BÀI tập lớn TRIẾT học MAC LENIN về bản CHẤT CON NGƯỜI

Tiểu luận triết học MácLenin về bản chất con người và vận dụng vào việc phát huy nhân tô việt nam trong quá trình xây dựng phát triển đất nước bền vững. MỤC LỤC I. LỜI CẢM ƠN II. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI 1. QUAN ĐIỂM VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI CỦA NHỮNG NHÀ TRIẾT HỌC TRƯỚC MÁC 2. QUAN ĐIỂM CỦA MÁC VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI 2.1 CON NGƯỜI LÀ THỰC THỂ SINH HỌC – XÃ HỘI 2.2 BẢN CHẤT CON NGƯỜI LÀ TỔNG HÒA CÁC MỐI QUAN HỆ XÃ HỘI 2.3 CON NGƯỜI VỪA LÀ CHỦ THỂ CỦA LỊCH SỬ, VỪA LÀ SẢN PHẨM CỦA LỊCH SỬ 3. VẬN DỤNG: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG DO ĐCS VIỆT NAM LÃNH ĐẠO 4. PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC BỀN VỮNG III. KẾT LUẬN IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-o0o -BÀI TẬP LỚN MÔN TRIẾT HỌC MÁC- LÊNIN

ĐỀ TÀI : BẢN CHẤT CON NGƯỜI

Họ và tên sinh viên : Nguyễn Thị Thảo Chi

Mã sinh viên : 11200616

Số thứ tự : 07

Lớp: : Kế toán CFAB 4

Khóa : 62

Giáo viên hướng dẫn : Cô Lê Thị Hồng

Hà Nội - Tháng 12/2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-o0o -BÀI TẬP LỚN MÔN TRIẾT HỌC MÁC- LÊNIN

ĐỀ TÀI : BẢN CHẤT CON NGƯỜI

Hà Nội - Tháng 12/2020

MỤC LỤC

I LỜI CẢM ƠN

II GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1 QUAN ĐIỂM VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI CỦA NHỮNG NHÀ TRIẾT HỌC TRƯỚC MÁC

2 QUAN ĐIỂM CỦA MÁC VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI

2.1 CON NGƯỜI LÀ THỰC THỂ SINH HỌC – XÃ HỘI

2.2 BẢN CHẤT CON NGƯỜI LÀ TỔNG HÒA CÁC MỐI QUAN HỆ XÃ HỘI

2.3 CON NGƯỜI VỪA LÀ CHỦ THỂ CỦA LỊCH SỬ, VỪA

LÀ SẢN PHẨM CỦA LỊCH SỬ

3 VẬN DỤNG: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG DO ĐCS VIỆT NAM LÃNH ĐẠO

TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC BỀN VỮNG

III KẾT LUẬN

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

I LỜI CẢM ƠN

Trước tiên em xin gửi lởi cảm ơn đến trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân đã đưa

môn Triết học vào trong chương trinh giảng dạy Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn

sâu sắc đến giảng viên bộ môn – cô Lê Thị Hồng đã dạy dỗ, rèn luyện và truyền

đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt thời gian vừa qua Trong thời gian

được tham dự lớp học của cô, em đã được tiếp thu thêm nhiều kiến thức bổ ích, học tập được tinh thần làm việc hiệu quả, nghiêm túc Đây thực sự là những điều rất cần thiết cho quá trình học tập và làm việc sau này của em

Bộ môn Triết học là môn học thú vị, vô cùng bổ ích đối với mỗi sinh viên Tuy nhiên, vì thời gian học tập trên lớp không nhiều, mặc dù đã cố gắng nhưng chắc chắn những hiểu biết và kỹ năng về môn học này của em vẫn còn nhiều hạn chế

Do đó bài luận của em khó có thể tránh khỏi những thiếu sót và những chỗ chưa chuẩn xác, kính mong cô xem xét và góp ý giúp bài luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

II GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

Con người là một khách thể hết sức phong phú được rất nhiều ngành khoa học nghiên cứu như sinh vật học, nhân chủng học, tâm lý học, xã hội học, y học, triết học, … Mỗi khoa học có cách tiếp cận và phương pháp giải quyết khác nhau về vấn đề con người, song chủ đề về bản chất con người vẫn luôn là một vấn đề mới mẻ, phức tạp đáng để ta phân tích và bàn luận chi tiết cụ thể dưới nhiều góc độ

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong chiều dài của bánh xe lịch sử, con người dần khám phá được hằng trăm nghìn những điều mới lạ trong và ngoài Trái Đất Con người say mê tìm hiểu cấu tạo của mọi vật xung quanh, về những dải ngân hà, về những điều kì bí Nhưng khi nhìn lại, bản chất con người là một sinh vật kì bí hơn cả Chính vì thế, em lựa chọn nghiên cứu về đề tài “Bản chất con người” Vấn đề về con người đã được tiến hành nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác nhau, song những lĩnh vực đó mới chỉ nghiên cứu những mặt riêng biệt, cụ thể về con người ( ví dụ: sinh học nghiên cứu các quy luật sinh lý , toán học nghiên cứu tư duy logic … ) Riêng với triết học , vì có đặc trưng của tư duy triết học là sự phản ánh của tư duy con người đối với chính bản thân mình , có đối tượng nghiên cứu là những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội nên vấn đề về “Bản chất con người” được nghiên cứu một cách bao quát và đầy

đủ nhất Hơn nữa, với triết học Mác – Lênin, lần đầu tiên, vấn đề con người được giải quyết một cách đúng đắn trên quan điểm biên chứng duuy vật

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1 QUAN ĐIỂM VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI CỦA NHỮNG NHÀ TRIẾT HỌC TRƯỚC MÁC

Các nhà triết học cổ điển Đức trước kia nói chung, từ Cartơ đến Heghen nói riêng đã phát triển quan điểm triết học về con người theo hướng của chủ nghĩa duy tâm Heghen quan niệm con người là sản phẩm của ý niệm, tức là con người do thần thánh hoặc thượng đế sinh ra, cuộc sống con người do đấng tối cao sắp đặt

Đối lập với Hêghen, Phơbách lại đưa ra quan điểm duy vật, cho rằng con người không phải là nô lệ của thượng đế hay tinh thần tuyệt đối, mà là sản phẩm của tự nhiên, là kết quả của quá trình phát triển của tự nhiên, là cái cao quý nhất mà giới

tự nhiên có Ông đã sử dụng thành tựu của khoa học tự nhiên để chứng minh mối liên hệ không thể chia cắt của tư duy với những quá trình vật chất diễn ra trong cơ thể con người, song khi giải thích con người trong mối liên hệ cộng đồng thì Phơbách lại rơi vào lập trường của chủ nghĩa duy tâm

tuyệt đối hóa mặt sinh học mà không thấy mặt xã hội của con người Chủ nghĩa Mác đã kế thừa và khắc phục những mặt hạn chế đó, đồng thời phát triển những quan niệm về con người đã có trong các học thuyết triết học trước đây để đưa ra quan niệm về bản chất con người

2 QUAN ĐIỂM CỦA MÁC VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI

Triết học Mác đã kế thừa quan niệm về con người trong lịch sử triết học Với triết học Mác – Lênin, lần đầu tiên vấn đề con người được giải quyết một

cách đúng đắn trên quan điểm biên chứng duy vật Theo C.Mác, con người là một sinh vật có tính xã hội ở trình độ cao nhất của giới tự nhiên và lịch sử xã hội, là chủ thể của lịch sử, sáng tạo nên tất cả thành tựu của văn minh và văn hóa1.

