Hướng dẫn sử dụng thuốc Tiêu chảy powerpoin

CHUYÊN ĐỀ 4: TIÊU CHẢYKHÁI NIỆMTiêu chảy: là một tình trạng được đặt trưng bởi việc đi phân lỏng bất thường liên tiếp. Có rất nhiều nguyên nhân khác nhau gây tiêu chảy như thay đổi chế độ ăn, không dung nạp thức ăn (lactose), viêm ruộc, dùng thuốc (kháng sinh, thuốc kháng acid chứa magie), nhiểm vi khuẩn (ngộ độc thức ăn), nhiểm virus (rotavirus ở trẻ em), hoặc nhiểm sinh vật đơn bào (amib). Khi bị tiêu chảy, những đối tượng đặc biệt, như trẻ em hoặc nhiều cao tuổi sẽ có nguy cơ mất nước nhanh, đôi khi có thẻ dẫn đến tử vong, vì thế cần được trăm sóc y tế ngay.NGUYÊN NHÂN GÂY TIÊU CHẢY:Nhiễm trùngHầu hết các trường hợp tiêu chảy xảy ra trong thời gian ngắn Và thói quen đi tiêu bình thường trước đây và sau tiêu chảy. Trong những tình huống này, có thể nghi ngờ nguyên nhân là nhiễm trùng (vi khuẩn hoặc virus).Virus: virus thường gây viêm đường ruột. Ở trẻ sơ sinh, các virút gây các vấn đề này thường xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp Ở trẻ sơ sinh, các virút gây các vấn đề này thường xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp (rotavirut). Các triệu chứng liên quan không là cảm lạnh và có thể có ho. Các triệu chứng nhiễm trùng bắt đầu đột ngột và nôn thường thấy chút tiêu chảy. Giai đoạn cấp tính thường diễn ra trong vòng hai đến ba ngày, mặc dù tiêu chảy có thể vẫn xảy ra sau đó. Đôi khi tiêu chảy có thể xảy ra lại khi trẻ được cho bú sửa lại. Điều này là do những enzyme tiêu hóa sữa tạm thời không hoạt động. Do đó sửa đi qua ruột mà không được tiêu hóa gây tiêu chảy. Những người chăm sóc sức khỏe hoặc bác sĩ cần phải cung cấp thêm lời khuyên trong những tình huống này.Trong khi đó, hầu hết các nhiễm trùng thường không quá nghiêm trọng và tự khỏi nhưng cũng nên nhớ rằng nhiễm rotavirus có thể dẫn đến tử vong. Tình trạng này thường gặp nhất ở trẻ Suy dinh dưỡng, trẻ sống Trong hoàn cảnh nghèo đói hoặc những trẻ không được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ.CƠ CHẾTiêu chảy xâm nhập: shigella, EIEC, EHEC, Campylobacter jejuni, Salmonella, Yersinia,….. Xâm nhập > phá hủy tế bào > sản phẩm phá hủy, độc tố,…gây tiêu chảy Từ ruột vi khuẩn có thể vào máu Tiêu chảy do bám dính: Rotavirus, EPEC, EAEC, Giardia lamblia ..,..Bám chặt niêm mạc ruột > tổn thương vi nhung mao > cản trở hấp thu nước, điện giải, sự tiết men disacharidase ( gây bất dung nạp lactose tạm thời)Tiêu chảy tăng xuất tiết Vibrio cholerae, ETEC,…Tiết độc tố > tăng xuất tiết > tiêu chảyTRIỆU CHỨNGTiêu chảy cấp tính thường khởi phát rất nhanh và thường tiêu phân lỏng thường xuyên. Đau bụng, đầy hơi, mệt mỏi và cảm thấy khó chịu cũng có thể xảy ra. Buồn nôn và nôn mữa cũng có thể xảy ra chung với tiêu chảy, cũng như sốt. Đau quặn bụngSốtCó