Nếu các trang trại chọn đúng mô hình để sản xuất kinh doanh, có thể công nghiệp hóa, hiện đại hóa quá trình sản xuất kinh doanh của trang trại, thực hiện được liên kết giữa các trang trạ[r]
Trang 1Tóm tắc đề tài
NHỮNG YẾU TỐ THÀNH CÔNG CỐT LÕI CỦA TRANG TRẠI
Ở CÁC TỈNH PHÍA NAM
Ths Nguyễn Thị Thu
1 Sự cần thiết của việc nghiên cứu
Phát triển trang trại là chủ trương nhất quán và lâu dài của Đảng và nhà nước
ta trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Trong các năm qua, các trang trại đã góp phần rất lớn trong việc phát triển nông nghiệp nước nhà, góp phần tạo thêm công ăn việc làm cho lao động nhàn rỗi Kinh tế trang trại đã đẩy nhanh quá trình tích lũy vốn đầu tư vào phát triển nông nghiệp, góp phần vào việc tăng trưởng GDP
Để tạo được những thành quả tốt trong quá trình sản xuất kinh doanh, các chủ trang trại phải là những người quản lý, điều hành giỏi, biết tận dụng những nguồn lực hiện có và nhanh chóng nắm bắt những cơ hội bên ngoài Một trong những điều có thể giúp các trang trại chưa thành công phát triển tốt hơn đó là giúp họ thấy được những yếu tố thành công cốt lõi của những trang trại đã thành công, từ đó họ có thể lựa chọn và vận dụng vào trang trại của họ
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Tìm hiểu thực trạng phát triển của một số trang trại ở phía Nam
- Phân tích những yếu tố cốt lõi đưa đến thành công cho những trang trại đó
- Đề ngḥ một số giải pháp góp phần cho sự phát triển của trang trại trong tương lai
3 Phạm vi nghiên cứu:
Một số trang trại ở một số tỉnh phía Nam Cụ thể, tác giả đã đi nghiên cứu thực
tế 30 trang trại ở tỉnh Bình Phước và một số trang trại điển hình ở Bình Dương, Bình Phước, Bà Ṛa – Vũng Tàu, An Giang, Bạc Liêu
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp điều tra thu thập thông tin
4.2 Phương pháp nghiên cứu điển hình
Chọn lựa một số trang trại điển hình cho từng phương hướng sản xuất, từng
Trang 2vùng sinh thái để làm đối tượng khảo sát điển hình để đi sâu vào phân tích hoạt động của từng trang trại cụ thể
5 Các yếu tố thành công cốt lõi
5.1 Nhóm những yếu tố đến từ bên ngoài (có thể thay đổi):
Đây là những yếu tố mà không phải trang trại thành công nào bắt buộc cũng phải có Có những trang trại thành công nhưng không đòi hỏi phải hội tụ những yếu
tố này, nhưng ngược lại nó lại xuất hiện ở một số trang trại thành công khác
5.1.1 Chính sach đất đai
Qua nghiên cứu tác giả thấy rằng, chính sách đất đai mà cụ thể là quy đ̣nh về hạn mức sử dụng đất và thời gian sử dụng đất là một nhân tố quan trọng, ảnh hưởng đến sự thành công của trang trại, nhưng nó không hẳn là một yếu tốt bất di, bất ḍch, không phải trang trại nào cũng phải có quy mô lớn thì mới thành công Điều quan trọng ở đây là trình độ quản lý của các chủ trang trại phải phù hợp với quy mô trang trại
5.1.2 Cac công ngḥ tiên tiến
Giống
Tác giả thấy rằng yếu tố giống được hầu hết các trang trại quan tâm Trong sản xuất nông nghiệp, người ta thường nói “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”,
do vậy giống là một trong 4 yếu tố góp phần cho sản xuất nông nghiệp được thuận lợi Trong hầu hết các trang trại thành công, để thành công, các trang trại này không thể không quan tâm đến việc cải thiện và đưa vào sản xuất những loại giống ưu việt
để cho năng suất cao
Như vậy, có thể kết luận rằng, hiện nay yếu tố giống đã và đang đóng góp một phần đáng kể vào sự thành công của các trang trại Nhưng nó không phải là yếu
tố duy nhất, nó chỉ phát huy tính ưu việt của nó khi mà chủ trang trại biết cách kết hợp nhiều yếu tố với nhau như công nghệ chăm sóc, cách thức quản lý…
Công nghệ tiên tiến
Về việc áp dụng những kỹ thuật hiện đại, tiên tiến, ở những trang trại chăn nuôi áp dụng thuận lợi hơn những trang trại trồng trọt, vì các trang trại chăn nuôi dễ dàng chuyên môn hóa và công nghiệp hóa hơn các trang trại trồng trọt
