Diễn biến toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu và giải pháp của việt nam

VIỆN NC QUẢN LÝ KINH TẾ TW TRUNG TÂM THÔNG TIN – TƯ LIỆU THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ DIỄN BIẾN TOÀN CẦU HOÁ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TRONG BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH VÀ SUY THOÁI KIN

VIỆN NC QUẢN LÝ KINH TẾ TW

TRUNG TÂM THÔNG TIN – TƯ LIỆU

THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ

DIỄN BIẾN TOÀN CẦU HOÁ

VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

TRONG BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH VÀ SUY THOÁI KINH TẾ TOÀN CẦU VÀ

GIẢI PHÁP CỦA VIỆT NAM

VIỆN NC QUẢN LÝ KINH TẾ TW

TRUNG TÂM THÔNG TIN – TƯ LIỆU

DIỄN BIẾN TOÀN CẦU HOÁ

VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

TRONG BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH VÀ SUY THOÁI KINH TẾ TOÀN CẦU VÀ

GIẢI PHÁP CỦA VIỆT NAM

TRUNG TÂM THÔNG TIN – TƯ LIỆU

Tel – Fax: 04 – 7338930

MỤC LỤC

I SUY THOÁI KINH TẾ TOÀN CẦU TIẾP TỤC SÂU RỘNG VÀ KÉO

DÀI 4

II DIỄN BIẾN MỚI CỦA TOÀN CẦU HOÁ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 7

1 Toàn cầu hoá và kinh tế thế giới sẽ thay đổi theo hướng nào? 7

2 Hợp tác chung giải pháp, chung nguồn lực 9

3 Tăng cường hợp tác song phương 10

4 Cố gắng của từng nước 11

III HỘI NHẬP KINH TẾ CỦA VIỆT NAM 13

1 Hội nhập kinh tế toàn cầu 13

1.1 Kết quả 14

1.2 Những yếu kém 14

1.3 Giải pháp 16

2 Hội nhập kinh tế đa phương và khu vực 18

2.1 ASEAN và Khu thương mại tự do ASEAN (AFTA) 18

2.2 Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dơng (APEC) 20

2.3 Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) 21

3 Hội nhập song phương 21

3.1 Kết quả hội nhập song phương với một số nước lớn 21

3.2 Hội nhập song phương trong thời gian tới 22

IV MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG KHỦNG HOẢNG 24

1 Mô hình phát triển 25

2 Cơ cấu lại một số lĩnh vực 27

3 Cơ cấu lại các thành phần kinh tế 27

3.1 Doanh nghiệp nhà nước 27

3.2 Kinh tế tư nhân 28

3.3 Đầu tư nước ngoài 29

V KẾT LUẬN 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

DIỄN BIẾN TOÀN CẦU HOÁ

VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TRONG BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH, SUY THOÁI KINH TẾ TOÀN

CẦU VÀ GIẢI PHÁP CỦA VIỆT NAM

Bước vào năm 2009, hầu hết các nước trên toàn cầu tiếp tục có những chính sách, giải pháp mạnh, đối phó với nền tài chính đang khủng hoảng sâu sắc và suy thoái kinh tế toàn cầu đang lan rộng và diễn biến phức tạp Trong bối cảnh đó, toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ có những diễn biến khác thường, đẩy mạnh tự do hoá và xuất hiện chủ nghĩa bảo hộ đan xen, tăng nhà nước, bớt thị trường song xu thế hoà bình, ổn định, hợp tác để phục hồi

và tiếp tục phát triển vẫn là xu thế chủ đạo trên thế giới, chi phối các quan hệ quốc tế cũng như chiến lược phát triển của từng nước

Chuyên đề này đề cập đến diễn biến toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu và giải pháp của Việt Nam

I SUY THOÁI KINH TẾ TOÀN CẦU TIẾP TỤC SÂU RỘNG VÀ KÉO DÀI

Mùa thu năm 2008, suy thoái kinh tế xuất phát từ Mỹ bùng phát và nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu Năm 2009, suy giảm kinh tế toàn cầu có nhiều khả năng sẽ gia tăng gay gắt, không ít nhà kinh tế dự báo cuộc suy thoái kinh tế lần này có sức công phá lớn tương tự như cuộc Đại suy thoái năm

1930

Đại suy thoái năm 1930 bắt đầu sau suy sụp của thị trường chứng khoán Phố Wall vào ngày 29 tháng 10 năm 1929 (còn được biết đến là ngày Thứ ba đen tối) Nó bắt đầu ở Mỹ và nhanh chóng lan rộng ra Châu Âu và mọi nơi trên thế giới Thương mại quốc tế suy sụp rõ rệt, từ thu nhập cá nhân, thuế, lợi tức đều bị ảnh hưởng Xây dựng gần như tê liệt ở nhiều nước (http://vi.wikipedia.org)

Ở Mỹ, đáy của Đại suy thoái năm 1930 diễn ra vào năm 1933 Thời điểm đó có gần 13 triệu người thất nghiệp, chiếm 25% dân số lúc bấy giờ Các hoạt động kinh tế nói chung đã giảm 1/3 và sản xuất công nghiệp giảm hơn một nửa Hơn 9000 ngân hàng bằng 1/3 ngân hàng trên toàn liên bang bị vỡ

nợ Thu nhập bình quân của nông dân từ 960 USD/năm xuống còn 280 USD/năm Chỉ trong năm 1932, một phần tư triệu nông dân bị mất đất khi ngân hàng tịch thu các khoản thế chấp không trả nợ được1

1 Benjamin M Friedman, Hậu quả đạo đức của tăng trưởng kinh tế, nguyên bản “The moral Consequences of econmic Growth”, Nxb Alfred A Knopf, New York, 2005

Kinh tế thế giới bắt đầu suy giảm từ quý IV năm 2008 GDP quý IV năm

2008 của Nhật Bản đã giảm 12% so với quý III năm 2008, con số này của Mỹ khoảng 6 %, Singapore cũng khoảng 6% Kinh tế Trung Quốc quý IV năm