máu hoặc chất nhầy mủ trong phânCó nhu cầu cần đi tiêu gấpMệt mõiChán ănGiảm cân không định trướcTiền sử bệnh Bệnh nhân với tiền sử tiêu chảy hoặc có sự thay đổi về thói quen đi tiêu trong một thời gian dài nên được khuyên gặp bác sĩ để được khám kỹ hơn qua người dược sĩ cần phân biệt rõ giữa tình trạng tiêu chảy cấp tính hay mãn tính. Tiêu chảy mãn tính (Thời gian kéo dài hơn ba tuần) có thể do các bệnh đường ruột gây ra (như bệnh Crohn, IBS hoặc viêm loét đại tràng), và cần tư vấn kỹ từ chuyên gia y tế.Có đi du lịch gần đây hay không?Những bệnh nhân tiêu chảy có đi du lịch gần đây cần được khuyên đến gặp bác sĩ vì có thể bị tiêu chảy do nhiễm trùng. Giardia thường được xem là tác nhân gây tiêu chảy du lịch cho những du khách vừa trở về từ Nam Mỹ hay vùng Viễn Đông.LỜI KHUYÊN DÀNH CHO BỆNH NHÂNBệnh nhân nên uống nhiều nước trong suốt thời gian bị tiêu chảy, nhất là nếu đang bị sốt.Tránh uống soda hoặc thức uống có nhiều đường, vì đường có thể kéo dịch trong lòng ruột, làm tình trạng tiêu chảy nặng thêm Đối với trẻ em chỉ cho uống dung dịch bù nước và điện giải.Đói với trẻ nhủ nhi và trẻ nhỏ, nên tiếp tục cho bú mẹ hoặc cho uóng sữa đang dùng.Đối với ngưới lớn, tiếp tục duy trì ăn uống, cộng thêm bù nước và điện giải để hạn chế đén mức tối thiểu nguy cơ suy dinh dưỡng Tránh dùng những thức ăn và nước uống không hợp vệ sinhĐi khám bác sĩ ngây nếu có những biểu hiện mất nước (như khô miện, khác nước, mắt trũng sâu, da kém đàng hồi khi véo, giảm lượng nước tiểu, và trẻ khóc nhiều mà không có nước mắt ), đặc biệt ở trẻ em và người già.Trẻ em có thể bị tình trạng không dung nạp lactose (không tiêu háo được đường sữa) thoán qua sao khi hết tiêu chảy. Trong trường hợp này việc cho uống sữa lại từng ít một.Bệnh nhân nên được theo giỏi cẩn thận, đặc biệt ở những trẻ khong thấy cải thiện bệnh rõ ràng trong hai ngày sao khi bắt điều trị với kháng sinh phù hộp Vì phần lớn các vi sinh vật gây tiêu chảy được phát tán qua bàn tay nên nhiễm khuẩn, nên việc rửa tay kỉ bằng xà phòng và nước, rồi lau sạch bàn tay là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa tiêu chảy.Cố gắng tránh dùng các sản phẩm sữa và các thức ăn nhiều dầu mỡ, nhiều chất sơ hoặc quá ngọt cho đến khi tiêu chảy giảm, vì những thức ăn này làm tiêu chảy nặng thêm.Khi bệnh nhân có cải thiện, có thể thêm vào khẩu phần loại thức ăn mềm và nhạt, như chuối, cơm trắng, khoai tây luộc, bánh mì, bánh qui, cà rốt nấu chính và gà nướng không có da hoặc mỡ. Đối với trẻ em, bác sĩ nhi khoa khuyên dung chuối, cơm, nước xốt táo và bánh mì.THUỐC TRỊ TIÊU CHẢYThuốc tạo khối phân các chất hấp phụ , như than hoạt , attapulgite , kaolin và smectite , có chứa những hạt nhỏ sẽ trương phồng lên khi hấp thu dịch , làm cho phân chặt hơn và bớt lỏng . N