2.1 CON NGƯỜI LÀ THỰC THỂ SINH HỌC – XÃ HỘI

Dựa trên kết quả của những thành tựu của khoa học tự nhiên, triết học Mác khẳng định: Con người vừa là sản phẩm phát triển lâu dài của giới tự nhiên,vừa là sản phẩm hoạt động chính của bản thân con người Con người hiện thực là sự thống nhất giữa yếu tố sinh học và yếu tố xã hội Là thực thể sinh học, con người là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài của tự nhiên (theo thuyết tiến hóa của ĐacUyn) Vì con người là sản phẩm của quá trình tiến hóa tự nhiên nên con người

là một bộ phận tất yếu, không tách rời của giới tự nhiên Ph.Angghen cho rằng :

“Bản thân cái sự kiện là con người từ loài động vật mà ra, cũng đã quyết định việc con người không bao giờ hoàn toàn thoát ly khỏi những đặc tính vốn có của con vật”2 Hay nói cách khác, Tiền đề vật chất đầu tiên quyết định cho sự tồn tại của con người là giới tự nhiên

Con người là một bộ phận của giới tự nhiên và đồng thời giới tự nhiên cũng là

“thân thể vô cơ của con người” Con người tồn tại được trước tiên phải có cơ thể sống, trong khi đó, cơ thể sống là một bộ phận của tự nhiên, là sản phẩm của sự tiến hóa lâu dài của giới tự nhiên Mặt khác, con người phải đấu tranh để sinh tồn

và chịu sự chi phối của các quy luật tự nhiên, các quy luật sinh học (Ví dụ: quy luật sinh tử, quy luật về quan hệ giữa cơ thể và môi trường, quy luật dinh dưỡng, quy luật di truyền và biến dị, quy luật đồng hóa, dị hóa…) Tuy nhiên, con người không chỉ sống dựa vào tư nhiên mà còn cải biến tự nhiên dựa trên các quy luật khách

quan, đây cũng là một trong những điểm đặc biệt để phân biệt con người với các loài vật khác

Tuy nhiên, chúng ta không được tuyệt đối hóa điều đó Các đặc tính sinh học, bản năng sinh học hay sự sinh tồn thể xác không phải là những cái duy nhất quy định bản chất con người, mà chúng ta còn phải nhắc đến phương diện xã hội Bởi

lẽ, đặc trưng quy định sự khác biệt giữa con người với thế giới loài vật là phương diện xã hội của nó Con người là một thực thể xã hội có các hoạt động xã hội mà điển hình chính là hoạt động lao động Chính nhờ lao động mà con người có khả năng vượt qua loài động vật để tiến hóa và phát triển thành người Con người sống bằng lao động sản xuất, bằng việc cải tạo tự nhiên, sáng tạo ra các vật phẩm để

thỏa mãn nhu cầu của mình Vì vậy, ta hoàn toàn có thể khẳng định: Lao động là

điều kiện kiên quyết, cần thiết và chủ yếu quyết định sự hình thành và phát triển của con người Mặt khác, tính xã hội của con người chỉ có trong “xã hội loài

người”, con người không thể tách khỏi xã hội và đó là điểm cơ bản làm cho con người khác với con vật Hoạt động của con người gắn liền với các quan hệ xã hội không chỉ phục vụ cho con người mà còn cho xã hội như ngôn ngữ giao tiếp, lương tâm, ý thức con người,…… Xã hội biến đổi thì mỗi con người cũng do đó mà cũng

có sự thay đổi tương ứng và ngược lại, sự phát triển của mỗi cá nhân là tiền đề cho

sự phát triển của xã hội

Con người là một chỉnh thể thống nhất giữa mặt tự nhiên và mặt xã hội Hai mặt này vừa đối lập nhau, vừa quy định ràng buộc và làm tiền đề cho nhau, trong đó mặt tự nhiên quyết định sự tồn tại của con người, còn mặt xã hội quyết định bản chất con người