2008 tăng 6,7%, thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng năm 2007 (13%) Kinh tế Australia quý IV năm 2008 lần đầu tiên đi xuống trong 8 năm qua Tốc

độ tăng trưởng kinh tế bình quân của các nước Trung và Đông Âu năm 2008 chỉ còn 3,2% so với mức 5,4% năm 2007 Kinh tế Nga đang khó khăn khi thị trường chứng khoán đã rớt khoảng 80%, đồng rúp mất giá tới 1/3 trong khi thất nghiệp tăng lên 10,5%

Những con số trên cho thấy, hầu hết các nền kinh tế trên thế giới đang lún sâu vào suy thoái kinh tế Tình trạng suy thoái kinh tế này sẽ kéo dài đến khi nào, thời điểm nào là đáy của cuộc suy thoái và bao giờ kinh tế thế giới sẽ hồi phục? Khó có câu trả lời chung cho tất cả các nước mà nó tuỳ thuộc vào chính sách và sự cố gắng vượt qua suy thoái kinh tế của từng nước

Qua tổng kết và phân tích các cuộc suy thoái kinh tế mà loài người đã trải qua hơn một thế kỷ qua, các nhà nghiên cứu đưa ra khái niệm chu kỳ kinh

tế, tức nền kinh tế của từng nước sẽ trải qua 3 pha của chu kỳ kinh tế Đó là suy thoái, phục hồi và hưng thịnh (xem hình)

Hình 1: Các pha của chu kỳ kinh tế

Nguồn: http://vi.wikipedia.org

Suy thoái là pha trong đó GDP thực tế giảm đi Phục hồi là trong đó GDP tăng trở lại bằng mức ngay trước suy thoái Điểm ngoặt giữa hai pha này

là đáy của chu kỳ kinh tế Khi GDP thực tế tiếp tục tăng và bắt đầu lớn hơn mức ngay trước lúc suy thoái, nền kinh tế ở trong pha hưng thịnh (hay còn gọi

là pha bùng nổ) Kết thúc pha hưng thịnh lại bắt đầu pha suy thoái mới Điểm ngoặt từ pha hưng thịnh sang pha suy thoái mới gọi là đỉnh của chu kỳ kinh tế Chưa có công thức hay phương pháp nào dự báo chính xác thời gian, thời điểm của các chu kỳ kinh tế

Oliveir Blanchard, nhà kinh tế trưởng của IMF cho rằng cuộc khủng hoảng lần này là “tồi tệ nhất trong vòng 60 năm”2 Chủ tịch Ngân hàng thế giới (WB) Robert Zoellick cũng có nhận định tương tự “Năm 2009 sẽ là năm tồi tệ nhất đối với kinh tế thế giới từ thập niên 1930 tới nay, với mức tăng trưởng toàn cầu sẽ là âm 1-2%”3

Một cuộc thăm dò các giám đốc các doanh nghiệp nhân Diễn đàn kinh tế thế giới năm 2009 tổ chức tại Dovos cho thấy kinh tế thế giới phải mất ba năm kinh tế mới có thể hồi phục Những dự báo lạc quan nhất của một số nước thì cũng phải đến năm 2010 kinh tế nước đó mới hồi phục, năm 2009 vẫn là năm nhiều khó khăn, thách thức

Tại hội nghị ở New Dehli (Ấn Độ), ngày 7/3/2009, Giáo sư Rubini, người từ đầu năm 2005 từng dự báo bong bóng nhà đất tại Mỹ sẽ vỡ, nhấn chìm nền kinh tế, khẳng định “Kinh tế toàn cầu đang mắc kẹt trong cuộc suy thoái theo hình chữ U Đáy của chữ U biểu thị thời gian nền kinh tế thế giới suy thoái, và quãng thời gian này có thể kéo dài ít nhất 3 năm kể từ tháng 12/2007 tại các nước phát triển”4

Trong cuộc Hội thảo mang chủ đề “Rủi ro kinh tế thế giới đối với Châu Á” tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 12/3/2009, tổ chức Business Monitoring Internatinal dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu là -1,7% trong năm

2009 và 1,7% năm 2010 và kinh tế thế giới chỉ phục hồi vào quý II/2010 khi kinh tế Mỹ và EU bắt đầu tăng trưởng dương

Theo nghiên cứu của chương trình Việt Nam, Trường Đại học Harvard,

đa số các nhà kinh tế Mỹ đồng ý rằng sự phục hồi kinh tế sẽ không diễn ra cho tới khi giá nhà ở Mỹ tìm được đáy Tính chung ở nước Mỹ, giá nhà đã giảm 19% (đến đầu năm 2009) so với đỉnh, nhưng vẫn cao hơn 17% so với mối quan

hệ dài hạn giữa giá nhà và quan hệ thu nhập hộ gia đình Nếu chiếu theo lịch

sử thì mất ít nhất 2 và có lẽ 5 năm ròng trước khi thị trường này bắt đầu ổn định và phục hồi

2 Olivier Blanchard, “Những rạn nứt trong hệ thống: Sửa chữa những đổ vỡ của nền kinh tế toàn cầu”, nguyên bản: “Repairing the Damaged Global Economy,” Finance and Devolopmant, 12/2008

3 Mai Phương, Ngân hàng thế giới: Kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng âm 1-2%, http://VnEconomy.vn 12/3/2009

4 Hiếu Trung, Suy thoái kiểu chữ U?, http://tuoitre.com.vn , 9/3/2009

Tổng thống Mỹ Barack Obama nói “Không có giải pháp nhanh chóng hay dễ dàng cho cuộc khủng hoảng vốn đã hình thành nhiều năm, và tình hình

sẽ xấu đi trước khi bắt đầu phục hồi” Rõ ràng là tình trạng suy thoái do khủng hoảng tài chính toàn cầu gây ra sẽ kéo dài và sâu sắc hơn so với những dự báo trước đây5

II DIỄN BIẾN MỚI CỦA TOÀN CẦU HOÁ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC

TẾ

Diễn biến mới của toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế nói ở đây là toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế gắn với nền kinh tế thế giới đang trong giai đoạn suy thoái sâu sắc cho đến khi bước sang chu kỳ phục hồi

