Vì vậy trong quá trình thực hiện luật quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể vẫn còn tồn tại những hạn chế, thiếu sót như: Chính sách thuế chưa thực sự đồng bộ, việc thu thuế [r]
Trang 1MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ
CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂError! Bookmark not defined 1.1 QUẢN LÝ THUẾ VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ.Error! Bookmark not defined
1.1.1 Thuế và quản lý thuế Error! Bookmark not defined
1.1.2 Cơ chế quản lý thuế Error! Bookmark not defined
1.2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI
VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ Error! Bookmark not defined
1.2.1 Hộ kinh doanh cá thể và đặc điểm cơ chế quản lý thuế đối với hộ
kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
1.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế quản lý thuế đối với hộ
kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
1.2.4 Tính tất yếu khách quan hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với
hộ kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
1.3 KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ ĐỊA PHƯƠNG
TRONG NƯỚC VỀ HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ ĐỐI VỚI HỘ
KINH DOANH CÁ THỂ Error! Bookmark not defined
1.3.1 Tổng quan kinh nghiệm của một số quốc gia và địa phương trong
nước về hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thểError! Bookmark not defined 1.3.2 Những bài học kinh nghiệm về hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối
với hộ kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI
VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ Ở CHI CỤC THUẾ THỊ XÃ
TAM ĐIỆP TỈNH NINH BÌNH Error! Bookmark not defined
2.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN HỘ KINH
DOANH CÁ THỂ Ở THỊ XÃ TAM ĐIỆP, TỈNH NINH BÌNH.Error! Bookmark not defined
Trang 22.2 HIỆN TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH
DOANH CÁ THỂ Ở CHI CỤC THUẾ THỊ XÃ TAM ĐIỆP TỈNH
NINH BÌNH Error! Bookmark not defined
2.2.1 Về luật pháp và chính sách liên quan quản lý thuế đối với hộ kinh
doanh cá thể Error! Bookmark not defined
2.2.2 Về quy trình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể.Error! Bookmark not defined
2.2.3 Tổ chức thực hiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá
thể ở chi cục thuế thị xã Tam Điệp tỉnh Ninh Bình.Error! Bookmark not defined
2.2.4 Về kiểm tra giám sát quá trình thực hiện quản lý thuế đối với hộ
kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
2.3 NHỮNG NHẬN XÉT RÚT RA KHI NGHIÊN CỨU THỰC
TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ
THỂ Ở CHI CỤC THUẾ THỊ XÃ TAM ĐIỆP TỈNH NINH BÌNH.Error! Bookmark not defined 2.3.1 Những thành tựu và nguyên nhân dẫn đến thành tựu.Error! Bookmark not defined
2.3.2 Những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tạiError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ
Ở VIỆT NAM Error! Bookmark not defined
3.1 PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ
ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ Error! Bookmark not defined
3.1.1 Những căn cứ đề xuất phương hướng Error! Bookmark not defined
3.1.2 Phương hướng hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh
doanh cá thể Error! Bookmark not defined
3.2 NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ THUẾ
ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ Ở VIỆT NAM Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Hoàn thiện luật pháp và các chính sách có liên quan đến quản lý
thuế đối với hộ kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
3.2.2 Xây dựng qui trình phù hợp về quản lý thuế với hộ kinh cá thể.Error! Bookmark not defined 3.2.3 Tổ chức tốt việc thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh
cá thể Error! Bookmark not defined
Trang 33.2.4 Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quản lý thuế đối với
hộ kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined 3.2.5 Áp dụng công nghệ hiện đại vào công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined 3.2.6 Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ, giáo dục đối với hộ
kinh doanh cá thể Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
Trang 4TÓM TẮT LUẬN VĂN
Luật quản lý thuế được quốc hội khóa XI thông qua ngày 29/11/2006, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2007 Là khuôn khổ pháp lý cao nhất cho hoạt động quản lý thuế và là cơ sở để thực hiện đổi mới phương thức quản lý thuế từ cơ chế chuyên quản, người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế thụ động, sang cơ chế tự khai, tự nộp, đề cao trách nhiệm của người nộp thuế trong việc chủ động tính thuế, nộp thuế Luật
có phạm vi điều chỉnh toàn diện, áp dụng với tất cả các khâu trong quá trình thu nộp các sắc thuế và khoản thu ngân sách; qui định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người nộp thuế, công chức thuế, cơ quan thuế
và đặc biệt là luật đã đề cao trách nhiệm pháp lý của các cơ quan nhà nước, các tổ chức và cá nhân khác trong công tác quản lý thuế
Tuy nhiên xuất phát từ đặc điểm của thuế là điều tiết thu nhập của dân cư, nhà nước không hoàn trả trực tiếp, ngang giá cho người nộp thuế,
mà chỉ thông qua việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ công cộng Nhà nước cần phải thu đúng thu đủ để đảm bảo chi cho các mục tiêu trên, còn người nộp thuế thường muốn nộp thuế càng ít càng tốt Do đó khi ý thức chấp hành luật thuế của người dân chưa cao thì tình trạng trốn thuế, nợ thuế là điều không thể tránh khỏi dẫn đến công tác quản lý thuế luôn gặp những khó khăn nhất định
Vì vậy trong quá trình thực hiện luật quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể vẫn còn tồn tại những hạn chế, thiếu sót như: Chính sách thuế chưa thực sự đồng bộ, việc thu thuế đôi khi còn trùng lắp, tính pháp lý chưa cao; chưa đáp ứng được yêu cầu của cơ chế thị trường; chưa xoá bỏ triệt để
cơ chế bao cấp qua thuế; chính sách thuế còn có những điểm quy định chưa chặt chẽ, tạo kẽ hở cho các tổ chức, cá nhân lợi dụng gian lận thuế, trốn thuế; Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ thuế yếu cả về trình độ và phẩm chất đạo đức, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, Chưa đẩy
Trang 5mạnh ứng dụng tin học vào công tác quản lý thuế; từ đó làm giảm hiệu quả quản lý của một số sắc thuế, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách nhà nước
Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện cơ chế quản lý
thuế đối với hộ kinh doanh cá thể” (Lấy ví dụ ở chi cục thuế thị xã Tam
Điệp, tỉnh Ninh Bình) là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay Do đó tác giả đã chọn nghiên cứu luận văn thạc sỹ với đề tài trên
Những đóng góp mới của luận văn thạc sỹ kinh tế:
Một là: Góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn
về cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể:
Luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ các nội dung: Khái niệm về Thuế và quản lý thuế, bản chất đặc trưng của thuế, chức năng của thuế, quan niệm về quản lý thuế Từ đó rút ra vai trò của quản lý thuế và đư ra một số vấn đề cơ bản về cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, nêu lên những đặc điểm; các bộ phận cấu thành; những nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể và tính tất yếu khách quan hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể Kinh nghiệm của một số quốc gia và địa phương trong nước về xây dựng hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
Hai là: Phân tích thực trạng về cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể ở chi cục thuế thị xã Tam Điệp Tỉnh Ninh Bình
Nêu lên quá trình hình thành và phát triển hộ kinh doanh cá thể ở thị
xã Tam Điệp tỉnh Ninh Bình; Phân tích hiện trạng cơ chế quản lý thuế đối
hộ kinh doanh cá thể :
- Luật pháp và chính sách liên quan đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
+ Hình thành một hệ thống chính sách thuế bao quát được hầu hết các nguồn thu, áp dụng thống nhất đối với mọi thành phần kinh tế và theo
Trang 6cơ chế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa Hệ thống chính sách thuế gồm : 9 sắc thuế cơ bản (Thuế GTGT, Thuế Tài nguyên, Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao; thuế nhập khẩu; thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế tài nguyên; thuế nhà đất; thuế chuyển quyền sử dụng đất) Ngoài ra, còn một số loại thu dưới hình thức phí và lệ phí
+ Hệ thống chính sách thuế đã trở thành công cụ điều tiết vĩ mô của nhà nước đối với nền kinh kinh tế góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển, khuyến khích đầu tư, khuyến khích xuất khẩu, bảo hộ sản xuất trong nước, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm , tăng thu nhập cho người lao động góp phần xoá đói giảm ngheò, góp phần đưa tổng sản phẩm trong nước (GDP) sau 10 năm tăng gấp đôi ( 2,07 lần)
+ Hệ thống chính sách thuế được ban hành dưới hình thức luật, pháp lệnh tạo cơ sở pháp lý cao để động viên một phân thu nhập của doanh nghiệp, dân cư vào Ngân sách Nhà nước làm cho dự toán thu của Ngân sách Nhà nước luôn đạt và vượt mục tiêu đề ra Nhờ đó đã đảm bảo nhu cầu chi thường xuyên, dành một phân tăng chi đầu tư phát triển, chi trả nợ, góp phần kìm chế lạm phát ở mức độ cho phép
+ Hệ thống chính sách thuế đã xoá bỏ sự chênh lệch về nghĩa vụ thuế giữa các thành phần kinh tế trong nước; thu hẹp chênh lệch về nghĩa vụ thuế giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng trong cơ chế thị trường
+ Hệ thống chính sách thuế từng bước tiến tới đơn giản, rõ ràng, tạo điều kiện giảm chi phí hành chính thuế cho người nộp thuế và cho cả cơ quan thuế
Về quản lý thuế:
+ Đã hình thành một hệ thống tổ chúc quản lý thuế thống nhất trong
cả nước ngày càng được củng cố và tăng cường về mọi mặt; chịu sự lãnh đạo song trùng của ngành dọc và cấp uỷ, chính quyền địa phương Đội ngũ cán bộ quản lý thuế được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ quản lý và phẩm chất Áp dụng công nghệ tin học vào quản lý thuế
Trang 7+ Công tác quản lý thuế được chuyển từng bước từ chế độ chuyên quản khép kín sang chế độ người nộp thuế tự tính, tự khai và nộp thuế theo thông báo của cơ quan thuế Cơ chế này đã đề cao nghĩa vụ, trách nhiệm của người nộp thuế trước pháp luật; cơ quan thuế tăng cường được chức năng tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn, đôn đốc thu nộp, kiểm tra, thanh tra xử lý vi phạm về thuế
+ Tổ chức quản lý thuế được tổ chức thành 3 bộ phận độc lập: Bộ phận cấp đăng ký mã số thuế, nhận và kiểm tra tờ khai thuế; bộ phận tính thuế, thông báo nộp thuế và đôn đốc thu nộp thuế; bộ phận thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về thuế, đã hạn chế được tiêu cực trong công tác quản
lý thuế Từng bước thực hiện chuyên môn hoá quản lý thuế theo chức năng, nâng cao trình độ nghiệp vụ của cán bộ thuế
+ Công tác quản lý thuế đã có những chuyển biến tích cực theo hướng rõ ràng, công khai, dân chủ và minh bạch hơn Từng bước củng cố,
mở rộng ấp dụng chế độ kế toán hoá đơn, chứng từ đối với các thành phần kinh tế, đặc biệt là đối với thành phần kinh tế tư nhân, tránh thất thu ngân sách nhà nước
- Qui trình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể: gồm ba phần
đó là đăng ký thuế; quản lý thuế; thu, nộp thuế
Tổ chức thực hiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể ở thị xã Tam Điệp; hiện nay Chi cục thuế thị xã Tam Điệp tổ chức thực hiện khá tốt từ công tác tuyên truyền các chính sách pháp luật thuế, công tác quản lý thuế, công tác thống kê tổng hợp báo cáo đến việc kiểm tra giám sát hoạt động kinh doanh việc chấp hành kê khai nộp thuế của hộ kinh doanh cá thể; xắp xếp hợp lý bộ máy quản lý thuế Từ đó đánh giá nhận xét rút ra khi nghiên nghiên cứu thực trạng quản lý thuế đối với hộ kinh doanh
cá thể ở thị xã Tam Điệp tỉnh Ninh Bình;
Trang 8+ Đánh giá về những thành tịu và nguyên nhân dẫn đến thành tịu: Nhìn chung vị thế của nghành thuế đã được nâng lên, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, nhận thức của người dân đã được thay đổi; trình độ cán bộ thuế đã được nâng cao, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác quản lý thuế đã
cơ bản đáp ứng được yêu cầu, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan đã vào cuộc cùng cơ quan thuế về công tác quản lý thuế