Sản xuất theo GAP
Trang 3Thực hành nông nghiệp tốt (Good Agriculture Practices - GAP) là những nguyên tắc được thiết lập nhằm đảm bảo 3 an toàn, an toàn cho môi trường (môi trường sản xuất an toàn, sạch sẽ, thực phẩm phải đảm bảo không chứa các tác nhân gây bệnh như chất độc sinh học (vi khuẩn, nấm, virus, ký sinh trùng) và hóa chất (dư lượng thuốc BVTV, kim loại nặng, hàm lượng nitrat), an toàn cho người sản xuất và
an toàn cho người sử dụng Trong xu thế hội nhập kinh tế thế giới như hiện nay, các trang trại phải thực hiện theo GAP, vì GAP sẽ mang lại những lợi ích cho trang trại như theo 3 an toàn đã nêu bên trên
Trong các trang trại mà tác giả đã điều tra, chưa có trang trại nào đã thực hiện việc sản xuất theo GAP Tuy nhiên khi được hỏi về điều này, các trang trại đều công nhận là sản xuất theo GAP nếu làm được và được cấp chứng nhận thì chắc chắn trang trại sẽ có một ṿ thế nhất đ̣nh
5.2 Nhóm những yếu tố từ bên trong
5.2.1 Con người- chủ trang trại
Trình độ học vấn:
Chủ trang trại là người lãnh đạo trang trại, đứng đầu trang trại nên phải có
kiến thức về chuyên môn và trình độ quản lý nhất đ̣nh Đây là nhân tố thành công cốt lõi mang tính phổ biến, trang trại thành công nào cũng có nó Bên cạnh đó, chủ trang trại còn là người có trách nhiệm với quá trình sản xuất của mình, phải hiểu được quá trình sản xuất nông nghiệp là quá trình sản xuất có liên quan đến quá trình sinh học
Thông minh, nhạy bén, sang tạo:
Ngoài trình độ học vấn, các chủ trang trại còn có tố chất thông minh bẩm sinh, có thể học và áp dụng có sáng tạo những công nghệ, kỹ thuật tiên tiến Điển hình như ông Sáu Ngoãn- chủ trang trại tôm ở Bạc Liêu, đã thay đổi một cử ăn cho tôm, dùng mật ong áo thức ăn để thay thế dầu mực, vừa giúp cho tôm tiêu hóa tốt thức ăn, vừa chữa được bệnh phân trắng ở tôm
Điều mà phần lớn các trang trại hiện nay chưa có là trình độ quản tṛ kinh doanh trang trại, mặc dù các trang trại trên là thành công so với các trang trại khác, nhưng như tác giả đã đề cập, hầu như trong các trang trại công việc kế toán chưa thật
sự chuyên nghiệp, còn mang tính chất ghi-chép thu chi trong nông hộ
5.2.2 Trang trại có 1 cấp quản lý
Thực tế cho thấy các chủ trang trại thành công hiện nay đều trực tiếp quản lý, điều hành trang trại của mình, chỉ thuê lao động kỹ thuật và những công nhân bình thường khác, nhưng con số lao động được thuê là rất ít Đây là ưu thế, vì hiện nay các trang
Trang 4trại hầu như có quy mô canh tác không lớn, chủ trang trại có thể kiểm soát quá trình phát triển cây trồng, vật nuôi, khi có biến động giá cả thì ảnh hưởng cũng không lớn
vì có thể lấy công làm lời
5.2.3 Lợi thế về đất đai của trang trại và sự lựa chọn mô hình ph hợp
Lợi thế về đất đai lợi thế của vùng đất này so với vùng đất khác về mặt khí hậu, thời tiết, thỗ nhưỡng khi trồng cùng một loại cây Điều này có nghĩa là khi trang trại chọn đúng mô hình sản xuất, nuôi trồng cây, con phù hợp thì đã phát huy được lợi thế đ̣a tô
Các trang trại thành công là các trang trại đã chọn đúng mô hình sản xuất, phù hợp với thời tiết, khí hậu; năng lực quản lý, kinh nghiệm của chủ trang trại
Kết quả nghiên cứu cho thấy với những trang trại có quy mô nhỏ thì nên tận dụng diện tích đất bằng cách làm VAC, còn các trang trại có quy mô lớn hơn thì có thể thực hiện theo chuyên môn hóa
5.2.4 Liên kết giữa cac chủ trang trại và liên kết “4 nhà”
Liên kết để tạo ra khối lượng hàng hóa lớn
Để hội nhập, các hàng hóa phải được sản xuất với khối lượng lớn, mẫu mã đồng đều, chất lượng tốt và đồng đều Một số trang trại thành công đã liên kết lại với nhau để tạo ra khối lượng hàng hóa lớn, chất lượng tốt đáp ứng với nhu cầu của tḥ trường, như trang trại Phương Uyên đã liên kết với trang trại của ông Hoàng Minh Chiến, tuy nhiên mối liên kết này còn manh nha, lỏng lẽo