1 Toàn cầu hoá và kinh tế thế giới sẽ thay đổi theo hướng nào?

Trước diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu người ta bàn nhiều đến học thuyết tự do hoá và sự can thiệp của nhà nước và đem trường phái tự do hoá đối lại với trường phái can thiệp Vấn đề không phải trường phái nào đúng, trường phái nào sai, không phải là sự đối đầu giữa hai thứ, phải thay chữ “đối lại” bằng chữ “và” Hai học thuyết không đối đầu nhau mà bổ sung cho nhau Tự do hoá đã mang lại sự phát triển kỳ diệu cho nhân loại, song đẩy tự do hoá đến thái quá gây tai hoạ Can thiệp một cách cực đoan đã gây khốn khổ cho gần nửa nhân loại trong nhiều thập kỷ6

Hiện nay, học thuyết quản lý tổng cầu của Keynes với sự can thiệp mạnh của nhà nước đang được nhiều nước vận dụng nhằm nhanh chóng thoát khỏi khủng hoảng Theo đó, khi nền kinh tế suy giảm thì sử dụng các chính sách tài chính và tiền tệ nới lỏng Ngược lại, khi nền kinh tế bùng nổ thì lại chuyển hướng chính sách đó sang thắt chặt

Sự can thiệp của nhà nước đến mức độ nào và ở thời điểm nào là phù hợp là vấn đề không đơn giản Qua khủng hoảng tài chính lần này, các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm soát và can thiệp của nhà nước mạnh hơn và nhiều hơn đối với khu vực tài chính tiền tệ hơn là khu vực kinh tế thực Khi nền tài chính, tiền tệ phát triển ổn định, thì nhà nước nới lỏng sự can thiệp của mình để phát huy sự năng động của khu vực tư nhân

Kinh tế thế giới trong nhóm G20 sẽ phân hoá thành hai nhóm nước Nhóm nước thứ nhất là các nước phát triển G7 đang vật lộn với khủng hoảng kinh tế, sẽ tiếp tục suy thoái với dự báo sẽ tăng trưởng âm trong năm

2009 Và nền kinh tế của các nước này sẽ phục hồi vào những tháng cuối năm

2010

5 Chương trình Việt Nam, Trường Chính quyền Kennedy Đại học Harvard, Bài thảo luận chính sách số 4

“Thay đổi cơ cấu: Giải pháp kích thích có hiệu lực nhất”

6 Nguyễn Quang A, Tự do hoá và sự can thiệp của nha nước, nhìn từ góc độ kinh tế, Lao động cuối tuần, 19/12/2008

Nhóm thứ hai là bốn nền kinh tế đang phát triển lớn nhất gọi chung là BRIC (Brazil, Nga, Ấn độ và Trung Quốc) Hiện nay, các nền kinh tế của BRIC đang suy giảm (tức không âm) và sẽ phục hồi nhanh hơn các nền kinh tế nhóm thứ nhất Theo ông Tim O’Neill – nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng đầu

tư Goldman Sachs đưa ra vài năm trước đây, tổng sản lượng hằng năm tính bằng USD của BRIC sẽ bằng nhóm G7 vào năm 2035 Cũng theo ông O’Neill với suy thoái kinh tế hiện nay, thời điểm đuổi kịp này sẽ diễn ra vào năm 2027, sớm hơn dự báo cũ gần một thập niên7

Khoảng cách tăng trưởng giữa nhóm nước phát triển BRIC và nhóm nước công nghiệp G7 sẽ định hình tương lai kinh tế và chính trị thế giới

Với tiềm lực kinh tế hiện tại, những người đứng đầu từng nước BRIC đang khẳng định vị thế của mình, tự tin hơn trên các diễn đàn quốc tế Tại Diễn đàn Dovos đầu năm nay, Thủ tướng Ôn Gia Bảo và Thủ tướng Nga Vladimir Putin đã lớn tiếng phê phán khuyết tật của chủ nghĩa tư bản phương Tây Trả lời phỏng vấn báo Newsweek, Tổng thống Brazil Lula de Silva cáo buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm chính về cuộc khủng hoảng và phải có biện pháp sửa chữa Nhóm nước BRIC sẽ có tiếng nói mạnh hơn và quyết định hơn trong vòng đàm phán Doha sắp tới và tại Hội đồng bảo an Liên hợp quốc (khi Hội đồng bảo an được mở rộng)

Tổ chức thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) đang lớn mạnh, hạn chế ảnh hưởng của Mỹ, trước hết là những nước có xu hướng chính trị cánh tả như Venezuela, Bolivia, Peru

Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương là khu vực kinh tế năng động nhất toàn cầu Việc hợp tác khu vực được mở rộng giữa, trong đó có hợp tác giữa các nước ASEAN với nhau và giữa khối ASEAN với các nước trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Australia, New Zealand bằng các hiệp định thương mại tự do vừa được ký kết

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) gồm 6 nước Trung Quốc, Nga, Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan và Kyrgyzstan được thành lập năm 2001, tận dụng cơ hội các nước phương Tây đang tập trung nguồn lực vào giải quyết khó khăn trong nước, đang cố tăng cường hợp tác, hợp lực của một khối cộng đồng an ninh, kinh tế, quân sự - mong hình thành một đối trọng đối với ảnh hưởng của Mỹ và khối NATO trong khu vực

Phong trào không liên kết với 118 thành viên là những nước độc lập ở

Á, Phi, Mỹ latinh tiếp tục đoàn kết bảo vệ và củng cố độc lập chính trị, từng bước dành độc lập kinh tế, bảo vệ hoà bình thế giới để tồn tại và phát triển Phong trào này đang có cơ hồi phục và dần dần có tiếng nói mạnh hơn trong

7 Huỳnh Hoa, BRIC vượt qua suy thoái, Thời báo kinh tế Sài Gòn, 26/3/2009

giải quyết các vấn đề toàn cầu, chống lại sự áp đặt của Mỹ và các nước phương Tây trong tiến trình toàn cầu hoá

