Tư tưởng hồ chí minh về chống chủ nghĩa cá nhân với cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở việt nam hiện nay

Di sản Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, bao gồm cả hệ thống quan điểm lý luận, chỉ đạo thực tiễn và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã đóng góp lớn vào sự vững mạnh, trong sạch của

-000 -

NGUYỄN THỊ HỒNG HOA

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

VỚI CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG THAM NHŨNG

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

TP HỒ CHÍ MINH – 2017

-000 -

NGUYỄN THỊ HỒNG HOA

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

VỚI CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG THAM NHŨNG

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là kết quả công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS,TS Nguyễn Thế Nghĩa Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, đảm bảo tính khách quan và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Tác giả

Nguyễn Thị Hồng Hoa

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU 01 Chương 1: CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 15

1.1 CƠ SỞ THỰC TIỄN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 15 1.1.1 Điều kiện lịch sử xã hội cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX với sự hình thành

tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân 16 1.1.2 Đặc điểm và yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân 24

1.2 TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 34 1.2.1 Tư tưởng yêu nước, trọng dân, đề cao lợi ích cộng đồng trong truyền thống dân tộc Việt Nam với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân 34 1.2.2 Tư tưởng về xây dựng nhà nước trong sạch, thân dân, trọng dân trong tinh hoa văn hóa Đông - Tây với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân 47 1.2.3 Quan điểm về sự thống nhất giữa lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội và xây

dựng đạo đức xã hội chủ nghĩa của chủ nghĩa Mác - Lênin với việc hình thành

tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân 58

Kết luận chương 1 72 Chương 2: NỘI UNG CƠ ẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 74

2.1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN VÀ TÁC HẠI CỦA CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 74

2.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tác hại của chủ nghĩa cá nhân 95

2.2 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NGUYÊN TẮC VÀ NHỮNG BIỆN PHÁP CHỦ YẾU TRONG PHÒNG, CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 107

2.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về những nguyên tắc chống chủ nghĩa cá nhân 107

2.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về những biện pháp phòng, chống chủ nghĩa cá nhân 118

Kết luận chương 2 134

Chương 3: Ý NGHĨA CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN VỚI CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NA 137

3.1 QUAN HỆ GIỮA CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN VỚI THAM NHŨNG VÀ THỰC TRẠNG CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 137

3.1.1 Mối quan hệ giữa chủ nghĩa cá nhân với tham nhũng 140

3.1.2 Thực trạng tham nhũng và cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay 146

3.2 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN VÀO VIỆC ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 169

3.2.1 Phương hướng phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay 169

3.2.2 Giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân vào việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay 171

Kết luận chương 3 194

KẾT LUẬN CHUNG 197

TÀI LIỆU THAM KHẢO 201

CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG Ố LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 212

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức cách mạng và chống chủ nghĩa cá nhân Theo Người, chủ nghĩa

cá nhân là kẻ thù của cách mạng, nó là nguồn gốc của những căn bệnh làm hư hỏng đội ngũ cán bộ, đảng viên, làm tha hóa Đảng Đây là mối nguy hiểm tiềm tàng làm cho Đảng mất dần tính cách mạng, tính trí tuệ, tính đạo đức, tính nhân dân…, chừng nào còn chủ nghĩa cá nhân thì cách mạng còn rất nhiều khó khăn Chính vì vậy, cùng với nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân

là việc làm cần thiết, thường xuyên của toàn xã hội nói chung, của cán bộ, đảng viên nói riêng Hồ Chí Minh đã vạch rõ bản chất, biểu hiện, tác hại về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, đạo đức… của chủ nghĩa cá nhân và đề ra nguyên tắc, biện pháp đấu tranh phòng, chống chủ nghĩa cá nhân Di sản Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, bao gồm cả hệ thống quan điểm lý luận, chỉ đạo thực tiễn và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã đóng góp lớn vào sự vững mạnh, trong sạch của Đảng và Nhà nước ta; chính điều đó tạo nên động lực quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước Tư tưởng về chống chủ nghĩa cá nhân của Người cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị, trở thành ngọn đuốc soi đường cho chúng ta nhận diện những cá nhân đi ngược lại lợi ích của cộng đồng, dân tộc, làm tổn hại đến uy tín của Đảng và Nhà nước ta

Sau 30 năm thực hiện, công cuộc đổi mới đất nước của Đảng, Nhà nước

và nhân dân ta đã và đang đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII khẳng định: “Nền kinh tế vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, quy mô và tiềm lực được nâng lên… Đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế và thực hiện ba đột phá chiến lược được tập trung thực hiện bước đầu đạt kết quả tích cực Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa, xã hội, ý tế có bước phát triển An sinh xã hội được quan tâm nhiều hơn và cơ bản được bảo

đảm, đời sống của nhân dân tiếp tục được cải thiện Chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được tăng cường; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, giữ vững hòa bình, ổn định Quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hiệu quả Vị thế, uy tín quốc tế của nước ta tiếp tục được nâng cao Dân chủ xã hội chủ nghĩa và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được phát huy Công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị được chú trọng và đạt kết quả quan trọng” [34, tr.14-15] Những thắng lợi to lớn của sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong những năm qua

đã tạo ra thế và lực mới cho cách mạng nước ta bước vào thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, Việt Nam đang phải đối mặt với những nguy cơ thách thức không nhỏ của “tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên

và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi” [34, tr.15] Trong những nguy cơ này thì tình trạng tham nhũng đã và đang gây ra những hậu quả hết sức nghiêm trọng, làm tha hóa đội ngũ cán bộ, đảng viên, tiếp tay cho các thế lực chống phá, uy hiếp sự tồn vong của chế độ Tham nhũng làm suy yếu tiềm lực kinh tế, trong đó, kinh tế chậm phát triển, tái lạm phát tiềm tàng và khủng hoảng có nhiều dấu hiệu tăng lên Tham nhũng có thể làm hỏng cả vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, dẫn đến thái độ e dè, dè dặt của các tổ chức quốc tế, các nhà đầu tư nước ngoài trong các hoạt động đầu tư, viện trợ, cho vay… gây thiệt hại lớn cho phát triển tiềm lực quốc gia Bên cạnh đó, tham nhũng làm cho xã hội bất an, bất ổn, tiềm ẩn những mâu thuẫn, xung đột có nguy cơ phá hỏng sự nghiệp đổi mới và các mục tiêu phát triển của nước ta Nguy hại hơn, tham nhũng gây mất niềm tin của nhân dân, làm suy yếu Đảng

và Nhà nước, đe dọa đến sinh mệnh của Đảng và sự tồn vong của chế độ Đúng

như Hội nghị lần thứ 3, Ban Chấp hành Trung ương khóa X nhận định: “Tham nhũng, lãng phí vẫn diễn ra nghiêm trọng ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, tính chất phức tạp, gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của nhân dân, là một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của đảng và chế độ ta”[35, tr.12] Thực trạng tham nhũng ở nước ta do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan gây ra, trong đó, một trong những nguyên nhân chủ yếu nhất chính là do chủ nghĩa cá nhân Mặc dù Đảng ta chú trọng, Nhà nước, nhân dân ủng hộ và cả xã hội quan tâm, nhưng việc chống tham nhũng trong thời gian qua chưa đạt được kết quả mong muốn Điều đó cho thấy, chính trong lĩnh vực nhạy cảm này đang đặt ra hàng loạt vấn đề, xuất hiện nhiều khía cạnh mới cần được giải quyết, cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn Trong tình hình ấy, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân nhằm tìm kiếm cách thức và các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả của công tác phòng chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay là một việc làm cần thiết và cấp bách

Xuất phát từ những l do trên, tác giả chọn vấn đề “ t

Minh về chống chủ ĩa cá â với cuộc đấu tranh chố t am ũ t Nam a ” làm đề tài luận án

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Chủ nghĩa cá nhân là một giá trị văn hóa, triết học rất đặc trưng của phương Tây Với tư cách là một học thuyết triết học, chủ nghĩa cá nhân ra đời là kết quả của một quá trình phát triển văn hóa, văn minh của nhân loại và nó được tiếp cận nghiên cứu qua nhiều thời kỳ dưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, đề tài luận án này tiếp cận “Chủ nghĩa cá nhân” không phải với tư cách

là một học thuyết triết học mà ở góc độ Đạo đức học Liên quan đến đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân với cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay” đã có một số công trình, bài viết nghiên cứu, tiếp

cận trên các phương diện sau: Thứ nhất, các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân dưới góc độ chính trị, văn hóa, đạo đức;

Thứ hai, các nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

từ thực tiễn chống chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng của Đảng;

Thứ ba, các công trình, bài viết về thực trạng tham nhũng và cuộc đấu tranh

phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

ớ t ứ ất các c tr cứu t t ng H Chí Minh về chống chủ ĩa cá â d ớ óc độ chính trị, vă óa, đạo đức, có các công

trình tiêu biểu như: “ t ng chính trị của Mác, P Ă hen, V.I.Lênin và

H M ” của tác giả Lê Minh Quân, Nxb.Chính trị quốc gia (2009); “Đại

c ơ ịch sử các t t ng và học thuyết chính trị trên thế giớ ” của tác giả

Nguyễn Thế Nghĩa (Chủ biên), Nxb Khoa học xã hội (1999); “ t đạo

đức H Chí Minh truyền thống dân tộc và nhân loạ ” của tác giả Vũ Khiêu,

Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1993; “ ă óa, đạo đức tro t t ng H Chí

M ” do Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2008, của tác giả Bùi Đình Phong;

“ t đạo đức H Chí Minh qua các phạm trù m N ờ đã sử dụ ” của

tác giả Hoàng Trung, Nxb Đại học quốc gia, TP.Hồ Chí Minh, 2005…

Với những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị, có

thể kể đến “ t ng chính trị của Mác, P Ă e , .I.L v Chí

M ” của tác giả Lê Minh Quân, Nxb.Chính trị quốc gia (2009); Đạ c ơ lịch sử các t t ng và học thuyết chính trị trên thế giới của PGS.TS Nguyễn

