Đa dạng hoá dịch vụ tài chính cho xuất khẩu của doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt nam

[r]

TR NG I H C KINH T QU C DÂN

==================

LÊ ANH TÚ

A D NG HÓA D CH V TÀI CHÍNH CHO XU T KH U C A DOANH NGHI P

A VÀ NH VI T NAM

Chuyên ngành: Kinh t - Chính tr

TÓM T T LU N V N TH C S KINH T

HÀ N I , THÁNG 10 - 2007

A M U1.Tính c p thi t c a tài

Trong ti n trình h i nh p kinh t qu c t , kinh t i ngo i c a Vi tNam không ng ng c m r ng, trong ó tr c h t ph i k t i ho t ngngo i th ng Trong ngo i th ng, ho t ng xu t kh u ngày càng có vai trò

n cho s phát tri n kinh t - xã h i, góp ph n r t l n trong vi c t o rangu n v n ngo i t cho s nghi p y m nh công nghi p hóa, hi n i hóa

n kinh t qu c dân

Trong ho t ng xu t kh u, các DNV&N ã óng góp m t ph náng k Các DNV&N chi m t tr ng trên 70% các doanh nghi p xu t kh u,

em l i ngu n thu ngo i t t xu t kh u chi m kho ng 2/3 t ng ngu n thungo i t c a Vi t Nam Khi là thành viên c a WTO s ph i th c hi n t dohóa th ng m i và th c hi n các u c qu c t s t o ra hi u ng m

ng xu t kh u u này s t o c h i r t l n i v i ho t ng xu t kh u

a các DNV&N Vi t Nam

Nh ng n nay, ho t ng xu t kh u c a các DNV&N còn ch a pháthuy c ti m n ng to l n c a nó M t trong nh ng nguyên nhân c b n c a

n ch trên là ho t ng d ch v h tr xu t kh u Vi t Nam, trong ó có

ch v v tài chính, tín d ng còn r t nhi u b t c p, khi n cho ho t ng

xu t kh u c a các DNV&N b h n ch r t nhi u

Tr c th c t ó và b n thân là m t cán b ngân hàng EximBankcho nên, tôi ch n tài Lu n v n Th c s là: a d ng d ch v tài chính cho

xu t kh u c a DNV&N Vi t Nam

hi m t giá

Ph m vi nghiên c u: D i góc c a kinh t chính tr h c, Lu n v n

ch t p trung nghiên c u nh ng v n lý lu n c b n c a DV tài chính vàtín d ng h tr xu t kh u, a ra các quan m và gi i pháp c b n nh mphát tri n các DV tài chính, tín d ng h tr xu t kh u cho các DNV&N

Vi t Nam trong u ki n h i nh p kinh t qu c t Th i gian nghiên c utrong th i k i m i (t u nh ng n m 90 th k XX n nay)

u hóa c a tác gi Tr n S u (2005); Nghi p v tín d ng và thanh toán

qu c t c a PGS.TS Lê V n T (2006); Hoàn thi n c ch tín d ng c a H

th ng Ngân hàng Th ng m i Vi t Nam theo h ng Ngân hàng phát tri n

n v ng Lu n v n th c s kinh t c a Mai Thúy Ph ng, i h c Kinh t

Qu c dân (2005) Nh ng công trình trên ã góp ph n phát tri n các DV Tàichính Ngân hàng, làm rõ vai trò c a DNV&N Và ó là nh ng tài li utham kh o quý giá v lý lu n và v th c ti n cho Lu n v n; Nh v y lu n

- Trên c s lí lu n và th c ti n, Lu n v n nêu ra các quan m nh

ng, gi i pháp phát tri n d ch v tài chính cho xu t kh u cho DNV&N

Vi t Nam

Ch ng 1

S LÝ LU N VÀ TH C TI N

A D NG HÓA D CH V TÀI CHÍNH CHO XU T KH U

A DOANH NGHI P V A VÀ NH VI T NAM1.1 Nh ng v n c b n v d ch v tài chính và d ch v tài chính cho

1.1.1.2 Quan ni m v d ch v cho xu t kh u.

u c n c vào m c ích, i t ng và tính ch t c a các ch th màcác DV cung ng và ph c v , có th chia d ch v ra làm 2 nhóm chính:

Nhóm 1: Nh ng d ch v c cung ng nh m th a mãn và áp ngcác nhu c u v i s ng, sinh ho t c a con ng i và xã h i

