GIẢI PHÁP GIÚP học SINH có lực học TRUNG BÌNH yếu học và làm bài TRẮC NGHIỆM môn vật lý 12 đạt HIỆU QUẢ

Được phân công giảng dạy môn Vật lí lớp 12A2, tôi tiến hành cho các em khảo sát với bài kiểm tra 1 tiết trắc nghiệm thời gian 45 phút và kết quả là có 1643 học sinh điểm dưới trung bình, như vậy là tỉ lệ học sinh yếu kém còn hơn 30%. Kết quả trên có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân các em cho rằng thi trắc nghiệm không cần học cũng có thể làm bài được. Để nâng cao hiệu quả trong giảng dạy và giúp các em học sinh trung bình yếu tiến bộ trong học tập, tôi viết chuyên đề “Giải pháp giúp học sinh có lực học trung bình yếu học và làm bài trắc nghiệm môn vật lý 12 đạt hiệu quả” nhằm đưa ra các giải pháp giúp học sinh yếu kém lớp 12A2 cách học để làm bài trắc nghiệm đạt hiệu quả trong kỳ thi THPT sắp tới.

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu:

Qua nhiều năm dạy học tôi thấy một thực tế đa số học sinh có lực học cận trung bình và yếu kém đều làm xong bài thi các môn trắc nghiệm trước thời gian quy định, thậm chí có em chọn đáp án một cách ngẫu nhiên hoặc chọn duy nhất một đáp án cho cả bài thi mà không cần đọc kỹ đề thi Môn Vật lí cũng nằm trong số đó và điểm học sinh thuộc đối tượng này khá thấp

Được phân công giảng dạy môn Vật lí lớp 12A2, tôi tiến hành cho các em khảo sát với bài kiểm tra 1 tiết trắc nghiệm thời gian 45 phút và kết quả là có 16/43 học sinh điểm dưới trung bình, như vậy là tỉ lệ học sinh yếu kém còn hơn 30% Kết quả trên có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân các em cho rằng thi trắc nghiệm không cần học cũng có thể làm bài được

Để nâng cao hiệu quả trong giảng dạy và giúp các em học sinh trung bình

yếu tiến bộ trong học tập, tôi viết chuyên đề “Giải pháp giúp học sinh có lực học trung bình yếu học và làm bài trắc nghiệm môn vật lý 12 đạt hiệu quả”

nhằm đưa ra các giải pháp giúp học sinh yếu kém lớp 12A2 cách học để làm bài trắc nghiệm đạt hiệu quả trong kỳ thi THPT sắp tới

2 Tên sáng kiến:

“GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH CÓ LỰC HỌC TRUNG BÌNH YẾU HỌC VÀ LÀM BÀI TRẮC NGHIỆM MÔN VẬT LÝ 12 ĐẠT HIỆU QUẢ”

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên:

4 Lĩnh vực, đối tượng áp dụng sáng kiến:

Giáo viên bộ môn vật lý và học sinh trung bình yếu môn Vật lí lớp 12A2 Việc học và làm bài trắc nghiệm môn Vật lí của học sinh yếu kém lớp 12A2

Học sinh yếu kém môn Vật lí lớp 12A2.

5 Mô tả bản chất của sáng kiến

5.1 Hình thức nghiên cứu

Đọc tài liệu để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

So sánh đối chiếu kết quả

Phối hợp các phương pháp tự học, trực quan, phân tích, thảo luận nhóm, phương pháp trình chiếu, ôn tập chương bằng máy chiếu, tổ chức thi đua giữa các nhóm…

5.2 Nội dung

5.2.1.Vấn đề đặt ra:

Đa số học sinh có lực học trung bình yếu, kém các em ít tự giác học tập,

do đó vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để các em chịu học, tự học để có kiến thức thì sẽ làm bài đạt hiệu quả Theo tôi để các em chịu học và tự học thì giáo viên là người hướng dẫn cho các em học, giao việc cụ thể cho các em và có biện pháp kiểm tra đánh giá, khen thưởng khi các em thực hiện tốt hoặc phạt khi các

em không thực hiện Đồng thời, phối hợp tổ chức cho các em thi đua với nhau trong học tập Giáo viên là người theo dõi sự tiến bộ của các em động viên khen trưởng kịp thời nhằm hướng các em có ý thức tự học và để giúp các em học sinh yếu kém lớp 12A2 học như thế nào để làm bài kiểm tra trắc nghiệm đạt hiệu quả, tôi tiến hành vận dụng các giải pháp như sau:

5.2.2.Giải pháp thực hiện:

5.2.2.1 Nắm đối tượng học sinh yếu kém, phân loại tìm hiểu nguyên nhân và lập một quyển sổ theo dõi học sinh yếu kém để theo dõi sự tiến bộ của các em

Ngay từ đầu năm học, dựa vào kết quả bộ môn năm học và kết quả khảo sát đầu năm giáo viên phải phân loại được học sinh, nắm được từng đối tượng học sinh yếu kém

Để theo dõi học sinh yếu kém, tôi tiến hành lập một quyển sổ ghi lại điểm của học sinh yếu kém sau mỗi đợt khảo sát, điểm số các lần trả bài và làm bài tập, số lần phát biểu trong giờ học và kết quả tự học, chuẩn bị bài ở nhà của các

em để từ đó theo dõi và giúp các em học tập tiến bộ hơn

5.2.2.2 Đổi mới phương pháp giảng dạy:

a) Đầu tư về chuyên môn, nâng cao hiệu quả giảng dạy:

Để nâng cao hiệu quả giảng dạy đối với học sinh yếu kém lớp 12A2, tôi tích cực nghiên cứu đổi mới phương pháp giảng dạy, nghiên cứu chương trình,

ma trận cấu trúc đề thi THPT Quốc gia, sách giáo khoa, tài liệu, các đề thi, sách tham khảo… Ngoài ra giáo viên còn học hỏi thêm kinh nghiệm của đồng nghiệp qua các tiết dự giờ, hội giảng …

b)Sử dụng triệt để và có hiệu quả đồ dùng dạy học:

Tôi lên kế hoạch và thực hiện các thí nghiệm biểu diễn với đồ dùng dạy học hiện có của trường, giáo viên có thể làm thêm hoặc hướng dẫn học sinh làm thêm các đồ dùng dạy học đơn giản, tổ chức hướng dẫn cho học sinh làm các bài thí nghiệm thực hành đạt hiệu quả

c)Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy:

Dạy giáo án điện tử, ôn tập chương, củng cố kiến thức bằng máy chiếu, sửa bài thi cho học sinh bằng máy chiếu hoặc chiếu các câu trắc nghiệm lí thuyết

d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà và phương pháp học tập bộ môn:

Đối với giáo viên:

Phần dặn dò của giáo viên phải kĩ, phần chuẩn bị bài mới cần có hệ thống câu hỏi từ dễ đến khó về những kiến thức trọng tâm của bài mới

Khi kiểm tra bài cũ giáo viên phải kiểm tra vở ghi lí thuyết, vở bài tập của học sinh

Giáo viên quy định mỗi em phải có 1 quyển vở tự học ghi những công thức học sinh hay quên như công thức vận tốc, gia tốc trong dao động điều hòa… Soạn công thức và học công thức phải ghi trong vở tự học

Trong tiết dạy:

Giáo viên đặt câu hỏi từ dể đến khó, để học sinh yếu có thể trả lời các câu

để tạo hứng thú cho các em học tập Khi giảng bài trên lớp Tôi thường đặt câu hỏi và quy định điểm cho câu hỏi Ví dụ: Em nào trả lời được câu hỏi này thầy ghi 8 điểm, 9 điểm hay 10 điểm Câu hỏi 8 điểm không khó chỉ yêu cầu học sinh tập trung nghe giảng là trả lời được tôi thường ưu tiên cho các em yếu mà có cố gắng Đồng thời với cho điểm có thể tuyên dương các em để động viên tinh thần

Hướng dẫn học sinh ghi chép bài, trình bày vở gọn gang Tựa bài phải viết chữ in, dưới các tiêu đề gạch bằng viết đỏ, các công thức phải đóng khung … có như thế khi nhìn vào vở học sinh sẽ dễ học bài hơn

Kiểm tra tập nháp, dụng cụ học tập và máy tính của học sinh thường xuyên

Quản lí thật chặt chẽ giờ dạy

Đối với học sinh:

Để việc tự học của học sinh đạt kết quả tốt học sinh cần lưu ý một số vấn

đề như:

Học sinh có góc học tập ở nhà ở nơi yên tĩnh, đủ ánh sáng

Có thời khóa biểu ở trường và thời gian biểu ở nhà hợp lí, học xen kẻ các môn với nhau, có thời gian nghỉ ngơi hợp lí để đảm bảo sức khỏe

Thực hiện nghiêm túc kế hoạch tực học và biết tự kiểm tra

Ở nhà các em phải học lí thuyết, công thức rồi sau đó mới vận dụng giải các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập

Việc tự học của học sinh ở nhà bao gồm học bài cũ, chuẩn bị bài mới và thường xuyên ôn tập kiến thức cũ