+ Đánh giá về những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại: Cách tính thuế còn cứng nhắc, việc qui định tỷ lệ giá trị gia tăng trên doanh thu chưa phù hợp giữa các ngành gây khó khăn cho cán bộ trong việc tính thuế trực tiếp Công tác Uỷ nhiệm thu thuế cho UBND các phường, xã chỉ mang tính hợp đồng công việc, không có quy định chặt chẽ để chuyển trách nhiệm của cơ quan thuế sang Uỷ nhiệm thu Trình độ của cán bộ được uỷ nhiệm thu trong quản lý thuế rất thấp; Việc tổ chức quản lý thuế mất rất nhiều nhân lực Trong việc xử phạt các hành vi trốn thuế, chây ỳ thuế của các hộ kinh doanh cá thể việc xử phạt với các hộ KD đối với hành vi này chưa được cụ thể hoá bằng Luật, Công tác giám sát hộ kinh doanh dù hiệu quả nhưng có tác dụng thấp Công tác Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế mới chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, phổ biến chính sách khi triển khai các chính sách thuế mới, hoặc thông báo nộp thuế Môn bài đầu năm Việc phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành với cơ quan thuế trong việc quản lý thuế chưa được chặt chẽ
Ba là: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể ở Việt Nam
- Những căn cứ đề xuất phương hướng và hướng tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
- Hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể phải
đảm bảo mục tiêu thu Ngân sách nhà nước với tiêu chí “thu đúng, thu đủ, thu kịp thời” đối với khu vực kinh tế này Xây dựng các chính sách thuế
Trang 9phải đảm bảo công bằng với các thành phần kinh tế khác trong chấp hành nghĩa vụ thuế với Nhà nước trong việc từng bước thống nhất trong cách
thức quản lý và kê khai thuế
- Hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể nhằm
đam bảo mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu,thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển góp phần thực hiện chức năng điều tiết kinh tế vĩ mô, ổn định kinh tế, xã hội trong điều kiện toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.
- Hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể hướng
tới xây dựng bộ máy quản lý thuế tinh thông về nghiệp vụ, củng cố và tăng cường lực lượng cán bộ thuế, tổ chức đào tạo và đào tạo lại cán bộ thuế, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ thuế, đủ sức đảm đương nhiệm vụ trong tình hình và giai đoạn mới:
- Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể:
Hoàn thiện luật pháp và chính sách thuế có liên quan đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
Một là, Ban hành khung pháp lý đủ mạnh và cần thiết để tất cả hộ
kinh doanh cá thể bắt buộc sử dụng hoá đơn bán hàng khi có các cung ứng
về hàng hoá, dịch vụ
Hai là, Phương pháp tính thuế GTGT phải đơn giản, dễ hiểu, dễ tính
toán và dễ nhớ
Ba là, Để tạo điều kiện hỗ trợ cho công tác quản lý thuế đối với hộ
kinh doanh cá thể Chính phủ cần có những nghiên cứu đầy đủ về kinh tế
cá thể để đề ra những chính sách quản lý cho phù hợp
Phải xây dựng qui trình phù hợp về quản lý thuế với hộ kinh cá thể: Về bộ máy quản lý; Về quyền hạn; Về dự toán; Về công tác cán bộ;
Về quy trình nghiệp vụ; Về công tác phối hợp
Phải tổ chức tốt việc thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh
Trang 10cá thể: Tổ chức tốt việc thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá
thể, trước hết phải xác định tổ chức bộ máy thuế và cán bộ thuế là chủ thể quản lý thuế, vì vậy đòi hỏi phải xây dựng chủ thể này mạnh phù hợp với thực tiễn để đảm đương được công tác thuế Quản lý thu tất cả các loại thuế theo phân cấp và quản lý 100% đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế Muốn thực hiện tốt được như vậy thì phải kết hợp theo đối tượng, chức năng và theo sắc thuế
Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quản lý thuế đối với
hộ kinh doanh cá thể
Áp dụng công nghệ hiện đại vào công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ, giáo dục đối với hộ kinh doanh cá thể
Tóm lại: Luận văn đã khái quát cơ sở lý luận thực tiễn, nêu bật lên chủ
trương đường lối của Đảng Nhà nước về cải cách hệ thống thuế qua các thời
kỳ, nghiên cứu, tổng kết các kinh nghiệm của các quốc gia và địa phương từ
đó rút ra những bài học kinh nghiệm để hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với
hộ kinh doanh cá thể Đề xuát một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, trong đó tập trung vào đổi mới, sửa đổi, bổ sung, hoàn chỉnh cách thức quản lý trên nền tảng lý luận, thực tiễn cùng với các hiệu quả nhằm tạo điều kiện thuận lợi ho người nộp thuế, đảm bảo công bằng
xã hội trong kê khai nộp thuế giữa những người nộp thuế thuộc mọi thành phần kinh tế, tăng thu cho ngân sách Nhà nước, tạo động lực cho phát triển kinh tế./