Trong đề án, việc đào tạo trong nước được giao cho 05 trường đại học và 01 trung tâm để đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân gồm: 1 Đại học Khoa học Tự nhiên Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2 Đại họ
Trang 11.1 Chương trình điện hạt nhân quốc gia - Cơ sở pháp lý – tình hình đào tạo hiện nay 11
1.1.2 Nghị định 1558/QĐ-TTG-tình hình thực hiện đào tạo hiện nay
1.2 Năng lực đào tạo về Vật lý hạt nhân của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc
1.2.5 Thống kê sinh viên vào chuyên ngành hạt nhân 16
1.3 Một số sự kiện hợp tác của chuyên gia nước ngoài về trao đổi đào tạo năng lượng hạt nhân tại
Chương 2: Một số chương trình đào tạo trong và ngoài nước trong lĩnh vực hạt nhân 22
Chương 3 Thiết kế chương trình đào tạo chuyên ngành Năng lượng và điện hạt nhân 24
3.3 So sánh môn học chuyên ngành với các chương trình ngoài nước 27
Phụ lục chuyên môn
Phụ lục 1.1 Phụ lục các Quyết định – nghị định
Phụ lục 1.2 Phụ lục chương trình đào tạo ngành năng lượng hạt nhân trong và ngoài nước
Phụ lục 1.3 So sánh chương trình môn học chuyên ngành với các chương trình ngoài nước
Phụ lục sản phẩm
Phụ lục 2.1 Báo cáo tại các hội nghị/hội thảo trong và ngoài nước
Phụ lục 2.2 Các chứng chỉ liên quan
Phụ lục quản lý
Trang 2TÓM TẮT
Ngày 23/07/2007 Thủ tướng Chính phủ ký quyết định số 114/2007/Q Đ-TTg về việc phê duyệt kế hoạch tổng thể thực hiện Chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2020 Trong đó có giao nhiệm vụ cho Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng và triển khai Đề án “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ hạt nhân” Đây được xem là cột mốc được nhìn nhận kỹ lưỡng và cần thiết về nhu cầu năng lượng điện phục vụ cho sự phát triển công nghiệp hóa của đất nước Ngày 18/8/2010 thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 1558/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử” của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Trong đề án, việc đào tạo trong nước được giao cho 05 trường đại học và 01 trung tâm để đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân gồm: (1) Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc Gia Hà Nội), (2) Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc Gia Tp.HCM), (3) Đại học Bách Khoa Hà Nội, (4) Đại học Đà Lạt, (5) Đại học Điện lực,
và (6) Trung tâm Đào tạo hạt nhân tại Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ) Các đơn vị này được chỉ định đào tạo là do có cơ sở vật chất đào tạo và chương trình đào tạo liên quan đến lĩnh vực hạt nhân Trường khoa học Tự nhiên có lịch sử lâu đời về lĩnh vực Vật lý hạt nhân trong việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các tỉnh thành phía Nam
Dựa vào nhu cầu về nhân lực hạt nhân tương lai trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân cũng như các ứng dụng hạt nhân, trong đề này, chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu xây dựng dự án đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại đại học Quốc gia TPHCM“
Các bước làm cụ thể của đề tài là thực hiện thu thập thống kê các nghị định, quyết định liên quan đến chính sách điện hạt nhân từ chính phủ và đào tạo nguồn nhân lực, thống kê chính sách định hướng phát của dự án năng lượng điện hạt nhân quốc gia, nhu cầu nhân lực về nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận, thống kê các thông tin đào tạo hạt nhân trong nước, thu thập chương trình đào tạo trong và ngoài nước, thống kê đánh giá chương trình đào tạo hạt nhân tại trường đại học Khoa học tư nhiên Dựa vào những thông kê nêu trên, chúng tôi tiến hành xây dựng chương trình đào tạo trong lĩnh vực năng lượng điện hạt nhân Chương trình được xây dựa vào năng lực chuyên môn, cơ sở đào tạo hiện có cũng như dựa vào một số chương trình đào tạo lĩnh vự năng lượng hạt nhân ở trường đại học ngoài nước (Nhật, Mỹ, Hungary và Ấn độ) Nội dung chương trình được trao đổi trình bày ở một số hội nghị có các chuyên gia trong và ngoài nước, và đặc biệt có trao đổi
