SO SÁNH HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ MỸ VỚI HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ EU… BẢO HỘ PHÁP LÝ TRONG CISG VÀ CHẾ TÀI VI PHẠM HỢP ĐỒNG TRONG LUẬT THƯƠNG MẠI 2005

Khi hiện tượng vi phạm hợp đồng ngày càng nhiều thì quan hệ hợp đồng thương mại là cơ sở đảm bảo cam kết giữa các chủ thể thương mại, là sự bù đắp lại những tổn thất do hành vi phạm của

Lớp học phần: K43- LA002 – GĐ A210– T4

(2019)

Số thứ tự theo danh sách

lớp học phần

31171 HỌC PHẦN LTMQT1 – BÀI TIỂU LUẬN

GV phụ trách :

SO SÁNH BIỆN PHÁP BẢO HỘ PHÁP LÝ TRONG CISG VÀ CHẾ TÀI VI

PHẠM HỢP ĐỒNG TRONG LUẬT THƯƠNG MẠI 2005

Bài nghiên cứu này được hoàn thành vào ngày

BÀI NGHIÊN CỨU

1) So sánh các chế tài cụ thể trong CISG và Luật thương mại 2005

Quan hệ hợp đồng trong thương mại rất đa dạng và phức tạp Khi hiện tượng vi phạm hợp đồng ngày càng nhiều thì quan hệ hợp đồng thương mại là cơ sở đảm bảo cam kết giữa các chủ thể thương mại, là sự bù đắp lại những tổn thất do hành vi phạm của một bên về chế tài trong thương mại gây ra cho bên bị vi phạm Chính vì thế mà chế tài thương mại ra đời và ngày càng hoàn thiện hơn Trong Luật thương mại 2005 đã có nhiều tiến bộ để bắt kịp với xu hướng thương mại quốc tế như có nhiều quy định đã được bổ sung có nét tương đồng với các Công ước mà Việt Nam tham gia ( nổi bật là Công ước viên 1980- CISG)

CISG và Luật thương mại 2005 đều có quy định giống nhau về chế tài vi phạm gồm

có chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng, bồi thường thiệt hại và hủy hợp đồng khi

vi phạm hợp đồng

Thứ nhất, chế tài hủy hợp đồng, trong Luật thương mại 2005 và CISG đều thống

nhất một điểm chế tài hủy hợp đồng là nghiêm khắc nhất và được áp dụng với những vi phạm hợp đồng cơ bản Mặc dù hai định nghĩa về vi phạm cơ bản Điều 3 khoản 13 và Điều 25 CISG không hoàn toàn giống nhau nhưng đều được hiểu -Vi phạm cơ bản là vi phạm gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho bên bị vi phạm, làm cho bên này không đạt được mục đích khi giao kết hợp đồng Xử lý hậu quả của hủy hợp đồng trong CISG và Luật thương mại 2005 giống nhau là như xử lý hợp đồng

vô hiệu Đặc biệt trường hợp được hủy hợp đồng chỉ có trong CISG là khi bên vi phạm không thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn đã được gia hạn thêm (Khoản 1 Điều

49 và Khoản 1 Điều 64) hoặc ngay cả khi chưa thực hiện hợp đồng nếu có căn cứ chứng minh hợp đồng sẽ bị vi phạm nghiêm trọng (Điều 72 CISG) Luật thương mại 2005 có điểm hay mà CISG không có là “Phạt vi phạm hợp đồng” Phạt vi

phạm hợp đồng là một trong những chế tài rất hữu hiệu đã được ghi nhận trong LTM 2005 và áp dụng rộng rãi bởi giới doanh nhân Việt Nam, nhưng lại hoàn toàn không được chấp nhận bởi CISG

Thứ hai, chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng, CISG và Luật thương mại 2005 quy

định về chế tài buộc thực hiện hợp đồng là chế tài cơ bản đối với bên vi phạm nghĩa

vụ hợp đồng Điều 297 Luật thương mại 2005 và Điều 62 CISG thống nhất rằng bên

bị vi phạm lựa chọn một trong hai biện pháp: tiếp tục thực hiện nghĩa vụ hay thay thế hàng hóa Luật thương mại 2005 đã không chỉ ra được căn cứ để áp dụng thay thế hàng hóa, mà cho phép bên bị vi phạm sử dụng biện pháp này trong trường hợp hàng hóa bị vi phạm về chất lượng và họ không chấp nhận việc sửa chữa hàng hóa; thậm chí bên vi phạm có thể dùng tiền để để thay thế nếu bên bị vi phạm chấp nhận Trong khi đó, CISG lại phân định rõ, điều kiện để bên bị vi phạm được áp dụng biện pháp thay thế hàng hóa khi sự không phù hợp của hàng hóa cấu thành “vi phạm cơ bản”, còn trong các trường hợp khác bên bị vi phạm chỉ được áp dụng biện pháp sửa chữa hàng hóa, loại trừ khuyết tật của hàng hóa, và các trường hợp buộc thực hiện nghĩa vụ cụ thể khác tại điều 47, 48

Thứ ba, chế tài tạm ngừng thực hiện hợp đồng, đây như vũ khí để chống lại sự vi

phạm của một bên trong hợp đồng Luật thương mại 2005 và CISG đều cho phép một bên tạm ngừng việc thực hiện hợp đồng Nhưng các căn cứ thực hiện chế tài này lại không giống nhau: CISG trao quyền cho một bên có thể tạm ngừng thực hiện hợp đồng nếu có dấu hiệu cho thấy bên kia sẽ không thực hiện một phần chủ yếu nghĩa vụ của họ, cho đến khi bên kia chứng minh được ý định và khả năng thực hiện nghĩa vụ tương ứng (Điều 71) Còn Luật Thương mại quy định hai trường hợp tạm ngừng thực hiện hợp đồng là khi xảy ra hành vi vi phạm mà các bên đã thỏa thuận là điều kiện để tạm ngừng thực hiện hợp đồng, hoặc một bên vi phạm cơ bản nghĩa vụ hợp đồng (Điều 308, 309 LTM 2005) Như vậy theo CISG, một bên có thể tạm ngừng thực hiện hợp đồng ngay cả trong trường hợp có vi phạm không cơ bản miễn là chứng minh được việc áp dụng biện này là cần thiết Còn Luật thương mại

2005 có quy định về trường hợp đình chỉ thực hiện hợp đồng (Điều 310) Hậu quả

là các bên không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng và có quyền đòi lại lợi ích do việc đã thực hiện phần nghĩa vụ của mình theo hợp đồng (Điều 311) Sự khác biệt giữa hai chế tài là hủy hợp đồng làm cho hợp đồng mất hiệu lực từ thời điểm giao kết, trong khi đình chỉ thực hiện hợp đồng làm cho hợp đồng chấm dứt từ thời điểm một bên nhận được thông báo đình chỉ CISG không có quy định phân biệt hai hình thức chế tài bởi lẽ trên thực tế các giao dịch thương mại, xét theo mức độ vi phạm và sự tương ứng của trách nhiệm hợp đồng thì đã có sự kết nối tạm ngừng thực hiện nghĩa vụ và hủy hợp đồng

Thư tư, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, có tính thống nhất tương đối cao trong

nhiều văn bản pháp luật nội địa và điều ước quốc tế Khoản 1, Điều 302 Luật

thương mại 2005 và Ðiều 74 CISG có thể thấy về cơ bản luật Việt Nam và CISG đều quy định các thiệt hại được bồi thường bao gồm tổn thất và khoản lợi bị bỏ lỡ

mà một bên đã phải chịu do hậu quả của sự vi phạm hợp đồng của phía bên kia Về tính chất của thiệt hại được bồi thường, CISG nhấn mạnh đến tính có thể dự đoán trước của thiệt hại đối với bên vi phạm, còn pháp luật Việt Nam lại nhấn mạnh tính

“trực tiếp” và “thực tế” Sự khác biệt này cho thấy LTM 2005 cần chú trọng tới tính

dự đoán trước (và có căn cứ để chứng minh) của thiệt hại tương lai trong yêu cầu bồi thường thiệt hại để đáp đòi hỏi chính đáng của bên bị vi phạm và phù hợp với thông lệ quốc tế Có một điều đáng lưu ý là cả LTM 2005 và CISG đều không đề cập đến bồi thường thiệt hại đối với những tổn thất có yếu tố phi tiền tệ

2) Bình luận cá nhân

Luật thương mai 2005 điều chỉnh các quan hệ thương mại nội địa, CISG điều chỉnh các quan hệ thương mại quốc tế giữa các nước thành viên mà Việt Nam là thành viên của Công ước viên 1980 nên những quy định Luật thương mại 2005 và CISG

có nhiều tương đồng Bên canh đó, Luật thương mại Việt Nam chịu sự ảnh hưởng lớn của trường phái pháp luật Civil law còn CISG chịu ảnh hưởng của Common law nên có nhiều quan điểm rất khác nhau về chế tài vi phạm hợp đồng này khiến cho việc hài hòa hóa là không thể thực hiện được

Từ những phân tích, so sánh về các chế tài vi phạm trong hợp đồng của CISG và Luật thương mại 2005, ta thấy rằng quy định về bồi thường thiệt hại, tạm ngừng thực hiện hợp đồng và hủy hợp đồng trong Luật thương mại 2005 và CISG có nhiều

sự tương đồng và có những nguyên tắc cơ bản phù hợp với nhau.