Thế Nghĩa (Chủ biên), Nxb.Khoa học xã hội (1999)… Trong hai công trình trên, các tác giả đã khái quát những luận điểm chính trị của Hồ Chí Minh về xây dựng một nhà nước trong sạch, vững mạnh, vạch ra sự nguy hiểm của sự

tha hóa quyền lực nhà nước đối với sự tồn vong của nhà nước Công trình “

t ng H Chí Minh về xây dự đảng trong sạch, vững mạ ” do Phạm Ngọc

Anh – Bùi Đình Phong đồng chủ biên được Nhà xuất bản Lý luận chính trị phát hành năm 2005 Ở công trình này, các tác giả đã khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong tiến trình cách mạng Việt Nam, làm rõ quan niệm của

Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền Theo đó, Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung thành của nhân dân

Dưới góc độ đạo đức, tiêu biểu có công trình “ t đạo đức H Chí

Minh truyền thống dân tộc và nhân loạ ”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1993

của tác giả Vũ Khiêu Ở đây, các tác giả đã nghiên cứu nguồn gốc tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và chỉ ra thực trạng đạo đức hiện nay ở nước ta đang có chiều hướng sa sút trong các tầng lớp nhân dân, biện pháp để khắc phục tình hình trên Theo các tác giả, để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội phải chống chủ nghĩa cá nhân, giải quyết hài hòa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và lợi ích xã hội; chống lại sự ích kỷ, hẹp hòi, cá nhân chủ nghĩa, bảo vệ sự hưởng thụ lợi ích chính đáng cho những người có sự đóng góp tích cực cho tiến bộ xã hội Công

trình “ ă óa, đạo đức tro t t ng H M ” do Nhà xuất bản Công

an nhân dân ấn hành của Bùi Đình Phong xuất bản năm 2008 Công trình này được hình thành từ các bài báo của tác giả đăng trên các tạp chí chuyên ngành

từ năm 2006 đề cập đến văn hóa trong đó có văn hóa đạo đức Trong khi xem đạo đức như một biểu hiện của văn hóa, tác giả bàn đến một số nội dung quan trọng về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh như đặc trưng bản chất tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh; những nội dung về nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân; giá trị trường tồn về tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Trong công trình này, tác giả Bùi Đình Phong cũng đề cập đến những hiện tượng suy thoái đạo đức trong xã hội, vấn đề chống tham nhũng và một số vấn đề khác thuộc về lĩnh vực văn hóa Tuy nhiên, với 19 bài viết trong cuốn sách, tác giả đã đề cập nhiều vấn đề, với những góc nhìn khác nhau bao hàm cả văn hóa, đạo đức, nhân văn, quan hệ quốc tế, triết lý phát triển, dân chủ, dân vận… nên chưa đi bàn luận một cách sâu sắc và triệt để về những vấn đề của

chủ nghĩa cá nhân đặt ra Tác giả Văn Thị Thanh Mai với công trình “ ỏa sáng

t t v đạo đức H M ”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010 Nội

dung công trình tập hợp hơn 30 viết gần đây của tác giả, được chia làm hai phần: Phần thứ nhất: Hồ Chí Minh trong hành trình đấu tranh thực hiện khát vọng giải phóng dân tộc; Phần thứ hai: Sự nghiệp của nhà văn hóa kiệt xuất Hồ

Chí Minh Thông qua các bài viết, tác giả đã nêu bật tư tưởng, đạo đức và sự nghiệp của Hồ Chí Minh trong hành trình đấu tranh thực hiện khát vọng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Đồng thời, trong một

số bài viết, tác giả đã chỉ rõ vai trò của đạo đức cách mạng và xác định rõ kẻ thù

của đạo đức cách mạng chính là chủ nghĩa cá nhân Công trình “ t đạo

đức H Chí Minh qua các phạm trù m N ờ đã sử dụ ” của tác giả Hoàng

Trung, Nxb Đại học quốc gia, TP.Hồ Chí Minh, 2005 Trong công trình này, tác giả tập trung phân tích các phạm trù đạo đức mà Hồ Chí Minh đã sử dụng, kiến giải sự kế thừa đạo đức của Người trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay Qua đó, tác giả đã chỉ rõ chủ nghĩa cá nhân là nguồn gốc của sự suy thoái đạo đức, đồng thời nêu lên một số biện pháp để phòng, chống chủ nghĩa

cá nhân làm lành mạnh hóa đời sống xã hội

ớ t ứ a các cứu về t t ng H Chí Minh về chống chủ

ĩa cá â từ thực tiễn chống chủ ĩa cá â , â cao đạo đức cách mạng của Đảng Liên quan đến chủ đề này có công trình nghiên cứu khoa học

cấp nhà nước KX.03.01: “Nâ cao đạo đức cách mạng, chống chủ ĩa cá

nhân” do Nguyễn Khánh Bật chủ nhiệm, Hà Nội, 2004; “ ủ ĩa cá â –

u cơ của một đảng cầm quyề v ớng khắc phục”, Tạp chí Lý luận chính

trị, số 12 năm 2012 của tác giả Nguyễn Văn Huyên; “ t ng H Chí Minh về

phòng và chống chủ ĩa cá â với vấ đề xây dựng, chỉ đố đảng hi n

a ” của Mạch Quang Thắng và Nguyễn Tùng Lâm, Tạp chí Lý luận chính trị,

số 7 năm 2012; “Nâ cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ ĩa cá â

tro đ ều ki Đảng cầm quyề ” của tác giả Bùi Đình Phong, Tạp chí Tuyên

giáo, số 3 năm 2009; “ ống chủ ĩa cá â , c ố u cơ su t oá của

Đảng cầm quyề ” của Lê Mậu Hãn, Tạp chí Tuyên giáo số 5 năm 2009, Luận

văn thạc sỹ Triết học năm 2011 của Lê Thị Ái Nhân với đề tài “ t ng H

Chí Minh về chống chủ ĩa cá â ” tại Trường Đại học KHXH&NV, Đại

học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh …

Công trình nghiên cứu KX.03.01: “Nâ cao đạo đức cách mạng, chống

chủ ĩa cá â ” do Nguyễn Khánh Bật chủ nhiệm, Hà Nội, 2004, là một

trong 10 đề tài nghiên cứu thuộc Chương trình KX.03: “Xây dựng Đảng trong điều kiện mới” Trong công trình này, các tác giả đã làm rõ các nội dung: trước hết là phân tích một số vấn đề lý luận về nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên, gồm: quan điểm của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về đạo đức cách mạng; quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về chủ nghĩa cá nhân; thứ hai, công trình phân tích thực trạng đạo đức cách mạng và chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên hiện nay, gồm: những nhân tố chủ yếu tác động đến đạo đức cách mạng và chủ nghĩa

cá nhân của cán bộ, đảng viên hiện nay; thực trạng đạo đức cách mạng và những phẩm chất đạo đức cơ bản của cán bộ, đảng viên hiện nay; Chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên hiện nay và nguyên nhân căn bản dẫn đến suy thoái đạo đức, phát sinh chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên hiện nay; trên cơ sở đó, công trình đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao đạo đức cách

mạng, chống chủ nghĩa cá nhân Bài viết “ ủ ĩa cá â – u cơ của

một đảng cầm quyề v ớng khắc phục” của tác giả Nguyễn Văn Huyên, Tạp

chí Lý luận chính trị, số 12 năm 2012, đã tập trung phân tích những tác hại của chủ nghĩa cá nhân và chỉ rõ chủ nghĩa cá nhân tiềm ẩn nguy cơ làm suy thoái trí tuệ, biến chất bản lĩnh chính trị, làm giảm sức chiến đấu của Đảng và đề xuất một số giải pháp để loại bỏ nguy cơ của chủ nghĩa cá nhân đối với đảng cầm

quyền Bài viết “ t ng H Chí Minh về phòng và chống chủ ĩa cá â

với vấ đề xây dựng, chỉ đố đảng hi a ” của Mạch Quang Thắng và

Nguyễn Tùng Lâm đăng trên Tạp chí Lý luận chính trị, số 7 năm 2012 Trong bài viết này, các tác giả đã bước đầu nêu ra quan điểm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa cá nhân, qua đó liên hệ đến công tác xây dựng đảng hiện nay tuy đạt được nhiều thành tựu nhưng tình trạng suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống của

một bộ phận cán bộ, đảng viên đã làm ảnh hưởng đến xấu đến lòng tin của nhân dân đối với đảng, và bước đầu các tác giả đã đề xuất một số các giải pháp để

ngăn chặn chủ nghĩa cá nhân Bài viết của Bùi Đình Phong với “Nâ cao đạo

đức cách mạng, quét sạch chủ ĩa cá â tro đ ều ki Đảng cầm quyề ”

đăng trên Tạp chí Tuyên giáo, số 3 năm 2009, đã nêu bật quan niệm của Hồ Chí Minh về việc Đảng cầm quyền phải chú trọng hàng đầu tới việc nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, trong đó tác giả đặc biệt nhấn mạnh đến tác hại của chủ nghĩa cá nhân là một trở lực trên con đường xây dựng

chủ nghĩa xã hội Với bài “ ống chủ ĩa cá â , c ố u cơ su t oá

của Đảng cầm quyề ” đăng trên mục Nghiên cứu – trao đổi, tạp chí Tuyên giáo

số 5 năm 2009, Lê Mậu Hãn nhấn mạnh chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù bên trong, phá hỏng tổ chức, phá vỡ kỷ luật Đảng, làm hại đến lợi ích của cách mạng, của nhân dân, vì thế cán bộ, đảng viên phải nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân… Luận văn thạc sỹ Triết học năm 2011 của Lê Thị Ái Nhân

với đề tài “ t ng H Chí Minh về chống chủ ĩa cá â ” tại Trường Đại

học KHXH&NV, Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh Nội dung luận văn tập trung phân tích những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, qua đó tác giả trình bày một số biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân trong thời kỳ đổi mới và đề xuất một số giải pháp để chống chủ nghĩa cá nhân ở Việt Nam hiện nay…

ớng thứ ba là các công trình, bài viết về thực trạ t am ũ v cuộc đấu tranh phòng, chố t am ũ Vi t Nam hi n nay

