Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực đấu thầu các công trình xây dựng của công ty tnhh csc việt nam

6 - Quyết định thành lập tổ chuyên gia; - Yêu cầu nhà thầu làm rõ hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất trong quá trình đánh giá hồ sơ; - Trình duyệt kết quả lự

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

LÊ TRỌNG HÙNG

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

CỦA CÔNG TY TNHH CSC VIỆT NAM

Chuyên nghành: Quản trị kinh doanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Hà nội, ngày … tháng… năm 2018

Tác giả luận văn

Lê Trọng Hùng

LỜI CẢM ƠN

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin chân thành cảm ơn giảng viên huớng dẫn khoa học TS Nguyễn Đại Thắng trong thời gian qua, thầy giáo đã dành nhiều thời gian và công sức, với nhiệt huyết, tấm lòng và trách nhiệm để hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện luận văn này

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các quý Thầy Cô giảng dạy ở khóa Sau Đại học đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng tôi trong suốt thời gian học tập tại trường Và tôi xin cảm ơn tới toàn thể đội ngũ cán bộ chuyên viên trong khoa đã tham gia vào công tác đào tạo, góp phần tạo điều kiện cho chúng tôi hoàn thành khóa học chất luợng nhất

Để thực hiện được luận văn, tôi xin trân trọng cảm ơn các đồng chí cán bộ công nhân viên Công Ty TNHH CSC Việt Nam đã cung cấp cho tôi tư liệu thực hiện

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, những người thân thiết đã ủng hộ tôi trong quá trình hoàn thiện luận văn

Luận văn được thực hiện trong khoảng thời gian hơn 6 tháng Do kiến thức và thời gian nghiên cứu có hạn nên sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô và các bạn để kiến thức của tôi trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 8

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 4

1.1 Tổng quan chung về hoạt động đấu thầu 4

1.1.1 Khái niệm đấu thầu 4

1.1.2 Hoạt động đấu thầu 5

1.1.3 Các hình thức đấu thầu 8

1.1.4 Quy trình đấu thầu 10

1.2 Hoạt động của nhà thầu 16

1.2.1 Chức năng nhiệm vụ của nhà thầu 16

1.2.2 Mô hình tổ chức hoạt động của nhà thầu 18

1.2.3 Các chỉ tiêu phán ánh kết quả dự thầu 18

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả trúng thầu 19

1.3 Đặc điểm đấu thầu các công trình xây dựng 30

1.3.1 Đặc điểm về Kinh tế - Kỹ thuật 30

1.3.2 Đặc điểm về pháp lý 30

1.4 Bài học kinh nghiệm đấu thầu các công trình xây dựng 31

TÓM TẮT CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐẤU THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CỦA CÔNG TY TNHH CSC VIỆT NAM 34

2.1 Giới thiệu chung về Công ty TNHH CSC Việt Nam 34

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty TNHH CSC Việt Nam 34

2.1.2 Lĩnh vực hoạt động chính của Công ty 35

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công Ty TNHH CSC Việt Nam 37

2.1.4 Đặc điểm về nhân lực của Công ty 39

2.1.5 Đặc điểm trang thiết bị - công nghệ 41

2.1.6 Tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của Công ty giai đoạn 2014-2017 42 2.2 Thực trạng công tác đấu thầu các công trình xây dựng của Công ty TNHH CSC Việt Nam………… 44

2.2.1 Tổ chức hoạt động đấu thầu của Công ty 44

2.2.2 Kết quả đấu thầu của Công ty trong thời gian qua 46

2.3 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả dự thầu các công trình xây dựng của Công ty……… 50

2.3.1 Các yếu tố thuộc về năng lực hồ sơ 50

2.3.2 Năng lực đấu thầu ở khâu lập dự án 54

2.4 Đánh giá điểm mạnh, hạn chế trong năng lực đấu thầu của Công ty 57

2.4.1 Những điểm mạnh của Công ty 57

TÓM TẮT CHƯƠNG 2 60

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG TRÚNG THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CỦACÔNG TY TNHH CSC VIỆT NAM 61

3.1 Định hướng phát triển của Công ty TNHH CSC Việt Nam giai đoạn 2018 – 2023… 61

3.1.1 Định hướng phát triển chiến lược của Công ty 61

3.1.2 Mục tiêu chiến lược của Công ty giai đoạn 2018 – 2023 61

3.1.3 Phương hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH CSC Việt Nam… ……… 62

3.2 Các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực đấu thầu của Công ty TNHH CSC Việt Nam 62

3.2.1 Nâng cao năng lực quản lý và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bộ phận lập dự án………… 63

3.2.2 Giải pháp nâng cao năng lực tài chính 64

3.2.3 Đầu tư nâng cao hiệu suất sử dụng máy móc thi công 67

3.2.4 Tăng cường công tác thu thập và xử lý thông tin, mở rộng các mối quan hệ, quảng bá hình ảnh của Công ty 69

3.2.5 Giải pháp về chiến thuật bỏ giá thầu hợp lý 71

TÓM TẮT CHƯƠNG 3 77

KẾT LUẬN ……… 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Anh Nguyên nghĩa tiếng Việt

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức Công ty TNHH CSC Việt Nam 37

BẢNG Bảng 2.1: Tổng số lao động tại công ty (31/12/2017) 39

Bảng 2.2: Cơ cấu lao động theo giới tính 40

Bảng 2.3: Tài sản có và tài sản nợ trong 4 năm tài chính CSC VIETNAM 42

Bảng 2.4: Các chỉ số tài chính của Công ty 43

Bảng 2.5: Số lượng và giá trị các công trình Công ty trúng thầu 46

Bảng 2.6: Số dự án tham dự và trúng thầu 47

Bảng 2.7: Tỷ lệ trúng thầu 48

Bảng 2.8: Số lượng và giá trị các công trình Công ty trượt thầu 50

Bảng 2.9: So sánh năng lực tài chính giữa Công ty và các đối thủ cạnh tranh 51

Bảng 2.10: Số lượng và giá trị các công trình Công ty trượt thầu 54

BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Cơ cấu lao động tại CSC Việt Nam phân theo hợp đồng 39

Biểu đồ 2.2: Cơ cấu lao động tại CSC Việt Nam phân theo trình độ 40

Biểu đồ 2.3: Cơ cấu lao động CSC VIETNAM theo giới tính 41

Biểu đồ 2.4: Doanh thu và lợi nhuận của công ty trong giai đoạn 2014-2017 43

Biểu đồ 2.5: Số lượng công trình tham gia đấu thầu và trúng thầu giai đoạn 2014-2017…… 49

Biều đồ 2.6: Xác xuất trúng thầu của CSC về số lượng gói thầu 49

Biều đồ 2.7: Xác xuất trúng thầu của CSC về giá trị gói thầu 49

HÌNH Hình 1.1: Quy trình đấu thầu 11

Hình 1.2: Sơ đồ tổ chức nhà thầu 18

1

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Công ty TNHH CSC Việt Nam là một phân nhánh được tách ra từ Công ty TNHH Bê tông và Xây dựng Minh Đức thuộc Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam (theo bảng xếp hạng VNR500 năm 2015 do Vietnam Report và báo điện tử Vietnamnet đồng thực hiện và công bố). Với nhiệm vụ truyền thống chủ yếu

là toàn bộ công tác tư vấn thiết kế, khảo sát, thi công các dự án vừa và nhỏ Tuy nhiên với sự phát triển rất năng động của nền kinh tế theo xu hướng mở cửa và hội nhập, Công ty cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường, các cơ chế kinh doanh cũng chuyển từ hình thức kế hoạch, phân phối sang đấu thầu Gần như mọi hoạt động kinh doanh của Công ty trong giai đoạn hiện nay được tiến hành dưới hình thức đấu thầu, với kinh nghiệm và các thế mạnh của bản thân, Công ty đã tham dự và thắng thầu nhiều dự án lớn quan trọng đem lại doanh thu, lợi nhuận và

vị thế kinh doanh trên thị trường Bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế tồn tại trong hoạt động đấu thầu và bộ máy quản lý làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác đấu thầu của Công ty

Trước tình hình trên, Công ty TNHH CSC Việt Nam luôn đặt ra cho mình mục tiêu là phải nâng cao được khả năng cạnh tranh của mình trên thị trường Trong những năm gần đây, Công ty đã có quyết định đúng đắn là phải tiếp tục đổi mới công nghệ, đổi mới và nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành sản phẩm để có thể duy trì và phát triển uy tín của mình trên thị trường

Nhằm vận dụng những kiến thức đã tìm hiểu trong thời gian qua và một vài ý kiến góp ý trong quá trình đầu tư nâng cao khả năng cạnh tranh của Công ty TNHH

CSC Việt Nam, em đã lựa chọn đề tài: " Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao

năng lực đấu thầu các công trình xây dựng của Công Ty TNHH CSC Việt Nam "

làm đề tài luận văn cao học chuyên ngành Quản trị kinh doanh có ý nghĩa khoa học

và thực tiễn

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Công tác đấu thầu trong xây dựng hiện nay là vấn đề quan tâm của nhiều chủ thể tham gia và ảnh hưởng tới rất nhiều chủ thể như: Chủ đầu tư, doanh nghiệp xây dựng, cơ quan tư vấn…Nghiên cứu về đấu thầu đã có các công trình nghiên cứu và

lý luận theo nhiều chủ đề khác nhau Một số nghiên cứu về đấu thầu đã có từ nguồn Thư viện của trường và trên mạng internet, nội dung các nghiên cứu đã thực hiện như sau:

2

- Đề tài nghiên cứu cấp bộ “Giải pháp nâng cao khả năng canh tranh trong đấu thầu của các doanh nghiệp xây dựng” do TS Lê Công Hoa làm chủ nhiệm đề tài (2004) đã đi sâu phân tích các vấn đề cơ bản về cạnh tranh trong đấu thầu, thực trạnh khả năng cạnh tranh trong đấu thầu và kiến nghị các giải pháp để nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xây dựng nói chung

- Luận án tiến sỹ: với chủ đề “Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam” của tác giả Trần Văn Hùng hoàn thành năm

2006 Luận án nghiên cứu sâu về chất lượng đấu thầu xây dựng công trình giao thông

- Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh (Đại học KTQD): “Nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Sông Lam” Của tác giả Phùng Kim Sơn hoàn thành năm 2012 Đề tài nghiên cứu về cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp vận dụng cụ thể vào điều kiện thực tế tại Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Sông Lam

- Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh (Đại học BKHN): “Hoàn thiện công tác đấu thầu tại Công ty TNHH xây dựng Tự Lập” Của Tác giả Nguyễn Tuấn Ngọc Đại 2011

Tuy các đề tài có phần lý thuyết khá tương đồng về các khái niệm đấu thầu, luật đấu thầu, các nghị định quy định về đấu thầu nhưng chưa đúng thực tế với tình hình Công ty TNHH CSC Việt Nam cũng như những phương pháp áp dụng đã cũ

so với hiện tại; như vậy luận văn không có sự trùng lắp với các công trình nghiên cứu trước đây

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Đánh giá thực trạng năng lực đấu thầu trong lĩnh vực xây dựng của Công ty TNHH CSC Việt Nam trong những năm gần đây, phát hiện những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của những hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp có căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm nâng cao năng lực đấu thầu của TNHH CSC Việt Nam trong thời gian tới

Với mục tiêu trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng;

- Phân tích thực trạng công tác đấu thầu của Công ty TNHH CSC Việt Nam trong những năm gần đây và những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu;

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực đấu thầu trong lĩnh vực xây dựng của TNHH CSC Việt Nam nói riêng và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng nói chung

3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: các vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực đấu thầu

(bên dự thầu) trong lĩnh vực xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, xây lắp và đầu tư xây dựng

- Phạm vi nghiên cứu: hoạt động đấu thầu trong lĩnh vực xây dựng của Công

ty TNHH CSC Việt Nam với các tài liệu, số liệu liên quan đến công tác đấu thầu xây dựng giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017 và đinh hướng phát triển đến năm

2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm:

- Phương pháp nghiên cứu tại bàn, để thu thập số liệu sơ cấp phục vụ cho việc phân tích thực trạng;

- Các phương pháp tổng hợp, so sánh, phân tích, thống kê, quy nạp, diễn dịch,…nhằm đánh giá năng lực và thực trạng hoạt động đấu thầu của TNHH CSC Việt Nam Các số liệu được sử dụng trong bài viết là các số liệu đã công bố, xuất bản chính thức cũng như các nghiên cứu thu thập thông tin phục vụ cho việc nghiên cứu

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của bài viết gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác đấu thầu các công trình xây dựng

- Chương 2: Thực trạng công tác đấu thầu các công trình xây dựng của Công

Ty TNHH CSC Việt Nam

- Chương 3: Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao khả năng trúng thầu các công trình xây dựng của Công Ty TNHH CSC Việt Nam

4

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU

THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 1.1 Tổng quan chung về hoạt động đấu thầu

1.1.1 Khái niệm đấu thầu

Thuật ngữ đấu thầu đã trở nên quen thuộc ở Việt Nam trong hơn chục năm trở lại đây mặc dù nó đã xuất hiện từ lâu trên thế giới bởi thuật ngữ này gắn với một hoạt động chỉ xuất hiện những nhà dự thầu hay những người bán, do vậy đấu thầu chỉ có thể thực hiện được trong nền kinh tế thị trường Trước đây, khi nền kinh tế Việt Nam còn ở trong chế độ bao cấp, người bán chỉ sản xuất và bán những gì mình

có và không quan tâm đến nhu cầu của người mua, do đó người mua không có quyền lựa chọn cho mình những hàng hoá phù hợp Chỉ đến khi nền kinh tế Việt Nam chuyển dần sang hướng thị trường thì tính cạnh tranh xuất hiện, khái niệm về đấu thầu cũng dần dần hình thành và được chấp nhận như một điều tất yếu

Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 đã quy định: “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết

và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có

sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế” [7]

Trong ngành tư vấn xây dựng, do là ngành đặc thù mà ta có thể chia làm 3 loại hình đấu thầu: Đấu thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ; đấu thầu xây lắp; đấu thầu lựa chọn đối tác thực hiện dự án

- Đấu thầu mua sắm hàng hóa: Khái niệm hàng hóa rất rộng, nó bao gồm máy

móc thiết bị, dây chuyền sản xuất, nguyên vật liệu, vật liệu, thành phẩm, bán thành phẩm, bản quyền sở hữu công nghiệp, bản quyền sở hữu công nghệ…Còn các dịch

vụ khác ở đây được hiểu là các dịch vụ ngoài những dịch vụ tư vấn đã nêu ở trên, các dịch vụ này có thể là dịch vụ vận chuyển, dịch vụ bảo hiểm, dịch vụ sữa chữa bảo hành…Đấu thầu mua sắm hàng hóa và các dịch vụ khác là quá trình lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ đạt yêu cầu về chất lượng và có giá hợp lý

nhất

- Đấu thầu xây lắp: là quá trình lựa chọn nhà thầu để thực hiện các công việc

trong lĩnh vực xây lắp như xây dựng công trình, hạng mục công trình và lắp đặt thiết bị cho các công trình, hạng mục công trình Đấu thầu xây lắp được tiến hành ở

5

giai đoạn thực hiện dự án khi mà những ý tưởng đầu tư được thể hiện trong báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ trở thành hiện thực Tuyển chọn được nhà thầu xây lắp có vai trò rất quan trọng đối với sự thành công của dự án Trên thực tế đã có những dự án

do nhà thầu xây lắp không đủ năng lực thực hiện công việc khiến cho dự án bị đình trệ, công trình không được đưa vào sử dụng đúng tiến độ hoặc chất lượng công trình kém và ảnh hưởng lớn đến sự phát huy hiệu quả của chủ đầu tư sau này

Như vậy đấu thầu xây lắp có thể hiểu là quá trình mua bán đặc biệt, sản phẩm là các công trình xây dựng Trong lĩnh vực xây lắp, các nhà thầu chủ yếu cạnh tranh nhau bằng giải pháp kỹ thuật, chất lượng công trình và giá cả, đặc biệt giải pháp thực hiện luôn là yếu tố quan trọng để giành thắng lợi Tuy nhiên với các trường hợp yêu cầu kỹ thuật không cao thì giá lại là yếu tố quan trọng giúp nhà thầu thắng lợi

- Đấu thầu lựa chọn đối tác thực hiện dự án: Khi chủ đầu tư có ý tưởng về

một dự án đầu tư nhưng do một hạn chế nào đó (có thể do hạn chế về tài chính hoặc

kỹ thuật) mà không thể tự tiến hành chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và thậm chí vận hành kết quả của đầu tư thì chủ đầu tư có thể tổ chức đấu thầu để chọn một đối tác thực hiện ý tưởng của mình và sau đó có thể bàn giao lại dự án vào một thời điểm thỏa thuận giữa hai bên Đó là các dự án có dạng chìa khóa trao tay, dự án BOT (build, operate and transfer- xây dựng, vận hành và chuyển giao), dự án BT (build and tranfer), …Đối với loại hình này, đối tượng mà bên mời thầu muốn

“mua” là toàn bộ một dự án chứ không phải một phần công việc cụ thể nào

1.1.2 Hoạt động đấu thầu

Hoạt động đấu thầu gồm hai bên: bên mời thầu và bên dự thầu

a) Bên mời thầu

Bên mời thầu là cơ quan, tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động đấu thầu, bao gồm:

- Chủ đầu tư hoặc tổ chức do chủ đầu tư quyết định thành lập hoặc lựa chọn;

- Đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng nguồn vốn mua sắm thường xuyên;

- Đơn vị mua sắm tập trung;

- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức trực thuộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền lựa chọn

Bên mời thầu có một số chức năng nhiệm vụ đối với các gói thầu khác nhau của bên mời thầu

Đối với lựa chọn nhà thầu thực hiện gói thầu thuộc dự án:

- Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu; tổ chức lựa chọn nhà thầu, đánh giá hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất;

6

- Quyết định thành lập tổ chuyên gia;

- Yêu cầu nhà thầu làm rõ hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu,

hồ sơ đề xuất trong quá trình đánh giá hồ sơ;

- Trình duyệt kết quả lựa chọn danh sách ngắn, kết quả lựa chọn nhà thầu;

- Thương thảo, hoàn thiện hợp đồng với nhà thầu;

- Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật cho các bên liên quan nếu thiệt hại đó do lỗi của mình gây ra;

- Bảo mật các tài liệu trong quá trình lựa chọn nhà thầu;

- Bảo đảm trung thực, khách quan, công bằng trong quá trình lựa chọn nhà thầu;

- Cung cấp các thông tin cho Báo đấu thầu và hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện các quy định tại khoản này theo yêu cầu của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu;

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ đầu tư về quá trình lựa chọn nhà thầu

 Đối với lựa chọn nhà thầu trong mua sắm thường xuyên, ngoài quy định lựa

chọn nhà thầu thực hiện gói thầu thuộc dự án bên mời thầu còn phải thực hiện chức năng sau đây:

- Phê duyệt hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu;

- Phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu;

- Ký kết và quản lý việc thực hiện hợp đồng với nhà thầu;

- Quyết định xử lý tình huống;

- Giải quyết kiến nghị trong quá trình lựa chọn nhà thầu;

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật và người có thẩm quyền về quá trình lựa chọn nhà thầu;

- Lưu trữ các thông tin liên quan trong quá trình lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về lưu trữ và quy định của Chính phủ;

- Cung cấp các thông tin cho Báo đấu thầu và hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện các quy định tại khoản này theo yêu cầu của người có thẩm quyền, cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu;

- Báo cáo công tác đấu thầu hàng năm

Đối với việc lựa chọn nhà đầu tư:

- Chuẩn bị lựa chọn nhà đầu tư; tổ chức lựa chọn nhà đầu tư; tổ chức đánh giá

hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất theo quy định của Luật này;

7

- Quyết định thành lập tổ chuyên gia;

- Yêu cầu nhà đầu tư làm rõ hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất trong quá trình đánh giá hồ sơ;

- Trình duyệt hồ sơ mời sơ tuyển, kết quả sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, kết quả lựa chọn nhà đầu tư;

- Đàm phán hợp đồng với nhà đầu tư;

- Bồi thường thiệt hại cho các bên liên quan nếu thiệt hại đó do lỗi của mình gây ra theo quy định của pháp luật;

- Bảo mật các tài liệu trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư;