Học bài cũ

Các định nghĩa, khái niệm, định luật: Cần cố gắng hiểu rõ và nhớ chính xác từng ý nghĩa của các mệnh đề được phát biểu

Các công thức: Cần hiểu rõ ý nghĩa, đơn vị của từng đại lượng, học công thức bằng cách ghi ra giấy hoặc ghi bảng nhiều lần Học sinh ghi lại mỗi công thức ít nhất 5 lần vào vở tự học

Tập thói quen tự làm dàn bài tóm tắt bài học theo ý mình sau khi vừa học xong, để sao cho khi học theo dàn bài, ta dễ dàng hiểu và nhớ chính xác bài học

Để làm được bài tập học sinh phải học thuộc công thức, tóm tắc được đề bài sau đó vận dụng công thức đã học để giải bài tập

Làm đầy đủ bài tập (từ dễ đến khó) trong sách giáo khoa và sách bài tập Vật lí do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát hành

Học sinh yếu kém phải làm lại các bài tập đã sửa trên lớp vào vở tự học

Chuẩn bị bài mới:

Học sinh phải ghi câu hỏi soạn bài cẩn thận, đầy đủ

Phải có tập bài soạn, có sách giáo khoa, kết hợp đọc câu hỏi và đọc sách giáo khoa để trả lời các câu hỏi vào tập soạn

Trong quá trình soạn bài nếu học sinh có vướng mắc gì phải ghi chép lại, khi vào lớp học sinh phải chú ý nghe giảng nếu chưa hiểu vấn đề gì có thể hỏi bạn bè hoặc thầy cô

e) Kiểm tra việc tự học của học sinh

Trong giờ kiểm tra bài cũ:

Học sinh lên trả bài phải có 3 quyển tập: Vở bài học, bài tập và vở tự học ghi chép đầy đủ Học sinh không thực hiện bị điểm 0

Học sinh không thuộc bài bị điểm 0 và viết lại 5 lần nội dung bài đó nộp lại cho giáo viên vào tiết học sau Nếu học sinh không thuộc bài lần 2 viết lại 10 lần nội dung bài đó và mời phụ huynh học sinh vào để kết hợp giáo dục học sinh

Ngoài ra, giáo viên có thể kiểm tra dưới hình thức cho 5-10 học sinh ngồi khác vị trí trong lớp kiểm tra viết 5 phút và nộp lại cho giáo viên, các em khác đóng hết tập sách lại và làm bài tập khác

Trong giờ bài tập:

Học sinh không làm bài tập về nhà thì không được lên bảng sửa bài và bị điểm không

Giáo viên gọi 1-2 em lên bảng sửa bài tập, các em còn lại ngồi dưới lớp tập trung theo dõi đễ nhận xét bài bạn

Khi làm bài tập mới 1-2 em lên bảng, các em còn lại làm bài tại chỗ, giáo viên có thể gọi bất kì em nào lên nộp, nếu em nào không làm sẽ bị điểm 0

5.2.2.3 Quản lý chặt chẽ giờ dạy trên lớp:

Giáo viên phải chuẩn bị bài thật tốt trước khi dạy trên lớp

Học sinh yếu kém học trên lớp thường ít tập trung do đó giáo viên quy định nếu giáo viên đang giảng bài, học sinh không chú ý, giáo viên đặt câu hỏi

và gọi ngay học sinh không tập trung nếu trả lời không được cho điểm không Khi đã quy định giáo viên thực hiện đúng như vậy trong mọi tiết dạy sẽ hạn chế tình trạng học sinh yếu kém không tập trung

Đối với phương pháp thảo luận nhóm thường chỉ có những học sinh khá, tập trung làm mà các em yếu kém thường lơ là do đó khi hết giờ thảo luận giáo viên gọi bất kì em nào có thể yếu kém (không nhất thiết phải gọi học sinh khá)

từ đó buộc các em nào có thể yếu kém phải tham gia thảo luận

Trong tiết bài tập, khi giáo viên gọi một học sinh lên bảng giải bài tập cả lớp ở dưới cũng phải làm bài vào vở bài tập Giáo viên quan sát bao quát lớp, nếu có học sinh không làm bài giáo viên gọi đúng em đó lên kiểm tra bài tập và cho điểm

5.2.2.4 Nhớ kiến thức lý thuyết qua tiếp xúc nhiều với các câu trắc nghiệm:

Học sinh yếu kém rất lười học bài, học sinh thuộc nhưng đôi ba ngày lại quên, khả năng vận dụng lí thuyết vào giải các câu hỏi trắc nghiệm rất yếu, do