Từ những diễn biến mới nêu trên, trong tương lai gần, khoảng thập kỷ nữa, vai trò của Mỹ với vị trí là siêu cường đơn cực cả về chính trị, quân sự và kinh tế sẽ không giữ được như trước Dự báo và mong muốn lạc quan nhất là toàn cầu hoá sẽ phát triển theo hướng: hạn chế sự chi phối của Mỹ; nâng cao vai trò của các nước đang phát triển với 2/3 số thành viên của Liên hợp quốc; giảm tiêu cực và tăng tích cực của toàn cầu hóa

Thủ tướng Anh Gordon Brown tỏ ra tin rằng thế giới thoát khỏi cuộc khủng hoảng sẽ không còn như trước Các nước sẽ sẵn sàng hợp tác nhiều hơn không chỉ trong lĩnh vực môi trường mà còn cả những lĩnh vực khác Trong tương lai các nền kinh tế của chúng ta được xây dựng như những nền kinh tế

có khí thải carbon thấp và lao động tay nghề cao Cơ hội ấy rất lớn trong 10 hay 20 năm nữa8

Nền kinh tế các nước sẽ được tái cấu trúc lại theo hướng quan tâm hơn nữa đến phát triển bền vững, chú trọng thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

và bảo vệ môi trường Xu hướng mở rộng sự tham gia của người dân vào các vấn đề xã hội có thể dẫn đến sự phát huy vai trò của một xã hội dân sự lành mạnh, cùng với Nhà nước giải quyết các vấn đề xã hội phức tạp Hợp tác trên quy mô toàn cầu để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và an ninh lương thực, năng lượng, thảm họa thiên nhiên và dịch bệnh sẽ có bước tiến

Tái cấu trúc khu vực tài chính, ngân hàng theo những nguyên tắc mạnh

mẽ hơn về sự giải trình trách nhiệm, tính minh bạch cùng sự liêm khiết và thực hiện nghiêm các quy định Đồng thời các tổ chức này phải hoạt động theo những giá trị mà công chúng tin tưởng Các quốc gia trên thế giới phải sát cánh

để các dòng chảy tài chính toàn cầu được giám sát theo cách có hiệu quả hơn các thiết chế toàn cầu hiện có ( IMF, WB, WTO ), và ngoài bộ máy điều phối đơn thuần mang tính quốc gia

Sự thay đổi theo hướng trên đúng đắn, kịp thời chính là giải pháp cơ bản

để vượt qua và ra khỏi khủng hoảng, chứ không chờ đến hậu khủng hoảng, khi

đã phục hồi, rồi mới thay đổi

2 Hợp tác chung giải pháp, chung nguồn lực

Những hứa hẹn, cam kết chung sức đưa nền kinh tế thế giới thoát khỏi khủng hoảng và tạo thêm việc làm là hành động mà các nguyên thủ quốc gia tham dự Hội nghị thượng đỉnh G209 họp ngày 5/4/2009 tại Thủ đô Luân Đôn của Anh hướng tới

8 Thanh Bình, Thủ tướng Anh: Khủng hoảng thúc đẩy thay đổi, http://vietnamnet.vn , 8/4/2009

9 G20 gồm: Argentina, Australia, Brazil, Canada, Trung Quốc, Pháp, Đức, Ấn Độ, Indonesia, Italia, Nhật, Nga, Saudi Arabia, Nam Phi, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Mỹ và EU Các nước này chiếm 85% tổng sản phẩm, 80% thương mại toàn cầu và 2/3 dân số thế giới

Các nước trong nhóm G20 đã thống nhất chi 1100 tỷ USD kích thích kinh tế để giải quyết khủng hoảng nhanh chóng hơn Khối G20 thống nhất tăng gấp 3 lần ngân quỹ của Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) từ 250 tỷ USD hiện nay lên mức 750 tỷ USD Ngoài ra, G20 còn thông qua một chương trình rút vốn đặc biệt (SDR) trị giá 250 tỷ USD dành cho 185 nước thành viên Họ cũng thống nhất bơm ít nhất 100 tỷ USD vào Ngân hàng thế giới (WB) và các định chế khu vực như Ngân hàng Phát triển châu Phi và chi khoảng 50 tỷ USD khác cho Chương trình hỗ trợ thương mại toàn cầu

Hai biện pháp gây ấn tương mạnh nhất trong Tuyên bố chung G20 là chính sách thuế, G20 cam kết xoá bỏ “những thiên đường trốn thuế” và chính sách thương mại, G20 cam kết thúc đẩy vòng đàm phán Doha và chống lại chủ nghĩa bảo hộ, phá giá tiền tệ cạnh tranh

Đối phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh cần phải có những biện pháp mạnh bạo và đồng bộ ở cấp độ từng nước cũng như khu vực và quốc tế Theo đó, một mặt từng nước ASEAN cẩn tiếp tục đẩy mạnh củng cố thiết chế tài chính – ngân hàng của mình, tăng cường tính an toàn của hệ thống tài chính, củng cố niền tin của giới đầu tư, kinh doanh; mặt khác, ASEAN cần tăng cường phối hợp chính sách tài chính - tiền tệ trong nội bộ ASEAN và với các nước có nền kinh tế quy mô lớn, vững mạnh và dự trữ ngoại tệ dồi dào trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc

Ngày 22/2/2009 tại Phukhet, Thái Lan, Hội nghị Bộ trưởng tài chính Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) và 3 nước đối tác Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc (ASEAN+3) ra quyết định lập một quỹ ngoại hối trị giá

120 tỷ USD, để giúp các quốc gia trong khu vực bảo vệ đồng nội tệ trước những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu như đã từng xảy ra trong cuộc khủng hoảng tài chính khu vực cách đây 10 năm khiến dự trữ ngoại hối của Indonesia, Thái Lan và Hàn Quốc cạn kiệt

