Từ việc quy hoạch phát triển nông nghiệp cũng như các chính sách cụ thể nhằm phát triển đa dạng các hình thức sản xuất trong nông nghiệp, áp dụng có hiệu quả tiến bộ khoa học kỹ thuật [r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC HÌNH
TÓM TẮT LUẬN VĂN 6
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ
CẤU KINH TẾ NÔNG NGHỆP Error! Bookmark not defined.
1.1 Cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh
tế nông nghiệp Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Một số khái niệm Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Các mô hình lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệpError! Bookmark not defined.
1.1.3 Xu hướng và yêu cầu khách quan phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp Error! Bookmark not defined.
1.1.4 Nội dung nghiên cứu chuyển dịch CCKTNN theo ngànhError! Bookmark not defined.
1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCKTNNError! Bookmark not defined.
1.2 Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệpError! Bookmark not defined.
1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương và bài học cho tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined 1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH
TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH LÀO CAI Error! Bookmark not defined.
2.1 Thực trạng phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined.
2.1.1 Một số thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội liên
quan đến phát triển nông nghiệp Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Khái quát tình hình phát triển nông nghiệpError! Bookmark not defined.
2.2 Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo ngành trên địa
bàn tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Thực trạng về qui hoạch, kế hoạch về nông nghiệp tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined.
2.2.2 Thực trạng xây dựng và thực thi chính sách nông nghiệp tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined.
Trang 22.2.3 Chuyển dịch CCKT trong ngành chăn nuôiError! Bookmark not defined.
2.3 Một số nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCKTNN trên địa bàn tỉnh
Lào Cai Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Các cơ chế chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp,
thực hiện chuyển dịch CCKTNN Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thứcError! Bookmark not defined.
2.4 Đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh
Lào Cai Error! Bookmark not defined.
2.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined.
2.4.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐẨY
MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỈNH LÀO
CAI Error! Bookmark not defined.
3.1 Quan điểm và phương hướng đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp tỉnh lào cai Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Quan điểm chuyển dịch CCKTNN của tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined.
3.1.2 Phương hướng chủ yếu chuyển dịch CCKTNN Lào CaiError! Bookmark not defined.
3.2 Các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Chuyển dịch cơ cấu sản phẩm nông nghiệp theo hướng SXHH, nâng
cao hiệu quả sử dụng tài nguyên Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Tăng cường huy động vốn thúc đẩy chuyển dịch CCKTNNError! Bookmark not defined.
3.2.3 Đẩy mạnh cơ giới hoá nông nghiệp, mở rộng ứng dụng khoa học -
công nghệ vào SXNN Error! Bookmark not defined.
3.2.4 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, lực lượng lao động phổ thông
đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp Error! Bookmark not defined.
3.2.5 Khuyến khích phát triển ngành nghề và dịch vụ ở nông thônError! Bookmark not defined.
3.2.6 Ổn định đời sống và thay đổi tập quán định canh định cư đối với đồng
bào các dân tộc Error! Bookmark not defined.
3.3 Một số kiến nghị với nhà nước Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
1 BVTV Bảo vệ thực vật
2 CCKTNN Cơ cấu kinh tế nông nghiệp
3 CCKT Cơ cấu kinh tế
4 CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
5 CNH Công nghiệp hóa
6 DN Doanh nghiệp
7 GTSX Giá trị sản xuất
8 KH-CN Khoa học công nghệ
9 KH-KT Khoa học kỹ thuật
10 HTX Hợp tác xã
11 KT-XH Kinh tế xã hội
12 KTNN Kinh tế nông nghiệp
13 NN Nông nghiệp
14 NTTS Nuôi trồng thủy sản
15 NN-NT Nông nghiệp nông thôn
16 PCLĐ Phân công lao động
17 SXKD Sản xuất kinh doanh
18 SX Sản xuất
19 SXHH Sản xuất hàng hóa
20 SXNN Sản xuất nông nghiệp
21 SP Sản phẩm
Trang 4DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Giá trị sản xuất và cơ cấu GTSX nông nghiệp của tỉnh Lào Cai giai đoạn
2011-2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2: Diện tích gieo trồng và cơ cấu diện tích gieo trồng một số loại cây trồng
chính tỉnh Lào Cai giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Giá trị và cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt tỉnh Lào Cai giai đoạn
2011-2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.4: Số lượng và sản lượng thịt gia súc, gia cầm tỉnh Lào Cai giai đoạn
2011-2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.5: Giá trị và cơ cấu giá trị sản xuất chăn nuôi tỉnh Lào Cai giai đoạn 2011-2015Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản phân theo huyện, tỉnh Lào Cai
giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.7: Sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản giai đoạn 2011-2015 tỉnh
Lào Cai Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.8: Giá trị sản xuất thủy sản hàng năm tỉnh Lào Cai giai đoạn 2011-2015Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.9: Sản phẩm lâm nghiệp chủ yếu, tình hình giao đất, giao rừng và diện tích
rừng bị thiệt hại giai đoạn 2011-2015 tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.1 Cơ cấu GTSX ngành nông nghiệp tỉnh Lào Cai đến năm 2020Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2 Diện tích, sản lượng một số cây trồng chính tỉnh Lào Cai đến năm 2020Error! Bookmark not defined Bảng 3.3: Mục tiêu một số vật nuôi chính tỉnh Lào Cai đến năm 2020Error! Bookmark not defined.