từ các chuyên gia của cơ quan năng lượng quốc tế IAEA
Trang 3ABATRACT
On 23/07/2007 the Prime Minister signed Decision No 114/2007 / QD-TTg Đ approved the master plan implementation strategy of nuclear energy applications for peaceful purposes until
2020 The Ministry of Education and Training (MOET) is assigned to implement the project
"Training and development of human resources of science and nuclear technology." This is considered a milestone is recognized and required careful about energy demand of power for industrial development of the country On 18/8/2010 the Prime Minister issued Decision No 1558 / QD-TTg approving the project "Training and Human Resource Development in the field of atomic energy" of the Minister of Education and Training created In the scheme, the national training was delivered to 05 Universities and 01 training centers for nuclear human resources, including: (1) University of Science (Hanoi National University), (2) University of Science (National University HCMC, VNU-HCM), (3) Ha Noi University of Science and Technology, (4) University of Dalat, (5) Electric Power University, and (6) Learning Center nucleation at the Atomic Energy Institute of Vietnam (Ministry of Science and Technology) Those instititutes had experiences in nuclear education and facilities University of Science-VN-HCM field has a long history in the field of nuclear physics in the training of human resources serving the southern provinces
Based on the needs of future nuclear workforce in the field of nuclear energy and nuclear applications, in this, we implement the project "Project for Research training and development of human resources HCM City National University "
This work is to carry out statistical collection of decrees and decisions concerning nuclear policy from government and training of human resources, policy statistical orientation of energy projects National nuclear power, manpower needs of the nuclear power plant in Ninh Thuan, statistical information domestic nuclear training, the training program collects and abroad, statistical evaluation programs nucleating in colleges of natural sciences Based on the above statistics, we go and build training programs in the field of nuclear energy The program was designed based on professional competencies, training facilities is also based on a number of training programs to outsource part of the nuclear energy in universities abroad (Japan, the US, Hungary and India) Content exchange programs presented in some conferences with experts at national and abroad level, and especially from the experts of the International Energy Agency IAEA
Trang 4DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1: Các trường đại học tham gia chương trình đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân
Bảng 2: Tổng quát chương trình đào tạo cho bậc đại học
Bảng 3: Môn học của khối kiến thức đại cương
Bảng 4: Môn học của khối Kiến thức cơ sở chuyên ngành
Bảng 5: Môn học của khối kiến thức chuyên ngành
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1: Sơ đồ tổ chức tham gia quản lý/điều hành điện hạt nhân quốc gia
Hình 2: Sơ đồ kế hoạch nhân sự cho nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2