3 Tăng cường hợp tác song phương

Về hợp tác song phương, có một chuyên gia cho rằng việc cải thiện quan

hệ Mỹ - Trung có ý nghĩa quyết định tới việc chống suy giảm kinh tế toàn cầu xuất phát từ nhìn nhận nguyên nhân gốc rễ gây ra khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu Theo Robert Zoellick, Chủ tịch WB và Justin Yifi Lin, Trưởng kinh tế gia của WB10, nếu muốn phục hồi nền kinh tế thế giới thì hai cỗ máy Mỹ và Trung Quốc (G-2) phải hợp tác với nhau và trở thành đầu tầu cho nhóm G – 20

10 Robert Zoellick, Justin Yifi Lin, “G-2 quyết định sự phục hồi kinh tế”, nguyên bản “Recovery Rides on The G-2” Washington Post 5/3/2009

Nguyên nhân trực tiếp gây ra khủng hoảng tài chính xuất phát từ Mỹ là

vỡ bong bóng nhà đất do thực hiện chính sách tiêu dùng quá mức thông qua việc cho vay với một lượng tiền khổng lồ dưới chuẩn cộng với sự tham lam và thiếu trách nhiệm của các định chế tài chính phố Wall và sự quản trị tồi, thiếu

sự kiểm soát cần thiết của Chính phủ đối với khu vực tài chính

Cũng theo Zoellick và Lin, nguyên nhân cơ bản gây mất cân đối thu chi toàn cầu có tính cơ cấu: Sự tiêu dùng quá mức ở Mỹ và sự tích luỹ quá mức ở Trung Quốc Tỷ lệ tích luỹ ở Trung Quốc cao hơn nhiều so với nhiều nước khác, lên đến gần một nửa GDP, thặng dư thương mại và dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc đứng đầu thế giới Hơn nữa, sự tích luỹ này dựa trên thu nhập thấp của người dân và lãi suất thấp nên đó là nguồn vốn rẻ Nguồn vốn này tìm nơi

sử dụng và Mỹ là địa chỉ mà phần quan trọng của nguồn vốn này chảy vào Nguồn vốn rẻ, dồi dào ở Mỹ kéo theo sự tiêu dùng quá mức, trong đó có chi tiêu vào nhà đất, hình thành bong bóng bóng nhà đất và chứng khoán

Trong quan hệ Mỹ - Trung, giới chức cao cấp của 2 nước bàn nhiều đến

tỷ giá giữa đồng nhân dân tệ và USD theo hướng Mỹ muốn Trung Quốc giảm giá đồng nhân nhân tệ để cải thiện cán cân thương mại đang có lợi cho Trung Quốc Nhưng, chừng đó chưa đủ, mà cần thêm 2 lĩnh vực nữa

Thứ nhất, cả hai nước đang chung sức ngăn chặn cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu Cả hai nước đã công bố kế hoạch kích thích kinh tế Tuy gói kích thích kinh tế trước mắt thì Mỹ kích cầu tiêu dùng, còn Trung Quốc lại tăng đầu

tư, nhưng cùng với thời gian Mỹ phải tăng tích luỹ và đầu tư, còn Trung Quốc phải tăng tiêu dùng

Thứ hai, cuộc đối thoại kinh tế Mỹ - Trung nên chú trọng vào biện pháp mất cân đối tiêu dùng - tích lũy có tính cơ cấu Đối với Trung Quốc, phải khắc phục được sự méo mó cơ cấu trong khu vực tài chính, doanh nghiệp và tài nguyên Còn Mỹ cần phục hồi sự cân đối giữa tiêu dùng và tích luỹ, không nên quay về thời đại sử dụng thẻ tín dụng ở giới hạn lớn nhất, tiêu dùng quá mức

Cả Mỹ và Trung Quốc đều có động cơ mạnh trong việc điều chỉnh: Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc và Trung Quốc là nhà đầu tư lớn nhất mua trái phiếu Chính phủ Mỹ Các điều chỉnh trên sẽ tác động tích cực đến giảm bớt rủi ro tài chính và chặn đà suy giảm kinh tế toàn cầu

4 Cố gắng của từng nước

Chính phủ của từng nước đang tung ra những gói giải cứu tài chính, công nghiệp và kích thích kinh tế trị giá hàng trăm, hàng nghìn tỷ USD, hạ lãi suất, quan tâm nhiều hơn đến thị trường nội địa, tăng cường sự can thiệp của Nhà nước vào thị trường, giải quyết thất nghiệp

Theo Thủ tướng Anh Gordon Brown, các quốc gia trên toàn cầu sẽ chi

ra khoảng 5000 tỷ đồng cho đến cuối năm sau để giải cứu tài chính, công

nghiệp và kích thích kinh tế11 Đến nay, những nền kinh tế lớn như Mỹ đã tung

ra 1487 tỷ USD để cứu nền kinh tế thoát khỏi suy thoái, con số này của Nhật là

275 tỷ USD, Trung Quốc 724 tỷ USD, Đức 715 tỷ USD, Anh 137 tỷ USD, Nga 78 tỷ USD

Các nền kinh tế lớn liên tục cắt giảm lãi suất từ quý IV năm 2008 đến nay nhằm kích cầu đầu tư và tiên dùng Cắt giảm lãi suất đã trở thành một

“phong trào” toàn cầu trong lần suy thoái này Có lẽ hiếm khi nào lãi suất các đồng tiền chủ chốt trên thế giới lại ở mức thấp như hiện nay, với lãi suất USD trong khoảng 0-0,25%, lãi suất Yên Nhật 0,1%, lãi suất Euro 1,25%, Bảng Anh 0,25%

Hầu hết các nước phát triển tăng cường sự can thiệp của nhà nước vào thị trường tài chính và thể hiện rõ hơn vài trò của Nhà nước trong phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội

Các nước này tăng cường nắm các ngân hàng thương mại phá sản bằng cách giao các ngân hàng của nhà nước tiếp nhận các ngân hàng này và tăng tỷ

lệ cổ phần nắm giữ của Chính phủ Đồng thời tung ra nhiều tỷ USD để mua nợ xấu ngân hàng