- Lưu trữ các thông tin liên quan trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về lưu trữ và quy định của Chính phủ;

- Giải quyết kiến nghị trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư;

- Bảo đảm trung thực, khách quan, công bằng trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư;

- Cung cấp các thông tin cho Báo đấu thầu và hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện các quy định tại khoản này theo yêu cầu của người có thẩm quyền, cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu

b) Nhà thầu

Nhà thầu, nhà đầu tư là tổ chức có tư cách hợp lệ khi đáp ứng đủ các điều kiện Có đăng ký thành lập, hoạt động do cơ quan có thẩm quyền của nước cho phép hoạt động; hạch toán tài chính độc lập; không đang trong quá trình giải thể; không bị kết luận đang lâm vào tình trạng phá sản hoặc nợ không có khả năng chi trả theo quy định của pháp luật; đã đăng ký trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu; không đang trong thời gian bị cấm tham dự thầu; có tên trong danh sách ngắn đối với trường hợp đã lựa chọn được danh sách ngắn; phải liên danh với nhà thầu trong nước hoặc sử dụng nhà thầu phụ trong nước đối với nhà thầu nước ngoài khi tham dự thầu quốc tế tại Việt Nam, trừ trường hợp nhà thầu trong nước không đủ năng lực tham gia vào bất kỳ phần công việc nào của gói thầu

Nhà thầu, nhà đầu tư là cá nhân có tư cách hợp lệ khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định pháp luật của nước mà cá nhân đó là công dân; có chứng chỉ chuyên môn phù hợp theo quy định của pháp luật; đăng ký hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật; không đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; không đang trong thời gian bị cấm tham dự thầu

Nhà thầu là tổ chức, cá nhân trong nước hoặc nước ngoài có năng lực pháp

8

luật dân sự Nếu là pháp nhân phải có tư cách hợp lệ nghĩa là có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đầu tư được cấp theo quy định của pháp luật hoặc có quyết định thành lập đối với các tổ chức không có đăng ký kinh doanh trong trường hợp là nhà thầu trong nước; có đăng ký hoạt động do cơ quan có thẩm quyền của nước mà nhà thầu mang quốc tịch cấp trong trường hợp là nhà thầu nước ngoài; hạch toán kinh tế độc lập và không bị cơ quan có thẩm quyền kết luận về tình hình tài chính không lành mạnh, đang lâm vào tình trạng phá sản hoặc nợ đọng không có khả năng chi trả; đang trong quá trình giải thể

Nếu là cá nhân thì phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định pháp luật của nước mà cá nhân đó là công dân; có đăng ký hoạt động hợp pháp hoặc chứng chỉ chuyên môn phù hợp do cơ quan có thẩm quyền cấp và không bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Nhà thầu có chức năng nhiệm vụ:

- Yêu cầu bên mời thầu làm rõ hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

- Thực hiện các cam kết theo hợp đồng đã ký và cam kết với nhà thầu phụ (nếu có)

- Kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trong quá trình tham dự thầu

- Tuân thủ các quy định của pháp luật về đấu thầu

- Bảo đảm trung thực, chính xác trong quá trình tham dự thầu, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo

- Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật cho các bên liên quan nếu thiệt hại đó do lỗi của mình gây ra

- Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện các quy định tại Điều này theo yêu cầu của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu,

cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu

- Thực hiện các trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan

1.1.3 Các hình thức đấu thầu

Theo luật đấu thầu số 43/2013/QH13 thì có bốn phương thức đấu thầu cơ bản

mà chủ đầu tư dự án có thể lựa chọn tổ chức đấu thầu, đó là: phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, phương thứcmột giai đoạn hai giai đoạn hai túi hồ sơ, phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ và phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ

a) Phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ

Được áp dụng trong các trường hợp sau đây:

- Mua sắm trực tiếp đối với gói thầu mua sắm hàng hóa;

- Chỉ định thầu đối với lựa chọn nhà đầu tư

Nhà thầu, nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất gồm đề xuất về kỹ thuật

và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

Việc mở thầu được tiến hành một lần đối với toàn bộ hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất

b) Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ

Được áp dụng trong các trường hợp sau đây:

- Đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp;

- Đấu thầu rộng rãi đối với lựa chọn nhà đầu tư

Nhà thầu, nhà đầu tư nộp đồng thời hồ sơ đề xuất về kỹ thuật và hồ sơ đề xuất

về tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu

Việc mở thầu được tiến hành hai lần Hồ sơ đề xuất về kỹ thuật sẽ được mở ngay sau thời điểm đóng thầu Nhà thầu, nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật sẽ được mở hồ sơ đề xuất về tài chính để đánh giá

c) Phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ

Được áp dụng trong trường hợp đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có quy mô lớn, phức tạp

Trong giai đoạn một, nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật, phương án tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu nhưng chưa có giá dự thầu Trên cơ sở trao đổi với từng nhà thầu tham gia giai đoạn này sẽ xác định hồ sơ mời thầu giai đoạn hai Trong giai đoạn hai, nhà thầu đã tham gia giai đoạn một được mời nộp hồ sơ

dự thầu Hồ sơ dự thầu bao gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu giai đoạn hai, trong đó có giá dự thầu và bảo đảm dự thầu

d) Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ

Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ được áp dụng trong trường hợp đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có kỹ thuật, công nghệ mới, phức tạp, có tính đặc thù

10

Trong giai đoạn một, nhà thầu nộp đồng thời hồ sơ đề xuất về kỹ thuật và hồ

sơ đề xuất về tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Hồ sơ đề xuất về

kỹ thuật sẽ được mở ngay sau thời điểm đóng thầu Trên cơ sở đánh giá đề xuất về

kỹ thuật của các nhà thầu trong giai đoạn này sẽ xác định các nội dung hiệu chỉnh

về kỹ thuật so với hồ sơ mời thầu và danh sách nhà thầu đáp ứng yêu cầu được mời tham dự thầu giai đoạn hai Hồ sơ đề xuất về tài chính sẽ được mở ở giai đoạn hai Trong giai đoạn hai, các nhà thầu đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn một được mời nộp hồ sơ dự thầu Hồ sơ dự thầu bao gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu giai đoạn hai tương ứng với nội dung hiệu chỉnh về kỹ thuật Trong giai đoạn này, hồ sơ đề xuất về tài chính đã nộp trong giai đoạn một sẽ được mở đồng thời với hồ sơ dự thầu giai đoạn hai để đánh giá

Các phương thức đấu thầu trên đều có ưu điểm tạo ra được môi trường cạnh tranh giữa các nhà thầu, và bên mời thầu qua đó cũng có cơ hội lựa chọn được nhà thầu tốt nhất các yêu cầu của mình Song do số lượng là đấu thầu rộng rãi nên sẽ gây khó khăn cho bên mời thầu trong việc đánh giá, chấm thầu, xét thầu Mặt khác, chi phí đấu thầu vì thế cũng tốn kém hơn Để khắc phục được những nhược điểm trên, một số chủ thể thường tiến hành sơ tuyển nhà thầu trước khi tổ chức đấu thầu

1.1.4 Quy trình đấu thầu

Theo quy định của nghị định số 63/2014/NĐ-CP thì quy trình tổ chức đấu thầu thường được thực hiện theo các bước: Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu; Tổ chức lựa chọn nhà thầu; Đánh giá hồ sơ dự thầu và thương thảo hợp đồng; Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu; Hoàn thiện, ký kết hợp đồng

11

Hình 1.1: Quy trình đấu thầu [4]

1.1.4.1 Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu

a) Lập hồ sơ mời thầu

- Căn cứ lập hồ sơ mời thầu:

+ Quyết định phê duyệt dự án hoặc Giấy chứng nhận đầu tư đối với dự án, quyết định phê duyệt dự toán mua sắm đối với mua sắm thường xuyên và các tài liệu liên quan Đối với gói thầu cần thực hiện trước khi có quyết định phê duyệt dự

án thì căn cứ theo quyết định của người đứng đầu chủ đầu tư hoặc người đứng đầu đơn vị được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án trong trường hợp chưa xác định được chủ đầu tư;

+ Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt;

+ Tài liệu về thiết kế kèm theo dự toán được duyệt đối với gói thầu xây lắp; yêu cầu về đặc tính, thông số kỹ thuật đối với hàng hóa (nếu có);

+ Các quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định của pháp luật liên quan; điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế (nếu có) đối với các dự án sử dụng vốn

hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi;

+ Các chính sách của Nhà nước về thuế, phí, ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu và các quy định khác liên quan

- Hồ sơ mời thầu phải quy định về tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu bao gồm tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm; tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật;

Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu

Hoàn thiện, ký kết hợp

đồng

12

xác định giá thấp nhất (đối với trường hợp áp dụng phương pháp giá thấp nhất); tiêu chuẩn xác định giá đánh giá (đối với trường hợp áp dụng phương pháp giá đánh giá) Trong hồ sơ mời thầu không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra

sự cạnh tranh không bình đẳng

- Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu bao gồm:

+ Tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm

+ Tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật

+ Xác định giá thấp nhất (đối với trường hợp áp dụng phương pháp giá thấp nhất):

+ Tiêu chuẩn xác định giá đánh giá (đối với trường hợp áp dụng phương pháp giá đánh giá)

- Hồ sơ mời thầu không được nêu yêu cầu về nhãn hiệu, xuất xứ cụ thể của hàng hóa Trường hợp không thể mô tả chi tiết hàng hóa theo đặc tính kỹ thuật, thiết

kế công nghệ, tiêu chuẩn công nghệ thì được nêu nhãn hiệu, catalô của một sản phẩm cụ thể để tham khảo, minh họa cho yêu cầu về kỹ thuật của hàng hóa nhưng phải ghi kèm theo cụm từ “hoặc tương đương” sau nhãn hiệu, catalô đồng thời phải quy định rõ nội hàm tương đương với hàng hóa đó về đặc tính kỹ thuật, tính năng sử dụng, tiêu chuẩn công nghệ và các nội dung khác (nếu có) để tạo thuận lợi cho nhà thầu trong quá trình chuẩn bị hồ sơ dự thầu Chỉ yêu cầu nhà thầu nộp Giấy phép hoặc Giấy ủy quyền bán hàng của nhà sản xuất hoặc Giấy chứng nhận quan hệ đối tác trong trường hợp hàng hóa là đặc thù, phức tạp cần gắn với trách nhiệm của nhà sản xuất trong việc cung cấp các dịch vụ sau bán hàng như bảo hành, bảo trì, sửa chữa, cung cấp phụ tùng, vật tư thay thế