Ở nước ta, tệ tham nhũng và cuộc đấu tranh chống tham nhũng được nói nhiều trong vòng vài chục năm nay, đặc biệt là từ khi hình thành và phát triển

cơ chế thị trường Đã có nhiều công trình, bài viết phản ánh tình trạng tham nhũng và cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay Một

số công trình tiêu biểu như: “Nhận di t am ũ v các ải pháp phòng,

chố t am ũ Vi t Nam hi n nay” của Phan Xuân Sơn và Phạm Thế Lực

(Chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010; “Một số bài nghiên cứu về

tham ũ v p ò , c ố t am ũ đă tr các tạp c ” của Ban Nội

chính Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2005; “P ò , c ố t am ũ tro oạt động công vụ Vi t Nam – Lý

luận và thực tiễ ” của Nguyễn Quốc Sửu, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia –

Sự thật, Hà Nội, 2013… và nhiều bài báo, Hội thảo khoa học khác nhau bàn về vấn đề tham nhũng

Công trình “Nhận di t am ũ v các ải pháp phòng, chống tham

ũ Vi t Nam hi a ” của Phan Xuân Sơn và Phạm Thế Lực (Chủ biên),

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010 đã chỉ rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để nhận diện và thiết lập các biện pháp phòng, chống tham nhũng, thực trạng và phương hướng để phòng chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay Công trình

“Một số bài nghiên cứu về t am ũ v p ò , c ố t am ũ đă tr

các tạp c ” của Ban Nội chính Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; công trình này là tập hợp những bài viết có chọn lọc của một số đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các nhà nghiên cứu đăng trên một số tạp chí lý luận – chính trị và tạp chí chuyên ngành Các bài viết này đề cập quan điểm, quyết tâm đấu tranh không khoan nhượng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đối với nạn tham nhũng Đồng thời các tác giả cũng

đã chỉ ra được một số nguyên nhân, các đặc trưng của tham nhũng ở Việt Nam

và bước đầu đề xuất một số giải pháp để đấu tranh chống tham nhũng ở Việt

Nam Công trình “P ò , c ố t am ũ tro oạt động công vụ Vi t

Nam – Lý luận và thực tiễ ” của Nguyễn Quốc Sửu, do Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2013 Phần đầu công trình, tác giả đã phân tích, làm

rõ những vấn đề lý luận cơ bản về tham nhũng, phòng, chống tham nhũng trong hoạt động công vụ Theo đó, thì giữa tham nhũng và hoạt động công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước có mối liên hệ mật thiết với nhau theo cơ chế

nhân – quả tức tham nhũng là kết quả nảy sinh từ hoạt động công vụ; hoạt động

công vụ là hoạt động do đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước thực hiện, nhân danh Nhà nước để thực thi chức năng quản l hành chính nhà nước, và trong quá trình đó, một bộ phận cán bộ, công chức nhà nước lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao vì vụ lợi, thực chất là mượn danh Nhà nước để mưu lợi cá nhân, thực hiện hành vi tham nhũng Như vậy, hoạt động công vụ, dù Nhà nước không hề mong muốn, lại bị biến thành “mảnh đất màu mỡ” cho tham nhũng hoành hành, là nguyên nhân của nạn tham nhũng Đó là cơ sở lý luận cho việc soi chiếu thực tiễn công tác tham nhũng, gợi mở những định hướng, các giải pháp đấu tranh phòng chống tham nhũng trong hoạt động công vụ một cách

hiệu quả Tác giả Hoàng Trang với bài viết “Phòng, chố t am ũ n nay

nhìn từ t t đạo đức H Chí Minh đăng trên Tạp chí Lịch sử Đảng số 5

năm 2006 Bài viết đề cập đến vai trò của đạo đức cách mạng, khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước ta trong công cuộc đấu tranh loại trừ chủ nghĩa cá nhân, đẩy lùi nguy cơ tham nhũng Tác giả Lê Hữu Ái trên Tạp chí Khoa học và

Công nghệ, Đại học Đà Nẵng, số 4 năm 2008 có bài “ ừ tác phẩm “Nâ cao

đạo đức cách mạng, quét sạch chủ ĩa cá â ”su ĩ về vấ đề chống

t am ũ a ” đã nêu lên những suy nghĩ của mình khi nghiên cứu tác

phẩm của Hồ Chí Minh, phân tích các nguyên nhân và bước đầu đề ra một số giải pháp cơ bản để phòng, chống tham những trong giai đoạn cách mạng hiện

nay Luận văn Thạc sỹ Triết học của Nguyễn Quỳnh Anh (2011) với đề tài “

t ng H Chí Minh về chống tham ô, lãng phí và những bài học đối với cuộc đấu tranh chố t am ũ Vi t Nam hi a ”, tại Trường Đại học

KHXH&NV, Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh Nội dung luận văn tập trung phân tích những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về chống tham ô, lãng phí, trên cơ sở đó liên hệ, đánh giá tình hình tham nhũng ở Việt Nam Như vậy, luận văn đã xác lập cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, từ đó rút ra những bài học nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh chống tham nhũng trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam

Cụ thể hóa những tư tưởng quan trọng của Đại hội X về phòng, chống tham nhũng, Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa X đã thông

qua Nghị quyết Về tă c ờng sự ã đạo của Đả đối với công tác phòng,

chố t am ũ , ã p Nghị quyết đã nhận diện một cách khá đầy đủ thực

trạng của công tác phòng, chống tham nhũng và những nguyên nhân chủ yếu của những thiếu sót, khuyết điểm trong công tác này Đồng thời, Nghị quyết đưa ra những mục tiêu, quan điểm phòng, chống tham nhũng, lãng phí, những chủ trương, giải pháp và cách tổ chức thực hiện một cách toàn diện, sâu sắc Điều này được Đảng tiếp tục khẳng định trong Kết luận số 21/KL-TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa XI về tiếp tục đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí Để góp phần triển khai có hiệu quả các Nghị quyết của Đảng về công tác này, vào đầu năm 2013, Tạp chí Cộng sản – Cơ quan l luận

và chính trị của Trung ương Đảng phối hợp với Đại học quốc gia Thành phố Hồ

Chí Minh đã tổ chức Hội thảo Khoa học “Bàn về giải pháp phòng, chống tham

ũ Vi t Nam hi n nay” Hội thảo đã tập hợp hàng trăm kiến khác nhau

của các nhà quản lý, nhà khoa học trên nhiều lĩnh vực Với góc nhìn đa chiều và bằng nhiều cách tiếp cận, các đại biểu tham dự đã phác thảo tương đối toàn diện bức tranh toàn cảnh về thực trạng tham nhũng ở Việt Nam, đề xuất nhiều kiến nghị, giải pháp tháo gỡ có giá trị Mặc dù các tham luận đều là những ý kiến riêng, bên cạnh nhiều ý kiến tâm huyết, có chiều sâu lý luận và giá trị thực tiễn, cũng còn không ít kiến nặng về chủ quan, thậm chí có cả định kiến Kết quả của Hội thảo đã được xuất bản thành sách năm 2013 tại Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Với lực lượng đông đảo tác giả là những nhà lãnh đạo, quản lý, những nhà nghiên cứu và những người làm công tác thực tiễn, công trình công phu này có thể coi là sự tổng kết bước đầu về thực tiễn phòng, chống tham nhũng trên nhiều lĩnh vực ở Việt Nam Trên cơ sở đó và cùng với việc nghiên cứu những vấn đề lý luận về tham nhũng, thực tiễn phòng, chống tham nhũng ở nhiều quốc gia, các tác giả đề xuất một số giải pháp để góp phần kiềm chế, ngăn

chặn nạn tham nhũng, nhằm củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước, giữ vững ổn định về chính trị, xã hội, đưa đất nước ta tiếp tục phát triển bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Như vậy, chủ đề Tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân và nghĩa của nó đối với cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh khác nhau nhưng chưa

có công trình nào mang tính chuyên biệt, thể hiện tập trung nội dung “Tư tưởng

Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân với cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay” Tuy nhiên, những công trình tiêu biểu kể trên

là những tài liệu qu báu để tác giả tiếp thu, kế thừa trong luận án này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận án

Mục đích của luận án là làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về

chống chủ nghĩa cá nhân và thực trạng cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp góp phần đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ của luận án cần thực hiện bao gồm:

Một , trình bày, phân tích những điều kiện, tiền đề hình thành, phát

triển tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

a , trình bày, phân tích và làm rõ những nội dung chủ yếu của tư

tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa cá nhân và chống chủ nghĩa cá nhân

a , phân tích thực trạng tham nhũng và đấu tranh phòng, chống tham

nhũng ở Việt Nam hiện nay

Bốn là, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân để

đề xuất và luận chứng các giải pháp chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân rất sâu sắc, phong phú, sinh động Tuy nhiên, xuất phát từ nội dung, nhiệm vụ đặt ra, luận án chỉ tập trung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân ở

phương diện đạo đức xã hội luân lý mà không phải trên phương diện bản thể luận Do vậy, nội dung luận án nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nguồn gốc, nội dung, biểu hiện, tác hại của chủ nghĩa cá nhân và biện pháp đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân Từ đó, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

Luận án dựa trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin để nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân Trong quá trình nghiên cứu và trình bày luận án, tác giả còn sử dụng tổng hợp các phương pháp cụ thể như: lịch sử và lôgích, phân tích và tổng hợp, quy nạp

và diễn dịch, thống kê và so sánh… Đồng thời, cách tiếp cận của luận án từ góc

độ triết học đạo đức

6 Những đóng góp mới của luận án

Trên cơ sở phân tích những điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, luận án làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, bao gồm khái niệm chủ nghĩa cá nhân, các quan điểm về nguồn gốc, bản chất, biểu hiện và tác hại của chủ nghĩa cá nhân; những nguyên tắc và biện pháp phòng, chống chủ nghĩa cá nhân

Từ đó, luận án đã đề xuất và luận chứng những giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân vào quá trình đấu tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

n o ọc:

Kết quả nghiên cứu của luận án làm rõ những cơ sở hình thành, nội dung

cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, qua đó góp phần khẳng định giá trị khoa học và cách mạng của tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

n t t n

Kết quả nghiên cứu của luận án đã góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, từ đó góp phần vào việc đề ra chủ trương, chính sách, biện pháp phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

