng lẻ

để có cái nhìn chi tiết hơn

Bảng 1.7 Tình hình đỉnh lũ trong 05 năm (2009-2013)

Đỉnh lũ năm

2013

Ngày xuất hiện

Đỉnh

lũ năm

2012

Ngày xuất hiện

Đỉnh

lũ năm

2011

Ngày xuất hiện

Đỉnh

lũ

2010

Ngày xuất hiện

Năm 2005 Năm 2010 Năm 2013 Năm 2014 Năm 2015

Lượng mưa

TT Trạm

Đỉnh lũ năm

2013

Ngày xuất hiện

Đỉnh

lũ năm

2012

Ngày xuất hiện

Đỉnh

lũ năm

2011

Ngày xuất hiện

Đỉnh

lũ

2010

Ngày xuất hiện

Bảng 1.8 Tình hình nhiễm mặn trong 05 năm (2010-2014)

Trạm mặn 2013 Đỉnh

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2012

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2011

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2010

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2009

Ngày xuất hiện Cầu

Trạm mặn 2013 Đỉnh

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2012

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2011

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2010

Ngày xuất hiện

Đỉnh mặn

2009

Ngày xuất hiện Cầu

Tình hình nhiễm phèn tại tỉnh Long An được trình bày trong bảng 1.10

Bảng 1.9 Tình hình nhiễm phèn trong 05 năm (2009-2013)

Khu vực bị

nhiễm phèn

Độ

pH năm

2013

Ngày xuất hiện

Độ

pH năm

2012

Ngày xuất hiện

Độ

pH năm

2011

Ngày xuất hiện

Độ

pH năm

2010

Ngày xuất hiện

Độ

pH năm

2009

Ngày xuất hiện

Thg 2 Thg 8

Những hiện tượng cực đoan thời tiết đang diễn ra như có các trận mưa lớn, mưa

đá, giông, lốc xuất hiện một số nơi trong tỉnh Long An vào mùa mưa, đồng thời cũng xuất hiện những khoảng thời gian nắng nóng kéo dài vào mùa khô

1.3.2 Tác động của biến đối khí hậu đến hoạt động phát triển kinh tế xã hội

BĐKH ảnh hư ng trực tiếp và gián tiếp đến nguồn tài nguyên nước Nguồn nước

mặt khan hiếm trong mùa khô gây hạn hán, và quá dư thừa trong mùa mưa gây lũ lụt Nguồn nước ngầm bị suy giảm dẫn đến cạn kiệt do khai thác quá mức và thiếu nguồn nước bổ sung cho các hoạt động sinh hoạt, cuộc sống của cồng đồng dân cư

Ngành nông nghiệp cũng sẽ chịu ảnh hư ng trực tiếp của BĐKH Do nhiệt độ tăng cao, vùng trồng cây nhiệt đới có xu hướng di chuyển về phía Bắc Vùng trồng cây

ôn đới có xu hướng giảm về diện tích Hạn hán và lũ lụt góp phần ảnh hư ng đến diện tích canh tác

Ngành lâm nghiệp bị ảnh hư ng do diện tích rừng ngập mặn bị thu h p b i nước biển dâng Đa dạng sinh học giảm do các loài kém chịu hạn hán, ngập lụt có xu hướng bị tuyệt chủng, các loài có khả năng chống chịu hạn hán, lũ lụt sẽ phát triển Bên cạnh đó cháy rừng và sâu bệnh sẽ ảnh hư ng đến ngành lâm nghiệp

Các ngành khác cũng chịu ảnh hư ng các mức độ khác nhau: vận tải và năng lượng, dầu khí và kinh tế biển, sức khỏe cộng đồng, thủy sản.[4]

Như vậy, tác động về BĐKH và nước biển dâng dự báo cho Đồng Bằng Sông Cửu Long nói chung và Long An nói riêng là tương đối nặng nề Nguy cơ tăng diện tích ngập lụt không chỉ xảy ra do lũ thượng lưu mà còn xảy ra trong mùa khô do nước biển dâng Vùng ảnh hư ng lớn chủ yếu vùng ven biển, ven sông và vùng trũng thấp