- Quy định về sử dụng lao động:

+ Đối với đấu thầu quốc tế, khi lập hồ sơ mời thầu phải quy định sử dụng lao động trong nước đối với những vị trí công việc mà lao động trong nước đáp ứng được và có khả năng cung cấp, đặc biệt là lao động phổ thông Chỉ được sử dụng lao động nước ngoài khi lao động trong nước không đáp ứng yêu cầu Nhà thầu không tuân thủ quy định về việc sử dụng lao động khi thực hiện hợp đồng, tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu tại Việt Nam;

+ Đối với những gói thầu cần sử dụng nhiều lao động phổ thông, hồ sơ mời thầu phải yêu cầu nhà thầu đề xuất phương án sử dụng lao động địa phương nơi triển khai thực hiện dự án, gói thầu;

13

+ Chủ đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật trong quá trình lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng;

+ Hồ sơ dự thầu của nhà thầu không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu về sử dụng lao động sẽ bị loại

b) Thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu

- Hồ sơ mời thầu phải được thẩm định trước khi phê duyệt

- Việc phê duyệt hồ sơ mời thầu phải bằng văn bản và căn cứ vào tờ trình phê duyệt, báo cáo thẩm định hồ sơ mời thầu

1.1.4.2 Tổ chức lựa chọn nhà thầu

a) Bên mời thầu

- Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm trong việc đăng tải thông tin về đấu thầu;

- Thông tin hợp lệ theo quy định được đăng tải trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, trên Báo đấu thầu Khi phát hiện những thông tin không hợp lệ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có trách nhiệm thông báo trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Báo đấu thầu để các đơn vị cung cấp thông tin biết, chỉnh sửa, hoàn thiện để được đăng tải

- Hồ sơ mời thầu được phát hành cho các nhà thầu tham gia đấu thầu rộng rãi hoặc cho các nhà thầu có tên trong danh sách ngắn Đối với nhà thầu liên danh, chỉ cần một thành viên trong liên danh mua hoặc nhận hồ sơ mời thầu, kể cả trường hợp chưa hình thành liên danh khi mua hoặc nhận hồ sơ mời thầu;

- Trường hợp sửa đổi hồ sơ mời thầu sau khi phát hành, bên mời thầu phải gửi quyết định sửa đổi kèm theo những nội dung sửa đổi hồ sơ mời thầu đến các nhà thầu đã mua hoặc nhận hồ sơ mời thầu;

- Trường hợp cần làm rõ hồ sơ mời thầu thì nhà thầu phải gửi văn bản đề nghị đến bên mời thầu tối thiểu 03 ngày làm việc (đối với đấu thầu trong nước), 05 ngày làm việc (đối với đấu thầu quốc tế) trước ngày có thời điểm đóng thầu để xem xét,

xử lý Việc làm rõ hồ sơ mời thầu được bên mời thầu thực hiện theo một hoặc các hình thức sau đây:

+ Gửi văn bản làm rõ cho các nhà thầu đã mua hoặc nhận hồ sơ mời thầu; + Trong trường hợp cần thiết, tổ chức hội nghị tiền đấu thầu để trao đổi về những nội dung trong hồ sơ mời thầu mà các nhà thầu chưa rõ Nội dung trao đổi phải được bên mời thầu ghi lại thành biên bản và lập thành văn bản làm rõ hồ sơ mời thầu gửi cho các nhà thầu đã mua hoặc nhận hồ sơ mời thầu;

14

+ Nội dung làm rõ hồ sơ mời thầu không được trái với nội dung của hồ sơ mời thầu đã duyệt, Trường hợp sau khi làm rõ hồ sơ mời thầu dẫn đến phải sửa đổi hồ sơ mời thầu thì việc sửa đổi hồ sơ mời thầu thì bên mời thầu phải gửi quyết định sửa đổi kèm theo những nội dung sửa đổi hồ sơ mời thầu đến các nhà thầu đã mua hoặc nhận hồ sơ mời thầu;

- Quyết định sửa đổi, văn bản làm rõ hồ sơ mời thầu là một phần của hồ sơ mời thầu

- Kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trong quá trình tham dự thầu

- Tuân thủ các quy định của pháp luật về đấu thầu

- Bảo đảm trung thực, chính xác trong quá trình tham dự thầu, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo

- Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật cho các bên liên quan nếu thiệt hại đó do lỗi của mình gây ra

- Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện các quy định theo yêu cầu của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu

c) Mở thầu

- Việc mở thầu phải được tiến hành công khai và bắt đầu ngay trong vòng 01 giờ, kể từ thời điểm đóng thầu Chỉ tiến hành mở các hồ sơ dự thầu mà bên mời thầu nhận được trước thời điểm đóng thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu trước sự chứng kiến của đại diện các nhà thầu tham dự lễ mở thầu, không phụ thuộc vào sự

có mặt hay vắng mặt của các nhà thầu;

- Việc mở thầu được thực hiện đối với từng hồ sơ dự thầu theo thứ tự chữ cái tên của nhà thầu và theo trình tự sau đây:

+ Yêu cầu đại diện từng nhà thầu tham dự mở thầu xác nhận việc có hoặc không có thư giảm giá kèm theo hồ sơ dự thầu của mình;

+ Kiểm tra niêm phong;

+ Mở hồ sơ và đọc rõ các thông tin về: Tên nhà thầu; số lượng bản gốc, bản chụp hồ sơ; giá dự thầu ghi trong đơn dự thầu; giá trị giảm giá (nếu có); thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu; thời gian thực hiện hợp đồng; giá trị, hiệu lực của bảo đảm dự thầu; các thông tin khác liên quan;

15

- Biên bản mở thầu: Các thông tin phải được ghi vào biên bản mở thầu Biên bản mở thầu phải được ký xác nhận bởi đại diện của bên mời thầu và các nhà thầu tham dự lễ mở thầu Biên bản này phải được gửi cho các nhà thầu tham dự thầu; Đại diện của bên mời thầu phải ký xác nhận vào bản gốc đơn dự thầu, thư giảm giá (nếu có), giấy ủy quyền của người đại diện theo pháp luật của nhà thầu (nếu có); thỏa thuận liên danh (nếu có); bảo đảm dự thầu; các nội dung đề xuất về tài chính và các nội dung quan trọng khác của từng hồ sơ dự thầu

1.1.4.3 Đánh giá hồ sơ dự thầu

- Việc đánh giá hồ sơ dự thầu phải căn cứ vào tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu và các yêu cầu khác trong hồ sơ mời thầu, căn cứ vào hồ sơ dự thầu đã nộp, các tài liệu giải thích, làm rõ hồ sơ dự thầu của nhà thầu để bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực và kinh nghiệm, có giải pháp khả thi để thực hiện gói thầu

- Việc đánh giá được thực hiện trên bản chụp, nhà thầu phải chịu trách nhiệm

về tính thống nhất giữa bản gốc và bản chụp Trường hợp có sự sai khác giữa bản gốc và bản chụp nhưng không làm thay đổi thứ tự xếp hạng nhà thầu thì căn cứ vào bản gốc để đánh giá

- Trường hợp có sự sai khác giữa bản gốc và bản chụp dẫn đến kết quả đánh giá trên bản gốc khác kết quả đánh giá trên bản chụp, làm thay đổi thứ tự xếp hạng nhà thầu thì hồ sơ dự thầu của nhà thầu bị loại

1.1.4.4 Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu

- Trình duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu: Chủ đầu tư đối với dự án, bên mời thầu đối với mua sắm thường xuyên có trách nhiệm trình kế hoạch lựa chọn nhà thầu lên người có thẩm quyền xem xét, phê duyệt; Đối với gói thầu cần thực hiện trước khi có quyết định phê duyệt dự án, trường hợp xác định được chủ đầu tư thì đơn vị thuộc chủ đầu tư có trách nhiệm trình kế hoạch lựa chọn nhà thầu lên người đứng đầu chủ đầu tư để xem xét, phê duyệt Trường hợp chưa xác định được chủ đầu tư thì đơn vị được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án có trách nhiệm trình kế hoạch lựa chọn nhà thầu lên người đứng đầu đơn vị mình để xem xét, phê duyệt

Văn bản trình duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu bao gồm những nội dung sau đây:

+ Phần công việc đã thực hiện, bao gồm nội dung công việc liên quan đến chuẩn bị dự án, các gói thầu thực hiện trước với giá trị tương ứng và căn cứ pháp lý

để thực hiện;

+ Phần công việc không áp dụng được một trong các hình thức lựa chọn nhà thầu, bao gồm: hoạt động của ban quản lý dự án, tổ chức đền bù giải phóng mặt

dự toán mua sắm thành các gói thầu Đối với gói thầu không áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi, trong văn bản trình duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải nêu rõ lý

do áp dụng hình thức lựa chọn khác;

+ Phần công việc chưa đủ điều kiện lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu (nếu có), trong đó nêu rõ nội dung và giá trị của phần công việc này;

+ Tổng giá trị của phần này không được vượt tổng mức đầu tư của dự án hoặc

dự toán mua sắm được phê duyệt

- Công khai kết quả lựa chọn nhà thầu

Sau khi có quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, bên mời thầu phải đăng tải thông tin trên mạng đấu thầu Quốc gia về kết quả lựa chọn nhà thầu; gửi văn bản thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu cho các nhà thầu tham dự thầu Nội dung thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu bao gồm:

+ Tên nhà thầu trúng thầu;

+ Giá trúng thầu;

+ Loại hợp đồng;

+ Thời gian thực hiện hợp đồng;

+ Các nội dung cần lưu ý (nếu có)

Danh sách nhà thầu không được lựa chọn và tóm tắt về lý do không được lựa chọn của từng nhà thầu;

1.1.4.5 Hoàn thiện và ký kết hợp đồng

Hợp đồng ký kết giữa các bên phải phù hợp với quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, biên bản thương thảo hợp đồng, hồ sơ dự thầu, hồ sơ mời thầu và

các tài liệu liên quan khác

1.2 Hoạt động của nhà thầu

1.2.1 Chức năng nhiệm vụ của nhà thầu

Nhà thầu là nhà thầu chịu trách nhiệm tham dự thầu, đứng tên dự thầu và trực tiếp ký, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn Nhà thầu có thể là nhà thầu độc lập hoặc thành viên của nhà thầu liên danh (ngắn gọn vì trên đã trình bày rồi)