Những giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân vào chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay mà luận án đề xuất là những bài học có nghĩa thiết thực góp phần vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay

Ngoài ra, luận án còn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho công tác giảng dạy và nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh và xây dựng Đảng

8 Kết cấu của luận án

Luận án được kết cấu gồm: phần mở đầu, 3 chương với 6 tiết, 13 tiểu tiết, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo

Chương 1

CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

1.1 CƠ SỞ THỰC TIỄN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

sinh ra tư tưởng đó

Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, trong đó có tư tưởng của Người về chống chủ nghĩa cá nhân cũng không nằm ngoài quy luật nói trên Chính hoàn cảnh, điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội và yêu cầu của thực tiễn lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ

XX đã trở thành cơ sở hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa cá nhân và chống chủ nghĩa cá nhân Có thể khái quát những điều kiện và yêu cầu

đó như sau: một là, chế độ phong kiến mang nặng tính gia trưởng, cá nhân chủ nghĩa; hai là chế độ thực dân ích kỷ, chuyên quyền, độc đoán đã nảy sinh chủ nghĩa cá nhân mà Hồ Chí Minh đã quan sát và nhận thức được; ba là, những yêu cầu của thực tiễn của lịch sử cách mạng Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế

kỷ XX là điều kiện nảy sinh tư tưởng về chống chủ nghĩa cá nhân của Người

Do đó, chỉ trên cơ sở phân tích những điều kiện lịch sử, kinh tế, chính trị, văn

hóa - xã hội cùng với yêu cầu thực tiễn xã hội Việt Nam giai đoạn này mới có thể thấy được cơ sở kinh tế - xã hội quy định nội dung, tính chất và đặc điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

1.1.1 Điều kiện lịch sử - xã hội của Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế

kỷ XX với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

Trước hết, về điều kiện lịch sử - xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế

kỷ XX tác động đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân Có thể nói tư tưởng của Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân được hình thành dựa trên sự phê phán về tính gia trưởng, tư tưởng cá nhân chủ nghĩa của chế độ phong kiến, chế độ thực dân áp bức, chuyên quyền, độc đoán… Nói cách khác, chính chế độ phong kiến, chế độ thực dân mang nặng chủ nghĩa cá nhân đã đặt ra yêu cầu về chống chủ nghĩa cá nhân để xây dựng một chế độ xã hội mới tốt đẹp hơn

Từ đầu thế kỷ XIX cho đến khi bị thực dân Pháp xâm lược, Việt Nam vẫn

là một xã hội phong kiến nghèo nàn, lạc hậu Chế độ phong kiến đang trên bước đường suy tàn với bộ máy quan chức chuyên quyền, độc đoán, hà lạm của công, bóc lột mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân để chơi phè phởn; hống hách, sách nhiễu nhân dân Nhà nước thực hiện chính sách tô thuế nặng nề và bị quan lại, địa chủ tư túi Tình trạng này càng trở nên trầm trọng hơn khi thực dân Pháp vào xâm lược nước ta, cả dân tộc đắm chìm trong ách thống trị của chế độ thực dân phong kiến tàn bạo Nhân dân phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”, bị áp bức, bóc lột đến cùng cực,… Chính điều kiện lịch sử này đã dẫn dắt Hồ Chí Minh nhận thức được tội ác của thực dân phong kiến, sự thối nát của chế độ chính trị mà chúng áp đặt lên nước Việt Nam cũng như yêu cầu cấp bách về một chính quyền, một xã hội mới không có người bóc lột người Như vậy, trên cơ sở phê phán tư tưởng gia trưởng, tư tưởng cá nhân của chế độ phong kiến cùng chế

độ thực dân áp bức, chuyên quyền, độc đoán đã hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

Cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn tư bản độc quyền và chủ nghĩa đế quốc Để mở rộng thị trường xuất khẩu tư bản, khai thác sức lao động, khai thác nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất… các nước đế quốc ráo riết thực hiện các cuộc chiến tranh xâm lược thuộc địa, biến các quốc gia nhỏ yếu trở thành thuộc địa của chúng Năm 1858, thực dân Pháp dùng vũ lực xâm chiếm nước ta đúng vào lúc chế độ phong kiến Việt Nam đang trên đường suy vong Từ đây, đời sống kinh tế, chính trị, xã hội Việt Nam diễn ra bước chuyển mạnh mẽ về mọi mặt Ngay sau khi đã cơ bản kết thúc giai đoạn vũ trang xâm lược, thực dân Pháp thi hành chính sách khai thác thuộc địa, độc quyền về kinh tế, chuyên chế về chính trị, biến Việt Nam vốn là nước phong kiến thành nước thuộc địa nửa phong kiến, dẫn đến những biến đổi to lớn trong đời sống kinh tế - xã hội

Về kinh tế, đặc trưng của chính sách khai thác thuộc địa mà người Pháp thực hiện trên lĩnh vực kinh tế là duy trì phương thức sản xuất phong kiến kết hợp với việc du nhập hạn chế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Thực dân Pháp tiến hành cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền và bóc lột địa tô; đầu tư vốn khai thác tài nguyên ở Hòn Gai, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng…; xây dựng một số cơ sở công nghiệp (điện, nước); xây dựng hệ thống đường bộ, đường thuỷ, bến cảng phục vụ cho chính sách khai thác thuộc địa, thu lợi nhuận cho chính quốc Thực dân Pháp tìm mọi cách để độc chiếm nguồn thuế, độc quyền sản xuất và độc quyền ngoại thương Tình cảnh của người dân Việt Nam dưới sự thống trị của thực dân Pháp được Nguyễn Ái Quốc phản ánh như sau:

“Một bên là những người bản xứ bị dìm trong cảnh dốt nát và suy yếu bởi một

hệ thống tinh khôn nhằm nhồi sọ, đần độn hoá, không lấp liếm hết được dưới một dạng giáo dục bịp bợm: họ phải đổ mồ hôi sôi nước mắt trong những lao tác nặng nhọc nhất và bạc bẽo nhất để kiếm sống một cách chật vật… một bên

là những người Pháp và người nước ngoài: họ đều đi lại tự do, tự dành cho mình tất cả các tài nguyên của đất nước, chiếm đoạt toàn bộ xuất nhập khẩu và

tất cả các ngành nghề béo bở nhất, bóc lột trâng tráo trong cảnh dốt nát và

nghèo khốn của nhân dân”[58, tr.12] Thực dân Pháp thực hiện độc quyền về

kinh tế và đưa ra chế độ thuế khóa nặng nề Toàn bộ chính sách kinh tế Việt Nam đều phụ thuộc vào thực dân Pháp nên nền kinh tế bị què quặt, lạc hậu và lệ thuộc vào tư bản Pháp, nhân dân Việt Nam bị bần cùng hóa

Về chính trị, kết hợp với chính sách “chia để trị”, thực dân Pháp chủ trương duy trì và tăng cường hợp tác với giai cấp địa chủ phong kiến, biến giai cấp này thành tay sai đắc lực trong việc vơ vét, bóc lột về kinh tế, áp bức về chính trị đối với nhân dân Việt Nam phục vụ cho bộ máy thực dân Trong bộ máy đó, những viên quan “khai hóa” thực chất là những kẻ tham ô, hủ hóa, ăn chơi phè phỡn, lãng phí tiền bạc của những người dân An Nam khốn khổ Hồ Chí Minh viết “Trong cái xứ này, do thiếu sót hay nói đúng hơn do định của Chính phủ, nên đâu đâu từ trên xuống dưới cũng đều có cái nạn tham nhũng và mua quan bán chức”[58, tr.19] Việc làm đường xe lửa ở Đông Dương là một minh chứng cho sự lãng phí và tham ô của những viên quan Pháp nói riêng và

cả bộ máy thực dân cai trị nói chung: “Có nước nào trên thế giới dám khoe như Đông Dương có nguyên liệu và nhân công rẻ mạt mà dám làm một đường xe lửa phải tốn phí từ 16 đến 20 phrăng một xăngtimét không? Đường Lạng Sơn, đắp để dùng vào việc bình định vùng ấy, dự trù hết có 4 triệu, nhưng làm xong tốn đến 38 triệu Chỉ việc nghiên cứu để đặt đường xe lửa ở Đông Dương cũng

đã tốn hết số tiền lớn có thể đủ làm cả quãng đường ấy”[58, tr.418-419] Việc bòn rút của công, bóc lột nhân dân để ăn chơi sa đọa trong bộ máy quyền lực công không chỉ có ở các nhà “khai hóa” Pháp, mà quan chức tay sai người Việt cũng dùng mọi thủ đoạn để vơ vét, bòn rút tiền bạc của nhân dân để sống xa hoa, lãng phí Bởi vậy, ngay cả một người Pháp khi đến Đông Dương cũng phải thốt lên: “Nếu đem so sánh với bọn viên chức thuộc địa thì những quân cướp đường còn là những người lương thiện!”[58, tr.394] Việt Nam từ một xã hội phong kiến độc lập trở thành xã hội thuộc địa nửa phong kiến

Về văn hóa – giáo dục, người Pháp thực hiện chính sách văn hóa giáo dục mang tính thực dân, dung túng, duy trì các hủ tục lạc hậu và đầu độc nhân dân ta bằng thuốc phiện, rượu cồn, tuyên truyền tâm lý tự ti, vong bản, khuyến khích truyền bá văn chương ủy mị của văn hóa phương Tây vào và thủ tiêu Nho học nhằm mục đích huỷ hoại các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam để dành toàn quyền thống trị Nguyễn Ái Quốc đã phản ánh thực tế trên như sau: “Về tâm

lý, ở phía kia là thái độ hiềm nghi và khinh miệt; còn ở phía này lại là tâm trạng bực dọc và thất vọng Các ấn phẩm sách báo thực dân đều đầy rẫy những đòn đả kích hung bạo đánh vào nhân dân bị chinh phục,… Người ta đọc thấy trong loại