Ở một số trang trại thành công còn xuất hiện việc liên kết “4 nhà” Thực chất chỉ là liên kết 3 nhà “người nông dân – nhà khoa học – doanh nghiệp” còn nhà thứ tư
“nhà nước” – phải là “nhà chỉ đạo” thể hiện mối liên kết qua các chính sách hỗ trợ việc phát triển trang trại
Các trang trại có quy mô lớn, có thể chủ động được việc tìm kiếm tḥ trường
để tiêu thụ sản phẩm, việc liên kết có thể không cần thiết, nhưng các trang trại có quy
mô nhỏ, tiềm lực yếu thì phải liên kết mới phát triển được
Liên kết để có thể xây dựng được thương hiệu
HTX Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, công ty trách nhiệm hữu hạn Thanh Long Hoàng Hậu là các ví dụ điển hình cho sự liên kết của những nhà cung ứng nhỏ (các hộ nông dân) lại với nhau
Như vậy các trang trại có thể liên kết lại để thành lập Hợp tác xã và liên kết với nhà chế biến để tạo ra thương hiệu, chứ rất khó có thể mỗi trang trại có 1 thương hiệu trong hiện trạng sản xuất nông nghiệp của nước ta hiện nay được
Trang 55.2.5 Gắn sản xuất với bảo ṿ môi trường
Các trang trại thành công đều hướng tới việc sản xuất kinh doanh bền vững
có bảo vệ môi trường Trong xu thế hội nhập WTO, khách hàng đang hướng tới những sản phẩm sạch, xanh thì cũng không có gì ngạc nhiên nếu các trang trại thực hiện theo phương án sản xuất kinh doanh này Những trang trại có gây ô nhiễm môi trường nhiều nhất là các trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm Khắc phục được hạn chế này cũng là yếu tố thành công của trang trại về mặt môi trường
5.2.6 Chuyên môn hóa sản xuất.
Mỗi trang trại đều có giới hạn về nguồn lực, nếu đầu tư giàn trãi thì nguồn lực sẽ ḅ phân tán và dễ dẫn đến đầu tư không hiệu quả, do vậy chuyên môn hoá là đều nên làm Tuy nhiên, với trang trại có diện tích nhỏ thì việc chuyên môn hóa khó xảy ra và dễ gặp rủi ro, cho nên với diện tích nhỏ thì trang trại nên thực hiện theo mô hình VAC, và trang trại nếu có diện tích lớn thì nên chuyên môn hoá
5.2.7 Cac mối quan ḥ xã hội:
Đây là những mối quan hệ của trang trại với các trang trại khác, với đ̣a phương và với những người xung quanh trang trại Các mối quan hệ xã hội này là yếu
tố để chuyển các yếu tố ngoại lực như các chính sách của nhà nước, sự hỗ trợ của tỉnh trở thành nội lực Trang trại muốn thành công thì chắc chắn phải có sự hỗ trợ của đ̣a phương Các mối quan hệ này cũng tác động đến sự liên kết, hợp tác kinh doanh của trang trại
6 Mối quan hệ giữa các yếu tố cốt lõi
Các yếu tố then chốt giúp các trang trại thành công bao gồm những yếu tố bên ngoài và những yếu tố bên trong và chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau Các yếu tố bên ngoài chỉ phát huy được tác dụng thật sự của nó khi được chuyển thành yếu tố bên trong của trang trại Và để chuyển được các yếu tố bên ngoài thành các yếu
tố bên trong, thì trang trại phải mạnh và nhận thấy được tầm quan trọng của các yếu
tố đó Các yếu tố bên trong lớn thì có thể biến các yếu tố bên ngoài trở thành nội lực Ngoài ra tự bản thân các yếu tố cốt lõi bên trong lẫn bên ngoài đều có mối quan hệ tương tác lẫn nhau Nếu các trang trại chọn đúng mô hình để sản xuất kinh doanh, có thể công nghiệp hóa, hiện đại hóa quá trình sản xuất kinh doanh của trang trại, thực hiện được liên kết giữa các trang trại và liên kết “4 nhà” thì trang trại sẽ dễ dàng tạo được vốn và có thể tiếp cận được với các nguồn vốn từ bên ngoài, từ đó trang trại cũng dễ dàng tiếp nhận được những công nghệ tiên tiến của thế giới và dễ dàng liên kết để có được thương hiệu cho sản phẩm
Như vậy, có thể nói yếu tố bên trong phát triển đến một mức độ nào đó nó sẽ quyết đ̣nh được các yếu tố bên ngoài