Để thích ứng với BĐKH và nước biển dâng cần có chương trình kế hoạch hành động kịp thời, với bước đi thích hợp để giảm thiểu các tác động, duy trì bảo vệ sự phát triển bền vững

1.4 Truyền thông và truyền thông biến đổi khí hậu

1.4.1 Truyền thông

1.4.1.1 Khái niệm truyền thông

Truyền thông là một quá trình chia sẽ các ý tư ng, những suy ngh , cảm nhận của chúng ta với người khác và có những hiểu biết về những ý tư ng, những suy ngh và cảm nhận đó b i những người mà chúng ta chia sẽ.[2]

Truyền thông muốn đạt được hiệu quả thì sự chia sẽ thông tin, ý ngh giữa người gửi thông tin và người nhận thông tin phải có sự thấu hiểu

1.4.1.2 Các yếu tố của truyền thông

Người gửi hay có thể gọi là nguồn thông điệp truyền thông;

Thông tin hay có thể gọi là thông điệp truyền thông;

Người nhận hay có thể gọi là nguồn tiếp nhận

Sự phản hồi: ý kiến phản hồi của đối tượng nhận thông tin truyền tin từ người gửi thông tin

Kênh thông tin: Thông điệp truyền thông được truyền đạt qua nhiều kênh khác nhau: báo, đài, phương tiện truyền thông, internet, pano áp phích, tờ rơi Thông tin được truyền đi thông qua các kênh với hình thức ngôn ngữ, bao gồm: Nói đối diện, hội nghị, điện thoại, trực tuyến, viết thư từ, email, loa phát thanh

1.2.1.3 Phương thức truyền thông

Hiện có 2 loại phương thức truyền thông phổ biến đó là:

 Phương thức truyền thông trực tiếp: được thực hiện trực diện giữa người với người;

 Phương thức truyền thông gián tiếp: được thực hiện thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như tivi, đài phát thành, loa phát thanh, Internet, báo chí

1.4.2 Truyền thông biến đổi khí hậu

1.4.2.1 Đặc điểm của tuyền thông biến đổi khí hậu

Truyền thông về BĐKH là một dạng của truyền thông môi trường, do đó có những đặc điểm chính sau đây:

 Liên quan đến mọi người, mọi l nh vực, mọi ngành, mọi mặt của đời sống

 Những thông điệp truyền thông về BĐKH bao gồm cả quá khứ, hiện tại và tương lai.[2]

1.4.2.2 Tình hình nghiên cứu truyền thông biến đổi khí hậu trến thế giới và trong nước

(1) Các nghiên cứu trên Thế Giới

Hiện nay trên thế giới, tất cả các quốc gia, tổ chức phi chính phủ trong nước và quốc tế đều đang rất tích cực hoạt động nhằm nâng cao nhận thức, phổ biến kiến thức

về BĐKH cho các nhóm đối tượng rất khác nhau (cộng đồng dân cư, doanh nghiệp, cơ quan tổ chức quản lý các cấp) Theo điều 6 của Công ước Khung về BĐKH của Liên hợp quốc (UFNCCC) kêu gọi các quốc gia tăng cường giáo dục, nâng cao ý thức về BĐKH Theo kết quả điều tra của UNFCCC, tại các quốc gia trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương thì các nhà quản lý và hoạch định chính sách đã công nhận giáo dục

về BĐKH là ưu tiên hàng đầu và truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng đứng vị trí thứ hai

Tại Thụy Điển: Truyền thông về BĐKH tại Thụy Điển được thực hiện b i các

cơ quan chức năng, các tổ chức phi chính phủ và các hiệp hội nghiên cứu, thông qua các bản tin về BĐKH và giải pháp ứng phó Từ năm 2005, truyền thông BĐKH được

m rộng trên mạng Internet Một chiến dịch truyền thông đã được thực hiện từ năm

2006 đến 2008 với mục đích nâng cao kiến thức cho cộng đồng về nguyên nhân và hậu quả của BĐKH.[18]