ấn phẩm vừa nêu những phán quyết như thế này chẳng hạn: “Đối với cái giống nòi Annamít ấy chỉ có một cách tốt để cai trị nó – đó là ách thống trị bằng sức mạnh…””[58, tr.11] Rõ ràng, mưu đồ “ngu dân dễ trị” và đầu độc văn hóa là một biện pháp, một thủ đoạn cai trị hiệu quả của chủ nghĩa thực dân Mục đích của chủ nghĩa thực dân là duy trì vĩnh viễn sự thống trị của đế quốc lên các dân tộc thuộc địa “Trường học lập ra không phải để giáo dục cho thanh niên An Nam một nền học vấn tốt đẹp và chân thực, mở mang trí tuệ và phát triển tư tưởng cho

họ, mà trái lại càng làm cho họ đần độn thêm Ngoài mục đích giáo dục để đào tạo tùy phái, thông ngôn và viên chức nhỏ đủ số cần thiết phục vụ cho bọn xâm lược - người ta đã gieo rắc một nền giáo dục đồi bại, xảo trá và nguy hiểm hơn cả

sự dốt nát nữa, vì một nền giáo dục như vậy chỉ làm hư hỏng mất tính nết của người đi học, chỉ dạy cho họ một lòng “trung thực” giả dối, chỉ dạy cho họ biết sùng bái những kẻ mạnh hơn mình, dạy cho thanh niên yêu một Tổ quốc không phải là Tổ quốc của mình và đang áp bức mình Nền giáo dục ấy dạy cho thanh niên khinh rẻ nguồn gốc dòng giống mình”[58, tr.424] Chính vì vậy, ở nước ta ngoài sự chuyển biến đôi chút về văn hóa ở thành thị thì hầu như ở nông thôn, văn hóa làng xã vẫn tồn tại dưới những chính sách bần cùng hóa và ngu dân hóa

Hồ Chí Minh đã đánh giá, nhận xét, so sánh các mô hình của nhà nước phương Tây và phê phán, tố cáo bộ máy cai trị tàn bạo của Pháp ở Đông

Dương Trong đó, nhà nước xây dựng nhà tù nhiều hơn trường học; người bản

xứ nào có tư tưởng chống đối cũng đều bị bắt, bị giết mà đôi khi không cần xét

xử Người có sự so sánh sự cai trị của quan thầy thực dân đối với người dân An Nam còn tàn bạo hơn thời Đức cai trị Pháp Người viết: “…chỉ với nửa số những luật dân sự mà trước kia những người Andátxơ-Loren có được dưới sự thống trị của người Đức, thì dân An Nam cũng sẽ đỡ khổ hơn rất nhiều”[58, tr.9] Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh phê phán công chức của Pháp ở thuộc địa phần lớn là “bọn kẻ cướp ở thuộc địa”, “độc ác, dâm bạo, bỉ ổi” không thể tưởng tượng được”; chúng bòn rút của công, ăn chơi sa đọa, thoái hóa, biến chất Người nói: Thuộc địa này đầy rẫy những viên chức ăn hại ngân sách mà chẳng được tích sự gì cả Quá nửa số viên chức ấy đều không đủ tư cách cần thiết của những người được giao phó những quyền hạn rộng rãi và ghê gớm như thế Tất

cả bọn chúng chỉ có mỗi cái tài là phung phí công quỹ… là bọn ngu xuẩn, đểu cáng…“dưới chiêu bài dân chủ, đế quốc Pháp đã cắm vào đất An Nam chế độ đáng nguyền rủa của thời trung cổ; người nông dân An Nam bị hành hình vừa bằng lưỡi lê của nền văn minh tư bản chủ nghĩa, vừa bằng cây thánh giá của giáo hội sa đọa làm ô danh Chúa”[59, tr.92]

Không dừng lại ở sự phê phán chế độ quan lại thối nát ấy, đầu năm 1919, với tư cách là người yêu nước, Hồ Chí Minh đã thay mặt những người Việt Nam yêu nước gửi bản yêu sách đến chính quyền thực dân Pháp với hy vọng có thể khắc phục phần nào tình trạng bất bình đẳng sâu sắc, sự đối xử độc ác và hà khắc đó: “1 Tổng ân xá cho tất cả những người bản xứ bị án tù chính trị; 2 Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho những người bản xứ cũng được

quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu; xóa bỏ

hoàn toàn các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận

trung thực nhất trong nhân dân An Nam; 3 Tự do báo chí và tự do ngôn luận;

4 Tự do lập hội và tự do hội họp; 5 Tự do c trú ớc ngoài và tự do xuất dương; 6 Tự do học tập…; 7 Thay chế độ ra sắc l nh bằng chế độ ra các đạo

luật; 8 Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ bầu ra,

tại Nghị viện Pháp để giúp cho Nghị viện biết được những nguyện vọng của người bản xứ”[58, tr.441]

Hồ Chí Minh còn viết rất nhiều bài báo, phóng sự tố cáo các biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân trong các loại quan chức chính quyền thực dân ở Đông Dương Trong “Bản án chế độ thực dân Pháp” viết bằng tiếng Pháp, xuất bản năm 1925 tại Pari, Nguyễn Ái Quốc đã dành hẳn một chương để viết về chủ nghĩa cá nhân với biểu hiện chính của nó là nạn tham nhũng trong bộ máy cai trị, của những kẻ tự xưng là “quan phụ mẫu” của dân Người vạch ra các thủ đoạn phung phí tiền của dân cho việc tham quan, triển lãm, tiếp khách, giải trí, mua sắm biệt thự, xe cộ, các thủ đoạn rút tiền từ việc nhận thầu các công trình xây dựng, làm đường, khai man để rút tiền công quỹ, chi tiêu sử dụng riêng cho mình Tệ tham ô cùng các thủ đoạn bóc lột làm cho gánh nặng thuế khóa đè lên vai người dân thuộc địa Trong bài báo “Văn minh Pháp ở Đông Dương” viết bằng tiếng Đức, đăng trên tập san Inprekorr, số 17 năm 2027, với bút danh AP, Người đã tố cáo sự thối nát của thực dân Pháp qua thú nhận của tờ L’Impartial của Pháp ở Đông Dương rằng viên thống đốc Cônhắc (Maurice Cognacq) đã phạm một loạt hành động tham nhũng Cả người “đảng viên xã hội” Varen (Alexandre Varenne) cũng tham gia hăng hái vào việc tham nhũng, vì chỉ vài tháng sau khi tới Đông Dương, ông ta đã gửi về Pháp 74 hòm tặng phẩm có trọng lượng 4.810 kg và kích cỡ là 30 mét khối Trong tập thơ “Nhật ký trong tù” viết bằng tiếng Hán, Người cũng tố cáo nạn tham nhũng trong nhà tù của chế độ Tưởng Giới Thạch qua bài Lai Tân:

“Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc,

Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn quanh;

Chong đèn, huyện trưởng làm công việc

Trời đất Lai Tân vẫn thái bình”[60, tr.410]

Đó chỉ là những ví dụ điển hình cho thấy các chế độ thực dân, đế quốc thuộc địa, tay sai đều bị Hồ Chí Minh vạch trần bản chất cá nhân chủ nghĩa, tham nhũng, thối nát, nhằm mục đích thức tỉnh quần chúng nhân dân đứng lên đấu tranh đánh đổ chế độ đó, xây dựng chế độ xã hội mới tốt đẹp hơn

Xã hội Việt Nam lúc này trở nên suy tàn và lạc hậu hơn bởi những chính sách của thực dân Pháp xâm lược Mâu thuẫn cơ bản của xã hội Việt Nam giai đoạn này không chỉ là mâu thuẫn giữa địa chủ phong kiến với nông dân Việt Nam, mà còn là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược Dưới tác động của chính sách cai trị về kinh tế, chính trị, văn hóa và giáo dục thực dân, xã hội Việt Nam diễn ra quá trình phân hóa giai cấp sâu sắc Tuy nhiên, ý thức về quyền tự do dân tộc cùng với truyền thống yêu nước và ý chí của dân tộc Việt Nam không hề bị khuất phục, không chịu

sự áp bức, nô dịch và lệ thuộc vào nước xâm lược Giải phóng dân tộc, độc lập dân tộc và tự do là yêu cầu bức thiết của nhân dân

Trong khi triều đình nhà Nguyễn suy yếu, từng bước đầu hàng thực dân Pháp thì các phong trào yêu nước chống xâm lược của nhân dân liên tiếp nổi lên Tiêu biểu và nổi bật nhất trong các phong trào yêu nước lúc bấy giờ phải kể đến: Phong trào Cần Vương (1885 – 1887) do Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết khởi xướng cùng một số sĩ phu yêu nước như Phan Đình Phùng, Cao Thắng… Song song với phong trào Cần Vương là phong trào nông dân Yên Thế (1884 – 1913) dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám, Lương Văn Nắm và hàng loạt các cuộc khởi nghĩa khác Tuy nhiên, các cuộc khởi nghĩa thời kỳ này đều lần lượt thất bại do chưa có đường lối chính trị đúng đắn, không phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Các phong trào này đều mang ý thức hệ phong kiến, còn nặng tư tưởng tôn quân, chưa tin vào lực lượng nhân dân nên đã thất bại trước sức mạnh của kẻ xâm lược Điều đó cho thấy hệ tư tưởng phong kiến mà Nho giáo là nòng cốt đã bất lực, không thể thực hiện nhiệm vụ lịch sử của dân tộc là chống xâm lược, bảo vệ Tổ quốc trong thời đại đế quốc chủ nghĩa Mặc dù áp

dụng phương thức bóc lột theo kiểu tư bản chủ nghĩa nhưng thực dân Pháp vẫn duy trì phương thức bóc lột phong kiến Bởi vậy, cùng một lúc nhân dân Việt Nam bị “một cổ hai tròng”, chịu sự áp bức, bóc lột nặng nề của cả Pháp lẫn triều Nguyễn Với sự chuyển biến của cách mạng trong nước và ảnh hưởng của các trào lưu tư tưởng tiến bộ trên thế giới, phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiện của các phong trào như: Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam Quang Phục Hội… Các phong trào yêu nước ngày càng phát triển rộng khắp nhưng cuối cùng lần lượt bị dập tắt, một phần vì chưa lôi cuốn được các tầng lớp nhân dân, phần khác vì các phong trào đó chủ yếu vẫn do các sĩ phu phong kiến truyền bá và dẫn dắt nên không tránh khỏi những hạn chế và thất bại