Để bảo đảm các ngân hàng lớn của Mỹ có đủ lòng tin và đủ tiền để cho vay, ngay cả vào thời điểm khó khăn hơn, Tổng thống Obama yêu cầu Quốc hội nhanh chóng ban hành các đạo luật cải cách hệ thống quản lý khu vực tài chính, ngân hàng đã quá lạc hậu Ông cho rằng đã đến lúc đưa ra những quy định mới, chặt chẽ hơn để thúc đẩy thị trường tài chính của Mỹ cũng như trừng phạt các hành động lạm dụng và gian lận12

Giải pháp của từng nước hướng về thị trường nội địa và giải quyết thất nghiệp làm sống lại chủ nghĩa bảo hộ là điều khó tránh khỏi

Điều khoản “mua hàng Mỹ” trong gói kích cầu 787 tỷ USD được lưỡng viện Mỹ thông qua cuối tháng 2/2009 thực chất là hành động bảo hộ hàng sản xuất trong nước Ngành công nghiệp thép nước Anh đang lao đao do suy thoái,

và các công ty thép đã phải dùng đến chính sách “đóng cửa” với lao động nước ngoài Malaysia tuyên bố không tuyển dụng mới lao động nước ngoài và không gia hạn những hợp đồng đang làm việc tại Malaysia bảo đảm việc làm cho lao động trong nước

Chủ nghĩa bảo hộ trỗi dậy cùng với cầu giảm sút gây rủi ro kép cho các nước đang phát triển Vì nó sẽ hạn chế thị trường tiêu thụ sản phẩm của các nước xuất vào nước có bảo hộ Mỹ là một quốc gia siêu tiêu dùng Sự tăng trưởng của nhiều nước Châu Á dựa chủ yếu vào xuất khẩu, như Nhật Bản,

11 Hồ Quốc Tuấn, Có thể thành công nhưng chưa thể là bước ngoặt, Thời báo kinh tế Sài Gòn, 9/4/2009

12 Barack Obama, Diễn văn trước hai Viện của Quốc Hội, “Nước Mỹ sẽ nổi lên mạnh hơn bao giờ hết”,

http://tintuc.tinnhanh.com 25/2/2009

Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nhiều khi Mỹ thực hiện chủ nghĩa bảo hộ trong mậu dịch

Nội hàm của chủ nghĩa bảo hộ có một phần là sự tự vệ, nhưng bảo vệ trong tương quan thiếu cạnh tranh nên mang tính tiêu cực Chủ nghĩa bảo hộ như nhát giao, sẽ chia cắt thị trường tự do hoá toàn cầu Hệ luỵ của chủ nghĩa bảo hộ có thể dẫn đến các cuộc chiến tranh thương mại gay gắt, mà kết quả là hầu hết những nước yếu về tiềm lực phải gánh chịu thiệt thòi13

Nhiều nhà bình luận từ các nước đang phát triển nhận định họ có cảm giác bị lừa vì quá trình toàn cầu hoá được ca ngợi trước đây hoá ra chỉ đem lại lợi ích nhiều nhất cho khu vực tài chính trong khi chỉ mang lại đồng lương ít ỏi cho công nhân các nước gia công kèm theo xáo xã hội và ô nhiễm môi trường

Nay khủng hoảng trong khu vực tài chính đang giáng những đòn chí mạng vào khu vực sản xuất khi các nước nhập khẩu tìm cách đóng cửa thị trường hay trợ cấp cho nhiều ngành công nghiệp Các gói giải cứu ngành ô tô ở nhiều nước là một ví dụ về tính hai mặt không thể chấp nhận được khi những nước này vẫn buộc các nước nhập khẩu cắt giảm thuế nhập khẩu ô tô14

Trong 2 ngày 13-14/2/2009 tại Roma, Italia, các Bộ trưởng tài chính và Thống đốc ngân hàng trung ương G7 và khách mời Nga đã nhóm họp để bàn biện pháp đối phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu, lo ngại rằng, chính sách duy trì việc làm và bảo vệ ngành công nghiệp quốc gia của nhiều nước sẽ làm tăng chủ nghĩa bảo hộ, khiến các nước từ bỏ cạnh tranh bình đẳng Các bộ trưởng G7 cảnh báo bất cứ biện pháp bảo hộ nào nhằm thúc đẩy các nền kinh

tế quốc gia chỉ làm suy yếu sự thịnh vượng toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết hỗ trợ các nước đang phát triển để những người nghèo nhất thế giới không phải là đối tượng chịu tác động lớn nhất do sự suy thoái kinh tế toàn cầu Tuy nhiên, từ lời nói đến việc làm, khoảng cách còn xa

III HỘI NHẬP KINH TẾ CỦA VIỆT NAM

1 Hội nhập kinh tế toàn cầu

Thực hiện các cam kết gia nhập WTO là hội nhập kinh tế toàn cầu quan trọng nhất của Việt Nam

Hai năm là thành viên của WTO, thời gian chưa đủ để đánh giá và nhìn nhận rõ tác động của hội nhập toàn cầu đối với nền kinh tế Việt Nam Vì vậy, tác động của việc gia nhập WTO đến kết quả và yếu kém trong không ít nội dung còn định tính, chưa định lượng được Trung Quốc sau năm năm gia nhập đưa ra nhận định WTO không phải là phương thuốc thần mang lại điều kỳ diệu cũng không phải là tai hoạ mang đến cạm bẫy

13 Thẩm Hồng Thuỵ, Chủ nghĩa bảo hộ bóp nghẹt các nước nghèo, http://laodong.com.vn 23/2/2009

14 Quốc Học, Chuẩn bị cho xu thế mới, http://VnEconomy.vn 9/2/2009

1.1 Kết quả

Chúng ta có điều kiện thuận lợi hơn để mở rộng thị trường xuất khẩu và cung ứng dịch vụ cả trong nước và ngoài nước; mở ra triển vọng và động lực mới thu hút đầu tư phát triển Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu của 2 năm 2007 và