Tại Phần Lan: Truyền thông về BĐKH được thực hiện b i các bộ khác nhau

Kể từ năm 2008 các nhà báo đã được đào tạo về truyền thông BĐKH; chương trình truyền thông BĐKH (2002-2007) là một phần quan trọng của chiến lược khí hậu quốc gia của Phần Lan Chương trình thực hiện nhằm nâng cao nhận thức về BĐKH, tác động của nó và các giải pháp giảm nh [16]

Tại New Zealand: Chính phủ New Zealand đảy mạnh truyền thông về BĐKH

thông qua các chiến dịch nhằm cung cấp cho công chúng thông tin để giúp họ đưa ra quyết định giảm phát thải khí nhà kính và khuyến khích thay đổi hành vi lâu dài Trang web truyền thông về BĐKH của Chính phủ được thành lập năm 2003 để cung cấp

thông tin về nguyên nhân, các bằng chứng của BĐKH đồng thời công bố những chính sách của Chính phủ về giảm lượng khí thải và những thông tin giúp mọi người chuẩn

bị, thích ứng với BĐKH.[17]

Tại Nhật Bản: Được nhận định là thành công nhất trong truyền thông về BĐKH

Chiến dịch nâng cao nhận thức công chúng bao gồm các biện pháp liên ngành trong đó Chính phủ phối hợp với các tổ chức phi chính phủ, các khu vực kinh tế, học viện để phổ biến thông tin và nâng cao giáo dục môi trường nhằm khuyến khích mọi cong dân nâng cao nhận thức.[19]

Như vậy có thể thấy vấn đề truyền thông BĐKH đang được các nước trên thế giới quan tâm và sử dụng nhiều phương tiện truyền thông công cộng để thực hiện các tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về BĐKH

(2) Các nghiên cứu trong nước

Truyền thông về BĐKH Việt Nam đã được quan tâm và thự hiện như: Năm

2008, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu Mục tiêu của Chương trình là đánh giá mức độ tác động của BĐKH

đối với các l nh vực, ngành, địa phương , tham gia cùng cộng đồng quốc tế trong n lực giảm nh những tác động tiêu cực của BĐKH, bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất Một trong những nhân tố góp phần vào sự thành công trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó BĐKH và chiến lược quốc gia về BĐKH đó là công tác truyền thông Vai trò của truyền thông được thể hiện trong việc nâng cao nhận thức và hành động nhằm ứng phó với BĐKH

Tại Hà Nội, “Hội thảo nâng cao hiệu quả truyền thông về ảnh hưởng của

BĐKH, tháng 11/2013, diễn ra tại Hà Nội” đã nêu rõ “Việt Nam là một trong các

nước được dự báo sẽ chịu ảnh hư ng nặng nề do BĐKH Do đó, một trong các biện pháp cần được coi trọng là tuyên truyền để người dân hiểu và nâng cao ý thức phòng chống, giảm nh tác động của BĐKH”

Tại “Hội thảo về truyền thông biến đổi khí hậu” do Bộ NN&PTNT phối hợp

cùng CCAFS-SEA tổ chức tại Hà Nội vào ngày 17/11/2014 đã khẳng định sự tham gia

của truyền thông trong việc huy động các bên liên quan hành động tập thể hướng tới thích ứng và giảm thiểu tác động của BĐKH là là vô cùng cần thiết

Theo Quyết định 1474/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động quốc gia về BĐKH giai đoạn 2012 - 2020 do Thủ tướng Chính phủ ban hành có chỉ rõ:[8]

­ Nâng cao nhận thức và kiến thức về phòng tránh thiên tai, BĐKH, đẩy mạnh nghiên cứu áp dụng các kiến thức bản địa vào phòng tránh thiên tai, ứng phó với BĐKH;

­ Xây dựng, kiện toàn đội ngũ cán bộ có đủ năng lực và trình độ trong hoạt động ứng phó với BĐKH

Tại Hƣng Yên, Hội nông dân tỉnh Hưng Yên đã xây dựng chương trình truyền

thông BĐKH và áp dụng thí điểm cho Hội nông dân xã Tiên Tiến, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên.[3]

Tại Lào Cai, nghiên cứu xây dựng chương trình truyền thông BĐKH tới các

doanh nghiệp trong Khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Lào Cai.[10]