Trang 5
DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1 Biểu đồ GTSX của từng ngành trong ngành nông nghiệp của tỉnh Lào Cai
giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined.
Hình 2.2 Biểu đồ cơ cấu GTSX của từng ngành trong ngành nông nghiệp của tỉnh
Lào Cai năm 2011 và năm 2015 Error! Bookmark not defined.
Hình 2.3: Cơ cấu diện tích gieo trồng năm 2011 và năm 2015Error! Bookmark not defined Hình 2.4: Cơ cấu GTSX các cây trồng năm 2011 và năm 2015Error! Bookmark not defined Hình 2.5: Đồ thị về quy mô đàn gia súc giai đoạn 2011-2015Error! Bookmark not defined.
Hình 2.6: Đồ thị về GTSX ngành thủy sản giai đoạn 2011-2015Error! Bookmark not defined Hình 2.7: Đồ thị về GTSX ngành thủy sản giai đoạn 2011-2015Error! Bookmark not defined Hình 2.8: Đồ thị về GTSX ngành dịch vụ NN giai đoạn 2011-2015Error! Bookmark not defined.
Trang 6TÓM TẮT LUẬN VĂN
Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới, có diện tích tự nhiên trên 6.364 km2 (636.403
ha), trong đó: Đất nông nghiệp 497.215 ha (đất sản xuất nông nghiệp 136.567 ha, đất lâm nghiệp 358.747 ha, đất nuôi trồng thủy sản 1.901 ha), đất phi nông nghiệp 32.887 ha, đất
chưa sử dụng 106.300 ha Dân số trung bình 674.530 người (năm 2015), mật độ 106
người/km2 Là tỉnh “cửa ngõ” trong hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Hội - Hải Phòng với cặp cửa khẩu quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu kết nối với thị trường Trung Quốc rộng lớn đầy tiềm năng
Đối với Lào Cai sản xuất nông nghiệp (SXNN) trên địa bàn tỉnh trong những năm qua đã có sự chuyển biến mạnh mẽ: Tốc độ tăng trưởng mạnh và ổn định, đã đảm bảo an ninh lương thực, tỷ lệ che phủ rừng đạt 53,3%; bước đầu hình thành các vùng sản xuất (SX) nông sản hàng hóa kết hợp tiêu thụ và chế biến sản phẩm (SP) như lúa chất lượng cao, chuối, dứa, chè, chăn nuôi phát triển tập trung theo hướng trang trại, gia trại Mô hình tăng trưởng lâm nghiệp đã bắt đầu chuyển đổi từ trồng rừng gỗ nhỏ sang trồng rừng
gỗ lớn và trồng rừng đa mục đích; thí điểm mô hình chia sẻ lợi ích, và trồng rừng SX hỗ trợ sau đầu tư đã và đang được người dân đồng tình ủng hộ, cần được tiếp tục thực hiện
mở rộng Việc triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới đã đạt những kết quả bước đầu; hạ tầng KT-XH và đời sống vật chất của dân cư khu vực nông thôn đang được cải thiện Tuy nhiên, SXNN phần lớn vẫn ở qui mô nhỏ và không ổn định; việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới, công nghệ tiên tiến, có hiệu quả vào sản xuất chưa mạnh; các hình thức và phạm vi liên kết trong sản xuất còn đơn điệu; quy mô, phạm vi liên kết còn nhỏ Tăng trưởng trong NN chủ yếu theo chiều rộng(tăng diện tích, tăng vụ) nên mới chỉ tăng khối lượng, giá thành rẻ nhưng giá trị thấp; hiệu quả sử dụng tài nguyên đất, rừng chưa đạt như mong muốn, thiếu những vùng SX nông sản hàng hóa chủ đạo, việc gắn kết giữa sản xuất với thị trường chưa đạt mục tiêu đề ra Chuyển dịch CCKTNN còn có những hạn chế, bất cập, chưa khai thác và phát huy hết lợi thế về tiềm năng, thế mạnh của tỉnh Lào Cai Đây là những vấn đề thực tiễn đang đặt ra cần được nghiên cứu, phân tích, luận giải
Trang 7dưới góc độ khoa học, từ đó tìm ra các giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển SXNN của tỉnh Lào Cai theo hướng tăng trưởng bền vững trong thời gian tới
Xuất phát từ những lý do trên, học viên chọn đề tài “Một số giải pháp chủ yếu
nhằm đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lào Cai” làm
luận văn thạc sỹ