Như vậy, với việc xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp đã du nhập một cách hạn chế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa vào nước ta, nhưng nền kinh

tế mà chế độ phong kiến và thực dân áp đặt đối với đất nước ta lúc bấy giờ vẫn dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất; nền sản xuất chính vẫn là sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu, manh mún, tản mạn Cùng với chính sách chia để trị và các chính sách cai trị về văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp cũng đã khuyến khích mạnh mẽ sự phát triển của chủ nghĩa cá nhân trong tầng lớp quan lại và dân chúng, khiến đội ngũ quan chức sa vào việc ăn chơi, hưởng thụ, ích kỷ, chỉ biết lợi ích của cá nhân mà không nghĩ đến cái chung Nếu chủ nghĩa cá nhân cứ tiếp tục phát triển, mỗi người Việt Nam ai cũng chỉ nghĩ đến bản thân mình mà không biết đến lợi ích của tập thể, của cộng đồng, của dân tộc, thì hệ quả là toàn dân không thể đoàn kết chống giặc, đất nước mãi trong vòng nô lệ, nhân dân mãi chịu cảnh kiếp ngựa trâu, lầm than cơ cực Vì vậy, Hồ Chí Minh cho rằng cần phải chống chủ nghĩa cá nhân đoàn kết nhân dân để giải phóng dân tộc

Chính đặc điểm xã hội như vậy và đặc biệt là chế độ chính trị, bộ máy nhà nước quan liêu, hách dịch, bòn rút của công, quan lại ăn chơi xa xỉ… đã góp phần hình thành ở Hồ Chí Minh tư tưởng về giải phóng dân tộc và xây dựng một

nhà nước trong sạch, nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Trong

nhà nước đó, những cán bộ, viên chức nhà nước phải thật sự là công bộc của nhân dân và những hiện tượng tiêu cực nảy sinh trong môi trường quyền lực chính trị như chủ nghĩa cá nhân cùng với hệ quả của nó là nạn tham nhũng, lãng phí, quan liêu cần phải được tiêu trừ

1.1.2 Đặc điểm và yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam trong thế

kỷ XX với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

Bên cạnh điều kiện lịch sử - xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ

XX đã tác động đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân, thì yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam là cơ sở trực tiếp dẫn đến

sự hình thành tư tưởng về chống chủ nghĩa cá nhân của Người Bởi lẽ, tư tưởng

Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân hình thành không phải một lúc mà là một quá trình, trên cơ sở đáp ứng yêu cầu của thực tiễn xây dựng Đảng của cách mạng Việt Nam Đặc biệt, trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền với nguy cơ lớn nhất của Đảng cầm quyền là sự chuyên quyền, độc đoán, tức là rơi vào chủ nghĩa cá nhân, thì việc chống chủ nghĩa cá nhân nhằm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là người lãnh đạo và là người “đầy tớ” trung thành của nhân dân càng trở nên cấp thiết Chính yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam về một Đảng Cộng sản chân chính

đủ sức lãnh đạo cách mạng Việt Nam là cơ sở thực tiễn của sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

Ở Việt Nam, trước 1930, đã tồn tại ba tổ chức cộng sản là Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn Việc tồn tại và hoạt động riêng rẽ của các tổ chức cộng sản làm cho phong trào cách mạng bị phân tán, không phù hợp với lợi ích của cách mạng

và nguyên tắc tổ chức của Đảng Vì vậy, Hồ Chí Minh đã quyết tâm thực hiện thống nhất các tổ chức cộng sản thành một đảng duy nhất của dân tộc - Đảng Cộng sản Việt Nam Ngay từ trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Hồ

Chí Minh đã thức được sự nhất trí, đồng lòng, thống nhất trong Đảng là cơ

sở của sự vững mạnh của Đảng; ngược lại, do cá nhân chủ nghĩa mà kéo bè, kéo cánh, hủ hóa, kiêu ngạo… sẽ làm suy yếu Đảng từ bên trong, làm mất niềm tin của quần chúng, và do đó, làm mất vai trò lãnh đạo và tính tiên phong của Đảng Chính vì vậy, trong quá trình vận động thành lập Đảng cũng như từ yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam sau này, Hồ Chí Minh đã rất chú ý đến việc chống chủ nghĩa cá nhân, chia bè cánh trong một bộ phận đảng viên

Trong cuốn Đ ờng cách m nh - cuốn sách chứa đựng nhiều quan điểm lớn về

cán bộ và xây dựng đạo đức cách mạng của người cán bộ, không dừng lại ở việc phổ biến kiến thức để nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ, Nguyễn Ái Quốc còn chủ trương phải thực hành đấu tranh chống tư tưởng bè phái, cục bộ trong đội ngũ cán bộ Người viết: “Đảng phải đấu tranh không nhân nhượng chống tư tưởng bè phái, và phải tổ chức học tập có hệ thống chủ nghĩa Mác – Lênin để nâng cao trình độ văn hóa và chính trị cho các đảng viên Phải giúp đỡ cán bộ không đảng phái nâng cao trình độ”[60, tr.168] Để lãnh đạo cách mạng và đào tạo, rèn luyện cán bộ đủ sức và tài phục vụ cách mạng,

Hồ Chí Minh chủ trương mở các lớp huấn luyện cán bộ với các chương trình thiết thực để người cán bộ có thể nắm được và hành động đúng với sứ mệnh của người đảng viên, tu dưỡng đạo đức cách mạng và chống chủ nghĩa cá nhân Người căn dặn cán bộ có năm điều nên làm là: giúp dân những công việc thiết thực hàng ngày; tìm hiểu phong tục tập quán, nghiêm túc chấp hành điều kiêng; học tiếng địa phương, dạy hát, dạy chữ, gây tình cảm tốt với dân; tùy nơi, tùy lúc mà tuyên truyền cách mạng cho thích hợp; làm cho dân thấy mình là người đứng đắn, chăm công việc, trọng kỷ luật để dân tin và giúp đỡ Từ đó, Người cũng nhắc nhở cán bộ cần phải tránh năm điều: tránh làm việc gì thiệt hại đến dân, làm bẩn, làm hỏng nhà cửa ruộng vườn của dân; tránh năn nỉ mua hoặc mượn của dân cho bằng được; tránh sai lời hứa; tránh phạm đến phong tục, tập quán, tín ngưỡng của dân và tránh lộ bí mật

Trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền thì vấn đề chống chủ nghĩa cá nhân, thực hành đạo đức cách mạng lại càng được Người quan tâm hơn Đảng cầm quyền là một tổ chức chính trị rộng lớn, nắm quyền lực chính trị và lãnh đạo chính trị, định hướng và có tầm ảnh hưởng đến thể chế chính trị của một quốc gia “Đảng cầm quyền chân chính là đảng được

tổ chức ra theo thể chế chính trị hợp hiến, vạch ra phương thức cầm quyền theo đúng nguyện vọng của nhân dân, nhằm thực hiện mục đích chính đáng, bảo đảm các quyền lợi và thực hiện lợi ích của giai cấp, của quốc gia”[50] Đảng cầm quyền của một quốc gia sẽ nắm quyền lực nhà nước, nắm chính quyền để thực hiện mục tiêu chính trị của quốc gia, dân tộc đó Một đảng cầm quyền chỉ thực sự trong sạch, vững mạnh khi có sự thống nhất, đồng thuận về mục tiêu, ý chí của tất cả đảng viên từ Trung ương đến địa phương hướng đến phục vụ lợi ích chung, lợi ích của cộng đồng mà cụ thể là lợi ích của nhân dân Ngược lại, đảng cầm quyền sẽ suy yếu từ bên trong nếu đảng viên của đảng bị tha hóa, bị biến chất và do đó, thiếu sự thống nhất về mục tiêu, tư tưởng, ý chí và hành động Khi đó, Đảng đã bị chủ nghĩa cá nhân lũng đoạn, Đảng không vì lợi ích quốc gia dân tộc, không vì dân vì nước nữa và tất yếu, đảng đã tự làm mất vai trò chính đáng của mình

Hơn ai hết, Hồ Chí Minh nhìn thấy được những nguy cơ của đảng cầm quyền Bởi lẽ, khi trở thành Đảng cầm quyền nếu cán bộ, đảng viên không rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt, sẽ rơi vào chủ nghĩa cá nhân vị kỷ, chuyên quyền, độc đoán, tham ô và mọi sự sai, đúng về đường lối của Đảng; tốt, xấu

về phẩm chất đạo đức, chính trị của cán bộ, đảng viên không chỉ bó hẹp trong nội bộ Đảng, mà sẽ trở thành hiện tượng xã hội; nó có tác động mạnh tới xã hội và gắn chặt với vận mệnh của đất nước Đảng cầm quyền duy nhất thì không có sự tranh giành, công kích lẫn nhau và tạo nhiều thuận lợi cho Đảng thực thi vai trò lãnh đạo của Đảng, nhưng đồng thời cũng dễ đi đến độc đoán, chuyên quyền, sa vào chủ nghĩa cá nhân, nhất là cá nhân ở vị trí lãnh đạo chủ

chốt của Đảng Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc rằng, một đảng cầm quyền vững mạnh trong hiện tại nhưng không loại trừ nguy cơ bị suy yếu bởi chủ nghĩa cá nhân Người nói: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và khen ngợi, nếu lòng dạ không còn trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”[72, tr.672] Mặt khác, dưới sự tác động của các yếu tố khách quan như sự phức tạp của đời sống chính trị, sự biến đổi của điều kiện kinh tế - xã hội mà chủ nghĩa cá nhân ở mỗi người có thể trỗi dậy bất cứ lúc nào, bởi từ trong bản chất, chủ nghĩa cá nhân là tuyệt đối hóa khát vọng của cá nhân, tất cả phục vụ quyền và lợi ích của cá nhân Trong điều kiện một đảng cầm quyền, chủ nghĩa cá nhân có thể làm cho người cán

bộ, đặc biệt là cán bộ có chức có quyền nảy sinh tư tưởng độc đoán, chuyên quyền Từ đó, họ thâu tóm quyền lực, vô hiệu hóa các quyền lực khác và quyền làm chủ của nhân dân Lúc này, quyền lực của nhân dân sẽ biến thành quyền lực của những cá nhân lộng quyền, lạm quyền, thâu tóm quyền lực trong tay, làm biến chất chế độ của dân, do dân, vì dân Vì thế, cần phải nhận thức được: Đảng cầm quyền nhưng dân là chủ; Đảng cầm quyền để dân làm chủ; Đảng cầm quyền lấy dân làm gốc Đảng cầm quyền phải sửa lối làm việc (phương thức) lãnh đạo, vấn đề cán bộ, tư cách đạo đức cách mạng đến công tác kiểm tra, giám sát, công tác tư tưởng Đảng lãnh đạo chính quyền qua việc xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, kiên quyết chống tiêu cực dưới các biểu hiện khác nhau, đặc biệt là quan liêu, tham ô, tham nhũng, lãng phí Cán

bộ và chính quyền trong điều kiện Đảng cầm quyền phải là công bộc thực sự của dân, “sao cho được lòng dân”, không được cửa quyền, xa rời nhân dân Bởi vì,