Đối với tỉnh Long An, công tác truyền thông, giáo dục về môi trường nói chung còn nhiều hạn chế Hàng năm hoạt động tổ chức truyền thông về môi trường đều do S TN&MT tổ chức, nội dung truyền thông không đa dạng mà còn mang tính một chiều Công tác truyền thông BĐKH thực sự chưa được thực hiện thường xuyên tại địa phương, các cán bộ quản lý làm công tác truyền thông còn thiếu kinh nghiệm Những kiến thức về BĐKH còn khá mới mẻ đối với cán bộ làm công tác môi trường Do đó đây cũng là một cản tr trong quá trình thực hiện việc truyền đạt thông tin tới các đối tượng trong cộng đồng xã hội tại địa phương

Vấn đề đặt ra là cần xây dựng kế hoạch truyền thông BĐKH tỉnh Long An trong thời gian tới để khắc phục những hạn chế hiện nay và nâng cao nhận thức cộng đồng

về BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An

CHƯƠNG 2

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Khung định hướng nghiên cứu

Để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp cần có kế hoạch thực hiện cụ thể, các bước thực hiện phải mang tính logic, các phương pháp thực hiện phù hợp với từng nội dung của báo cáo và sau đây là khung định hướng nghiên cứu của báo cáo này

Hình 2.1 Khung định hướng nghiên cứu đề tài

Đánh giá thực trạng

và dự báo nhu cầu truyền thông BĐKH

Đánh giá hiện trạng môi trường và tác động BĐKH môi trường

Đề xuất các giải pháp thực hiện kế hoạch truyền thông BĐKH

Theo khung định hướng nghiên cứu trong hình 2.1, báo cáo được thực hiện như sau:

Để bắt đầu thực hiện báo cáo cần thu thập nhiều tài liệu liên quan, thông tin phù hợp với đề tài đã định như các tài liệu về hiện trạng môi trường, KTXH tỉnh Long An; tài liệu về BĐKH; tài liệu về truyền thông môi trường, truyền thông BĐKH; tài liệu về các tác động của BĐKH đến Long An; các kịch bản BĐKH của Việt Nam; các văn bản pháp lý đề cập đến vấn đề BĐKH Việt Nam và Thế giới

Với phương pháp điều tra, khảo sát bổ sung, tôi đã tiến hành lập phiếu khảo sát với từng đối trượng nghiên cứu (cơ quan quản lý nhà nước; các tổ chức thông tin đại chúng, xã hội - nghề nghiệp; các doanh nghiệp và cộng đồng dân cư) mang nội dung khảo sát về nhu cầu truyền thông BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An

Các phiếu khảo sát thu thập được từ các đối tượng nghiên cứu sẽ được tổng hợp

và chuyển thông tin thành dạng số liệu để tiến hành phân tích, từ đó đánh giá các ý kiến và có cái nhìn tổng quát về hiện trạng công tác truyền thông BĐKH tỉnh Long

An Sau khi thực hiện bước đánh giá hiện trạng công tác truyền thông BĐKH trên địa bàn tỉnh Long An

Từ đó sẽ tiến hành xây dựng kế hoạch truyền thông tỉnh Long An dựa trên các nhu cầu truyền thông của cộng đồng và mục đích là nâng cao nhận thức của cộng đồng

về BĐKH với phương pháp học tập kinh nghiệm của các địa phương khác để hoàn thiện kế hoạch Để kế hoạch được thực hiện tốt và hiệu quả cần đề xuất các giải pháp thực hiện cụ thể và có tính khả thi cao

2.2 Phương pháp thực hiện

2.2.1 Phương pháp điều tra, khảo sát bổ sung

Để đánh giá hiện trạng công tác truyền thông trên địa bàn tỉnh Long An, phải tiến hành khảo sát lấy ý kiến về các nhóm đối tượng (cơ quan quản lý nhà nước; các tổ chức thông tin đại chúng, xã hội - nghề nghiệp; các doanh nghiệp và cộng đồng dân cư) được tiến hành như sau:

 Lập phiếu khảo sát phù hợp cho 4 nhớm đối tượng nghiên cứu chủ yếu với nội dung khảo sát hiện trạng môi trường, tác động BĐKH và nhu cầu truyền thông BĐKH;

+ Số lượng: 400 phiếu;

+ Thời gian khảo sát: Đớt 1 từ ngày 06/3/ 2017 đến ngày 07/3/2017và đợt 2

từ ngày 15/3/2017 đến ngày 17/3/2017;

+ Địa điểm khảo sát: Tỉnh Long An;

+ Đối tượng khảo sát:

 Các cơ quan quản lý nhà nước: các cán bộ làm việc tại chi cục BĐKH, Phòng KS TNN&KTTV, Phòng TNMT, S công thương Long An, S KH&CN, S nông nghiệp và phát triển nông thôn, S TN&MT, S văn hóa, thể thao và du lịch, S

Y tế Long An, Thanh tra s TNMT, Trung tâm quan trắc TNMT, Trung tâm ứng dụng thiết bị KH&CN, Văn phòng S tài nguyên môi trường;

 Các tổ chức thông tin đại chúng, xã hội – nghề nghiệp: các cán bộ làm việc tại Đài phát thanh và truyền hình, Hội cựu chiến binh, Hội nông dân, Đoàn thanh niên và Hội liên hiệp phụ nữ tại 15 huyện, thành phố, thị xã của Long An, bao gồm: các huyện Đức Huệ, Đức Hòa, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Thủ Thừa, Tân Trụ, Châu Thành, Thạnh Hóa, Tân Thạnh, Mộc Hóa, V nh Hưng, Tân Hưng, thị xã Kiến Tường và thành phố Tân An;

 Các doanh nghiệp: các cán bộ quản lý môi trường tại các doanh nghiệp;

 Cộng đồng dân cư: khảo sát các hộ dân tại 15 huyện, thành phố, thị xã của Long An

+ Phối hợp khảo sát cùng với Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC)

(Mẫu phiếu khảo sát xem phụ lục 1)

(Hình ảnh khảo sát thực tế xem phụ lục 2)

2.2.2 Phương pháp thu thập tài liệu ,thống kê và xử lý số liệu

Các phiếu khảo sát sau khi đã lấy được thông tin, ý kiến về nội dung nghiên cứu

sẽ được thu hồi và tổng hợp về Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC); tôi sẽ tiến hành tổng hợp các phiếu theo từng nhóm đối tượng, từng huyện khác nhau và ghi lại danh sách, số lượng các phiếu khảo sát đã thu thập;

Tiến hành chuyển các thông tin trong phiếu khảo sát thành dạng số liệu trên phần mềm xử lý excel và lưu lại dữ liệu;

Khi có được các số liệu cần thiết, tiếp đến, tôi sẽ tiến hành vẽ biểu đồ trên excel với các nội dung phù hợp để phục vụ cho việc đánh giá hiện trạng công tác truyền thông BĐKH từ các ý kiến và nhu cầu của cộng đồng trên địa bàn tỉnh Long An; Ngoài việc xử lý các số liệu của các phiếu khảo sát về truyền thông BĐKH tỉnh Long An, cần phải thống kê và xử lý số liệu của các thông tin liên quan như hiện trạng môi tường, tác động BĐKH đến môi trường và KTXH tỉnh Long An

2.2.3 Phương pháp kế thừa, tổng quan tài liệu

Thu thập kết quả các đề án, dự án có liên quan đã và đang được triển khai từ trước đến nay để nghiên cứ và kế thừa các thông tin, số liệu thống kê, các tài liệu có liên quan đến truyền thông, truyền thông BĐKH

Trong việc xây dựng kế hoạch truyền thông BĐKH cần tham khảo nhiều các kết quả từ các nghiên cứu liên quan khác của địa phương khác (Thành phố Hồ Chí Minh, Bến Tre, Lào Cai, ), tham khảo và rút ra nhận xét về kết quả nghiên cứu đó, kế thừa

có chọn lọc

Phối hợp cùng với Trung Tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC) để có được nguồn thông tin và số liệu đang tin cậy

CHƯƠNG 3

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3.1 Hiện trạng công tác truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An