2.2 BẢN CHẤT CON NGƯỜI LÀ TỔNG HÒA CÁC MỐI QUAN HỆ XÃ HỘI

Có thể nói, con người vượt lên thế giới loài vật trên cả ba phương diện khác nhau: quan hệ với tự nhiên, quan hệ với xã hội và quan hệ với chính bản thân con người Cả ba mối quan hệ đó đều mang tính xã hội, trong đó quan hệ xã hội giữa người với người là quan hệ bản chất, bao trùm tất cả các mối quan hệ khác và mọi hoạt động trong chừng mực liên quan đến con người Bởi vậy, để nhấn mạnh bản chất xã hội của con người, C.Mác đã nêu lên luận đề nổi tiếng trong tác phẩm Luận

cương về Phoiơbắc: "Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu

của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội 3 ” Mác cho rằng xem xét yếu tố cấu thành bản chất con

người phải vạch ra bản chất con người trong tính hiện thực của nó Đây là một

luận đề hết sức khoa học, đầy đủ Luận đề khẳng định rằng, không có con người trừu tượng, thoát ly mọi điều kiện, hoàn cảnh lịch sử xã hội Con người luôn luôn cụ thể, xác định, sống trong một điều kiện lịch sử cụ thể nhất định, một thời đại nhất định Khi nói con người thì không phải là nói con người trong trạng thái tự nhiên thuần tuý, mà là con người hoạt động thực tiễn Thông qua hoạt động thực tiễn, con người làm biến đổi đời sống xã hội đồng thời cũng biến đổi chính bản thân mình Chỉ trong toàn bộ các mối quan hệ xã hội đó (như quan hệ giai cấp, dân tộc, thời đại; quan hệ chính trị, kinh tế; quan hệ cá nhân, gia đình, xã hội ), con người mới bộc lộ toàn bộ bản chất xã hội của mình Tất cả các quan hệ đó đều góp phần vào việc hình thành bản chất con người, tùy theo thời gian cường độ tác

động mà mức độ ảnh hưởng khác nhau, nhưng suy cho cùng thì các quan hệ kinh

tế hiện tại, trực tiếp, ổn định sẽ giữ vai trò quyết định Đây là phát hiện có giá trị

to lớn của Mác về bản chất con người Trong điều kiện đó sự tác động giữa con người và hoàn cảnh cụ thể tạo nên những bản sắc riêng của con người mỗi thời đại

Điều cần lưu ý là luận đề trên khẳng định bản chất xã hội không có nghĩa là phủ nhận mặt tự nhiên trong đời sống con người Song, ở con người, mặt tự

nhiên tồn tại trong sự thống nhất với mặt xã hội; ngay cả việc thực hiện những nhu cầu sinh vật ở con người cũng đã mang tính xã hội Quan niệm bản chất con người

là tổng hoà những quan hệ xã hội mới giúp cho chúng ta nhận thức đúng đắn, tránh khỏi cách hiểu thô thiển về mặt tự nhiên, cái sinh vật ở con người

2.3 CON NGƯỜI VỪA LÀ CHỦ THỂ CỦA LỊCH SỬ, VỪA LÀ SẢN PHẨM CỦA LỊCH SỬ

Lịch sử là quá trình đan xen, nối tiếp nhau với tất cả những bảo tồn và biến đổi xảy ra trong quá trình ấy Lịch sử là hoạt động có ý thức của chính bản thân con người Con người tách khỏi động vật như thế nào thì họ bước vào lịch sử như thế

ấy Lịch sử xã hội loài người hình thành khi con người biết chế tạo ra công cụ lao động, từ đó không còn lệ thuộc vào tự nhiên, tách mình ra khỏi thế giới loài vật, chuyển sang thế giới loài người và lịch sử xã hội bắt đầu Để tồn tại và phát triển, con người phải lao động, tạo ra của cải vật chất để nuôi sống mình và xã hội Sản xuất ra của cải vật chất là đặc trưng riêng chỉ có ở con người Đó là quá trình lao động có mục đích và không ngừng sáng tạo của con người, tạo của cải vật chất đảm bảo cho sự tồn tại của xã hội và thúc đẩy xã hội phát triển Hoạt động lao động sản xuất vừa là điều kiện cho sự tồn tại của con người, vừa là phương thức để làm biến đổi đời sống và bộ mặt xã hội Vì thế, con người là chủ thể sáng tạo nên các giá trị vật chất và tinh thần của xã hội cũng như là động lực của các cuộc cách mạng xã hội Có thể nói, con người là chủ thể của lịch sử