Hình 3: Thống kê sinh viên đại học vào chuyên ngành hạt nhân tại bộ môn Vật lý hạt nhân qua các khóa học
Hình 4: Thống kê học viên cao học học ngành hạt nhân tại bộ môn Vật lý hạt nhân qua các khóa học
Hình 5: Các môi liên kết hợp tác với các cơ sở trong nước
Hình 6: Những hợp tác ngoài nước trong lĩnh vực hạt nhân
Trang 5Chúng tôi cũng cám ơn đến các chuyên gia của cơ quan năng lượng quốc tế IAEA đã trao đổi nội dung chương trình năng lượng hạt nhân ở hội nghị 2011, tại TpHCM và hội nghị 2014, tại Hà Nội
Trang 6Chương 1 - TỔNG QUAN 1.1 Chương trình điện hạt nhân quốc gia - Cơ sở pháp lý – tình hình đào tạo hiện nay
1.1.1 Chương trình điện hạt nhân quốc gia
+ Ngày 27/02/2009 Bộ GD&ĐT ra công văn số 1126/ BGDĐT-KHCNMT về việc chuẩn bị xây dựng Đề án “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ hạt nhân” đã dự kiến đề nghị 05 Trường thành viên bao gồm Đại học Bách Khoa Hà nội, Đại học Đà lạt, Đại học Khoa học
Tự nhiên thuộc ĐHQG Hà nội, Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc ĐHQG-TPHCM, Đại học Điện lực, Viện năng lượng nguyên tử Việt Nam, Viện Vật lý thuộc Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam báo cáo thực trạng và đề xuất kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực KHCN hạt nhân
để chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ hạt nhân
+ Ngày 25/01/2010 Chính phủ đã ra Nghị định số 07/2010/NĐ-CP [1] quy định và hướng dẫn chi tiết để thi hành một số điều của Luật Năng lượng nguyên tử, trong đó có bàn về việc quản lý về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử và bảo đảm an toàn trong việc sử dụng các nguồn phóng xạ, đồng thời đưa ra các biện pháp thu hút nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử trong đó có đề cập đến việc ưu tiên tuyển dụng các sinh viên tốt nghiệp loại giỏi các chuyên ngành trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, người học các chuyên ngành trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử bậc Đại học và sau Đại học được Nhà nước trả chi phí đào tạo và được cấp học bổng nếu học trong nước và hỗ trợ chi phí đào tạo nếu học nước ngoài, các chuyên gia có trình
độ cao trong các chuyên ngành của lĩnh vực NLNT, đáp ứng các tiêu chí do Bộ Khoa học và Công nghệ quy định làm việc trong các cơ quan, tổ chức của Nhà nước được hưởng chế độ ưu đãi về tuyển dụng làm việc, điều kiện làm việc, xếp lương phù hợp với trình độ và kinh nghiệm thực tiễn, phương tiện đi lại, nhà ở, cũng như giao lưu khoa học và hợp tác quốc tế [phụ lục 1.1]
+ Ngày 17/6/2010 Thủ Tướng Chính phủ ra quyết định số 906/QĐ-TTg [1] phê duyệt định hướng quy hoạch phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, với quan điểm phát triển điện hạt nhân vì mục đích hòa bình [phụ lục 1.1]
+ Ngày 22/6/2010 Chính phủ ra Nghị định số 70/2010/NĐ-CP [1] về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Năng lượng nguyên tử về Nhà máy điện hạt nhân trong
đó hướng dẫn các quy định của Luật Năng lượng nguyên tử về đầu tư, lựa chọn địa điểm, thiết kế, thi công xây dựng, lắp đặt, vận hành, chấm dứt hoạt động của nhà máy điện hạt nhân và bảo đảm
an toàn, an ninh trong các hoạt động đó; về điều kiện đối với tổ chức, cá nhân khi đầu tư xây dựng nhà máy điện hạt nhân [phụ lục 1.1]
+ Ngày 18/8/2010 Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 1558/QĐ-TTg [2] về việc phê duyệt Đề
án “Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử” của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo [phụ lục 1.1]