3.1.1 Thông tin chung về việc điều tra trên địa bàn tỉnh Long An

Để đánh giá thực trạng và dự báo nhu cầu công tác truyền thông BĐKH tỉnh Long An đến 2020, tầm nhìn đến năm 2025 việc điều tra, khảo sát lấy ý kiến về hiện trạng và nhu cầu truyền thông BĐKH là rất cần thiết Do đó, từ ngày 06 đến ngày 17 tháng 03 năm 2017, tôi phối hợp cùng Trung tâm công nghệ và môi trường (ENTEC)

đã tiến hành khảo sát 400 phiếu đối với các nhóm đối tượng: cán bộ quản lý nhà nước

về môi trường; các tổ chức xã hội, nghề nghiệp, tổ chức thông tin đại chúng; cộng đồng doanh nghiệp và cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh Long An

Nội dung điều tra tập trung vào các vấn đề sau:

 Đánh giá hiện trạng về ảnh hư ng của BĐKH tại đia phương hiện nay;

 Hiện trạng công tác truyền thông đối với các vấn đề BĐKH;

 Nhu cầu truyền thông đối với các vấn đề BĐKH;

 Đề xuất các biện pháp truyền thông BĐKH trong thời gian tới

Các đối tượng khảo sát được trình bày cụ thể trong bảng sau:

Bảng 3.1 Danh sách các đối tượng được tiến hành khảo sát

Stt Nhóm đối tượng Số phiếu Tỷ lệ trả lời Số phiếu đạt

các cán bộ làm việc tại chi cục BĐKH, Phòng KS TNN&KTTV, Phòng TNMT, S công thương Long An, S KH&CN, S nông nghiệp và phát triển nông thôn, S TN&MT, S văn hóa, thể thao và du lịch, S Y tế Long An, Thanh tra s TNMT, Trung tâm quan trắc TNMT, Trung tâm ứng dụng thiết bị KH&CN, Văn phòng S tài nguyên môi trường ;

 Các tổ chức chính trị - xã hội – nghề nghiệp được chọn để tiến hành khảo sát, đánh giá với số phiếu là 73/400 phiếu bao gồm: Hội cựu chiến binh, Hội nông dân, Đoàn thanh niên và Hội liên hiệp phụ nữ tại 15 huyện, thành phố, thị xã của Long An, bao gồm: các huyện Đức Huệ, Đức Hòa, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Thủ Thừa, Tân Trụ, Châu Thành, Thạnh Hóa, Tân Thạnh, Mộc Hóa, V nh Hưng, Tân Hưng, thị

xã Kiến Tường và thành phố Tân An; Đài phát thanh, truyền hình và các trường học trên địa bàn tỉnh Long An;

 35/400 phiếu khảo sát tại các doanh nghiệp được thực hiện b i các cán bộ quản lý môi trường tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Long An ;

 Tổng cộng có 200 phiếu điều tra được thực hiện tại cộng đồng dân cư phân

bố trên địa bàn toàn tỉnh Long An phân bố cho nhiều đối tượng dân cư thành thị, dân

cư nông thôn

3.1.2 Đánh giá hiện trạng truyền thông biến đổi khí hậu tỉnh Long An

3.1.2.1 Hiểu biết của các nhóm đối tượng khảo sát về biến đổi khí hậu

(1) Nhóm đối tượng là cơ quan quản lý nhà nước

Qua cuộc khảo sát lấy ý kiến của các cán bộ quản lý về hiểu biết hiện tượng BĐKH có 83/92 phiếu trả lời có hiểu biết (chiếm 89,2%), còn lại 10/92 là không biết

về hiện tượng BĐKH (chiếm 10,8%)

Để giảm thiểu tác động của BĐKH tới môi trường, các cán bộ quản lý cho rằng việc truyền thông về ảnh hư ng của BĐKH đến môi trường của địa phương là cần thiết và rất cần thiết Số cán bộ được truyền thông BĐKH đến môi trường qua cuộc khảo sát là 59/92 tổng số phiếu điều tra