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA DƯỢC – ĐIỀU DƯỠNG

BÀI BÁO CÁO HỌC PHẦN

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG THUỐC

CHỦ ĐỀ : TIÊU CHẢY

1

1.Khái niệm, Nguyên nhân

Tiêu chảy là tình trạng được đặt trưng bởi việc đi phân lỏng nhiều

hơn 3 lần/ ngày

Tiêu chảy mạn tính

Tiêu chảy tái phát hay kéo dài có thể là do hội chứng ruột kích thích

hoặc nặng hơn có thể là một khối u ở ruột (ví dụ như viêm loét đại

tràng hoặc bệnh Crohn) hoặc không có khả năng tiêu hóa hoặc hấp

thu thức ăn (như hội chứng kém hấp thu, bệnh Celiac) hoặc bệnh túi

cùng của đại tràng

2

• Norovirus cũng là một nguyên nhân phổ biến khác gây nên

tình trạng viêm ruột ở mọi lứa tuổi

• Có khoảng 1 triệu người bị ảnh hưởng mỗi năm ở Anh Virus

lan truyền thông qua tiếp xúc giữa người, thực phẩm nhiễm

khuẩn và các bề mặt tiếp xúc.

• Sau 48h ủ bệnh, bệnh phát đột ngột với các triệu chứng nôn

mửa, tiêu chảy và các triệu chứng giống cúm Các triệu chứng

thường tự hết nhanh chóng và việc điều trị cần kết hợp với

việc bổ sung nước

3

Nguyên nhân Ví dụ

4

• Kháng sinh thường không cần thiết vì hầu hết trường hợp bị tiêu chảy do nhiễm trùng thực phẩm tự hết sau đó.

• Việc điều trị quan trọng nhất là bù đủ lượng nước mất đi do tiêu chảy

• Kháng sinh được dùng trong trường hợp nhiễm trùng do Shigella hoặc các trường hợp nặng của Samonella hoặc Campylobacter

• Trong những trường hợp này Ciprofloxacin có thể được sử dụng

5

Cơ chế:

6

Shigella, EIEC, EHEC, Campylobacter jejuni, Salmonella, Yersinia,…

Xâm nhập  phá hủy tế bào  sản phẩm phá hủy, độc tố,…gây tiêu chảy

Từ ruột vi khuẩn có thể vào máu

Shigella, EIEC, EHEC, Campylobacter jejuni, Salmonella, Yersinia,…

Xâm nhập  phá hủy tế bào  sản phẩm phá hủy, độc tố,…gây tiêu chảy

Từ ruột vi khuẩn có thể vào máu

Rotavirus, EPEC, EAEC, Giardia lamblia ,

Bám chặt niêm mạc ruột  tổn thương vi nhung mao  cản trở hấp thu nước, điện giải, sự tiết men disacharidase ( gây bất dung nạp lactose tạm thời)

Rotavirus, EPEC, EAEC, Giardia lamblia ,

Bám chặt niêm mạc ruột  tổn thương vi nhung mao  cản trở hấp thu nước, điện giải, sự tiết men disacharidase ( gây bất dung nạp lactose tạm thời)

Vibrio cholerae, ETEC,…

Tiết độc tố  tăng xuất tiết  tiêu chảy

Vibrio cholerae, ETEC,…

Tiết độc tố  tăng xuất tiết  tiêu chảy

Tiêu chảy cấp : <14 ngày

( 70-80%) Tiêu chảy kéo dài : >14 ngày

Hội chứng lỵ (tiêu đàm máu) :

phân lỏng có máu

8

TRIỆU CHỨNG

biến chứng đáng lo ngại nhất

của bệnh tiêu chảy ở trẻ em

gây mất nước đáng kể, nhưng

tiêu chảy mức độ vừa hoặc

nặng thì gây mất nước ảnh

hưởng đến sức khỏe của trẻ

9

Mất nước nhiều rất nguy hiểm do nó có thể

gây co giật, tổn thương não, thậm chí tử vong

Phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đi đến cơ

sở Y tế khi trẻ có các triệu chứng:

Chóng mặt Chuột rút Đầy hơi, đau bụng, buồn nôn Sốt

Phân có máu Khô, dính miệng Nước tiểu màu vàng đậm, hoặc rất ít hoặc không có nước tiểu

Ít hay không có nước mắt khi khóc

Da lạnh, khô da Mệt mỏi

Chóng mặt Chuột rút Đầy hơi, đau bụng, buồn nôn Sốt

Phân có máu Khô, dính miệng Nước tiểu màu vàng đậm, hoặc rất ít hoặc không có nước tiểu

Ít hay không có nước mắt khi khóc

Da lạnh, khô da Mệt mỏi

10

Đường lây truyền :

Khi chạm vào phân của người bị nhiễm bệnh (chẳng hạn như khi

chạm vào tã bẩn)

Khi chạm vào đồ vật bị nhiễm phân của người bị nhiễm virus

hoặc vi khuẩn và sau đó tay bị nhiễm chạm vào miệng hay thực

phẩm.

Sử dụng các thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm

11

PHÒNG NGỪA :

• Rửa tay đúng cách làm giảm sự lây lan của vi khuẩn có thể gây ra tiêu chảy

• Tiêm vắc-xin rotavirus để ngăn ngừa tiêu chảy do rotavirus Khi đi du lịch, hãy chắc chắn rằng bất cứ thứ gì trẻ  ăn và đồ uống đều an toàn Điều này thậm chí còn quan trọng hơn khi đi du lịch đến các nước đang phát triển.