Trang 7+ Ngày 11/12/2014, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải ra quyết định 2241/QĐ-TTg [1] ra quyết định Phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển cơ sở hạ tầng điện hạt nhân giai đoạn đến năm 2020 [phụ lục 1.1]
Cơ chế tổ chức liên quan quản lý/điều hành nhà máy điện hạt nhân:
Hình 1: Sơ đồ tổ chức tham gia quản lý/điều hành điện hạt nhân quốc gia [3]
Hình 2: Sơ đồ kế hoạch nhân sự cho nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 [4]
GIÁM ĐỐC (1)
PHÓ GIÁM
ĐỐC NHÂN SỰ
PHÓ GIÁM ĐỐC KINH DOANH
]
PHÓ GIÁM ĐỐC KỸ THUẬT – VẬHN HÀNH PHÓ GIÁM ĐỐC BẢOTRÌ PHÓ GIÁM ĐỐC AN TOÀN
Safety
Bộ phận vận hành lò số 2 (131)
Bộ phận bảo trì lò phản ứng (180)
Bộ phận bảo trì cơ khí – điện (220)
Bộ phận Phòng Thí nghiệm (20)
1100 nhân sự
Nguồn: Kế hoạch của
EVN
Bộ phận Quản lý nhiên liệu (6)
Bộ phận An toàn
và điều lệ (40)
Bộ phận Quản lý chất thải (40)
Bộ phận Kỹ thuật (48)
Bộ phận Quản lý Chất lượng (19) Trung tâm huấn luyện (32)
Trang 8Cấp quản lý quốc gia về điều hành năng lượng điện hạt nhân được minh họa như hình (1) Ở
đó, thủ tướng là nguời đứng đầu, các bộ cùng tham gia quản lý/điều hành Nhà máy điện hạt nhân được Tổng công ty điện lực EVN là chủ đầu tư xây dựng Trong việc cố vấn xây dựng nhà máy điện, có 02 hội đồng cố vấn gồm hội đồng an toàn hạt nhân và hội đồng năng lượng nguyên tử Tại hội thảo về “kế hoạch phát triển nguồn nhân lực cho chương trình điện hạt nhân” được tổ chức bởi Cục Năng Lượng Nguyên tử phối hợp với cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA,
Hà Nội, 9/2014, có các đại diện cơ quan bộ ngành, đại diện các trường đại học đào tạo hạt nhân tham gia thảo luận về kế hoạch cho điện hạt nhân cũng như kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực với
cơ quan năng lượng quốc tế IAEA Đây là lần thứ 2 các chuyên gia của IAEA đến Việt Nam hỗ trợ
và trao đổi kinh nghiệm đào tạo nguồn nhân lực điện hạt nhân Đại diện tổng công ty điện lực đưa
ra kế hoạch nguồn nhân sự cho nhà máy điện Ninh Thuận 1 và 2, như trình bày ở hình 2 Tổng
nhân sự dự kiến là 1100, được chia làm 07 cấp quản lý [4]
1.1.2 Nghị định 1558/QĐ-TTG-tình hình thực hiện đào tạo hiện nay
Để xây dựng nguồn nhân lực hạt nhân, nghị định 1558 được ban hành để đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân nội địa Theo nghị định (a) mục đích chung là Đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử bảo đảm về số lượng và chất lượng, đáp ứng nhu cầu chương trình phát triển điện hạt nhân, yêu cầu phát triển, ứng dụng an toàn, an ninh năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội và tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ của đất nước (b) Mục tiêu cụ thể của đề án đưa ra đến năm 2015 là quy hoạch, đầu tư nâng cấp hệ thống cơ sở giáo dục Đại học, trung tâm đào tạo chuyên ngành phục vụ nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, trong thời gian đầu tập trung cho 6 trường Đại học và Viện nghiên cứu: (1) Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc Gia Hà Nội), (2) Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc Gia Tp.HCM), (3) Đại học Bách Khoa Hà Nội, (4) Đại học Đà Lạt, (5) Đại học Điện lực, và (6) Trung tâm Đào tạo hạt nhân tại Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ); đổi mới, hoàn thiện chương trình, giáo trình giảng dạy, đào tạo các chuyên ngành trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử theo hướng tiên tiến, hiện đại gắn lý thuyết với thực nghiệm, gắn nhà trường với nghiên cứu, ứng dụng Đến năm 2020, đào tạo được nguồn nhân lực đủ về số lượng và chất lượng phục vụ quản lý, ứng dụng và đảm bảo an toàn an ninh trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đảm bảo có khả năng tiếp nhận chuyển giao công nghệ, vận hành, duy tu, bảo dưỡng, quản lý nhà máy điện hạt nhân, tiến tới từng bước nội địa hóa, tự chủ về công nghệ, cụ thể như sau: Nhân lực phục vụ nhà máy điện hạt nhân: mỗi năm đào tạo 240 kỹ sư, cử nhân, 35 thạc sĩ, tiến