(2) Nhóm tượng tượng là các cán bộ quản lý môi trường tại các doanh nghiệp

Qua cuộc khảo sát lấy ý kiến cảu các cán bộ quản lý môi trường doạnh nghiệp

về hiểu biết hiện tượng BĐKH có 29/35 phiếu trả lời có biết (chiếm 82,8%), có 4/35 (chiếm 11,4%) phiếu là không biết và còn lại 2 phiếu không có câu trả lời (chiếm 5,8%)

Khi được hỏi về ảnh hư ng của BĐKH đến địa phương có 31/35 phiếu trả lời có ảnh hư ng (chiếm 88,6%), cụ thể là thời tiết diễn biến thất thường, gia tăng hạn hán,

lũ lụt, sạt l bờ biển, gia tăng dịch bệnh, suy giảm mực nước ngầm Như vậy đa số cán

bộ quản lý môi trường tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã biết và hiểu và hiện tượng BĐKH

(3) Nhóm đối tượng là các tổ chức thông tin đại chúng, xã hội -nghề nghiệp

Qua cuộc khảo sát lấy ý kiến của các cán bộ của tổ chức thông tin đại chúng về hiểu biết hiện tượng BĐKH có 100% trả lời có hiểu biết về hiện tượng BĐKH; ý kiến của các cán bộ xã hội - nghề nghiệp có 38/41 phiếu trả lời có hiểu biết (chiếm 92,7%), còn lại 3/41 phiếu trả lời không (chiếm 7,3%) Như vậy đa số các cán bộ đã biết và hiểu và hiện tượng BĐKH

(4) Nhóm đối tượng là cộng đồng dân cư

Qua cuộc khảo sát lấy ý kiến của cộng đồng dân cư về hiểu biết hiện tượng

BĐKH có 100% phiếu trả lời, có 146/200 phiếu trả lời có biết (chiếm 73,0%), có 39/200 phiếu trả lời không biết (chiếm 19,5 %), còn lại 15 phiếu không có câu trả lời (chiếm 7,5%)

Khi được hỏi về ảnh hư ng của BĐKH đến địa phương chỉ có 72/200 phiếu trả lời có ảnh hư ng (chiếm 36,0%) Từ đó có thể thấy người dân chưa thật sự hiểu biết về hiện tượng BĐKH, có thể trả lời chưa đúng với suy ngh của họ về hiện tượng BĐKH

Tóm lại, qua kết quả khảo sát của các nhóm đối tượng về hiện trạng BĐKH tại

địa phương cho thấy rằng đa số người dân đều biết về hiện tượng BĐKH và tác động của BĐKH như:

 Ảnh hư ng đến thời tiết địa phương (nắng nóng, lượng mưa giảm, mưa trái mùa);

 Ảnh hư ng đến hoạt động sản xuất nông nghiệp (thất mùa, năng suất cây trồng thấp, thiếu nước tưới tiêu);

 Ảnh hư ng đến chăn nuôi (gây các bệnh cho vật nuôi vì thời tiết nóng ẩm thất thường);

 Ảnh hư ng đến sức khỏe con người (cảm giác nóng bức, khó chịu, bệnh) Mặc dù người dân đã có hiểu biết về BĐKH nhưng các câu trả lời chưa phản ánh

về cách hiểu biết của m i người về BĐKH; các câu trả lời chỉ mang tính đối phó, copy các ý kiến của người khác hoặc không có câu trả lời; chỉ một số người thường xuyên cập nhật thông tin và đặc biệt quan tâm đến hiện tượng BĐKH có thể đưa ra ý kiến rõ ràng nhất

3.1.2.2 Nội dung truyền thông biến đổi khí hậu

Nhận thức được nguy cơ trước mắt và lâu dài của BĐKH, trong thời gian qua, bên cạnh việc ban hành các chủ trương, chính sách liên quan đến l nh vực truyền thông BĐKH, công tác truyền thông được các bộ, ban, ngành, các tổ chức xã hội tỉnh Long

An đã triển khai với nhiều hình thức truyền thông với các nội dung sau:

 Hiểu biết về BĐKH, các biểu hiện của BĐKH;

 Tác động của BĐKH đến môi trường, KT-XH và con người;