đó sau mỗi bài học tôi cho các em nhớ kiến thức trong bài bằng cách tiếp xúc với nhiều câu trắc nghiệm Ngay từ đầu năm học tôi chọn 1 quyển trắc nghiệm vừa sức với các em (720 câu trắc nghiệm Vật lí 12 chương trình chuẩn của tác

giả Vũ Thị Phát Minh- Lê Khắc Bình- Nguyễn Đăng Khoa) cho cả lớp phô tô, lúc nào các em cũng mang theo Sau mỗi bài dạy giáo viên quy định bài này học sinh phải về nhà học các câu trắc nghiệm này trong sách

Muốn học sinh về nhà học bài và học các câu trắc nghiệm giáo viên phải kiểm tra học sinh

Trong tiết bồi dưỡng tôi dành thời gian 5 đến 10 phút kiểm tra các em Tôi phát cho các em phiếu học tập trong đó ghi câu hỏi (đã dặn học sinh) Phiếu trình bày dưới dạng ghi nội dung câu dẫn không ghi 4 phương án mà bỏ trống một hàng để các em ghi lại nội dung phương án đúng vào đó Sau thu bài tôi ghi đáp án lên bảng cho một số học sinh chấm chéo bài của bạn nếu em nào làm sai câu nào thì viết lại 10 lần câu đó

Sau mỗi chương tôi thực hiện hệ thống hóa kiến thức dạng cô động nhất, đảm bảo chuẩn kiến thức kĩ năng, ôn tập chương bằng máy chiếu một số câu trắc nghiệm trong chương (thực hiện khoảng 2 tiết) Kiểm tra lí thuyết trên máy chiếu chủ yếu là kiểm tra trắc nghiệm lý thuyết và Tôi thực hiện như sau:

Chiếu lần 1: Cho học sinh xung phong trả lời, giải thích vì sao chọn phương án đó, giáo viên nhận xét và giải thích rõ từng câu, có thể gọi học sinh nêu lại lý thuyết hoặc công thức liên quan

Chiếu lần 2: Đảo thứ tự các câu gọi bất kì học sinh trong lớp trả lời (Đề nghị các em không xem tài liệu)

Chiếu lần 3: Chủ yếu gọi học sinh yếu kém trả lời

Chú ý: Sau khi thực hiện 1 tiết cho các em giải lao khoảng 5 phút rồi làm tiếp giúp các em đỡ mỏi mắt

Tạo điều kiện cho học sinh giải được 1 đến 2 đề kiểm tra tổng hợp trong chương có thể cho đề trước để các em về nhà giải và sửa đề trên lớp Sửa đề ở lớp là cơ hội để giáo viên củng cố kiến thức, chốt vấn đề, sửa các lỗi của học sinh Nên để học sinh thảo luận khi sửa để để học sinh khá có thể giúp đỡ học

sinh yếu tránh tình trạng giáo viên “bao sân” hoặc chỉ sửa qua loa mà không có giải thích nhấn mạnh

Qua các bài kiểm tra cần có đánh giá, nhận xét theo dõi sự tiến bộ của từng học sinh yếu kém từ đó giáo viên có thể giúp đỡ các em tốt hơn

5.2.3.5 Học thuộc công thức để vận dụng vào trắc nghiệm khách quan

Trong Vật lí, công thức Vật lí rất quan trọng Công thức giúp học sinh giải được các bài tập định lượng (mức độ 3) mà còn giải được các bài tập định tính ở (mức độ 1-2)

Ví dụ: tại một nơi xác định, chu kì dao động điều hòa của con lắc tỉ lệ thuận với:

A: Chiều dài con lắc

B Gia tốc trọng trường

C Căn bậc hai chiều dài con lắc

D Căn bậc hai gia tốc trọng trường

Để giải được câu trắc nghiệm này các em phải thuộc công thức:

2 l

T

g





~

� : (chọn C)

-Dựa vào công thức tìm được đơn vị của các đại lượng đề bài yêu cầu

Làm thế nào để học sinh học thuộc công thức

Đối với giáo viên:

Trong quá trình giảng dạy giáo viên có thể trình bày cách ghi của mình sao cho dễ hiểu dễ nhớ

Ví dụ: Trong bài 9 sóng dừng công thức điều kiện để có sóng dừng ghi

2

l k 

(2 1)

4

l k 

Học sinh khó nhớ ở chỗ khi thì 2



, khi thì 4



Ta có thể ghi lại:

2

l k 

1 ( )

2 2

l k 

Đồng thời cách ghi này cũng đồng dạng với cách ghi công thức vân sáng

và vân tối trong bài giao thoa ánh sáng

Vị trí vận sáng x k ki

Vị trí vân tối '