sĩ (trong đó đào tạo tại nước ngoài 20 kỹ sư, cử nhân; 15 thạc sĩ, tiến sĩ) Đến năm 2020 đào tạo được 2.400 kỹ sư, 350 thạc sĩ và tiến sĩ các chuyên ngành về điện hạt nhân (trong đó có 200 kỹ sư,
150 thạc sĩ và tiến sĩ đào tạo ở nước ngoài) Nhân lực phục vụ nghiên cứu, ứng dụng và bảo đảm
an toàn an ninh trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử: Mỗi năm đào tạo 65 kĩ sư, cử nhân; 35 thạc
sĩ, tiến sĩ (trong đó đào tạo tại nước ngoài 30 kĩ sư, cử nhân ; 17 thạc sĩ, tiến sĩ) Đến năm 2020 đào tạo được 650 kĩ sư, 250 thạc sĩ và tiến sĩ các chuyên ngành quản lý, ứng dụng và bảo đảm an toàn
an ninh trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử (trong đó, 150 kĩ sư, 100 thạc sĩ và tiến sĩ đào tạo ở nước ngoài); Nhân lực phục vụ quản lý và đào tạo, giảng dạy: Đào tạo mới 100 thạc sĩ và tiến sĩ làm công tác giảng dạy trong các cơ sở đào tạo; cử 500 lượt các nhà quản lí, khoa học trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đi khảo sát, học tập kinh nghiệm và tham gia các lớp bồi dưỡng ngắn hạn về nâng cao nghiệp vụ tại các nước phát triển về năng lượng nguyên tử Kinh phí: Tổng kinh phí thực hiện Đề án: 3.000 tỷ đồng (trong đó sử dụng từ ngân sách nhà nước là 2.000 tỷ đồng, số kinh phí còn lại được sử dụng từ kinh phí của Tập đoàn Điện lực Việt Nam)
Trang 9Một số văn bản liên quan đến đề án 1558 [5]:
- Thành lập Ban Chỉ đạo Quốc gia và Ban Điều hành Đề án 1558: Ngày 17/06/2011, Thủ tướng Chính phủ đã kí Quyết định số 940/ QĐ-TTg thành lập Ban Chỉ đạo Quốc gia về đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử
- Quyết định số 90/QĐ-BCĐĐTNLNLNT về việc ban hành Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo Quốc gia về đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử
- Quyết định số 3759/QĐ-BGDĐT về việc thành lập Ban Điều hành Đề án "Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử"
- Quyết định số 5202/QĐ-BĐHĐAĐTNLNLNT về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Điều hành Đề án
- Nghị định của Chính phủ quy định chính sách ưu đãi người đi học trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã được ban hành năm 2013 (Nghị định số 124/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 10 năm 2013)
- Ngày 17/03/2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã kí bản ghi nhớ hợp tác với Tập đoàn năng lượng nguyên tử Liên Bang Nga (ROSATOM) về đào tạo chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng nguyên
tử của Việt Nam
- Ngày 18/09/2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã kí Bản ghi nhớ thỏa thuận hợp tác đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử với IAEA, theo đó, IAEA sẽ hỗ trợ tư vấn giúp Việt Nam xây dựng chương trình, giáo trình, trang thiết bị, công tác kiểm định chất lượng, giới thiệu các giáo sư, nhà khoa học phục vụ đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử của Việt Nam
- Ngày 14/9/2013, đã kí Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Hungary về hợp tác đào tạo, nghiên cứu, pháp qui và kĩ thuật trong sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình
- Ngày 18/3/2014, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã kí thỏa thuận hợp tác đào tạo (trong đó có đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử) với Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật bản