12

• Để đảm bảo an toàn khi đi du lịch:

hoặc cá chưa nấu chín

13

THUỐC TRỊ TIÊU CHẢY

• Thuốc tạo khối phân & các chất hấp phụ

• Kaolin

• Kháng sinh

• Thuốc ức chế enkephalinase

• Thuốc trị tiêu chảy dẫn xuất á phiện

• Thuốc kháng muscarinic • Berberine

• Thuốc trị tiêu chảy (như furazolidone và kaolin ) kết hợp với thuốc trị amib

• Một số muối bismuth

• Guar gum

• Probiotic

14

THUỐC TẠO KHỐI PHÂN & CÁC CHẤT HẤP PHỤ

• Than hoạt, attapulgite , kaolin và smectite

, có chứa những hạt nhỏ sẽ trương phồng

lên khi hấp thu dịch , làm cho phân chặt

hơn và bớt lỏng

• Ngoài hấp thu dịch , thuốc cũng giúp hấp

thu độc tố và các hóa chất gây tiêu chảy

• Nhưng cũng có vài trường hợp có thể gây

ứ chất độc do thuốc hấp thu không thải nhanh ra ngoài , do đó , tránh dùng nhóm thuốc này hơn 2 ngày

• Cũng không nên dùng nhóm thuốc này khi bệnh nhân đang sốt

15

– Thường được kết hợp với các thuốc trị tiêu chảy

khác , pectin

17

KHÁNG SINH

• Như furazolidone , nifuroxazide và

paromomycin , trị được các vi khuẩn gây

tiêu chảy

18

THUỐC ỨC CHẾ ENKEPHALINASE

• Như racecadotril , làm kéo dài tác dụng

kháng tiết của chất dẫn truyền thần kinh

enkephalin trong đường tiêu hóa bằng

cách ức chế tác động của enzyme

enkephalinase

19

THUỐC TRỊ TIÊU CHẢY DẪN XUẤT Á PHIỆN

• Loperamide và diphenoxylate , làm giảm dẫn truyền các tín hiệu thần kinh tới cơ thành ruột , vì thế làm giảm co thắt ruột

• Ruột sẽ có nhiều thời gian hơn để hấp thu nước từ các chất trong lòng ruột , làm phân chặt hơn và giảm nhu động ruột

• Các thuốc này có thể gây buồn ngủ và an thần

• Vì vậy nên tránh lái xe hoặc vận hành máy móc khi dùng các thuốc này

• Nên cảnh báo bệnh nhân về tình trạng lệ thuộc thuốc

20

THUỐC KHÁNG MUSCARINIC

• Atropine sulfate và dicycloverine, có thể

được dùng trong các rối loạn tiêu hóa, có

tác dụng làm giảm trương lực Cơ trơn và

giảm nhu động ruột

22

Có tác động kháng khuẩn và được dùng để điều

trị tiêu chảy khi đi du lịch

23

MỘT SỐ MUỐI BISMUTH

Không tan dùng đường uống có tác dụng

làm se nhẹ niêm mạc trong một số rối loạn

tiêu hóa , bao gồm tiêu chảy

24

THUỐC TRỊ TIÊU CHẢY ( NHƯ FURAZOLIDONE VÀ KAOLIN ) KẾT HỢP VỚI THUỐC TRỊ AMIB

Diodohydroxyquinoline và 5 thuốc kháng khuẩn ( như neomycin , rifaximin ) có

thể được dùng để điều trị tiêu chảy do nhiễm trùng

25

GUAR GUM

Thủy phân một phần được dùng để cung cấp

chất xơ cho bệnh nhân: một số đường tiêu

hóa tiêu chảy do nuôi ăn qua

26

– Là những vi sinh vật sống được dùng để cải thiện

sức khỏe khi đưa cùng với lượng thích hợp

– Chúng được dùng như liệu pháp bổ trợ trong điều

trị tiêu chảy cấp ở trẻ em và để phòng ngừa tiêu

chảy sau khi dùng khẳng sinh

– Một số probiotic hữu dụng khi bị tiêu chảy , bao

gồm:

27

SACCHAROMYCES BOULARDII

• Thay thế cho hệ vi sinh vật trị tiêu chảy

trong hệ tiêu hóa

• Được chỉ định để điều trị tiêu chảy do sử

dụng kháng sinh, tiêu chảy nhiễm trùng

cấp, tiêu chảy khi đi du lịch và hội chứng

ruột kích thích;

• Điều trị và dự phòng tiêu chảy do nuôi ăn

qua đường tiêu hóa;

• Phối hợp với vancomycin/metronidazole trong điều trị dự phòng tái phát nhiễm Clostridium diffcile

• Các vi sinh vật này di chuyển vào ống tiêu hóa nhưng không xâm nhập và phát triển tại đây, nhanh chóng đạt được nồng

độ cao tại ruột và duy trì ổn định nồng độ này trong suốt thời gian dùng thuốc

28

CHẤT ĐIỆN GIẢI

• Các chế phẩm bù dịch dùng đường uống

chứa nước và chất điện giải thiết yếu để

bổ sung chứ không điều trị tiêu chảy

• Các muối bù dịch dùng đường uống nên

được pha với lượng dịch thích hợp để đạt

hiêu quả tối ưu

29

THUỐC ĐIỀU HÒA TIÊU HÓA, CHỐNG ĐẦY HƠI VÀ KHÁNG VIÊM

Vedolizomab là thuốc đối kháng thụ thể integrin, được dùng để điều trị bệnh nhân trưởng

thành mắc viêm loét đại tràng vừa- nặng hoặc bệnh Crohn mà có đáp ứng chưa đầy đủ/ mất đáp ứng với thuốc đối kháng yếu tố hoại tử bướu α hoặc thuốc điều hòa miễn dịch, hoăc có đáp ứng chưa đầy đủ/ không dung nạp/có biểu hiện phụ thuộc với corticostroid

30

CÁC PHỐI HỢP KHÁNG KHUẨN

Sulfaguanidine thường được kết hợp với các

thuốc khác trong điều trị các nhiễm khuẩn

đường tiêu hóa gây tiêu chạy

31

là những vi sinh vật sống được dùng như

thực phẩm chức năng để cải thiện sức khỏe

khi dùng ở một lượng thích hợp • Chế phẩm bổ sung kẽm có thể giúp tăng

cường chức năng miễn dịch và phục hồi cấu trúc và chức năng ruột

32

  ĐIỀU TRỊ HỖ TRỢ

• Viên nang dầu tỏi, sữa chua , fructooligosaccharide

• Lactobacillus acidophilus là một loại vi khuẩn sản sinh ra

acid lactic , được dùng trong điều trị tiêu chảy không biến

chứng do dùng kháng sinh , và giúp tái lập hệ vi sinh bình

thường ở đường tiêu hóa |

Lactobacillus acidophilus và Bifidobacterium animalis Sºp , lactis đã được chứng minh là làm giảm các đợt tiêu chảy do dùng kháng sinh sau khi điều trị tiệt trừ H pylori Chế phẩm bổ sung kẽm có thể tác động lên chức năng miễn dịch , và phục hồi cấu trúc và chức năng ruột

33

THUỐC ĐỐI KHÁNG THỤ THỂ INTEGRIN

• Vedoizumab , được dùng trong điều trị

bệnh nhân trưởng thành mác vừa - nặng

hoặc bệnh nhân bệnh Crohn mà có đáp

ứng không đầy đủ mất đáp ứng dung nạp /

được chứng minh và phụ thuộc

corticosteroid

34

3 ngày sau khi ngưng điều trị vì có thể gây đau bụng , buồn nôn , nôn , đau đầu và nóng bừng

• Khuyên bệnh nhân nếu đang dùng metronidazole hoặc tinidazole thì phải tránh dùng các thức uống có chứa cồn và các chế phẩm chứa propylene glycol trong suốt quá trình điều trị và ít nhất

3 ngày sau khi ngưng điều trị vì có thể gây đau bụng , buồn nôn , nôn , đau đầu và nóng bừng

Khuyên bệnh nhân dùng tinidazole cùng với thức ăn để giảm thiểu tình trạng khó chịu thượng vị và các tác dụng ngoại ý khác trên đường tiêu hóa

Khuyên bệnh nhân dùng tinidazole cùng với thức ăn để giảm thiểu tình trạng khó chịu thượng vị và các tác dụng ngoại ý khác trên đường tiêu hóa

35

Thuốc diệt amib trong lòng ruột , như diloxanide furoate , có tác dụng chủ yếu trong lòng ruột và được dùng trong điều trị nhiễm amib đường ruột Diloxanide furoate được dùng đơn trị trong điều trị người mang nang amio | không triệu chứng hoặc sau khi đã dùng thuốc diệt amib tác động

ở mô ( như metronidazole ) ở bệnh nhân nhiễm amib ( xâm lấn ) có triệu chứng

Thuốc diệt amib trong lòng ruột , như diloxanide furoate , có tác dụng chủ yếu trong lòng ruột và được dùng trong điều trị nhiễm amib đường ruột Diloxanide furoate được dùng đơn trị trong điều trị người mang nang amio | không triệu chứng hoặc sau khi đã dùng thuốc diệt amib tác động

ở mô ( như metronidazole ) ở bệnh nhân nhiễm amib ( xâm lấn ) có triệu chứng

36