Từ những so sánh ta thấy được trong mỗi quy định pháp luật điều có những hạn chế riêng Trước mắt,các doanh nghiệp khi ký kết hợp đồng thương mại cần cần xem xét chọn luật phù hợp để áp dụng giúp tránh được những tranh chấp không đáng có ảnh hưởng đến quyền lợi của mình Về lâu dài cần hoàn thiện những quy định pháp luật để thuận tiện cho việc mua bán của các doanh nghiệp

3) Tài liêu tham khảo

(1) So sánh các quy định về trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong Luật Thương mại Việt Nam 2005 và Công ước Viên 1980, Phan Thị Thanh Thủy - Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60

(2) TS Phan Thị Thanh Thủy, Bàn về mối quan hệ giữa phạt vi phạm và bồi

thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng trong pháp luật Việt Nam, Tạp chí Khoa học Kiểm sát, số 2/2014, tr.27

(3) Phạt vi phạm là chế tài được dụng phổ biến nhất ở Việt Nam và được ghi nhận như biện pháp được chọn đầu tiên để xử lý đối với vi phạm hợp đồng Xem Điều

292 LTM 2005

SO SÁNH HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ MỸ VỚI HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ EU…

Nội dung bài nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập Việt Nam đã vươn xa ra thế giới để bắt đầu hội nhập Bước đánh giá sự khởi đầu này là việc Việt nam đã tham gia các sân chơi mang tính quốc tế như tham gia các hiệp định thương mại tự do: Hiệp định thương mại tự do Việt Nam và Hoa Kỳ (BTA) và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA)

Các nội dung mà hiệp định thương mại tự do đề cập tới vấn

đề tự do hóa trong lĩnh vực dịch vụ và đầu tư, các biện pháp hạn chế định lượng, các rào cản kỹ thuật, quyền sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, mua sắm chính phủ, lao động, bảo hiểm và môi trường… Về loại FTA của hai hiệp định trên đối với Hiệp định BTA là hiệp định song phương giữa Việt Nam và Hoa kỳ, còn hiệp định EVFTA là hiệp định đa phương giưã Việt Nam và các nước EU Cùng là hiệp định thương mại tự do nhưng phạm vi quan hệ hai hiệp định khác nhau nên cũng có nhiều khác biệt giữa hai hiệp định trên Bên cạnh các điểm tương đồng, cũng có những khác biệt cơ bản như sau:

1) Về cơ chế giải quyết tranh chấp

Đối với Hiệp định BTA, khuyến khích các bên sử dụng trọng tài để giải quyết các tranh chấp phát sinh từ các giao dịch thương mại được ký kết giữa các công dân và công ty của hai bên Mỗi bên bảo

đảm tại lãnh thổ của mình có một cơ chế hiệu quả để công nhận và thi hành các phán quyết trọng tài.

Đối với EVFTA, khuyến khích các bên lựa chọn một trong các hình thức giải quyết tranh chấp thân thiện như: thương lượng, trung gian hòa giải

các Chương của Hiệp định (trừ Các cam kết trong Mục X -Thuế chống bán phá giá, Mục XX -Tự vệ toàn cầu của Chương 3 Các biện pháp phòng vệ thương mại; Các cam kết trong Mục 1 -Hành vi hạn chế cạnh tranh, trong Điều x.5 Mục 2 -Trợ cấp của Chương 10 -Chính sách cạnh tranh; Chương 13 Thương mại và Phát triển bền vững) và được đánh

giá trong một số mặt là nhanh và hiệu quả hơn cơ chế giải quyết tranh chấp trong WTO Là phương thức giải quyết tranh chấp cuối cùng, khi các bên không giải quyết được tranh chấp bằng các hình thức khác; bao gồm các quy trình và thời hạn cố định để giải quyết tranh chấp, theo đó hai Bên trước tiên phải tham vấn, nếu tham vấn không đạt được kết quả thì một trong hai Bên có thể yêu cầu thiết lập một Ban hội thẩm bao gồm các chuyên gia pháp lý độc lập EVFTA cũng dự liệu một cơ chế khác mềm dẻo hơn: cơ chế trung gian, để xử lý các vấn đề liên quan tới các biện pháp có ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư và thương mại song phương.