Nhóm 2: Nh ng DV c cung ng nh m ph c v và áp ng yêu

u cho các quá trình s n xu t kinh doanh

1.1.2 D ch v tài chính cho xu t kh u và c m c a d ch v tài chính cho xu t kh u.

ch v tài chính cho xu t kh u là m t b ph n c a d ch v cho xu t

kh u mà n i dung cung c p là ngu n tài chính, ng i cung c p là các t

ch c, doanh nghi p có kh n ng huy ng c các ngu n tài chính và

ng i tiêu dùng d ch v này là các t ch c, cá nhân và doanh nghi p có nh

u v tài chính s n xu t ho c kinh doanh xu t khâu

1.2 Nh ng v n lý lu n v a d ng hóa d ch v tài chính cho xu t c a DNV&N Vi t Nam.

1.2.1 T ng quan v tình hình s n xu t kinh doanh và xu t kh u c a các DNV&N Vi t Nam.

kh u chi m 80,6%, nh p kh u chi m 84,2% t ng s doanh nghi p tham giakinh doanh XNK trên c n c

1.2.2 Nh ng v n t ra v d ch v tài chính cho xu t kh u c a cácDNV&N Vi t Nam

c dù có nhi u u th , song có m t th c t là do s h n ch v quy

mô nên các DNV&N d b t n th ng trong c ch th tr ng Mà mu n m

ng v quy mô thì ph i có v n, trong khi có m t th c t là hi n còn nhi udoanh nghi p không v n pháp nh theo quy nh và v n l u ng t ng

ng v i yêu c u ho t ng kinh doanh c a doanh nghi p

1.2.3 a d ng hóa DVTC và s c n thi t ph i a d ng hóa DVTC cho

1.2.3.1 Cho vay ti n trong khuôn kh tín d ng ch ng t

Lo i DV cho vay này là công c b o m thanh toán, v a là công ctín d ng trong l nh v c cho vay XK Thông qua L/C kh n ng chi t kh u

i phi u ã t o di u ki n thu n l i cho nhà XK ch h c c p tín d ng

p cho nhà xu t kh u c n c vào giá tr c a b ch ng t , v i m t t l t i

a, th ng vào kho ng 70% - 80% giá tr hàng hóa Theo u ki n c a lo ivay này ngân hàng v n có quy n truy òi ng i xu t kh u khi b ch ng t

i i không thu c ti n, nh ng m t cách ch c ch n h n là Ngân hàngmua l i nh ng ch ng t trên c s c a m t th tín d ng

1.2.3.4 Bao thanh toán

Bao thanh toán là m t hình th c tài chính trong ho t ng xu t kh u

ó là ho t ng mua bán nh ng kho n thanh toán ch a t i h n và ng n h n

kh u: S ti n bán hàng b ít i sau khi chuy n thành b n t

1.2.3.8 D ch v thuê mua tài chính

1.2.3.8.1 N i dung c a d ch v thuê mua tài chính

Trong cho thuê tài chính, ng i thuê th ng không c n có ngay tài

n mà ng i cho thuê yêu c u Ng i thuê có quy n tìm ch n nhà cung ngtài s n, sau ó ng i cho thuê s mua tài s n ó và bàn giao cho ng i thuê

d ng Vi c t hàng, nh n hàng và s d ng thu c v ng i thuê

1.2.3.8.2 Vai trò c a d ch v thuê mua tài chính i v i các DNV&N

Vai trò này c th hi n qua các m t d i ây:

Các doanh nghi p c tài tr toàn b giá tr tài s n

Ng i thuê không b ràng bu c v h n m c tín d ng vay Ngân hàng.Không òi h i uy tín l n c a doanh nghi p

ch thanh toán ti n thuê linh ho t

1.3 Kinh nghi m c a m t s n c trên th gi i v a d ng hóa d ch v tài chính cho xu t kh u c a các DNV&N.

c này lu n v n trình bày khái quát kinh nghi m c a Nh t B n,trung Qu c, Thái lan v a d ng các d ch v tín d ng, b o hi m XK, thu hútngu n v n bên ngoài Qua ó lu n v n rút ra bài h c cho lu n v n là :

-V phát tri n ng b các DVTC cho v i các DV khác-V ho t ng c a Eximbank nh Tring qu c, Nh t b n

-v t ng c òng s h tr c a nhà n c b ng cách ban hành các chínhsách và ra ch ng trình m c tiêu h tr DNV&N ây m nh XK.

Ch ng 2.