Ở nghị định 1558, tình trạng hiện nay ở các cơ sở đào tạo [5]:
Bộ giáo dục & đào tạo:
Đào tạo ngoài nước:
- Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cử 323 sinh viên sang học ngành "Thiết bị và lắp đặt nhà máy điện hạt nhân" tại Liên bang Nga
- Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cử 196 cán bộ, giảng viên của các trường đại học được giao nhiệm vụ đào tạo nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đi bồi dưỡng, nâng cao kiến thức tại
Hungary
Đào tạo trong nước:
- Xây dựng chương trình đào tạo, tài liệu giảng dạy
- Xây dựng cơ chế phối hợp đào tạo giữa các trường đại học được giao nhiệm vụ Hiện tại có 6 trường tham gia, đang xây dựng các đề án chương trình đào tạo với chuyên môn cụ thể Trường đại học Khoa học Tự nhiên-ĐHQG-HCM được giao nhiệm vụ xây dựng và triển khai chương trình đào tạo nhân lực lĩnh vực năng lượng hạt nhân giai đoạn 2013-2020, ngành “Vật lý hạt nhân và Công nghệ bức xạ”
Trang 101.2 Năng lực đào tạo về Vật lý hạt nhân của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Tp Hồ Chí Minh
Vài nét về đại học Quốc gia-TpHCM: ĐHQG-HCM có 7 đơn vị thành viên: Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội - Nhân văn, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường đại học Kinh tế - Luật và Viện Môi trường - Tài nguyên Bên cạnh đó, ĐHQG-HCM còn có 26 đơn vị trực thuộc được tổ chức và hoạt động theo các chức năng đào tạo, nghiên cứu khoa học, phục vụ công tác quản lý, đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao khoa học công nghệ… ; đồng thời tương tác, bổ trợ lẫn nhau tạo nên sức mạnh hệ thống [6]
Việc đào tạo lĩnh vực hạt nhân hiện tại trực trường thành viên đại học Khoa học Tự nhiên Lĩnh vực Vật lý hạt nhân có lịch sử lâu đời trong việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các tỉnh thành phía Nam
1.2.1 Lịch sử phát triển về Vật lý Hạt nhân [7] [8]
Năm 1964 bộ môn vật lý nguyên tử của trường Đại học Khoa học Sài Gòn được thành lập với 08 thành viên dưới sự lãnh đạo của GS Cao Xuân Chuân Năm 1965 phòng thí nghiệm Vật lý hạt nhân được thành lập Năm 1975 được đổi tên thành Bộ môn Vật lý Hạt nhân và lý thuyết thuộc Khoa Vật lý trường Đại học Tổng hợp TpHCM với 16 thành viên gồm 05 Tiến sĩ, 01 phó Tiến sĩ,
03 Tiến sĩ đệ tam cấp và 07 cữ nhân Bộ môn có hai hướng chuyên môn khác khác biệt nhau: Hướng Vật lý lý thuyết gồm lý thuyết trường, hạt cơ bản và lý thuyết chất rắn do cố GS Dương Văn Phi làm tổ trưởng và hướng Vật lý hạt nhân (bao gồm cả lý thuyết hạt nhân) do Tiến sĩ Mai Văn Nhơn chủ trì
Năm 1978 được tách ra thành bộ môn Vật lý hạt nhân dưới sự lãnh đạo của PGS.TS Mai Văn Nhơn Tháng 10/2006, PGS.TS Mai Văn Nhơn về hưu và PGS.TS Châu Văn Tạo lên làm tổ trưởng cho đến nay
Trong những năm vừa qua, chuyên ngành Vật lý hạt nhân đã phát triển mạnh mẽ và hiện tại được chính phủ bảo trợ để trở thành một trong những nơi đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân quan trọng cho Việt Nam, chuẩn bị phục vụ cho Nhà máy điện nguyên tử
Hiện chuyên ngành Vật lý hạt nhân – Khoa Vật lý - là một trong những chuyên ngành lớn nhất của Khoa và có uy tín cao trong xã hội Bộ môn Vật lý hạt nhân là nơi đào tạo ra đội ngũ vật
lý hạt nhân lớn nhất ở các tỉnh phía Nam
1.2.2 Chức năng và nhiệm vụ
Ngành Vật lý hạt nhân được giao nhiệm vụ là:
+ Đào tạo sinh viên từ Đại học, Cao học và Nghiên cứu sinh
+ Nghiên cứu và ứng dụng về lĩnh vực Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân
+ Cung cấp cho sinh viên những kiến thức kỹ năng tiên tiến nhất về Vật lý hạt nhân và công nghệ bức xạ có hàm lượng trí tuệ cao ứng dụng trong lò phản ứng, nhà máy điện hạt nhân và trong nền kinh tế quốc dân
+ Liên kết với các Trường, Viện, Trung tâm nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử
1.2.3 Hệ thống tổ chức nhân sự
Hiện tại, trường đại học Khoa học Tự nhiên có 02 bộ phận đào tạo và nghiên cứu làm việc trong lĩnh vực hạt nhân: Bộ môn Vật lý Hạt nhân (thuộc khoa Vật lý) và PTN Kỹ thuật hạt nhân
Trang 11Bộ môn Vật lý hạt nhân:
- Nhân sự bộ môn hiện tại của bộ môn gồm có 26 cán bộ cơ hữu (01 PGS.TS, 10 TS, 13 ThS và NCS, 02 CN đang học cao học) Trong đó, một số cán bộ được cử đi học chương trình thạc sĩ và nghiên cứu sinh (NCS) ở nước ngoài Bộ môn Vật lý hạt nhân được điều hành bởi 01 trưởng Bộ môn và 01 phó Bộ môn, 01 trưởng PTN (Trang web: http://www.phys.hcmus.edu.vn/vlhn/)
- Nhân sự PTN kỹ thuật hạt nhân, trường ĐH KTHN gồm có 15 cán bộ, được điều hành bởi một trưởng và một phó
1.2.4 Cơ sở vật chất PTN
- Bộ môn Vật lý hạt nhân gồm có 05 phòng thí nghiệm Mục đích PTN phục vụ giảng dạy, hướng dẫn đề tài tốt nghiệp và nghiên cứu
(1)- Phòng thí nghiệm Vật lý hạt nhân đại cương
Phục vụ giảng dạy kiến thức cơ bản thực nghiệm về quy luật về phóng xạ, sự tương tác của bức xạ với vật chất; nắm rõ nguyên tác và vận hành các thiết bị đo phóng xạ Các thiết bị sử dụng gồm hệ
đo đếm GM, hệ đo nhấp nháy, chương trình máy tính xử lý số liệu
Phục vụ xử lý mẫu trước khi tiến hành đo phổ
(5) Phòng thí nghiệm thiết bị điện tử hạt nhân
Phục vụ cho thiết kế và xây dựng các hệ đo hạt nhân
- Phòng thí nghiệm Kỹ thuật hạt nhân được trang bị những thiết bị hiện đại và đồng bộ để phục vụ cho việc nghiên cứu cơ bản và phân tích dịch vụ trong lĩnh vực hạt nhân Các hướng nghiên cứu chính bao gồm: Quan trắc và phân tích đồng vị phóng xạ môi trường, Phân tích hàm lượng nguyên
tố nhiễm bẩn môi trường, An toàn bức xạ, Chụp ảnh phóng xạ, Điện tử và tự động hoá trong ghi nhận bức xạ, Mô phỏng tính toán và xử lý số liệu
1.2.5 Thống kê sinh viên vào chuyên ngành hạt nhân
Trải qua hơn 35 năm xây dựng và phát triển, bộ môn Vật lý hạt nhân, Khoa Vật lý – VLKT, đã đào tạo cho đất nước số lượng lớn cán bộ khoa học có trình độ Đại học, Thạc sĩ và Tiến sĩ Dưới đây là
số liệu thống kê của những năm gần dây cho đại học và cao học
Hình 3 là thống kê số sinh viên đại học vào chuyên ngành hạt nhân tại BM Vật lý hạt nhân Dựa vào số liệu này số sinh viên vào chuyên ngành tăng nhiều so với những năm 2000, và hình 4 là thống kê số học viên cao học học ngành Vật lý hạt nhân
Trang 12Hình 3: Thống kê sinh viên đại học vào chuyên ngành hạt nhân tại bộ môn Vật lý hạt nhân qua các
khóa học [Số liệu Khoa Vật lý-VLKT, ĐH.KHTN]
Hình 4: Thống kê học viên cao học học ngành hạt nhân tại bộ môn Vật lý hạt nhân qua các khóa
học.[Số liệu Phòng Sau Đại học, ĐH.KHTN]
Chất lượng đào tạo của Khoa và Bộ môn còn thể hiện qua việc các sinh viên được đào tạo sau khi ra trường được sự đánh giá cao của các nhà tuyển dụng Hiện nay, nhiều cựu sinh viên của
Bộ môn giữ các vai trò chủ chốt tại các Trung tâm, Bệnh viện, Trường học Một số sinh viên xuất sắc hiện đang tiếp tục nghiên cứu và làm việc tại Khoa Vật lý và Bộ môn Vật lý hạt nhân của trường Đại học Khoa học Tự nhiên Tp.Hồ Chí Minh và các Trường Đại học khác trên cả nước Nhằm đào tạo nhân tài cho đất nuớc, Bộ môn Vật lý hạt nhân - Khoa Vật lý - là một trong bốn Khoa của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã mở và xây dựng chương trình đào tạo hệ Cử nhân tài năng sớm nhất Ban chủ nhiệm Khoa đã gặp gỡ, trao đổi với các giáo sư và giảng viên có kinh nghiệm trong đào tạo cử nhân tài năng để rút kinh nghiệm và chuẩn bị tốt cho việc đào tạo Cử