1 ' 2

k

x  ��k  ��i

Giáo viên cần ghi thêm những công thức quan trọng mà sách giáo khoa không đề cặp được rút ra từ quá trình giải các bài tập

Ví dụ: Công thức liên hệ giữa li độ và vận tốc

Trong vật lí hạt nhân cần bổ sung công thức:

0 0

0 0

.2 2 2

2

t T t T t T t T

m

m m

N





Công thức sức căng dây của con lắc đơn ở li độ bất kì:

mg

Kết thúc chương giáo viên cần cho học sinh tự thống kê lại công thức có trong chương trình Sau đó giáo viên chỉnh lí lại cho khoa học và thêm vào những công thức tổng hợp mà trong bài học không thể có được

Ví dụ công thức tính cường độ dòng điện trong mạch RLC nối tiếp

C

U

U

I

Kiểm tra việc học công thức của học sinh

Yêu cầu học sinh học công thức ở nhà trong vở tự học (mỗi công thức viết

ít nhất 5 lần) để giáo viên kiểm tra lúc cá em trả bài, có thể phân công tổ trưởng

và lớp phó học tập kiểm tra thường xuyên và báo cáo cho giáo viên, giáo viên kiểm tra đột xuất

Kiểm tra mỗi đầu tiết học (kiểm tra bài cũ)

Kiểm tra trước khi làm bài tập: Gọi học sinh nhắc lại công thức có liên quan đến bài toán

Kiểm tra trong giờ bồi dưỡng hoặc tiết ôn tập bằng nhiều hình thức

Ví dụ: Chia lớp thành 02 nhóm có số học sinh bằng nhau, yêu cầu mỗi học sinh trong nhóm viết ra giấy khoảng 10 công thức trong một chương khác với nhóm kia Sau đó cho nhóm này chấm bài nhóm kia Cách này học sinh vừa là thí sinh vừa là giám khảo nên các em rất hứng thú Giáo viên kiểm tra lại và nếu

có thưởng phạt càng tốt

Hay cũng có thể chia lớp thành 2 nhóm đều nhau có học sinh yếu kém và trung bình khá giáo viên giao cho mỗi nhóm số lượng công thức ngang nhau (Dựa vào bảng tóm tắt công thức) Chia bảng ra làm 2, mỗi nhóm cử thành viên của nhóm luân phiên lên bảng viết công thức và thi đua với nhau về thời gian Với cách làm như vậy, tất cả học sinh trong nhóm đều hoạt động, kích thích học sinh yếu kém học tập Giáo viên nhận xét cộng điểm hoặc khen thưởng cho nhóm hoàn thành sớm

Đối với học sinh:

Học thuộc công thức

Ghi công thức vào vở tự học, các đại lượng trong công thức đơn vị, mỗi công thức ít nhất 5 lần

Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh cách học thuộc công thức bằng cách viết nhiều lần trên giấy hoặc trên bảng

Các bảng tóm tắt công chức phải trở thành “vật bất li thân đối với học sinh”

5.2.2.6 Hướng dẫn học sinh yếu kém kỹ năng và “mẹo” để làm trắc nghiệm khách quan

Để làm được các bài tập định lượng trắc nghiệm học sinh phải thuộc công thức Đối với học sinh yếu kém chúng ta chỉ yêu cầu các em làm được các câu trắc nghiệm đơn giản để đạt điểm 5 mà không nên yêu cầu cao đối với các em

Hướng dẫn học sinh chuyển vế công thức suy ra đại lượng cần tìm

Hướng dẫn học sinh cách bấm máy tính vì các em đã yếu thì không có kỹ năng tính toán Do đó, giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh các thao tác bấm máy tính ngay từ đầu năm học.Thông thường học sinh thường sai do đơn vị

không phù hợp với chế độ hiện hành của máy Ví dụ: x 10cos 2 t 3 cm





x khi t= 2s biểu thức đang ở chế độ “rad” mà các em nhập vào máy tính đang ở chế độ “độ” thì kết quả sẽ sai

Khi làm bài tập giáo viên yêu cầu tất cả học sinh phải có máy tính phải biết thế số và bấm ra kết quả Giáo viên gọi học sinh yếu kém đọc kết quả hoặc xuống lớp kiểm tra kết quả của các em

Về đơn vị trong Vật lý cũng rất quan trọng: Đa số học sinh yếu kém khi làm bài tập ra kết quả sai là do không đổi đơn vị hoặc đổi đơn vị sai Do đó, khi trả bài công thức học sinh giáo viên yêu cầu học sinh phải nêu được các đại