TH C TR NG A D NG HÓA D CH V TÀI CHÍNH CHO

XU T KH U C A DOANH NGHI P V A VÀ NH VI T

NAM

2.1 Khái quát v ho t ng xu t nh p kh u c a các DNV&N và nhu

u, kh n ng ti p c n các d ch v tài chính c a DNV&N Vi t Nam

2.1.1 Khái quát v ho t ng xu t nh p kh u c a các DNV&N Vi t Nam.

Trong ngh quy t 90/2001/N -CP ra khái ni m DNV&N Là c SXKD c l p, ã ng ký KD theo pháp lu t hi n hành có v n ng kýkhông quá 10 t ng ho c s lao ng trung bình hàng n mkhông quá 300

ng i Là m t b ph n c u thành n n kinh t qu c dânvà tham gia voà t t khía c nh c a nên kinh t , DNV&N ã óng góp quan tr ng vào s t ng

tr ng kinh t

Lu n v n ã ánh giá vai trò c a DNV&N qua các ch tiêu:

-Chi m t l tuy t i trong t ng s các DN thu c m i thanh ph nkinh t (trên 95%);

-Góp ph n quan tr ng trong t ng tr ng và thúc y chuy n d ch c

u kinh t theo h ng công nghi p hoá;

-Gi i quy t vi c làm và t ng thu nh p cho dân c ;-T ng tính n ng ng , linh ho t và c nh tranh trong n n kinh t ;-Khai thác t i a m i ti m n ng kinh t c a m i mi n t n c

2.1.2 Nhu c u và kh n ng ti p c n các d ch v tài chính c a DNV&N

Vi t Nam.

2.2 Tình hình th c hi n a d ng hóa d ch v tài chính cho xu t kh u

a doanh nghi p v a và nh Vi t Nam.

2.2.1 T ng quan v tình hình phát tri n c a các d ch v tài chính.

Hi n nay, h th ng cung c p DV Tài chính Ngân hàng trên th

tr ng Vi t Nam có g n nh y các thành ph n, bao g m 73 Ngân hàng(6 Ngân hàng Th ng m i qu c doanh; 38 Ngân hàng Th ng m i C ph n;

25 Chi nhánh Ngân hàng n c ngoài; 4 Chi nhánh Liên doanh); 9 Công ty

Ch ng khoán; 20 Công ty Cung c p D ch v B o hi m (5 Công ty 100% v n

c ngoài; 4 Công ty Nhà n c; 4 Công ty C ph n; 7 Công ty Liên doanh;

-ng XK Ngh nh còn r t m i, ch a th ánh giá y tác d ng c a nótrong vi c ph c v XK c a DNV&N.

2.2.2.2 D ch v tài tr xu t kh u cho doanh nghi p.

ch v này ã t o ra m t ngu n v n quan tr ng tài tr XK choDNV&N DV này ch y u theo ph ng th c cho vay v n theo d án, lãi

su t tho thu n có tính u ãi

u riêng, c m tài kho n t i Kho b c Nhà n c, các Ngân hàng Th ng

i trong n c

2.2.2.4 M t s d ch v khác.

c này lu n v n trình bày ho t ng các DV thuê muâtì chính, DV

o hi m XNK, b o hi m t giá, d ch v thanh toán qua ngân hàng

Các d ch v này ã c tri n khai, b c u ã góp ph n h tr XKcho DNV&N Vi t nam nh ng v n còn h n ch

2.3 ánh giá chung v th c tr ng a d ng hóa d ch v tài chính cho xu t

kh u c a các doanh nghi p v a và nh Vi t Nam

2.3 ánh giá chung v th c tr ng a d ng hoá DVTC cho XK c a DNV&N Vi t nam.

2.3.1 Nh ng m t tích c c:

c b n, th tr ng d ch v tài chính Vi t Nam ã c m r ng

nh t là các d ch v tín d ng và d ch v b o hi m Tham gia th tru ng d ch tài chính ngoài H th ng Ngân hàng Th ng m i Nhà n c, còn cácNgân hàng C ph n, Ngân hàng Liên doanh, các Chi nhánh V n phòng i

di n c a n c ngoài, các H p Tác xã, T ch c Tín d ng

Các hình th c d ch v tài chính phong phú, a d ng, ngày càng c

i m i và hoàn thiên áp ng v i t c phát tri n cao c a s n xu t hànghóa, c bi t là hàng xu t kh u trong nh ng n m g n ây Trong ó có

nh ng d ch v ra i nh m h tr cho các doanh nghi p phát tri n xu t

Th ba, ngu n v n trung và dài h n tài tr cho DNV&N ang còn

thi u, th t c n ng n c ng nh c

CNguyên nhân c a nh ng h n ch trên:

t là, nguyên nhân xu t phát t th ch và môi tr ng phát tri n

Hai là, nguyên nhân xu t phát t nh n th c và s phân bi t i x

a các nhà cung c p d ch v tài chính gi a Doanh nghi p Nhà n c và

Doanh nghi p t nhân mà ch y u là DNV&N ang còn sai l ch, nh t là

i ng cán b nhân viên các Ngân hàng Th ng m i Nhà n c

Ba là, nguyên nhân xu t phát t nh ng v ng m c và b t c p trongcác quy trình v tín d ng xu t kh u

n là, nguyên nhân xu t phát t nh ng y u kém và nh n th c c a

DNV&N

Các d ch v tín d ng, tài tr xu t kh u tuy r t c n thi t i v iDNV&N nh ng các Ngân hàng Th ng m i th ng ng i cung c p cho cácdoanh nghi p này b i lý do sau:

+ T o ra lu ng sinh khí m i; Thúc y các DNV&N nâng cao n ng

c c nh tranh c a hàng hóa

3.1.1.2 Nh ng thách th c i v i các DNV&N trong u ki n h i nh p:

Vi t Nam ph i th c hi n các cam k t khi gia nh p WTO, khi n choDNV&N ph i ch u s c ép c nh tranh quy t li t c a các i th m nh v m i

t; Ph i c nh tranh v i các n c th ba trên tr ng qu c t ; Nhà n c Vi tNam ph i c t b d n m i tài tr tr c ti p, các doanh nghi p ph i i m t v i

th tr ng DV c nh tranh v i giá c theo c ch th tr ng

3.1.2 D báo nh ng v n t ra v a d ng hoá DVTC cho xu t kh u

a DNV&N khi VN ã là thành viên chính th c c a WTO

Khi Vi t Nam là thành viên c a WTO, các ho t ng d ch v này ph ituân th quy t c t i hu qu c trong th ng m i DV, nguyên t c t do hóa th

tr ng DV, nguyên t c minh b ch hóa h th ng chính sách v TMDV Tuân

th nh ng nguyên t c trên òi h i Nhà n c Vi t Nam ph i u ch nh nhi u

lu t l , chính sách; òi h i các DV ph i hi u bi t v các hi p nh qu c t ,

Lu t s h u trí tu Ph i i phó v i các s c , ki n t ng qu c t ph c t p,

n kém và ph i i m t v i nhi u v n qu c t khó l ng tr3.2 QUAN M CH O TH C HI N A D NG HOÁ D CH V TÀICHÍNH CHO XK C A DNV&N VN

3.2.1 Quan m

Lu n v n nêu 4 quan m t là, phát tri n các DV tài chính, tín

ng h tr xu t kh u ph i nh m m c tiêu c a y nhanh t c phát tri n

DNV&N Hai là, ph i nh m m c tiêu y m nh xu t kh Ba là, d a

trên nguyên t c th tr ng n là, ph i phù h p v i chu n m c và thông l

th tr ng qu c t ; V lâu dài ph i h ng t i th tr ng DV qu c t trong

u ki n t do hóa th ng m i DV

3.3 M T S GI I PHÁP C B N NH M TH C HI N A D NG HOÁ

DV TC CHO XU T KH U C A DNV&N VI T NAM

3.3.1 Nâng cao nh n th c úng n v vai trò c a DNV&N và vai trò

a DV tài chính, tín d ng h tr xu t kh u

- Nh n th c c a phía ng i cung c p DV: Hi u rõ vai trò, c m

a DNV&N; N m b t ch tr ng c a ng và k ho ch c a Nhà n c vphát tri n DNV&N (Theo Quy t nh s 236/2006/Q TTg)

- Nh n th c c a phía DNV&N: Hi u rõ ti n ích DV tài chính, tínng; m nh d n, ch ng ti p c n h th ng DV này, coi h th ng Ngânhàng Th ng m i nh là doanh nghi p thông th ng

Ng i cung là cho m n n câu , ch không ph i Gi cá

Ng i c u không ph i m n Gi cá , mà m n n câu

3.3.2 T o u ki n cho các DNV&N ti p c n các ngu n tài chính, tín

ng qua các kênh chính th c

Mu n v y, c n: tháo g nh ng b t c p và phân bi t i x v ti p c ncác lo i hình tín d ng i v i DNV&N; T ng c ng t ch c các cu c ti pxúc gi a các Th ch tài chính, tín d ng v i DNV&N; Phát tri n lên c p

i chi n l c khách hàng c a Ngân hàng th ng m i; Quan tâm phát tri nMarketing c a Ngân hàng Th ng m i i v i DNV&N