2008 lần lượt là 22,7% và 29,5% Năm 2008 kim ngạch xuất khẩu đạt trên 64

tỷ USD, bằng khoảng 70% GDP Năm 2007 vốn đăng ký FDI là 21 tỷ USD, năm 2008 vọt lên 64 tỷ USD, vốn thực hiện lần lượt là 7 và 11,5 tỷ USD Đến cuối năm 2007, Việt Nam đã thu hút được 7 tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài Xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài tăng mạnh góp phần đáng kể cho tăng trưởng kinh tế, năm 2007 đạt 8,5%, năm 2008 ở mức 6,23%, tuy thấp hơn năm 2007, nhưng trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu, mức này vẫn thuộc loại cao trên thế giới

Người tiêu dùng trong nước có thêm sự lựa chọn về hàng hoá và dịch vụ

có chất lượng cao, giá cả cạnh tranh, mẫu mã và chủng loại đa dạng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cả về vật chất và tinh thần Các doanh nghiệp có thể tiếp cận với nguyên liệu đầu vào, các dịch vụ hỗ trợ tiện lợi, chất lượng hơn, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh

Thúc đẩy đổi mới toàn diện hơn, nhất là việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường Tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp không phân biệt nguồn gốc chủ sở hữu được tiếp cận nguồn lực, đẩy mạnh cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước, các công ty niêm yết ngày càng nhiều đi liền với công bố thông tin công khai, minh bạch tính thị trường rõ hơn Nhờ đó mà Trung Quốc, các nước ASEAN và mới đây Australia và New Zealand đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường đầy đủ

Tiếp thu được từ thế giới không chỉ lợi ích về mặt kinh tế tăng trưởng,

mà chủ yếu là những nguồn lực, những kiến thức, những kinh nghiệm về chất lượng phát triển cao và bền vững Chính sách bảo đảm an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm để bảo đảm cho người nghèo, những người bị tổn thương trong quá trình thực hiện hội nhập Năm 2008, Việt Nam có bước chuyển biến tích cực trong bảo vệ môi trương thông qua việc xử lý những doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường, điển hình là Công ty Vedan

Nước ta có vị thế mới, bình đẳng với các thành viên khác, cho phép ta

có cơ hội để tham gia vào việc hoạch định chính sách thương mại toàn cầu, đấu tranh bình đẳng trong các cuộc tranh chấp; tham gia thiết lập và phát triển các thể chế hợp tác khu vực và song phương

1.2 Những yếu kém

Việt Nam phải chịu sức ép cạnh tranh gay gắt trên cả 3 cấp độ: sản phẩm, doanh nghiệp và tổng thể quốc gia Những hàng hoá, dịch vụ kém sức cạnh tranh trong những lĩnh vực trồng bông, sản xuất mía đường, chăn nuôi,

rau quả, sản xuất ôtô, thép, giấy, dược phẩm, dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ phân phối khi thực hiện đầy đủ mức giảm thuế theo lộ trình còn

3 – 5 năm nữa sẽ có nguy cơ mất thị phần Doanh nghiệp không cạnh tranh được sẽ phải thu hẹp sản xuất, kinh doanh hoặc có nguy cơ phá sản, dẫn đến người lao động thiếu hoặc mất việc làm

Mới qua 2 năm thực hiện các cam kết WTO, ngành thép và giấy đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất

Sản xuất thép bị thu hẹp, hàng tồn kho lớn, hàng nghìn công nhân bị mất việc làm Nguyên nhân một phần do quy hoạch phát triển ngành thép chưa hợp

lý, năng lực sản xuất hiện có vượt quá nhu cầu, nhất là khâu cán thép, chưa phát triển đồng bộ giữa sản xuất phôi thép và cán thép, nhưng một phần do tác động của hội nhập, thuế nhập khẩu phôi thép hiện nay ở mức 5%, thậm chí có trường hợp giới kinh doanh thép nước ngoài bán phá giá tại thị trường Việt Nam Vì vậy, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, các địa phương dừng cấp phép cho các dự án sản xuất thép xây dựng thông thường Đồng thời, thực hiện biện pháp tự vệ, suất thuế nhập khẩu phôi thép được nâng từ 5% lên 15%, thép thanh xây dựng từ 12% lên 17%

Theo ông Vũ Ngọc Bảo, Tổng Thư ký Hiệp hội giấy Việt Nam, hầu hết các doanh nghiệp sản xuất giấy các loại hiện đang trong tình trạng sản xuất cầm chừng, công suất giảm 40-60% so với tháng 7/2008 Hiện lượng giấy tồn kho ở mức 10 vạn tấn Một cán bộ có thẩm quyền của doanh nghiệp giấy lớn nhất hiện nay xác nhận dù đã hạ giá bán trung bình 0,5-1 triệu đồng/tấn so với thời điểm tháng 2/2009 nhưng mức tiêu thụ vẫn giảm đến 40% Mặt khác, sức

ép giấy ngoại nhập có giá bán rẻ hơn trong nước từ 0,5-0,8 triệu đồng/tấn đã khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất lâm vào cảnh chợ chiều kéo dài

Sự biến động trên thị trường quốc tế tác động mạnh hơn, nhanh hơn đến thị trường trong nước; nếu chúng ta không có những chính sách kinh tế vĩ mô đúng đắn, thiếu năng lực dự báo và phân tích, kiểm soát và xử lý tình hình thì

có thể làm thị trường bất ổn, xảy ra khủng hoảng tài chính, kinh tế Khủng hoảng giá dầu, giá lương thực đầu năm 2008 tác động không nhỏ đến lạm phát cao của năm 2008, và sự suy giảm kinh tế ở nước ta những tháng cuối năm

2008 do khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu ảnh hưởng đến là hai sự kiện minh chứng cho nhận định trên Chúng ta sẽ phải còn đối phó với những cú sốc tương tự xảy ra trong tương lai