2) Sở hữu trí tuệ

Đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ của hai hiệp định trên gồm: quyền tác giả và quyền liên quan; nhãn hiệu hàng hóa; kiểu dáng công nghiệp; sáng chế; bí mật kinh doanh ( trong EVFTA quy định là bí mật kinh doanh và giống cây trồng)

Chỉ dẫn địa lý là điểm khác biệt giữa EVFTA và BTA, chỉ

được quy định EVFTA không quy định trong BTA Hiện nay EU và Việt Nam hiện đều bảo hộ chỉ dẫn địa lý theo một cơ chế riêng, độc lập với các đối tượng sở hữu trí tuệ khác, BTA lại bảo hộ chỉ dẫn địa lý như

là một loại của nhãn hiệu, theo cơ chế bảo hộ chung của nhãn hiệu Chỉ dẫn địa lý chỉ áp dụng đối với 4 nhóm sản phẩm: Rượu vang - Đồ uống

có cồn - Nông sản - Thực phẩm.

3)Về cam kết mở cửa thị trường

Hiệp định thương mại tự do BTA và EVFTA, các bên trong hiệp định đồng ý cắt giảm thuế quan và các hàng rào phi thuế quan đối với thương mại hàng hoá Các hạn ngạch, giấy phép và kiểm soát xuất khẩu và nhập khẩu sẽ được loại bỏ

Cam kết về hàng rào phi thuế quan, BTA và EVFTA đều có

cam kết về hàng rào kỷ thuật, các biện pháp vệ sinh dịch tễ

(SPS), nhằm không tạo ra sự trở ngại đối với thương mại quốc tế

Rào cản kỹ thuật đối với thương mại (TBT): Đối với BTA,

hai bên cam kết sẽ không soạn thảo, ban hành hoặc áp dụng những quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật Còn EVFTA hai Bên thỏa thuận tăng cường thực hiện các quy tắc của Hiệp định về các Rào cản kỹ thuật đối với thương mại của WTO (Hiệp định TBT), trong đó Việt Nam cam kết tăng cường sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong ban hành các quy định về TBT của mình.

Các biện pháp vệ sinh dịch tễ (SPS): Mọi biện pháp vệ sinh

hoặc vệ sinh thực vật không trái với các quy định của GATT 1994 chỉ được áp dụng ở mức cần thiết để bảo vệ cuộc sống hoặc sức khoẻ của con người, động vật hoặc thực vật, được dựa trên cơ sở các nguyên lý khoa học

4) Bình luận

Hai hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam ký kết trên có nhiều điểm tương đồng và khác biệt lớn Đối với EVFTA là hiệp định đa phương (ký kết với các nước trong khối liên minh EU) nên thời gian

đàm phán cho hiệp định trên 9 năm lâu hơn hiệp định BTA là hiệp định song phương nên chỉ mất 4 năm đàm phán liên tục Mỗi hiệp định đều có những ưu điểm riêng như EVFTA là một FTA thế hệ mới toàn diện hơn

so với BTA cũng như các FTA mà Việt Nam đã ký kết trước EVFTA có những điểm nổi bật như mức cắt giảm thuế quan, quy tắc xuất xứ, SBS, TBT, thuận lợi hóa thương mại và hải quan, dịch vụ đầu tư, mua sắm công, cạnh tranh và DNNN Sau khi ký kết BTA giữa Việt Nam với Hoa

Kỳ (2001) và gia nhập WTO, quá trình cải cách thể chế và kinh tế của Việt Nam đã được thúc đẩy mạnh mẽ Sau khi tham gia WTO, Việt Nam

đã ký kết một loạt các FTA với nhiều đối tác khác nhau, trong và ngoài khuôn khổ ASEAN, gần đây nhất là TPP và EVFTA Mặc dù các quy định về các điều khoản này thường hơi mơ hồ và khó thi hành, nó vẫn tạo cơ hội cùng hợp tác để giảm bớt các rào cản thương mại và chi phí giao dịch liên quan

Tài liệu tham khảo

1) Hiệp định EVFTA 2) Hiệp định BTA 3) Giới thiệu về Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, TRẦN THANH HẢI, Bài giảng trên Đài PT-TH Hà Nội

4) Tóm tắt sơ lược hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên Minh Châu Âu (EVFTA), trung tâm WTO và Hội nhận phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI).

5) Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU: tác động thể chế và điều chỉnh chính sách ở Việt Nam, chủ biên Nguyễn Đình Cung, Trần Toàn Thắng, NXB Thế giới.s