Đối với rủi ro hoạt động trong bảo lãnh quốc tế, Trụ sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đã ghi nhận một số trường hợp sai sót do lỗi thao tác của cán bộ mà đôi[r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG BẢO LÃNH QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Error! Bookmark not defined 1.1 Một số vấn đề cơ bản về bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined
1.1.1 Khái niệm bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mạiError! Bookmark
not defined
1.1.2 Các loại hình bảo lãnh quốc tế chủ yếu tại ngân hàng thương mại Error!
Bookmark not defined
1.1.3 Tầm quan trọng của bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại Error!
Bookmark not defined
1.2 Rủi ro trong bảo lãnh quốc tế Error! Bookmark not defined
1.2.1 Định nghĩa về rủi ro Error! Bookmark not defined
1.2.2 Các loại rủi ro thường gặp trong bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương
mại …… Error! Bookmark not defined 1.2.3 Đặc trưng của rủi ro trong bảo lãnh quốc tếError! Bookmark not defined
1.2.4 Tác động của rủi ro trong bảo lãnh quốc tếError! Bookmark not defined
1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined
Trang 21.3.1 Nhân tố khách quan Error! Bookmark not defined 1.3.2 Nhân tố chủ quan Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TRONG BẢO LÃNH QUỐC TẾ TẠI TRỤ SỞ CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát thực trạng rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt NamError! Bookmark not defined
2.1.1 Tổng quan về bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại
cổ phần Ngoại thương Việt Nam … Error! Bookmark not defined
2.1.2 Rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng thương mại cổ
phần Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.2 Các chính sách và biện pháp đã được Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam áp dụng nhằm hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế Error! Bookmark not defined
2.2.1 Chính sách và biện pháp hạn chế rủi ro trong bảo lãnh tại Ngân hàng
Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.2.2 Chính sách và biện pháp quản lý và hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế
tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Error!
Bookmark not defined
2.3 Đánh giá chung về việc thực hiện các chính sách, biện pháp nhằm hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.3.1 Những kết quả chủ yếu Error! Bookmark not defined 2.3.2 Hạn chế, bất cập Error! Bookmark not defined
2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế và bất cập trong hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
Error! Bookmark not defined
Trang 3CHƯƠNG 3: XU HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO TRONG BẢO LÃNH QUỐC TẾ TẠI TRỤ SỞ CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 3.1 Bối cảnh kinh tế chính trị quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến bảo lãnh quốc tế và rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined
3.1.1 Bối cảnh kinh tế chính trị quốc tế Error! Bookmark not defined 3.1.2 Bối cảnh trong nước Error! Bookmark not defined
3.2 Xu hướng của rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn tới năm 2025 Error! Bookmark not defined
3.2.1 Một số yêu cầu đối với bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng
Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined 3.2.2 Dự báo cho rủi ro trong bảo lãnh quốc tế Error! Bookmark not defined
3.2.3 Xu hướng của rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cồ phần Ngoại thương Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn tới năm
2025 … Error! Bookmark not defined
3.3 Một số giải pháp chủ yếu nhằm hạn chế rủi ro trong giao dịch bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined
3.3.1 Nhóm giải pháp liên quan đến hạn chế rủi ro pháp lýError! Bookmark
not defined
3.3.2 Nhóm giải pháp liên quan đến hạn chế rủi ro tín dụngError! Bookmark
not defined
3.3.3 Nhóm giải pháp liên quan đến hạn chế rủi ro hoạt động Error!
Bookmark not defined
3.3.4 Nhóm giải pháp liên quan đến hạn chế một số rủi ro khác Error!
Bookmark not defined
3.4 Một số kiến nghị với Ngân hàng nhà nước Error! Bookmark not defined
Trang 43.4.1 Kiến nghị chung Error! Bookmark not defined
3.4.2 Kiến nghị liên quan tới Thông tư 07/2015/TT-NHNN: Quy định về bảo lãnh ngân hàng ban hành ngày 25/06/2015 68
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 5“DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT”
2 ĐCTC Định chế Tài chính
Trang 6“DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH”
STT Các chữ
viết tắt
Nghĩa đầy đủ
Commerce
Phòng Thương mại Quốc tế
International Organization for Standardization
Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế
Practices
Quy tắc thực hành tín dụng dự phòng Quốc tế
Society for Worldwide Interbank and Financial Telecommunication
Hiệp hội viễn thông liên ngân hàng và tài chính quốc tế
The Uniform Custom and Practice for Documentary Credits
Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng
chứng từ
Demand Guarantees
Quy tắc thống nhất về bảo lãnh theo yêu cầu
Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade
of Vietnam
Ngân hàng Thương mại
Cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Trang 7DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
Bảng 2.1: Tỷ trọng doanh số bảo lãnh quốc tế cam kết bằng các loại tiền tệ so với doanh số bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Vietcombank trong giai đoạn 2012-2016……… 25 Hình 2.1: Biến động doanh số bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Vietcombank và trên toàn hệ thống Vietcombank giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined Hình 2.2: Tỷ trọng (%) doanh số bảo lãnh quốc tế Trụ sở chính Vietcombank và bảo lãnh quốc tế toàn hệ thống giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined Hình 2.3: Tỷ trọng (%) doanh số bảo lãnh quốc tế Trụ sở chính Vietcombank và bảo lãnh trên toàn hệ thống giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined Hình 2.4: Doanh số bảo lãnh, bảo lãnh quốc tế, bảo lãnh trên cơ sở bảo lãnh đối ứng của Ngân hàng nước ngoài tại Trụ sở chính Vietcombank giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined Hình 2.5: Tương quan giữa doanh số bảo lãnh trên cơ sở bảo lãnh đối ứng của Trụ
sở chính Vietcombank và các chi nhánh còn lại trong hệ thống giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined Hình 2.6: Doanh số bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Vietcombank theo các loại đơn vị tiền tệ giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined Hình 2.7: Màn hình tra cứu thông tin bảo lãnh trực tuyến của Vietcombank 40
Trang 8TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Trong những năm vừa qua, sản phẩm bảo lãnh tại các ngân hàng thương mại trên toàn thế giới đang ngày càng trở nên phổ biến và được sử dụng rộng rãi vì tính đa dạng
và ưu việt của nó khi có một ngân hàng thương mại đứng ra đảm bảo cho bất kỳ một nghĩa vụ tài chính phát sinh của bên có nghĩa vụ trong các giao dịch thương mại Trong giao dịch bảo lãnh tại các ngân hàng thương mại, người hưởng của bảo lãnh (cũng là người có quyền đối với nghĩa vụ phát sinh) có thể giảm thiểu những nghi ngại về khả năng thực hiện của nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ khi đã có một ngân hàng thương mại có
uy tín cam kết thông qua giao dịch bảo lãnh về việc sẽ thực hiện thanh toán cho người hưởng khi bên có nghĩa vụ không thể thực hiện nghĩa vụ của mình Đặc biệt đối với các giao dịch có yếu tố quốc tế, khi mà đối tượng tham gia giao dịch có ít nhất hai quốc tịch khác nhau, thông tin về các bên tham gia còn hạn chế và rủi ro về biến động môi trường kinh doanh ngày càng lớn kèm theo rất nhiều các vấn đề khác biệt về pháp luật… thì bảo lãnh quốc tế đã trở nên không thể thiếu trong đời sống và thực tiễn kinh doanh
Ở thị trường trong nước, Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
đã trở thành một ngân hàng có uy tín hàng đầu và là một trong những sự lựa chọn số một của các khách hàng là doanh nghiệp cũng như các định chế tài chính Trên trường quốc
tế, Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam được xếp hạng uy tín cao Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam chính là đầu tàu trong toàn hệ thống đã thường xuyên tham gia vào các thương vụ giao dịch quốc tế và phát hành các bảo lãnh quốc tế với trị giá lớn Tuy bảo lãnh quốc tế là một mảnh đất màu
mỡ hứa hẹn nhiều tiềm năng cho Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam nhưng các giao dịch bảo lãnh quốc tế này thường đi kèm với rất nhiều rủi ro khác nhau Các rủi ro này cần được nhận diện và đánh giá đầy đủ để có các chính
sách và biện pháp giảm thiểu các rủi ro đó Chính vì vậy, đề tài: “Rủi ro trong bảo lãnh
quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam” đã
được tác giả lựa chọn làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình
Luận văn đã tổng hợp một số lý luận về rủi ro trong bảo lãnh quốc tế từ đó phân loại rủi ro trong bảo lãnh quốc tế và các nhân tố ảnh hưởng tới rủi ro trong bảo lãnh quốc
Trang 9tế Cùng với lý luận, luận văn đã phân tích thực trạng rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ
sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam trong giai đoạn 2012-2016 từ đó đề xuất một số định hướng cho rủi ro trong bảo lãnh quốc tế Một số giải pháp để hạn chế rủi
ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam cũng đã được đề xuất trong nội dung luận văn Xuyên suốt toàn bộ quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã sử dụng các phương pháp:
- Phương pháp thu thập số liệu;
- Phương pháp xử lý số liệu, bao gồm: phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, so sánh, phương pháp tổng hợp Nguồn số liệu là các báo cáo nội bộ của Vietcombank hoặc nguồn từ Tổng cục thống kê qua từng thời kỳ
Luận văn đã đặt ra một số mục tiêu:
- Làm sáng rõ một số vấn đề lý luận về rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại các ngân hàng thương mại;
- Khái quát được thực trạng rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam và từ đó đánh giá được các ưu điểm và nhược điểm trong các chính sách và biện pháp mà Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đang áp dụng để hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế;
- Đề xuất định hướng cho rủi ro trong bảo lãnh quốc tế cũng như các giải pháp để hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục hình và bảng, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm các Chương như sau:
Chương 1:Một số vấn đề lý luận về rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng
thương mại
Chương 2:Thực trạng rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng
Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Chương 3:Xu hướng và giải pháp hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở
chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Nội dung chính của các Chương như sau:
Trang 10Trong Chương 1, một số lý luận về rủi ro trong bảo lãnh quốc tế đã được tác giả phân tích như: Khái niệm bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại trong đó có trình bày về các các loại hình bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại thường gặp cũng như tầm quan trọng của bảo lãnh quốc tế; các loại rủi ro thường gặp trong bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại bao gồm rủi ro pháp lý, rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và một số các rủi ro khác Luận văn cũng phân tích những yếu tố đặc trưng của rủi ro trong bảo lãnh quốc tế, các tác động của rủi ro trong bảo lãnh quốc tế và các nhân tố chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại
Rủi ro thường được hiểu là khả năng xảy ra một cái gì đó không tốt hoặc gây ra sự tổn thương hoặc tổn thất Rủi ro pháp lý là rủi ro phát sinh từ việc không tuân thủ các nghĩa vụ theo luật định hoặc quy định pháp luật Có một số loại rủi ro pháp lý như sau: Rủi ro trong hợp đồng, rủi ro xử lý tố tụng, rủi ro do quy định pháp luật, rủi ro pháp luật
về phá sản… Rủi ro tín dụng là rủi ro không có khả năng thanh toán đối với một khoản
nợ có thể phát sinh từ việc người đi vay không thực hiện các khoản thanh toán bắt buộc Rủi ro hoạt động được định nghĩa là nguy cơ tổn thất tiền tệ là hậu quả bởi quy trình nội
bộ không đầy đủ hoặc do con người và hệ thống hoặc do các sự kiện bên ngoài Một số các rủi ro khác trong bảo lãnh quốc tế có thể là rủi ro vi phạm các qui định về cấm vận và phòng chống rửa tiền hay rủi ro bảo lãnh gốc bị giả mạo hay rủi ro danh tiếng
Theo tác giả, các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại ngân hàng thương mại bao gồm:
- Nhân tố khách quan:
+ Sự phát triển của nền kinh tế trong và ngoài nước
+ Môi trường pháp lý
+ Khả năng thanh toán của khách hàng
- Nhân tố chủ quan:
+ Khả năng thanh khoản của ngân hàng thương mại
+ Quy mô tài sản của ngân hàng thương mại
+ Các chính sách và biện pháp quản lý và hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế của ngân hàng thương mại
Trang 11+ Hệ thống công nghệ hỗ trợ của ngân hàng thương mại
Thực trạng rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đã được tác giả tập trung phân tích tại Chương 2 Trong phầnTổng quan về bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam trong giai đoạn 2012-2016,tương quan giữa doanh thu từ bảo lãnh quốc tế của Trụ sở chính so với toàn hệ thống cũng như các loại hình bảo lãnh quốc tế chính của Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đã được tổng hợp và đánh giá
Theo đánh giá của tác giả, các loại rủi ro trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam là hiện hữu Trong đó, rủi ro pháp lý trong bảo lãnh quốc tế khó có thể được đánh giá một cách cụ thể vì nội bộ Vietcombank chưa
có hệ thống đo lường rủi ro pháp lý cụ thể Ngoài ra, sự khác biệt về các quy định trong các nguồn luật áp dụng trong bảo lãnh quốc tế cũng tạo ra rủi ro pháp lý trong bảo lãnh quốc tế tại Trụ sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Rủi ro tín dụng tại Trụ sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam vẫn còn lớn vì các yếu tố nước ngoài của bảo lãnh quốc tế như ngành hàng hay các chu kỳ kinh doanh chưa được tính tới khi thẩm định tín dụng Đối với rủi ro hoạt động trong bảo lãnh quốc tế, Trụ sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đã ghi nhận một số trường hợp sai sót do lỗi thao tác của cán bộ mà đôi lúc những sai sót đó có xuất phát từ lí do hệ thống chưa hỗ trợ tốt cho cán bộ trong quá trình xử lý giao dịch
Cũng trong Chương 2, tác giả đã tổng hợp và đánh giá các chính sách và biện pháp hạn chế rủi ro bảo lãnh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam nói chung và các chính sách và biện pháp hạn chế rủi ro trong bảo lãnh quốc tế của Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, trong đó phải kể tới:
- Quyết định về Chính sách quản lý rủi ro của Ngân hàng Thương mại cổ phần
Ngoại thương Việt Nam ban hành năm 2015 trong đó đưa ra qui định cụ thể về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, các chiến lược khẩu vị rủi ro, nguyên tắc quản lý rủi ro, quản lý rủi ro đối với các sản phẩm mới, quản lý khả năng chịu rủi
ro Quyết định này cũng phân loại cụ thể các yêu cầu về quản lý rủi ro tín dụng,