3.3.3 a d ng th tr ng DV Ngân hàng h tr xu t kh u

Chi n l c phát tri n th tr ng DV Ngân hàng n n m 2010 là:Ngân hàng Th ng m i Vi t Nam (c Nhà n c và C ph n) ph n u pháttri n c h th ng DV Ngân hàng ngang t m v i các n c trong ASEAN

ch ng lo i V ch t l ng và có kh n ng c nh tranh qu c t

Mu n v y, c n:

- T o hành lang pháp lý thu n l i, môi tr ng chính tr - xã h i n

nh, lành m nh hóa tình hình tài chính c a các T ch c Tài chính Tín d ng;

- Các Ngân hàng Th ng m i ph i thúc y s luân chuy n v n, hìnhthành th tr ng v n, hoàn ch nh theo c ch th tr ng.

- Ti p t c i m i chính sách cho vay trên các m t

- Ti p t c i m i chính sách b o m ti n vay g n v i s s a i, bsung và hoàn thi n pháp lu t Ngân hàng, các Lu t T ch c Tài chính Tín

3.3.4.1 DV cho thuê tài chính c n c m r ng h n n a

Mu n v y, c n hoàn thi n khuôn kh pháp lý cho DV này, nh pháp

lu t v quy n s h u, v thu thu nh p, thu giá tr gia t ng i v i ng icung c p DV và DNV&N; C n nhanh chóng i m i c ch cho thuê tàichính trên nguyên t c tôn tr ng quy n s d ng máy móc, thi t b Cho

ng i thuê; n gi n hóa các u ki n cho thuê v pháp lý, v tài chính, v

ng l c, v ph m ch t bên thuê; a d ng hóa các ph ng th c cho thuêphù h p v i c m c a DNV&N Vi t Nam,nh cho thuê l i, cho thuê liên

t, cho thuê giáp l ng

3.3.4.2 DV B o hi m Tín d ng và B o hi m t giá

DV B o hi m Tín d ng ph i m r ng kh p các a ph ng h tr m t

ph n kinh phí cho các DNV&N khi mua các DV này; Cho phép nhi u t

ch c tín d ng tham gia cung c p lo i DV B o hi m t giá; T ch c các cu c

i th o tuyên truy n l i ích c a lo i DV này cho các DNV&N

3.3.5 C ng c , m r ng và hoàn thi n các t ch c Ngân hàng chuyên ngành ph c v xu t nh p kh u

Vi t Nam có hai Ngân hàng chuyên ngành ph c v xu t nh p kh u:Ngân hàng ngo i th ng Vi t Nam (thu c H th ng Ngân hàng th ng m iNhà n c) và Ngân hàng C ph n Xu t nh p kh u Vi t Nam (Eximbank)

Lu n v n chú tr ng chi n l c phát tri n Eximbank n n m 2010 V t ng

th , Eximbank ph i tr thành Ngân hàng tài tr xu t nh p kh u hàng u

Vi t Nam Eximbank c n ph n u làm rõ h n tình khác bi t c a mình so

i các Ngân hàng Th ng m i khác trên l nh v c tài tr xu t kh u cho cácDNV&N Eximbank c n rút ra bài h c kinh nghi m c a Eximbank Hoa K

và Eximbank Trung Qu c Th c hi n chi n l c trên c a Eximbank c n có

ph n u t hai phía: Phía Eximbank và phía Chính ph

- V phía Eximbank: Làm cho toàn th i ng cán b , nhân viên hi u

rõ và t hào v tính khác bi t c a Ngân hàng mình trên l nh v c tài tr xu t

kh u cho DNV&N; C n m r ng m ng l i, coi ây c ng là bi n pháp c nhtranh nâng cao uy tín và th ng hi u; Phát tri n các DV B o hi m chovay xu t kh u và B o hi m t giá cho các DNV&N ho t ng xu t kh u

- V phía Chính ph : Tr c ti p là Ngân hàng Nhà n c trung ng,

n theo dõi ho t ng c a Eximbank có ch tr ng, bi n pháp k p th igiúp t o u ki n cho Eximbank phát tri n Chính ph cho phépEximbank c cùng chia s v ngh a v và quy n l i v i các Ngân hàng

Th ng m i Nhà n c, nh Ngân hàng u t Phát tri n Vi t Nam, Q yTín d ng u t và tín d ng xu t kh u c a Nhà n c (theo Ngh nh s151/2006/N -CP), v Qu b o lãnh tín d ng cho DNV&N (theo Quy t nh 115/2004/Q -TTg)