Các loại nhà thầu: Nhà thầu chính, Nhà thầu phụ, Nhà thầu nước ngoài, Nhà thầu trong nước

- Khi nhận được thông tin mời thầu thì công việc đầu tiên nhà thầu là nghiên

17

cứu kỹ hồ sơ mời thầu Đây là công việc rất quan trọng vì nó là xuất phát điểm để nhà thầu lập hồ sơ thầu và xác định xem khả năng của mình có thể đáp được khả năng của bên mời thầu hay không Đối với những vấn đề chưa rõ trong hồ sơ mời thầu nhà thầu có thể tìm được lời giải thông qua hội nghị tiền thầu do bên mời thầu

tổ chức hoặc trao đổi công khai bằng văn bản với bên mời thầu Nhà thầu thực hiện theo đúng những điều đã chỉ ra trong phần chỉ dẫn với nhà thầu của hồ sơ mời thầu Tiếp theo chủ đầu tư có thể xin phép nhà thầu đi thăm công trường để khảo sát nếu cần thiết Chi phí cho việc đi thực tế này là do nhà thầu chịu Nhà thầu nên cử những cán bộ có trình độ, kinh nghiệm kỹ thuật và kinh tế đi khảo sát hiện trường Điều này sẽ giúp cho nhà thầu nắm được thực địa làm cơ sở xây dựng giải pháp kỹ thuật thi công hợp lý nơi đặt công trình

Sau khi nắm chắc nhiều thông tin về các phương diện, nhà thầu mới có thể tiến hành công việc quan trọng nhất của quá trình dự thầu và quyết định khả năng thắng thầu đó là lập hồ sơ dự thầu Khi tiến hành công việc này, nhà thầu có thể sử dụng

tư vấn đặc biệt là tư vấn liên quan đến việc lập biện pháp thi công và các giải pháp

kỹ hồ sơ mời thầu và tiến hành đánh giá xem khả năng của mình có đáp ứng được các yêu cầu của hồ sơ mời thầu hay không, trên cơ sở đó để quyết định việc tham gia dự thầu và lập Hồ sơ dự thầu Hồ sơ dự thầu gồm:

- Đơn dự thầu

- Bản sao giấy đăng kí kinh doanh hoặc chứng chỉ nghề nghiệp

- Tài liệu giới thiệu năng lực nhà thầu

- Biện pháp thi công tổng thể và chi tiết các hạng mục công trình

- Tổ chức thi công và tiến độ thực hiện hợp đồng

- Bản dự toán giá dự thầu

- Bảo lãnh dự thầu

Ngoài ra, đội ngũ lập hồ sơ dự thầu chuyên nghiệp sẽ giúp nhà thầu giới thiệu được những thế mạnh - lợi thế của mình đến chủ đầu tư như là điểm nhấn của hồ sơ

dự thầu thông qua việc lựa chọn các thông tin về kinh nghiệm, năng lực của nhà thầu để đưa vào hồ sơ dự thầu Nhà thầu có thể có kinh nghiệm ở nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng khi tham gia đấu thầu một công trình cụ thể thì việc lựa chọn các kinh nghiệm liên quan đến công trình dự thầu sẽ đem lại lợi thế cho nhà thầu so với các đối thủ cạnh tranh

1.2.3 Các chỉ tiêu phán ánh kết quả dự thầu

a) Chỉ tiêu giá trị trúng thầu và các công trình trúng thầu

Giá trị trúng thầu hàng năm là tổng giá trị của tất cả các công trình đã tham gia

và trúng thầu Chỉ tiêu số công trình trúng thầu và giá trị trúng thầu góp phần giúp doanh nghiệp đánh giá khả năng của doanh nghiệp trong đấu thầu

Giá trị trúng thầu hàng năm là tổng giá trị của tất cả các công trình mà doanh nghiệp đã tham gia đấu thầu và trúng thầu trong năm kể cả gói thầu của hạng mục công trình

Chỉ tiêu giá trị trúng thầu và số công trình trúng thầu cho ta thấy một cách khái quát nhất tình hình đấu thầu của doanh nghiệp Thông qua đó có thể đánh giá khả năng của doanh nghiệp trong đấu thầu

Phụ trách bộ phận lập hồ sơ

Nhóm thu thập, xử lý thông tin liên quan

19

b) Tỷ lệ giá trị trúng thầu và các công trình trúng thầu so với dự thầu

Chỉ tiêu này phản ánh một cách khái quát tình hình dự thầu và kết quả đạt được của doanh nghiệp bằng cách đánh giá hiệu quả, chất lượng của việc dự thầu trong năm, quy mô và giá trị hợp đồng trúng thầu thông qua đó có thể đánh giá năng lực của doanh nghiệp

c) Chỉ tiêu về lợi nhuận

Lợi nhuận là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

Nó là chỉ tiêu hết sức quan trọng đánh giá tình hình hoạt động của doanh nghiệp, hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp dựa vào chỉ tiêu này ta có thể thấy được vị thế của doanh nghiệp trên thị trường

Khi tính toán chỉ tiêu này cần tính toán cho hàng năm và có sự so sánh giữa các năm để thấy được tốc độ tăng trưởng của lợi nhuận hàng năm Ngoài ra còn phải tính chỉ tiêu lợi nhuận gắn liền với nguồn vốn, giá trị sản lượng hoàn thành để

có thể đánh giá chính xác giúp cho việc ra quyết định được hợp lý hơn

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả trúng thầu

1.2.4.1 Năng lực của nhà thầu (nhân tố chủ quan)

a) Năng lực hồ sơ

* Khả năng tài chính

Hoạt động tài chính là một trong những nội dung cơ bản của hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế, kỹ thuật, công nghệ, lao động phát sinh trong quá trình kinh doanh dưới hình thức giá trị Hoạt động sản xuất -kinh doanh ảnh hưởng đến tình hình tài chính, ngược lại tình hình tài chính tốt hay xấu sẽ có tác động thúc đẩy hay cản trở quá trình sản xuất kinh doanh

Năng lực tài chính thể hiện ở quy mô nguồn vốn tự có, khả năng huy động các nguồn vốn phục vụ cho sản xuất kinh doanh và hiệu quả sử dụng các nguồn vốn đó Năng lực tài chính là chỉ tiêu cơ bản quan trọng để đánh giá năng lực của nhà thầu bởi đặc điểm của xây lắp, khi thi công các công trình cần lượng vốn ngay từ đầu, thời gian thi công dài Do đó nếu các nhà thầu nào yếu kém về nguồn lực tài chính, khả năng huy động vốn không cao thì sẽ không đảm bảo được tiến độ thi công, chất lượng công trình, thanh toán lương cho cán bộ công nhân viên,…trong trường hợp có

sự cố xảy ra Doanh nghiệp nào có năng lực tài chính mạnh giúp cho doanh nghiệp hoàn thành nhiệm vụ thi công, đảm bảo công trình có kỹ thuật, chất lượng tôt, tiến độ thi công đảm bảo tạo uy tín và niềm tin cho chủ đầu tư Năng lực tài chính của doanh nghiệp được đánh giá thông qua các chỉ tiêu:

Cơ cấu vốn: Tài sản lưu động/ Tổng tài sản

Tài sản cố định/Tổng tài sản

Năng lực tài chính mang tác động tích cực đến quá trình đấu thầu Nó được xét trên hai phương diện:

- Với những công trình đã thắng thầu, năng lực tài chính mạnh giúp cho doanh nghiệp hoàn thành nhiệm vụ thi công, đảm bảo công trình có kỹ thuật, chất lượng tốt, tiến độ thi công đảm bảo tạo uy tín và niềm tin cho chủ đầu tư

- Trong đấu thầu, khả năng tài chính là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá nhà thầu Điều quan trọng hơn là một doanh nghiệp có khả năng tài chính mạnh, cho phép đưa ra quyết định giá bỏ thầu một cách sáng suốt và hợp lý hơn

Một doanh nghiệp xây dựng có khả năng tài chính cao, có thể tham gia đấu thầu nhiều công trình trong một năm, có nhiều cơ hội để đầu tư tăng thiết bị, máy móc nhằm đáp ứng yêu cầu thi công và đòi hỏi của quy trình công nghệ hiện đại Năng lực tài chính của doanh nghiệp thường được đánh giá qua các chỉ tiêu sau đây:

+ Khả năng thanh toán hiện hành

21

Hệ số này phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh và kết quả cạnh tranh đấu thầu của doanh nghiệp, hệ số này tỷ lệ thuận với hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

* Lực lượng lao động, trang thiết bị

để đánh giá một cách tổng hợp nguồn nhân lực cho công tác đấu thầu cần phải xem xét không chỉ nguồn nhân lực tham gia trực tiếp hoạt động đấu thầu mà phải dựa trên sự phân tích tổng hợp về nguồn nhân lực của doanh nghiệp

Khi đánh giá nguồn nhân lực của DN thì chủ đầu tư thường chú trọng đến các vấn đề:

+ Cán bộ quản trị cấp cao (ban giám đốc) là những người có vai trò quan trọng trong việc xây dựng chiến lược, điều hành và quản lý mọi hoạt động của doanh nghiệp Sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp phụ thuộc vào các quyết định của họ Khi đánh giá bộ máy lãnh đạo chủ đầu tư thường quan tâm đến các tiêu thức như kinh nghiệm lãnh đạo, trình độ quản lý doanh nghiệp, phẩm chất kinh doanh và các mối quan hệ và xa hơn nữa là khả năng xây dựng một tập thể đoàn kết, vững mạnh, thúc đẩy mọi người hết mình cho công việc Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tăng thêm sức mạnh, tăng thêm năng lực cạnh tranh

+ Cán bộ quản trị cấp trung gian là những người đứng dưới quản trị viên cao cấp và đứng trên quản trị viên cấp cơ sở Chức năng của họ là thực hiện các kế hoạch và chính sách của doanh nghiệp bằng cách phối hợp thực hiện các công việc nhằm dẫn đến hoàn thành mục tiêu chung Để đánh giá năng lực trình độ của đội ngũ cán bộ cấp này chủ đầu tư thường xem xét trên các mặt:

+ Trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác, thâm niên nghề nghiệp, tác phong làm việc, sự am hiểu về kinh doanh và pháp luật

+ Cơ cấu về các chuyên ngành đào tạo phân theo trình độ qua đó cho biết trình độ chuyên môn hoá và khả năng đa dạng hóa của doanh nghiệp Thường thì

22

đội ngũ cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản trị và công nhân lành nghề có chuyên môn về lĩnh vực chính của doanh nghiệp phải chiếm tỷ trọng cao

+ Các chuyên viên, đây là một trong những khác biệt so với các ngành khác

Đó là những kỹ sư, cử nhân trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh như lập dự toán, giám sát thi công và vai trò của họ cũng rất quan trọng Chẳng hạn như cá nhân người kỹ sư giám sát thi công có quyền quyết định mọi vấn đề trong quá trình thi công một hạng mục mà họ được phân công, quyết định của họ có ảnh hưởng đến tiến độ thi công công trình

+ Cán bộ quản trị cấp cơ sở, công nhân là đội ngũ các nhà quản trị ở cấp cuối cùng trong hệ thống cấp bậc của các nhà quản trị một doanh nghiệp Thông thường

họ là những đốc công, tổ trưởng, trưởng ca Nhiệm vụ của họ là hướng dẫn, đôn đốc, điều khiển công nhân hoàn thành các công việc hàng ngày theo tiến độ kế hoạch để đưa đến hoàn thành mục tiêu chung của cả doanh nghiệp Đây là đội ngũ quản trị viên lãnh đạo lực lượng lao động trực tiếp, tạo nên sức mạnh tổng hợp của doanh nghiệp qua khía cạnh như chất lượng, tiến độ thi công Và cuối cùng là là đội ngũ lao động với trình độ tay nghề cao, có khả năng sáng tạo trong công việc, họ chính là những người thực hiện những ý tưởng, chiến lược của các quản trị cấp cao, tạo nên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

+ Khả năng huy động lực lượng công nhân kịp thời về số lượng và chất lượng để phục vụ cho quá trình thi công công trình Đây là việc rất khó vì khác với các ngành sản xuất khác trong ngành xây dựng, nhu cầu sử dụng công nhân tuỳ thuộc vào tiến độ thi công, số lượng không ổn định, có khi chỉ cần vài chục công nhân nhưng có khi phải huy động hàng trăm, thậm chí hàng ngàn công nhân vào phục vụ dự án

- Trang thiết bị:

Trong hoạt động xây dựng nói chung, máy móc thiết bị là bộ phận chủ yếu và quan trọng nhất trong tài sản cố định của doanh nghiệp, là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo việc thi công các công trình Trong hồ sơ dự thầu đây là yếu tố để bên mời thầu đánh giá về năng lực của công ty Để đánh giá về năng lực máy móc thiết bị và công nghệ có thể dựa vào đặc tính sau:

Tính hiện đại của thiết bị, công nghệ: Biểu hiện ở các thông số như hãng sản xuất, năm sản xuất, công suất, giá trị còn lại của thiết bị

Tính đồng bộ: Thiết bị đồng bộ là điều kiện để đảm bảo sự phù hợp giữa thiết

bị, công nghệ với phương pháp sản xuất; giữa chất lượng, độ phức tạp của sản phẩm

do công nghệ đó sản xuất ra

Tính hiệu quả: Thể hiện trình độ sử dụng máy móc thiết bị của doanh nghiệp,

23

từ đó nó có tác dụng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh và khả năng huy động tối đa nguồn lực về máy móc thiết bị phục vụ cho mục đích cạnh tranh của doanh nghiệp Tính đổi mới: Là sự đáp ứng yêu cầu của hoạt động sản xuất kinh doanh và cũng là một trong những yếu tố tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Trong sản xuất kinh doanh yếu tố này quyết định việc lựa chọn tính toán các giải pháp hợp lý trong tổ chức thi công Trong đấu thầu, năng lực máy móc thiết bị là một trong những tiêu chuẩn đánh giá của chủ đầu tư Một nhà thầu có năng lực máy móc thiết bị mạnh mẽ sẽ làm tăng khả năng cạnh tranh và đặc biệt là trong việc xây dựng giá bỏ thầu hợp lý

Tóm lại, một Công ty có năng lực máy móc thiết bị tốt luôn được đánh giá cao bởi nhân tố Công ty sẽ đảm bảo cho chất lượng công trình được thực hiện tốt

* Kinh nghiệm hoạt động

Đánh giá tình trạng hiện tại của việc thực hiện dự án và nắm rõ các quy trình thực hiện dự án để lập kế hoạch quản lý và kiểm soát dự án; Đánh giá các thay đổi liên quan đến thiết kế , thi công xây dựng, mua sắm vật tư, thiết bị, an toàn lao động, vệ sinh mối trường và phòng chống cháy, nổ, chạy thử nghiệm thu và bàn giao công trình, đào tạo vận hành: đề xuất cho Chủ đầu tư các biện pháp thích hợp

để đảm bảo các thay đổi trên không ảnh hưởng đến an toàn, chất lượng và tiến độ thực hiện dự án; Lập hồ sơ mời thầu, tư vấn lựa chọn nhà thầu; Kiểm tra, điều hành tiến độ và chất lượng thực hiện hợp đồng của các nhà thầu theo đúng hợp đồng đã ký; Xem xét, kiểm tra các tài liệu của các nhà thầu, các nhà tư vấn khác theo hợp đồng đã ký kết với Chủ đầu tư; Giám sát và điều hành các nhà thầu thực hiện tiến

độ do các nhà thầu khác lập và hiệu chỉnh, lập lại tiến độ thực hiện dự án (nếu cần thiết) phù hợp với tổng tiến độ và các mốc quan trọng đã được duyệt; Theo dõi, đánh giá và báo cáo mức độ hoàn thành tiến độ của các nhà thầu Xử lý khi có chậm trễ và có biện pháp xác thực nhằm hoàn thành đúng tiến độ đã cam kết với Chủ đầu tư; Giám sát và điều hành các nhà thầu thực hiện các công việc phù hợp với các mốc và các khoảng thời gian quan trọng của dự án; Xem xét, kiểm tra biện pháp tổ chức thi công, kế hoạch chất lượng của nhà thầu; Quản lý rủi ro liên quan đến dự án; Lập, kiểm tra, điều hành kế hoạch và các điều kiện để tiến hành thí nghiệm, kiểm định, chạy thử, nghiệm thu cho phù hợp với tổng tiến độ; Kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc lập và thực hiện các biện pháp nhằm bảo đảm công tác an toàn lao động, vệ sinh môi trường và phòng chống cháy, nổ của các nhà thầu; Thông báo cho các Chủ đầu tư về tính đầy đủ của các công việc trước khi tiến hành nghiệm thu; Kiểm tra kế hoạch, điều hành quá trình đào tạo của các nhà thầu đào tạo, hướng dẫn vận hành và chuyển giao công nghệ của các nhà thầu và các công việc liên quan;

24

* Uy tín thương hiệu của đơn vị

Trong quá trình sản xuất kinh doanh, Marketing là một công cụ cạnh tranh đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường, tăng doanh thu, hiệu quả của doanh nghiệp Một doanh nghiệp nếu xây dựng được chiến lược marketing và biết cách sử dụng nó trong những tình huống, thời điểm thích hợp thì sẽ giúp doanh nghiệp đó giữ được ưu thế trên thị trường so với các đối thủ cạnh tranh

Do đặc thù sản phẩm của các doanh nghiệp ngành xây dựng là dựa vào danh tiếng, thương hiệu, chất lượng của những công trình đã thi công để khách hàng xem xét và tìm đến yêu cầu sản xuất sản phẩm Sự cạnh tranh trực tiếp giữa các doanh nghiệp xây dựng chủ yếu là sự so sánh về thành tích, về thương hiệu Thành tích và thương hiệu của doanh nghiệp càng lớn thì khả năng trúng thầu của doanh nghiệp càng cao Do đó trước khi đấu thầu cần phải làm tốt công tác quảng cáo, tiếp thị để nâng cao mức độ tin cậy của chủ đầu tư với doanh nghiệp, từ đó góp phần vào việc nâng cao khả năng trúng thầu

b) Năng lực lập hồ sơ dự thầu

- Tổ chức quản lý của bộ phận lập hồ sơ dự thầu

+ Đây là bộ phận công việc hết sức quan trọng vì khả năng cạnh tranh trong đấu thầu phụ thuộc trực tiếp vào trình độ lập hồ sơ dự thầu Nhà thầu có thể bị loại ngay từ vòng đầu do hồ sơ không đảm bảo yêu cầu Do đó chất lượng hồ sơ thầu là một trong những tiêu chí cơ bản quyết định nhà thầu có trúng hay không Việc tổ chức lập hồ sơ dự thầu đòi hỏi phải trải qua các bước sau:

+ Trước tiên là nghiên cứu hồ sơ mời thầu, đây là bước quan trọng nhất quyết định sự thành công hay thất bại của nhà thầu khi tham gia đấu thầu, vì vậy công việc này đòi hỏi phải tiến hành một cách tỷ mỷ, nghiêm túc, đầy đủ các nội dung trong hồ sơ mời thầu Yêu cầu phải nắm được tính chất, quy mô, phạm vi đấu thầu, mức độ phức tạp về kỹ thuật, các yêu cầu về tiến độ thi công, thời hạn hoàn thành, nguồn vốn đầu tư, phương thức thanh toán, các thông tin về cơ quan tư vấn, giám sát

+ Đồng thời tìm hiểu môi trường đấu thầu, khảo sát hiện trạng mặt bằng thi công, lập phương án thi công, xây dựng giá dự thầu Việc tìm hiểu môi trường đấu thầu bao gồm việc tìm hiểu các điều kiện về thi công, vị trí địa lý, điều kiện địa hình địa chất, giao thông vận tải, thông tin liên lạc, điều kiện cung ứng vật tư, nguyên liệu, giá cả thị trường, khả năng khai thác nguyên vật liệu tại chỗ, lao động phổ thông, khả năng về cung cấp lương thực, thực phẩm, môi trường thiên nhiên và các điều kiện kinh tế xã hội của dự án những điều kiện này ảnh hưởng trực tiếp đến phương án thi công và giá thành công trình Vì thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu rất

