Có nhiều loại tài liệu số trên mạng Internet, song có thể quy về 3 thể loại chính: (1) loại tài liệu được kiểm soát bời các nhà cung cấp với bản quyền đóng, (2) loại tài liệu được truy c[r]
Trang 1Tài nguyên giáo dục mở - Sự chia sẻ và kết nối tri thức từ cộng đồng
Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, sách điện tử và các nguồn tài liệu số đang được phát triển mạnh mẽ Phương tiện lưu hành tài liệu số phổ biến hiện nay được áp dụng rộng rãi trên mạng Internet bởi tính tiện dụng và cập nhật
mà mạng Internet mang lại Có nhiều loại tài liệu số trên mạng Internet, song có thể quy
về 3 thể loại chính: (1) loại tài liệu được kiểm soát bời các nhà cung cấp với bản quyền đóng, (2) loại tài liệu được truy cập miễn phí không gắn bản quyền, (3) loại tài liệu được
sử dụng miễn phí có gắn giấy phép bản quyền mở (một trong những giấy phép mở quen thuộc là giấy phép CC – Creative Common) Nhận biết nguồn gốc, chất lượng và sự hợp pháp nguồn tài nguyên mình đang sử dụng là rất cần thiết, nhất là trong lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu trong trường đại học
OER là gì?
Trong 3 loại trên, OER là loại (3), ngoài việc sử dụng miễn phí, có bản quyền hợp pháp, OER còn tuân thủ 5 nguyên tắc (5R):
Trang 2- Reuse: Được phép sử dụng lại
- Revise: Được phép sửa chữa
- Remix: Được phép pha trộn với tài liệu khác,
- Redistribution: Được phép phân phối lại cho người khác
- Retain: Được phép lưu giữ lại
OER và các loại dữ liệu mở:
Trước hết phải khẳng định Tài nguyên giáo dục mở (OER) là nguồn tài nguyên được cấp phép sử dụng miễn phí, hợp pháp (giấy phép sử dụng ở đây là giấy phép mở, thông thường là giấy phép CC - Creative Common), đồng thời tuân thủ 5 nguyên tắc (5R) như trên Mọi nguồn tài liệu không đáp ứng yêu cầu trên đều không phải là Tài nguyên giáo dục mở OER
Ví dụ : Tài liệu được cấp giấy phép (CC BY) là tài liệu mà bạn có thể làm bất cứ việc gì đối với tài liệu này miễn là công nhận quyền tác giả
Trang 3Bảng hệ thống giấy phép tài liệu mở
Nguồn: UNESCO, (Biên dịch: Lê Trung Nghĩa)
Vì sao OER:
Có thể nêu rất tóm tắt vì sao cần thiết phải sử dụng, sáng tạo OER, bởi những lý do sau:
- OER mang lại sự công bằng cho giáo dục, có thể mở rộng cơ hội học tập đến tất cả mọi người, bởi tiết kiệm chi phí học tập
- OER có thể mang lại chất lượng đào tạo với chất lượng quốc tế bởi sự tiệm cận, sử dụng nguồn tài nguyên chất lượng quốc tế hoàn toàn miễn phí
- OER có thể làm thay đổi phương pháp sư phạm, nâng cao chất lượng đào tạo, nhờ sự tương tác giữa giáo viên và sinh viên thông qua OER
OER bao gồm:
OER bao gồm tất cả các tài nguyên giảng dạy, học tập và nghiên cứu, như các khóa học đầy đủ, tài liệu khóa học, mô-đun, sách giáo khoa, video trực tuyến, bài kiểm tra, phần mềm và bất kỳ công cụ, tài liệu hoặc kỹ thuật nào khác được sử dụng để hỗ trợ
truy cập sử dụng kiến thức UNESCO định nghĩa: “OER là tài liệu giảng dạy, học tập
và nghiên cứu ở bất kỳ phương tiện kỹ thuật số hoặc phương tiện nào khác trong phạm
Trang 4vi sử dụng công cộng hoặc đã được phát hành theo giấy phép mở, cho phép người sử dụng truy cập, sử dụng, điều chỉnh và phân phối miễn phí không có hạn chế”.
Sự ra đời và phát triển của OER:
- Năm 2002: Khái niệm OER ra đời khi hội nghị của Unesco họp tại Paris để
bàn về học liệu mở (Open Course Ware – OCW)
- Năm 2007: Hội nghị Captown về giáo dục mở, đưa ra 3 chiến lược gỡ bỏ rào
cản OER
o Kêu gọi giáo viên và sinh viên hãy tạo ra và sử dụng OER,
o Khuyến khích tác giả, nhà xuất bản hãy công khai tài liệu,
o Kêu gọi chính sách của các chính phủ, hãy đưa tài nguyên giáo dục được xuất bản từ tiền thuế của nhà nước trở thành nguồn tài nguyên giáo dục mở (OER)
( https://ww w.cap etownde claration.o r g/read -the-declaration )
- Năm 2012: Hội nghị OER thế giới lần 1, tại Paris, do UNESCO tổ chức Với
tuyên bố Paris về OER nhằm khuyến khích các chính phủ trên thế giới cấp phép mở đưa vào sử dụng, công đối với các tư liệu giáo dục được sinh ra do nhà nước cấp vốn (nghĩa là từ thuế của dân, thì cần trả về cho dân)
- Năm 2017: Hội nghị OER thế giới lần 2 (Slovenia), với mục tiêu “OER vì
giáo dục chất lượng hội nhập và bình đẳng, từ cam kết tới hành động” do Unesco và chính phủ Slovenia tổ chức Hội nghị đã đưa ra kế hoạch hành động Ljubijana với 41 hành động, tập trung trên 5 lĩnh vực trọng tâm:
o Xây dựng năng lực cho người dùng tìm, sử dụng lại, tạo và chia sẻ OER
o Các vấn đề về văn hóa và ngôn ngữ
o Đảm bảo quyền truy cập toàn diện và bình đẳng tới OER chất lượng
o Phát triển các mô hình bền vững
o Phát triển môi trường chính sách hỗ trợ
Nguồn: http s: //en.une s c o.o r g/ s ite s /default / f ile s /lj u bljana_o e r _action_plan_201 7 pdf
- Năm 2019: Khuyến cáo của UNESCO về OER.
UNESCO và các quốc gia thành viên đang làm việc đưa ra khuyến cáo về việc hình thành các nguyên tắc và chuẩn mực cho sự điều chỉnh quốc tế về OER, được trình bày tại hội nghị chung của UNESCO vào cuối năm 2019
Nguồn: http s: // ww w.oe r c ong r e ss .o r g/ w p - c ontent/upload s /2018/04 / Dr af t - O ER - R
ec o m m endation - V e rs i o n -Dr aft - 18 - Ap r il - 2018 - t e xt - fo r- online - c on s ultatio n - EN G .pdf
Trang 5Địa chỉ tìm kiếm OER trên thế giới :
Có rất nhiều địa chỉ có thể tìm kiếm OER trên mạng Internet, song có thể kể đến một
số địa chỉ chính sau :
- OER Commons ( https://www.oerco mmons org/ ): Cho phép tìm kiếm các tài liệu dạng OER
- DOAB - Directory of Open Access Books ( https:/www.doabooksorg/ ) : Hiện trang Web này cho phép tìm kiếm, sử dụng 16434 cuốn hoặc chương cuốn sách ở dạng OER, từ 313 nhà xuất bản trên thế giới
- DOAJ - Directory of Open Access Journals ( https://doaj.org/ ) : Đến nay, trang
Web này cho phép tìm kiếm, sử dụng 3,954,901 bài báo dạng OER, từ 13,048 tạp
chí ở 130 nước trên thế giới
- CC – Search ( https: /s earch.creativecommons.org/ ) Cho phép chọn lọc các loại tiệu mở được cấp phép CC, trong đó có OER
Trang 6Có thể nói, bên cạnh những nguồn tài liệu truyền thống chúng ta vẫn sử dụng, còn
có những nguồn tài liệu mở khổng lồ, mang chất lượng quốc tế, được sử dụng miễn phí nhưng chưa khai thác hết, đó là nguồn tài nguyên giáo dục mở (OER)
Với xu hướng kết nối tri thức của cộng đồng, Trung tâm Thông tin Thư viện – Đại học Kinh tế quốc dân đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan đã tổ chức các lớp tập huấn
cho cán bộ giáo viên trong trường với mong muốn cung cấp cho bạn đọc những khái
niệm rất cơ bản về nguồn tài nguyên giáo dục mở, cùng địa chỉ khai thác, giúp các bạn
có thêm nguồn tài nguyên tham khảo quý giá, phục vụ cho quá trình học tập và nghiên cứu của mình./