Các vụ kiện bán phá giá gia tăng, vì tuy đã là thành viên của WTO, nhưng chúng ta vẫn chịu quy chế "kinh tế phi thị trường" trong thời gian 12 năm kể từ ngày gia nhập Các nước đã khởi kiện Việt Nam bán phá giá: Mỹ đối với những nhà sản xuất cá da trơn, tôm đông lạnh, EU đối với xe đạp, giày mũi da Các vụ kiện chống bán phá giá chẳng những gây thiệt hại không nhỏ cho doanh nghiệp bị kiện bán phá giá sản phẩm, những người sản xuất nguyên

liệu, nền kinh tế nước bị kiện mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng

và các doanh nghiệp phân phối nước khởi kiện

Khi kinh tế suy giảm, các nước sẽ cắt giảm hàng nhập khẩu Động thái này tác động rất lớn đối với những nền kinh tế có mức độ hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới như Việt Nam Sản xuất các mặt hàng xuất khẩu bị co lại và người lao động làm hàng xuất khẩu bị mất việc làm, nguy cơ gây bất ổn xã hội Với con số đơn hàng giảm 20% thôi, ngành may cả nước có thể có khoảng 40 vạn lao động thất nghiệp15 Tỷ lệ này có thể xảy ra trong năm 2009 khi mà 3 nền kinh tế lớn là Mỹ, Nhật, EU đang lún sâu vào khủng hoảng kinh tế, nơi chiếm hơn 50% xuất khẩu của Việt Nam

Về lâu dài, lao động làm việc trong nông nghiệp và thương mại (phần lớn tiểu thương) với tỷ lệ hiện nay chiếm tới 2/3 tổng số lao động toàn xã hội

sẽ là những người dễ bị tổn thương, nguy cơ bị mất việc làm cao nhất khi Việt Nam thực hiện cắt giảm thuế quan, dỡ bỏ rào cản thương mại và mở cửa thị trường theo các cam kết gia nhập WTO, do tổ chức sản xuất, kinh doanh nhỏ, phân tán, kỹ thuật lạc hậu, sức cạnh tranh yếu của 2 ngành này

Vì tác động đầu tư, kinh doanh từ nước ngoài vào nước ta không đồng đều, sẽ có những bộ phận dân cư được hưởng lợi ít hơn, có thể làm cho xã hội

bị phân hoá thêm Đầu tư nước ngoài gia tăng, hoạt động thương mại sôi động

là một trong những nguyên nhân nới rộng khoảng cách thu nhập những người giàu ở thành phố, khu công nghiệp với những người nghèo ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số vì các hoạt động đầu tư nước ngoài và thương mại quốc tế chủ yếu tập trung vào các trung tâm kinh tế, thành phố, khu đô thị, khu công nghiệp Thu nhập giữa nhóm thu nhập cao nhất với nhóm thu nhập thấp nhất chênh lệch ngày càng rộng ra, từ 7,6 lần năm 1999 tăng lên 8,1 lần năm 2001-2002 và 8, 3 lần năm 2003-200416, đến nay khoảng 9 lần

Nhà nước tích cực và chủ động hạn chế những tác động tiêu cực về xã hội bằng việc ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách, pháp luật nhằm

15 Thanh Phương, Có khả năng cả triệu người thất nghiệp, Thời báo kinh tế Sài Gòn, 1/1/2009

16 Tổng cục Thống kê, Động thái và thực trạng kinh tế - xã hội 2001-2005, Nxb Thống kê, 2006

bảo vệ những người bị mất việc làm, những người nghèo, những người dễ bị tổn thương, những người thuộc diện chính sách; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi mà không trái với các cam kết WTO giúp những lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hiện đang gặp khó khăn có thể tổ chức lại để tồn tại và phát triển, hạn chế đến mức thấp số người thất nghiệp và thiếu việc làm

Cộng đồng doanh nghiệp nói chung và từng doanh nghiệp nói riêng phải khắc phục càng sớm càng tốt tính riêng rẽ trong sản xuất, kinh doanh đang rất phổ biến hiện nay, phải thấy hết sự cần thiết tăng cường hợp tác, liên kết với nhau vì lợi ích của chính mình, của cả cộng đồng doanh nghiệp và của quốc gia Đây là một trong những việc làm thiết thực của giới doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, góp phần nhanh chóng vượt qua những thách thức gay gắt trong quá trình thực hiện các cam kết hội nhập

Loại bỏ, sửa đổi hoặc xây dựng mới các quy định nhằm rút ngắn thời gian so với 12 năm Việt Nam sẽ bị đối xử trong tình trạng kinh tế phi thị trường Xây dựng và hoàn thiện hệ thống quy phạm về kỹ thuật, vệ sinh kiểm dịch Các tiêu chuẩn về quy cách, chất lượng sản phẩm không chỉ giúp ngăn chặn hàng hoá nhập khẩu kém chất lượng, thiếu vệ sinh, bảo vệ người tiêu dùng mà còn là điều kiện quan trọng để kiểm soát chất lượng hàng hoá nhập khẩu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của nước nhập khẩu, tránh các vụ kiện đáng tiếc có thể xảy ra

Nhằm giảm thiểu tác động lâu dài của những vụ kiện chống bán phá giá, phải đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại sang nhiều thị trường xuất khẩu khác nhau, đa dạng hoá mặt hàng, chuyển sang khúc thị trường có mức giá bán trung bình Tích cực vận động các thành viên WTO sớm công nhận quy chế thị trường cho nước ta Với tư cách là thành viên WTO, chúng ta sử dụng quyền khởi kiện các doanh nghiệp nước ngoài bán phá giá như thép vào nước ta trong thời gian gần đây Đồng thời, yêu cầu xem xét lại và sửa đổi các điều khoản liên quan đến kinh tế phi thị trường trong Hiệp định chống bán phá giá của WTO

Xoá bỏ mọi hình thức bao cấp, trong đó có bao cấp qua giá, thực hiện giá thị trường cho mọi loại hàng hoá và dịch vụ Đối với những mặt hàng còn

áp dụng cơ chế Nhà nước định giá, phải xác định lộ trình thực hiện giá thị trường để các doanh nghiệp tính toán lại phương án sản xuất, kinh doanh Sửa đổi, bổ sung và xây dựng những chính sách hỗ trợ các ngành sản xuất trong nước không trái với các quy định của WTO, như phát triển kết cấu hạ tầng, giáo dục, đào tạo, nghiên cứu - triển khai, phát triển thị trường, đổi mới công nghệ, hỗ trợ vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, cung cấp thông tin