“cách xa dân chúng, không liên hệ chặt với quần chúng, cũng như đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất bại”[62, tr.326] Như vậy, là Đảng cầm quyền, bên cạnh những thuận lợi, Đảng sẽ phải đương đầu với nhiều khó khăn, thách thức, đó chính là những nguy cơ của Đảng cầm quyền

Mặt khác, trong điều kiện Đảng cầm quyền, Hồ Chí Minh càng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân… cho cán bộ, đảng viên Bởi lẽ, khi đã có quyền lực trong tay, người cán bộ, đảng viên dễ nảy sinh tính hám danh và do đó, dễ dàng nảy sinh tệ mua quan bán chức; người thiếu năng lực nhưng có tiền sẽ có quyền làm suy yếu, rệu rã bộ máy từ bên trong, làm giảm sút sức chiến đấu của Đảng Mặt khác, vì hám danh nên gây ra bệnh đố kỵ, kìm hãm, chèn ép người khác làm triệt tiêu nhân tài của đất nước Bên cạnh đó, chủ nghĩa cá nhân cũng dễ nảy sinh tệ tham ô, hối lộ cấp trên để được nâng đỡ, chèn ép, trù dập cấp dưới và

từ đó sinh ra kiêu ngạo, quan liêu

Để lãnh đạo xây dựng và củng cố chính quyền của dân, do dân và vì dân sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Đảng phải sử dụng chính quyền nhà nước với tính cách là một công cụ quyền lực để quản lý xã hội, tổ chức huy động của toàn xã hội nhằm thực hiện toàn diện những nhiệm vụ chính trị, kinh

tế, văn hóa, giáo dục, an ninh và quốc phòng qua những chặng đường cách mạng đã đặt ra Chính vì vậy, trách nhiệm lịch sử của Đảng cầm quyền rất to lớn, khó khăn và phức tạp Cùng với nhiệm vụ kháng chiến phải ra sức xây dựng chế độ mới một cách toàn diện, làm sao cho nhân dân được hưởng độc lập, tự do, ấm no… Có thể thấy rằng, thời kỳ chính quyền cách mạng vừa mới thành lập là một thời kỳ đầy cam go, thử thách và do vậy, để bảo vệ được chính quyền, kháng chiến và kiến quốc thành công, đòi hỏi người cán bộ phải có tinh thần đấu tranh quyết liệt, đầy hy sinh Trong cuộc đấu tranh này, mọi tư tưởng riêng tư, quyền lợi ích kỷ của cá nhân đều phải lùi bước, vì chủ nghĩa cá nhân

sẽ làm suy thoái ngày càng trầm trọng phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên nắm giữ quyền lực nhà nước Những người mang nặng chủ nghĩa cá nhân luôn luôn nghĩ đến lợi ích riêng của mình, ngại gian khổ khó khăn, tham

ô, lãng phí, tham danh, trục lợi, thích địa vị; tự cao tự đại; độc đoán, chuyên quyền, coi thường pháp luật… Cho nên, trong khi kiên trì và đẩy mạnh kháng

chiến để chiến thắng quân xâm lược thì đồng thời phải loại trừ những thói hư tật xấu, loại trừ chủ nghĩa cá nhân trong mỗi người, trước hết là đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng

Thực tiễn cách mạng trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền, để giữ vững và củng cố chính quyền cách mạng đã đặt ra yêu cầu chú trọng nhiều hơn đến công tác rèn luyện đạo đức của người cán bộ Đặc biệt, từ sau ngày lập nước, qua hoạt động chỉ đạo thực tiễn, Hồ Chí Minh phát hiện thấy sự xuất hiện của nhiều hiện tượng tiêu cực trong cán bộ, Người đã tổng kết một cách sâu sắc trên nhiều nội dung về cán bộ, công tác cán bộ và việc rèn luyện đạo đức cách mạng, tránh những thói hư tật xấu trong đội ngũ cán bộ được Người đặc biệt quan tâm Để có đội ngũ cán bộ đủ đức và tài phục

vụ các nhiệm vụ của cách mạng, Hồ Chí Minh đã có nhiều bài viết phản ánh những khuyết điểm của cán bộ, công chức như “công tác dân vận làm chưa tốt”;

“chiến công kém”, “trừ gian kém”, “công việc chưa được ngăn nắp”… cần phải sửa chữa ngay Người yêu cầu cán bộ, công chức phải nỗ lực phấn đấu rèn luyện theo tinh thần cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Từ đó, những tư tưởng mới về chính sách cán bộ, tạo môi trường tốt để người cán bộ phát huy năng lực, rèn luyện đạo đức cách mạng được hình thành Trong cuộc họp Hội đồng Chính phủ, diễn ra từ ngày 15 đến ngày 17-11-1950, khi nghe Bộ Quốc phòng trình bày vụ án Trần Dụ Châu, Hồ Chí Minh với tư cách là Chủ tọa phiên họp đã kết luận và rút ra một số bài học Người cho rằng: “Về vụ Trần Dụ Châu, chúng ta phải chịu một phần trách nhiệm, chúng ta không có chính sách cán bộ đúng Chúng ta sinh trưởng trong một xã hội lạc hậu, nhiễm thực dân phong kiến, xã hội cũ hám danh hám lợi, danh lợi dễ làm hư người… Bây giờ chúng ta dùng cán bộ để cải tạo xã hội mà không có chính sách cải tạo cán bộ, đấy là khuyết điểm Chính sách cán bộ thế nào? Lúc tìm người phải tìm cả tài,

cả đức, chú trọng tư tưởng Nếu cán bộ biết thương dân, tiếc của dân thì không xảy ra việc đáng tiếc Đồng thời, phải giáo dục, cải tạo, kiểm tra cán bộ”[141]

Với nhận thức như vậy, Hồ Chí Minh đã đặt ra những vấn đề mới trong chính sách cán bộ Trong công tác cán bộ, Người khen ngợi những tiến bộ của anh chị em trong lớp chỉnh huấn: cán bộ ngoài Đảng đã hiểu Đảng, gần Đảng

và tin Đảng hơn trước Mọi người đã hiểu muốn làm người cán bộ hoàn toàn thì cán bộ chuyên môn phải hiểu chính trị, cán bộ chính trị phải hiểu chuyên môn; biết rõ ai là bạn, ai là thù trên thế giới, trong nước và trong mình; nhận rõ mối quan hệ giữa lợi ích chung của dân tộc với lợi ích riêng của cá nhân; dứt khoát phải có lập trường vững chắc Người còn nhấn mạnh đến việc học tập, học cốt

để hành, để phát triển ưu điểm; dân chủ phê bình, tự phê bình, tăng cường đoàn kết, giữ vững kỷ luật, toàn tâm toàn ý phụng sự nhân dân, phụng sự kháng chiến Trong quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Người cán bộ cách mạng phải hy sinh cái nhỏ cho cái lớn, hy sinh cái riêng cho cái chung, giữa lợi ích riêng và lợi ích chung phải chọn lấy một Mà phải chọn cái ích chung… Người cũng chỉ ra những biện pháp đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân là phải học tập, phải học hỏi quần chúng, phải thật thà tự phê bình và phê bình, “cái bí quyết thành công là có quyết tâm”[65, tr.102] Từ giữa năm 1953 trở đi, cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam ở vào giai đoạn quyết liệt Mọi vấn đề đều phải tập trung cho nhiệm vụ kháng chiến thắng lợi và

do vậy, công tác cán bộ đóng một vai trò hết sức quan trọng Người đặc biệt nhấn mạnh vai trò của người cán bộ có lập trường vững, quan điểm đúng, tinh thần trong sáng, một lòng một dạ phục vụ nhân dân Người nhắc nhở cán bộ:

“Trong lúc khó khăn của dân tộc, khí tiết của người cán bộ là không sợ gì hết, không sợ kẻ địch, không sợ khó khăn gian khổ Cái gì khó khăn, cực khổ, cán

bộ phải xung phong làm trước Muốn cho xứng đáng là người cán bộ cách mạng, mong các cô các chú phải có khí tiết ấy”[65, tr.201]