Con người làm ra lịch sử, nhưng không phải làm theo ý muốn tùy tiện của mình

mà phải dựa trên những điều kiện có sẵn do quá khứ để lại Không có thế giới tự nhiên, không có lịch sử xã hội thì không tồn tại con người Bởi vậy, con người là sản phẩm của lịch sử, của sự tiến hóa lâu dài của giới hữu sinh Con người tồn tại

và phát triển trong một hệ thống môi trường xác định, là sản phẩm của lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội Con người sống, hoạt động trong một xã hội nhất định, một thời đại nhất định, trong những điều kiện lịch sử nhất định, nghĩa là những con người cùng với xã hội mình khai thác thiên nhiên, sinh hoạt xã hội, phát triển ý thức Trên thực tế, con người lại là những con người ở những thời đại khác nhau, các dân tộc khác nhau, các giai cấp, các nhóm xã hội khác nhau, nên trong họ, cái

tự nhiên tồn tại trong sự tác động của cái xã hội Như vậy, con người vừa là sản

phẩm của lịch sử, vừa là chủ thể của lịch sử.

3 VẬN DỤNG: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG DO ĐCS VIỆT NAM LÃNH ĐẠO

Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng lỗi lạc, có nhiều cống hiến kiệt xuất vào kho tàng tư tưởng – lý luận của dân tộc và nhân loại Hồ Chí Minh đã tiếp nhận những bài học sâu sắc từ Lênin và Cách mạng Tháng Mười Nga nhưng Người không rập khuôn, sao chép theo nền tảng đó mà tiếp thu cái tinh thần của Chủ nghĩa Mác – Lênin Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần IX (2001), lần thứ XI đều viết: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn

đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta.” Cụ thể, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người là sản phẩm của sự kết hợp giữa nhu cầu khách quan của lịch

sử - xã hội, là sự kết tinh truyền thống của người Việt Nam, tinh hoa văn hóa nhân

loại với phẩm chất, năng lực cá nhân Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh

về con người thể hiện trong các bài viết, bài phát biểu của Người Nổi bật trong số

đó chính là Tư tưởng về sức mạnh của nhân dân, về khối đại đoàn kết dân tộc.

Hồ chí Minh có quan điểm đúng đắn về quần chúng nhân dân Chính quần chúng nhân dân là chủ thể của lịch sử, chủ thể của mọi sáng tạo, chủ thể của mọi

phong trào cách mạng “Lấy dân làm gốc” là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tư tưởng

Hồ Chí Minh Người cho rằng cách mạng là sự nghiệp của dân, do dân và vì dân

và khẳng định: “Nước lấy dân làm gốc….Gốc có vững cây mới bền Xây lầu thắng

lợi trên nền nhân dân” 4 Với Hồ Chí Minh, quần chúng nhân dân còn là người quyết định lịch sử Người thường hay trích dẫn câu ca của người dân vùng Quảng Bình, Vĩnh Linh “Dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong” để nói lên vai trò to lớn của quần chúng nhân dân Vai trò của Nhân dân còn

được Người khẳng định rõ: “Ở đâu có dân là có núi, có sông, có biển Dân có sức

mạnh hơn cả sông núi Nếu ta biết dựa vào dân thì sẽ thành công” 5 Hồ Chí Minh khẳng định, đại đoàn kết dân tộc là một chiến lược cơ bản, nhất quán, lâu dài, là vấn đề sống còn, quyết định thành công của cách mạng Đó là chiến lược tập hợp mọi lực lượng nhằm hình thành và phát triển sức mạnh to lớn của toàn dân trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù của dân tộc, của nhân dân Theo Người, đoàn kết làm nên sức mạnh và là cội nguồn của mọi thành công

Tóm lại, Hồ Chí Minh đã nhìn rõ được bản chất con người trong công cuộc xây dựng cách mạng nói riêng và tạo nên lịch sử nhân loại nói chung

4 PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC BỀN VỮNG