Mục tiêu nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận, thực tiễn về chuyển dịch CCKTNN làm cơ sở nghiên cứu thực trạng chuyển dịch CCKTNN tại tỉnh Lào Cai
- Nghiên cứu, làm rõ thực trạng và nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCKTNN theo ngành tại tỉnh Lào Cai giai đoạn 2011-2015
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh chuyển dịch CCKTNN theo ngành tại tỉnh Lào Cai trong những năm tới
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu; Những vấn đề lý luận và thực tiễn
vềchuyển dịch CCKTNN tại tỉnh Lào Cai
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Đề tài tập trung vào nội dungnghiên cứu sự chuyển dịch CCKTNN theo ngành (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, lâm nghiệp và dịch vụ nông nghiệp) được phản ánh chủ yếu qua sự thay đổi của giá trị sản xuất (GTSX) và một số chỉ tiêu kháccủa ngành theo thời gian
+ Về không gian: Đề tài nghiên cứu chuyển dịch CCKTNN theo ngành tại tỉnh Lào
Cai
+ Về thời gian: Phân tích thực trạng chuyển dịch CCKTNN tại Lào Cai giai đoạn
2011 – 2015 và đề xuất giải pháp đến năm 2020
Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử du ̣ng khung lý thuyết về chuyển di ̣ch cơ cấu kinh tế nông nghiê ̣p để
nghiên cứu , phân tích Các phương pháp chủ yếu được sử dụng trong nghiên cứu này gồm: (i) Thu thâ ̣p số liê ̣u thứ cấp và sơ cấp; (ii) Xử lý phân tích số liê ̣u qua phương pháp
Trang 8thống kê (mô tả, so sánh, phân tích…)
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU
KINH TẾ NÔNG NGHỆP
Ở chương này, tác giả luận văn tập trung vào cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, thể hiện ở một số nội dung như sau:
Thứ nhất, tác giả nghiên cứu các nội dung cơ bản về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp, qua đó giúp người đọc hiểu được thế nào là nông nghiệp, khái niệm về kinh tế nông nghiệp, cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp gồm (1.1) cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, (1.1.1) Một
số khái niệm, (1.1.1.1) Khái niệm nông nghiệp, (1.1.1.2) Khái niệm cơ cấu kinh tế, (1.1.1.3) Khái niệm cơ cấu kinh tế nông nghiệp, (1.1.1.4) Khái niệm chuyển dịch CCKTNN (1.1.2) Các mô hình lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, (1.1.2.1) Mô hình Rostow, (1.1.2.2) Mô hình hai khu vực của Arthus Lewis, (1.1.2.3) Mô hình Harry T Oshima (1.1.3) Xu hướng và yêu cầu khách quan phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, (1.1.3.1) Xu hướng chuyển dịch CCKTNN, (1.1.3.2) Yêu cầu khách quan phải chuyển dịch CCKTNN (1.1.4) Nội dung nghiên cứu chuyển dịch CCKTNN theo ngành (1.1.5) Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCKTNN, (1.1.5.1) Nhóm các yếu tố về điều kiện tự nhiên, (1.1.5.2) Nhóm các yếu tố kinh tế - xã hội, (1.1.5.3) Nhóm yếu tố về chính sách và quản lý, (1.1.5.4) Khoa học- công nghệ
Thứ hai tác giả nghiên cứu về kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế của một
số địa phương, gồm: (1.2.) Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, (1.2.1) Kinh nghiệm của một số địa phương và bài học cho tỉnh Lào Cai,
Thứ ba tác giả rút ra bài học kinh nghiệm cho tỉnh Lào Cai (1.2.3.) Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Lào Cai
Với mục tiêu đó, trong Chương 1 luận văn đã nghiên cứu những lý luận cơ bản về CCKT, CCKTNN và chuyển dịch CCKTNN Bên cạnh đó luận văn cũng nghiên cứu kinh nghiệm chuyển dịch CCKTNN của 1 số nước trong khu vực và địa phương có
Trang 9điều kinh kinh tế tương đồng với Lào Cai, từ đó rút ra những kinh nghiệm thực tiễn
có thể áp dụng và thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch CCKTNN tỉnh Lào Cai