25

ngắn nên để khảo sát và xử lý hàng loạt số liệu, thông tin nói trên đòi hỏi nhà thầu phải có một đội ngũ cán bộ lập hồ sơ dự thầu có trình độ chuyên môn, có kinh nghiệm và am hiểu kỹ càng tất cả các lĩnh vực

Công việc cuối cùng, sau khi tiến hành điều tra, khảo sát, xử lý tất cả các vấn

đề có liên quan là công tác xác định giá dự thầu, đây là công việc quan trọng, phức tạp quyết định đến việc trúng thầu, do đó công việc này đòi hỏi phải do một bộ phận chuyên nghiệp thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ nhịp nhàng và kịp thời của các bộ phận chuyên môn khác

- Năng lực của cán bộ lập hồ sơ dự thầu

Trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các Doanh nghiệp như hiện nay, Doanh nghiệp nào sở hữu được đội ngũ các nhà lãnh đạo dạn dày kinh nghiệm, tâm huyết, nhiệt tình trong công tác, những cán bộ có chuyên môn giỏi, có năng lực và lực lượng công nhân lành nghề sẽ là một Doanh nghệp có năng lực cạnh tranh vượt trội so với Doanh nghiệp khác, vì họ đã có trong tay một trong những nguồn lực trọng yếu tạo nên sức mạnh của một Doanh nghiệp để vượt trội hơn so với các đối thủ cạnh tranh

Trình độ lập hồ sơ dự thầu ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng cạnh tranh trong đấu thầu và thắng thầu của Doanh nghiệp Một nhà thầu có thể bị loại ngay từ vòng đầu do hồ sơ dự thầu không đảm bảo các yêu cầu của tổ chức mời thầu Trình độ tổ chức lập hồ sơ thầu cũng liên quan chặt chẽ đến nhân tố nguồn nhân lực, vì việc lập

hồ sơ thầu có đảm bảo chất lượng và đạt yêu cầu hay không phụ thuộc trình độ chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu kinh doanh và luật pháp và kinh nghiệm quản lý dự

án của đội ngũ cán bộ lập hồ sơ thầu

Tổ chức lập hồ sơ thầu phải đòi hỏi qua các bước như nghiên cứu hồ sơ mời thầu, điều tra môi trường đấu thầu (điều tra các điều kiện thi công, tự nhiên, kinh tế,

xã hội của dự án, ảnh hưởng trực tiếp tới giá thành công trình), điều tra dự án đầu thầu (tính phức tạp về kỹ thuật của công trình, yêu cầu về tiến độ thời gian hoàn thành), lập phương án thi công, xây dựng giá thầu Cả quá trình lập hồ sơ thầu hết sức phức tạp và đòi hỏi tốc độ xử lý nhanh, vì vậy rất cần đội ngũ cán bộ lập hồ sơ thầu chuyên nghiệp, kinh nghiệm và có chuyên môn cao Đội ngũ cán bộ này phải hoàn thành khối lượng công việc lớn trong thời gian ngắn và đòi hỏi độ chính xác cao để đảm bảo khả năng trúng thầu lớn nhất Bên cạnh yếu tố năng lực và nhiệt tình của đội ngũ cán bộ làm hồ sơ thầu Công ty cũng cần hỗ trợ các phương tiện làm việc hiện đại, phù hợp, hỗ trợ cho việc đánh giá chính xác và hoàn thiện hồ sơ thầu nhanh chóng Chất lượng hồ sơ dự thầu là một trong những tiêu chí cơ bản quyết định nhà thầu có trúng thầu hay không

26

- Cơ sở vật chất và trang thiết bị cho việc lập dự án

Cơ sở vật chất và trang thiết bị cho việc lập dự án dự thầu cũng là yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự án dự thầu Các ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý hệ thống thông tin công trình, đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý lập dự án, các phần mềm ứng dụng luôn được cập nhật Các trang thiết bị về máy móc, vật tư cũng phải luôn được thay đổi Tất cả để hỗ trợ cho việc lập và hoàn thiện hồ sơ mời thầu cũng như quá trình thi công được chính xác và đạt hiệu quả cao trong công việc Đồng thời để có thể cạnh tranh trong đấu thầu thì máy móc, các trang thiết bị của doanh nghiệp phải phù hợp với nhu cầu thi côngvà đạt hiệu quả cao, bên cạnh đó thì máy móc phải mang tính đồng bộ phù hợp với chất lượng và giá cả mà sản phẩm nó sản xuất ra Các máy móc và thiết bị đó có số lượng và chủng loại càng nhiều, càng hiện đại, số năm sử dụng càng ít, công suất lớn thì được đánh giá tài sản cố định lớn cho nên nó có tác dụng lớn đối với việc cạnh tranh của công ty cũng như trong đấu thầu

- Cơ sở thông tin, dữ liệu phục vụ cho công tác lập dự án

Đất nước ta hiện đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá Các công trình xây dựng đang diễn ra ở khắp mọi nơi trên đất nước Thông tin là yếu tố sống còn đối với mỗi doanh nghiệp, tuy nhiên do nhiều doanh nghiệp không có bộ phận chuyên trách nên chưa nắm bắt hết thông tin về đấu thầu, hầu hết các thông tin mà doanh nghiệp có được chỉ ở địa phương Chính vì vậy doanh nghiệp cần thành lập

bộ phận chuyên trách tìm kiếm thông tin về các gói thầu Trước mắt thành lập một

tổ hay nhóm chuyên trách, trong tương lai tùy theo yêu cầu phát triển thì có thể nâng quy mô lên cấp phòng, mở chi nhánh, văn phòng đại diện ở các thành phố lớn

để hoàn thành tốt công tác tìm kiếm, nắm bắt thông tin Nhiệm vụ của phòng là phải liên hệ, thu thập thông tin từ các cơ quan quản lý nhà nước, các chủ đầu tư Phải nắm bắt được quy hoạch xây dựng cụ thể của từng khu vực, từng địa phương trong từng giai đoạn cụ thể, xác định được mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch hàng năm của các Bộ, ngành, địa phương trong lĩnh vực xây dựng: các dự án, nguồn vốn, thông qua các cổng thông tin như: báo, đài, các trang web về đầu tư, đấu thầu để tiếp cận thông tin

Ngoài việc thu thập thông tin về các gói thầu, dự án thì bộ phận này còn phải

có trách nhiệm thu thập thông tin về các đối thủ cạnh tranh, phải phân tích được những điểm mạnh, điểm yếu của những nhà thầu đó khi tham gia đấu thầu Đặc biệt

là cần phải nắm rõ về năng lực tài chính, thiết bị thi công, kỹ thuật công nghệ, các mối quan hệ của các nhà thầu đó với chủ đầu tư và các cơ quan chức năng có liên quan để từ đó có chính sách đối phó nếu đối thủ mạnh hơn thì tìm cách liên danh để

27

hai bên cùng có lợi Thu thập thông tin về danh sách, năng lực, các chính sách của các nhà cung cấp vật tư, thiết bị để cung cấp những thông tin hữu ích cho các phòng ban khác, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp

- Yếu tố chính trị, luật pháp

Môi trường pháp lý bao gồm luật và các văn bản dưới luật Luật gồm có luật trong nước và luật quốc tế, các văn bản dưới luật cũng vậy, có những quy định do Chính phủ Việt Nam ban hành, có những quy định do các tổ chức quốc tế (WTO, AFTA, ASEAN) ban hành mà các doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia vào hội nhập và toàn cầu hoá phải tuân theo Mọi quy định và luật lệ trong hợp tác kinh doanh quốc tế đều có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động kinh doanh, nó tác động trực tiếp đến mọi phương diện như tín dụng, thuế, chống độc quyền, bảo

hộ, ưu đãi, bảo vệ môi trường, những chính sách này khi tác động lên nền kinh tế

sẽ ra cơ hội cho doanh nghiệp này nhưng đồng thời cũng sẽ tăng nguy cơ cho doanh nghiệp khác

Sự ổn định của môi trường pháp lý cũng như sự ổn định chính trị sẽ là một nhân tố thuận lợi tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đồng thời góp phần làm tăng khả năng cạnh tranh của quốc gia Ngược lại, doanh nghiệp sẽ gặp phải nhiều khó khăn khi phải đối diện với những thay đổi liên tục của pháp luật, dẫn đến suy yếu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

- Yếu tố khoa học, công nghệ

Cơ sở vật chất, khoa học, công nghệ là yếu tố cơ bản góp phần tạo nên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Nhóm này bao gồm nhà xưởng, hệ thống kho tàng, hệ thống cung cấp năng lượng, kỹ thuật công nghệ thi công Tóm lại, đây là chỉ tiêu tổng hợp của các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, biện pháp thi công và tiến

độ thi công công trình Nó đóng vai trò quan trọng trong công tác đấu thầu, là yếu tố

28

quyết định đến chất lượng công trình, giúp giảm chi phí nâng cao hiệu quả kinh tế

và được thể hiện qua mức độ đáp ứng các yêu cầu sau:

- Về mặt kỹ thuật, đòi hỏi nhà thầu phải đưa ra các giải pháp và biện pháp thi công, sử dụng máy móc thiết bị một cách hợp lý và khả thi nhất (được nêu cụ thể trong hồ sơ mời thầu), từ đó đưa ra được sơ đồ tổ chức hiện trường, bố trí nhân lực, các biện pháp về bảo đảm an toàn lao động và vệ sinh môi trường

- Về tiến độ thi công, đây là khoảng thời gian cần thiết để nhà thầu hoàn thành

dự án, với yêu cầu là tiến độ thi công được bố trí sao cho phải hết sức khoa học nhằm sử dụng tối đa các nguồn nhân lực sẵn có của nhà thầu và mang tính khả thi cao, đảm bảo tổng tiến độ quy định trong hồ sơ mời thầu và tính hợp lý về tiến độ hoàn thành giữa các hạng mục liên quan Tiến độ thi công được quy định cụ thể trong hồ sơ mời thầu, khi lập tiến độ thi công thì nhà thầu cần phải tiến hành khảo sát, nghiên cứu kỹ lưỡng địa bàn thi công, mặt bằng thi công, nguồn gốc nguyên vật liệu, từ đó có thể sắp xếp thi công các hạng mục, các công việc một cách hợp lý nhất để đưa ra được tổng thời gian thi công ngắn nhất Nếu thời gian thực hiện dự

án càng dài thì chỉ tiêu này rất được coi trọng vì mục đích của một dự án không phải phục vụ cho một cá nhân mà chủ yếu nhằm mục đích phục vụ công cộng, đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh hoặc phát triển của một doanh nghiệp, một ngành hay một địa phương nào đó, do đó vấn đề này được chủ đầu tư đánh giá rất cao

- Yếu tố văn hóa, dân cư

Yếu tố văn hóa, dân cư từ lâu đã có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp các dự

án đầu tư Chẳng hạn như khi dự án đó đi vào triển khai và hoạt động thì nó phải được xem xét là có phù hợp với phong tục tập quán văn hóa nơi đó hay không, các điều lệ quy định xã hội có chấp nhận nó hay không Đây là yếu tố khá quan trọng ảnh hưởng nhiều và lâu dài đối với dự án Do đó phải tìm hiểu, phân tích kỹ lưỡng trước khi tham gia dự thầu

b) Môi trường ngành

- Chủ đầu tư

Chủ đầu tư (hay còn gọi là bên mời thầu) là người sở hữu vốn hoặc được giao trách nhiệm thay mặt chủ sở hữu, người vay vốn trực tiếp quản lý và thực hiện dự

về đấu thầu Việc bên mời thầu tự thực hiện hay lựa chọn tư vấn lập hồ sơ mời thầu, chọn tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng thắng thầu của doanh nghiệp Họ có thể đưa ra những yêu cầu mà chỉ có một vài doanh nghiệp định trước mới thắng thầu được

Trong quá trình đấu thầu, bên mời thầu có quyền yêu cầu các các bên dự thầu cung cấp các thông tin cần thiết phục vụ cho việc lựa chọn nhà thầu Nếu bên mời thầu có tinh thần trách nhiệm cao, trình độ chuyên môn nghiệp vụ tốt sẽ tạo nên cạnh tranh lành mạnh trong đấu thầu và từ đó sẽ lựa chọn ra được nhà thầu tốt nhất, ngược lại dễ tạo ra sự quan liêu, tiêu cực trong đấu thầu

- Đối thủ cạnh tranh trực tiếp

Khi doanh nghiệp tham gia dự thầu cũng có nghĩa là doanh nghiệp phải tham gia vào cuộc cạnh tranh công khai trên thị trường, trong đó các đối thủ cạnh tranh là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp nhất đến khả năng trúng thầu của doanh nghiệp Mức

độ cạnh tranh quyết liệt hay không phụ thuộc vào năng lực và số lượng nhà thầu tham gia Để giành chiến thắng thì doanh nghiệp bắt buộc phải vượt qua được tất cả các đối thủ trong tham dự cuộc đấu thầu, muốn vậy doanh nghiệp phải đảm bảo có năng lực vượt trội hơn hẳn các đối thủ cạnh tranh Do đó, yêu cầu doanh nghiệp phải coi trọng công tác thu thập thông tin và tiến hành nghiên cứu các đối thủ cạnh tranh trong quá trình đấu thầu, tìm hiểu điểm mạnh, điểm yếu để có biện pháp đối phó

- Nhà cung cấp

Xã hội ngày càng phát triển, sự phân công lao động và chuyên môn hóa ngày càng thể hiện rõ nét Các doanh không thể tự sản xuất và cung ứng cho mình tất cả các yếu tố đầu vào mà họ phải liên kết với các nhà cung cấp để có được sản phẩm theo yêu cầu của các gói thầu các nhà sản xuất có thể gây áp lực với các doanh nghiệp thương mại Bất kỳ một yếu tố nào không hoàn hảo trong công việc của nhà cung cấp (giao hàng chậm,chất lượng không ổn định,cung cấp vốn không đầy đủ ) đều có khả năng ảnh hưởng đến chất lượng công trìnhvà uy tín của các doanh nghiệp thương mại, bởi vì tính tương thích của hệ thống khi mở rộng, nâng cấp mạng lưới Do vậy, xác lập được mối quan hệ tốt với các nhà cung cấp sẽ góp phần làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

30

- Đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn và sản phẩm thay thế

Đây là nhân tố mà về sau có thể ảnh hưởng trực tiếp doanh nghiệp trong tương lai Việc ra nhập của các doanh nghiệp mới sẽ làm tăng mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, là ngành có rất nhiều rào cản như đòi hỏi vốn lớn, máy móc hiện đại, chất lượng sản phẩm và lòng tin của khách hàng nhưng nó là một ngành hấp dẫn mà rất nhiều doanh nghiệp muốn nhảy vào Tuy vậy nhưng công ty lại có rất nhiều nhược điểm năng lực cạnh tranh yếu kém, chất lượng các công trình hiện đang ở mức trung bình, kinh nghiệm quản lý diều hành còn nhiều bất cập Nhưng bên cạnh

đó chúng ta có lợi thế có nhiều kinh nghiệm từ các công trình đã làm, có một tiềm lực tài chính ổn định, có đội ngũ quản lý cũng như công nhân có tay nghề, máy móc hiện đại Do vậy để thắng một công trình khi tham gia đấu thầu đòi hỏi chúng ta xác định khả năng của Doanh nghiệp với các công ty và đưa ra chiến lược dự thầu thích hợp

1.3 Đặc điểm đấu thầu các công trình xây dựng

Năng lực đấu thầu của các ngành đa số đều được đưa ra chủ yếu dựa vào các đặc điểm để đánh giá năng lực đấu thầu như năng lực về tài chính, năng lực về kỹ thuật, năng lực về tiến độ thi công, năng lực về nguồn nhân lực và năng lực về giá

dự thầu Nhưng bên cạnh các năng lực đấu thầu đó thì ngành xây dựng lại có những năng lực đặc thù riêng khi tham gia vào đấu thầu

1.3.1 Đặc điểm về Kinh tế - Kỹ thuật

Xây dựng vẫn còn là ngành kinh doanh mới tại Việt Nam, những dự án trong ngành xây dựng có những tính chất đặc thù riêng Những dự án thuộc ngành xây dựng thường yêu cầu vốn đầu tư lớn, thời gian kéo dài (có thể từ 2 đến 5 năm), cùng những yêu cầu cao về chất lượng, theo tiêu chuẩn chất lượng trong nước và quốc tế Đặc điểm của ngành xây dựng là được phủ rộng, thi công ở khắp mọi nơi trên toàn đất nước, là nguồn nguy hiểm gây hậu quả sụp lấn, chết người nếu vi phạm các quy định về an toàn Việc bảo vệ trang thiết bị xây dựng, các công trình xây dựng và an toàn xây dựng là một vấn đề hết sức quan trọng và thiết thực đối với mọi người dân, mọi cơ quan, tổ chức Do đó việc tuân thủ nghiêm ngặt về an toàn xây dựng cũng như những quy trình, quy phạm riêng có trong ngành xây dựng là đặc biệt quan trọng

1.3.2 Đặc điểm về pháp lý

Những dự án lớn liên quan đến nguồn xây dựng đều do Uỷ ban Nhân Dân Cấp tỉnh phê duyệt và báo cáo Chủ tịch nước, tuân theo định hướng quy hoạch phát triển xây dựng quy hoạch quốc gia Theo quy định của Luật Xây dựng “Việc thực hiện chương trình, hoạt động đầu tư xây dựng, quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan

lớn đã xây dựng trên khắp cả nước

1.4 Bài học kinh nghiệm đấu thầu các công trình xây dựng

Cùng với việc nghiên cứu hoạt động, năng lực đấu thầu của các đối thủ cạnh tranh trong nước và ngoài nước công ty đã rút ra những bài học kinh nghiệm sau:

Tự đánh giá khả năng của mình khi tham gia đấu thầu như: nhận diện đầy đủ các thông tin về dự án ( chủ đầu tư, thủ tục pháp lý, nguồn vốn,…) Tìm hiểu loại hình dự án để xác định khả năng triển khai của dự án, đánh giá được các yếu tố khó khăn và thuận lợi nếu được triển khai dự án

Kiểm tra điều kiện tài chính ( ngân hàng, đối tác, nhà cung cấp…) để đưa vào dữ liệu khi tính toán thầu Đánh giá năng lực quản lý, bao gồm: cán bộ dự án, khả năng của các nhà cung cấp, thông tin về các đối thủ cạnh tranh

Hồ sơ thầu cần được nghiên cứu kỹ, không bỏ sót bất kỳ hạng mục nào Phải hiểu thật rõ yêu cầu của chủ đầu tư, đặc biệt về kỹ thuật Từ đó đưa ra phương án kỹ thuật để chủ đầu tư có sự lựa chọn so sánh Tuy nhiên thông tin cần được lựa chọn các vấn đề liên quan đến dự án đang tham gia

Về giá chào thầu: Giá chỉ là một yếu tố để xét thầu chứ không phải là yếu

tố quyết định Giá hoàn toàn phụ thuộc vào phương án kỹ thuật và tổ chức thi công Vì thế chúng ta phải xem phương án nào sẽ phù hợp nhất ở dự án này trước khi bàn tới giá

32

Từ những bài học kinh nghiệm khi tham gia đấu thầu trên doanh nghiệp phải tăng cường năng lực đấu thầu bằng các biện pháp:

Nâng cao năng lực về tài chính: tìm vay ưu đãi, liên kết với nhau, bổ trợ nhau

về tài chính, đảm bảo chủ động và không bị sức ép về tài chính khi tham gia thực hiện dự án có quy mô lớn

Nâng cao năng lực chuyên môn, khả năng quản lý tổ chức thông qua mời chuyên gia tư vấn và đào tạo, đặc biệt coi trọng đào tạo công nhân kỹ thuật lành nghề; phối hợp đào tạo trong và ngoài nước để học tập kinh nghiệm Đẩy mạnh công tác học tập và hỗ trợ lẫn nhau, tránh khép kín theo Bộ, ngành; có chính sách thu hút, bồi dưỡng, trọng dụng và đãi ngộ hợp lý đối với cán bộ có trình độ; làm thầu phụ cho một số công trình lớn để học tập kinh nghiệm

Đề cao đạo đức nghề nghiệp, coi trọng giữ gìn thương hiệu khi thực thi nhiệm vụ