Hồ Chí Minh hoàn thiện các tư tưởng của mình về cán bộ và công tác cán bộ, xây dựng đạo đức cách mạng của người cán bộ, chống chủ nghĩa cá nhân trong công tác cán bộ nhằm phù hợp với điều kiện và tình hình cách

mạng mới Đặc biệt, trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục hết sức quan tâm đến cán bộ và công tác cán bộ Người chỉ ra yêu cầu phải tiếp tục công tác đào tạo cán bộ có trình độ năng lực phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Người cũng đã nhận thấy và chỉ ra những căn bệnh của cán bộ, công chức khi được giao điều hành, quản lý công việc của đất nước, sau khi giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến như: tự kiêu, tự mãn, công thần, quan liêu, xa rời thực tế, cá nhân chủ nghĩa… Người đặt ra yêu cầu xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức phải vừa hồng, vừa chuyên Việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức phải là vấn đề chiến lược của Đảng và Nhà nước Bởi lẽ, theo Người, “Mọi việc thành hay bại, chủ chốt

là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng, hay là không”[66, tr.354] Trong đó, điều mà Hồ Chí Minh quan tâm nhiều vẫn là đạo đức cách mạng đối với cán bộ và đảng viên Nhận rõ rự tác động của điều kiện mới, môi trường mới đối với đạo đức của người cán bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh đã chỉ ra những thoái hóa đạo đức của một số cán bộ sau ngày hòa bình lập lại, những ảnh hưởng xấu của xã hội cũ với các cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng Để ngăn ngừa cái xấu, Đảng cần phải chú trọng việc giáo dục đạo đức cách mạng, tăng cường tinh thần cảnh giác, mở rộng tự phê bình và phê bình trong đảng viên Hồ Chí Minh cho rằng: “Đảng tức là nhiều đảng viên hợp lại theo chủ nghĩa Mác – Lênin, theo mục đích giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp… Đảng không phải là nơi để thăng quan, tiến chức, để phát tài Vào Đảng là để phục vụ nhân dân, phục vụ giai cấp, đảng viên phải trở thành người con hiếu thảo của Tổ quốc, của giai cấp”[67, tr.66-67]

Đồng thời, để chống chủ nghĩa cá nhân trong đội ngũ cán bộ, đảng viên,

Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến việc phải xem trọng ý kiến của quần chúng Người nêu rõ trách nhiệm của người cán bộ chính quyền và đoàn thể là phải xem trọng những ý kiến phê bình và những đề nghị của quần chúng Đây là một trong những cách tốt nhất làm cho nhân dân càng gần gũi và càng tin tưởng đoàn thể và chính

quyền Nó làm cho đoàn thể và chính quyền càng hiểu thấu nguyện vọng của quần chúng, càng thấy rõ những thiếu sót của mình để sửa chữa, làm cho chúng ta đoàn kết càng chặt chẽ và càng chứng tỏ chế độ của ta là thật sự dân chủ

Trong điều kiện hòa bình được lập lại trên miền Bắc, Đảng lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam Nhiệm vụ chung của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc là xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến Trong quá trình tiến hành cuộc cách mạng này, điều cốt yếu là phải cải tạo kinh tế cũ, xây dựng nền kinh tế mới

xã hội chủ nghĩa, mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài Đồng thời, toàn dân tộc phải tập trung toàn tâm, toàn lực cho nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam Để hoàn thành những nhiệm vụ nặng nề ấy, đội ngũ cán bộ đóng một vai trò hết sức quan trọng Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết nhiệm

vụ cách mạng này lại nảy sinh những vấn đề về đạo đức của người cán bộ, mà nếu không được giải quyết kịp thời, sẽ ảnh hưởng lớn đến quá trình cách mạng Đó là, hòa bình lập lại ở miền Bắc, trong khi toàn thể nhân dân ra sức xây dựng chế độ mới xã hội chủ nghĩa thì vẫn tồn tại trong một bộ phận cán bộ tư tưởng tự mãn, say sưa với chiến thắng nên có tâm lý cầu an, hưởng lạc… Ở miền Nam, cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đi vào giai đoạn quyết liệt càng cần nhiều hơn nữa

sự đóng góp, cống hiến sức người, sức của, ý chí, quyết tâm của toàn thể dân tộc,

mà trước hết là sự gương mẫu đi đầu của người cán bộ, đảng viên Tình hình ấy yêu cầu nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân được đặt ra cấp bách hơn bao giờ hết

Để thực hiện nhiệm vụ này, Hồ Chí Minh không chỉ chủ trương chú trọng cải tạo vật chất như tăng gia sản xuất, mà còn chú trọng cải tạo tư tưởng và trong việc cải tạo con người, cải tạo tư tưởng, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc rèn luyện đạo đức cách mạng Trong đó, Người chỉ rõ các vấn đề: Thứ nhất, vai

trò của đạo đức cách mạng: “Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm

nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”[68, tr.601]; Thứ hai, nội dung cơ bản và những chuẩn mực của đạo đức cách mạng để đấu tranh loại trừ chủ nghĩa cá nhân – “kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội” Ở đây, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới việc xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, con người cộng sản chủ nghĩa Trong hàng ngũ con người mới xã hội chủ nghĩa thì cán bộ là người tiên phong Cùng với Trung ương Đảng, Người phát động phong trào “ba xây, ba chống”, nhấn mạnh phải chống tham ô, lãng phí, quan liêu Người phê phán tham ô là hành động xấu xa nhất, tội lỗi đê tiện nhất trong xã hội Người chỉ rõ quan liêu, lãng phí, tham ô làm hại cho dân Phải hiểu vì dân mà chống tham ô, lãng phí Ai cũng phải chống Giáo dục không đủ, phải có kỷ luật,

có thưởng có phạt

Để nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, Người

nhấn mạnh “phải kiên quyết quét sạch chủ ĩa cá â , â cao đạo đức

cách mạng”[72, tr.547] Trong Di chúc, một lần nữa Người nhấn mạnh vai trò

của đạo đức cách mạng đối với một Đảng cầm quyền: “Đảng ta là một đảng

cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách

mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư… Đảng cần phải chăm lo

giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây

dựng xã hội chủ nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên””[72, tr.622]

Như vậy, thực tiễn tổ chức cách mạng, giành giữ chính quyền, vừa kháng chiến vừa kiến quốc, từ thực tiễn hoạt động của một lãnh tụ của Đảng và Nhà nước, Hồ Chí Minh đã góp phần xây dựng và tiếp tục hoàn thiện tư tưởng về công tác cán bộ, trong đó trọng tâm là tư tưởng về xây dựng đạo đức cách mạng

và quét sạch chủ nghĩa cá nhân Có thể nói, từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức cách mạng và chống chủ nghĩa cá nhân trong Đảng và Người coi đó là cuộc đấu tranh trực tiếp liên quan tới vận mệnh của Đảng, quyết định đến thành công của sự nghiệp cách mạng Nói cách khác, chống chủ nghĩa cá nhân trong điều kiện một đảng cầm quyền là

một trong những yêu cầu mà thực tiễn cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX đặt

ra đối với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân

Lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, nhân dân lầm than cơ cực và chịu cảnh “một cổ hai tròng”, chế độ phong kiến với tư tưởng gia trưởng, cá nhân chủ nghĩa; chế độ thực dân áp bức, chuyên quyền, độc đoán; quan lại làm tay sai cho địch, áp bức, hà hiếp nhân dân, quyền lợi của người dân bị đè nén… cũng như nhiều chí sỹ yêu nước đương thời luôn trăn trở phải làm gì và bằng cách nào để dân tộc Việt Nam thoát khỏi họa vong nô Chính yêu cầu cấp thiết của lịch sử về một đất nước độc lập, tự do, hạnh phúc cùng với sự giáo dục của gia đình, quê hương đã khơi dậy trong người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành chí hướng cách mạng, tìm con đường cứu nước, giải phóng dân tộc

Hồ Chí Minh tiếp thu các tư tưởng, văn hóa truyền thống của dân tộc và của phương Đông thông qua việc học tập ở quê nhà, tiếp xúc với các nhà khoa bảng trên quê hương đất nước Truyền thống yêu nước, các tư tưởng về con người, về vị trí và vai trò của con người trong đời sống xã hội và trong việc trị nước của các dòng tư tưởng Nho giáo, Phật giáo và của truyền thống văn hóa Việt Nam có ảnh hưởng và giữ vị trí quan trọng trong nhận thức của Hồ Chí Minh Đây là những cơ sở tư tưởng để Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước

và cũng là cơ sở tư tưởng để Người tiếp thu những tư tưởng về tự do, dân chủ, nhân quyền… của phương Tây sau này

1.2 TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

1.2.1 Tư tưởng yêu nước, thân dân, đề cao lợi ích cộng đồng trong truyền thống dân tộc Việt Nam với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về chống chủ nghĩa cá nhân

Tư tưởng của một thời đại bao giờ cũng phản ánh điều kiện sinh hoạt vật chất của thời đại đó, đồng thời cũng là sự kế thừa những giá trị tinh thần mà những thế hệ trước đó đã tích lũy được Cũng như mọi học thuyết, lý luận khác,

tư tưởng của Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân không chỉ nảy sinh, hình thành và phát triển dựa trên cơ sở kinh tế, chính trị - xã hội và nhu cầu thực tiễn

của Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, mà còn là sự kế thừa tư tưởng

yêu nước, trọng dân, đề cao đức tính cần kiệm và lợi ích cộng đồng trong truyền thống văn hóa của dân tộc

“Truyền thống” là những thói quen, tư tưởng, lối sống, những giá trị văn hóa lâu đời được mọi người tôn trọng, lưu giữ, kế thừa và phát huy được truyền từ đời này qua đời khác Việt Nam là dân tộc có nền văn hóa lâu đời, đó

là “những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết,

ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo l ”[38, tr.56] Chính những giá trị truyền thống văn hoá đó của dân tộc đã có ảnh hưởng lớn đến việc hình thành tư tưởng

về chống chủ nghĩa cá nhân của Hồ Chí Minh

Trước hết phải kể đến chủ ĩa u ớc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch

sử Việt Nam, đó cũng chính là tài sản có giá trị nhất trong hành trang ra đi tìm đường cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam gắn liền với cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước của nhân dân ta Bởi vậy ở mỗi người dân Việt Nam, gắn mình với vận mệnh của Tổ quốc, của dân tộc thì chủ nghĩa yêu nước ấy lại nhân sức mạnh của bản thân, biến thành một sức mạnh thúc đẩy mình vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, thử thách, gian nan Yêu nước là khi con người biết đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân, luôn chăm lo xây dựng và bảo vệ đất nước, có ý thức giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc, luôn tự hào về dân tộc Tinh thần yêu nước Việt Nam đã được bắt nguồn từ những tình cảm bình dị, đơn sơ của mỗi người dân Tình cảm đó bắt nguồn từ những tình thương yêu đối với những người thân trong gia tộc, xóm giềng sau đó phát triển thành tình yêu Tổ quốc