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG
NGHIỆP CỦA TỈNH LÀO CAI
Trong chương này, tác giả sử dụng khung lý thuyết về cơ cấu kinh tế nông nghiệp
và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Chương 1 để phân tích, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Lào Cai nêu rõ điểm mạnh, điểm yếu, nguyên nhân của những điểm yếu để làm cơ sở đề xuất các giải pháp, bao gồm các nội dung chính như sau:
Thứ nhất: (2.1) Thực trạng phát triển kinh tế nông nghiệp tỉnh Lào Cai, 2.1.1 Một số thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội liên quan đến phát
hình phát triển nông nghiệp, (2.1.2.1) Ngành trồng trọt, (2.1.2.2) Ngành chăn nuôi gia súc
và thủy sản, (2.1.2.3) Ngành lâm nghiệp, (2.1.2.4) Dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp
Thứ hai: (2.2) Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo ngành trên địa bàn tỉnh Lào Cai, (2.2.1) Thực trạng về qui hoạch và kế hoạch nông nghiệp tỉnh Lào Cai (2.2.2) Thực trạng xây dựng và thực thi chính sách nông nghiệp tỉnh Lào Cai, (2.2.2.1) Chuyển dịch CCKT trong ngành trồng trọt, (2.2.2.2) Chuyển dịch CCKT trong ngành chăn nuôi, (2.2.2.3) Chuyển dịch CCKT trong ngành thủy sản, (2.2.2.4) Chuyển dịch CCKT trong ngành lâm nghiệp, (2.2.2.5) Các dịch vụ nông nghiệp
Thứ ba: (2.3) Một số nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lào Cai, (2.3.1) Các cơ chế chính sách khuyến khích phát triển SXNN, thực hiện chuyển dịch CCKTNN, (2.3.2) Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức Thứ tư: (2.4) Đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Lào Cai, (2.4.2) Hạn chế và nguyên nhân, (2.4.2.1) Những mặt hạn chế, (2.4.2.2) Nguyên nhân của những hạn chế
Trang 10Với mục tiêu đó Chương 2 luận văn đã đi sâu phân tích thực trạng chuyển dịch CCKTNN trong nội bộ ngành NN từ trồng trọt, chăn nuôi, NTTS, lâm nghiệp đến các dịch vụ NN Qua đó đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân để làm cơ
sở cho các đề xuất và giải pháp tại chương 3 của luận văn
CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU
ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
TỈNH LÀO CAI
Dựa trên những phân tích và đánh giá ở Chương 2, trong Chương 3 tác giả đã trình bày một số phương hướng, giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Lào Cai với các nội dung sau:
Thứ nhất: (3.1) Quan điểm và phương hướng đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh
tế nông nghiệp tỉnh Lào Cai, (3.1.1) Quan điểm chuyển dịch CCKTNN của Tỉnh Lào Cai, (3.1.2) Phương hướng chủ yếu chuyển dịch CCKTNN Lào Cai
Thứ hai: (3.2) Các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Lào Cai, (3.2.1) Chuyển dịch cơ cấu sản phẩm nông nghiệp theo hướng SXHH, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, (3.2.2) Tăng cường huy động vốn thúc đẩy chuyển dịch CCKTNN, (3.2.3) Đẩy mạnh cơ giới hoá nông nghiệp, mở rộng ứng dụng khoa học - công nghệ vào SXNN, (3.2.4) Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, lực lượng lao động phổ thông đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp, (3.2.5) Khuyến khích phát triển ngành nghề và dịch vụ ở nông thôn, (3.2.6) Ổn định đời sống và thay đổi tập quán định canh định cư đối với đồng bào các dân tộc
Cuối cùng, tác giả đưa ra một số kiến nghị với Nhà nước (3.3) cơ bản như sau: Để chuyển dịch CCKTNN ở Lào Cai thành công và đạt hiệu quả như mong muốn thì trong thời gian tới Nhà nước cần xem xét đổi mới và hoàn thiện các chính sách kinh
tế liên quan để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch CCKTNN như: