Bằng phương pháp tổng hợp và phân tích thống kê dựa trên các số liệu thu tập được từ các tài liệu sẵn có, kết hợp phương pháp điều tra xã hội học đối với các đối tượng nghiên cứu khác [r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN i
PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN
QUAN Error! Bookmark not defined
1.1 Các công trình đã nghiên cứu về chất lượng đào tạo nghềError! Bookmark not defined
1.2 Kết quả đã nghiên cứu Error! Bookmark not defined
1.3 Hướng nghiên cứu của đề tài Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀError! Bookmark not defined 2.1 Khái niệm chất lượng, chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
2.1.1 Chất lượng Error! Bookmark not defined
2.1.2 Chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
2.1.3 Chất lượng đào tạo nghề Error! Bookmark not defined
2.1.4 Mối quan hệ giữa chất lượng đào tạo nghề với nhu cầu sử dụng lao động
của doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
2.2 Mục tiêu, ý nghĩa của nâng cao chất lượng đào tạoError! Bookmark not defined
2.3 Kiểm định chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
2.3.1 Khái niệm về kiểm định chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
2.3.2 Mục đích của kiểm định chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
2.3.3 Đặc trưng của kiểm định chất lượng đào tạoError! Bookmark not defined
2.3.4 Các loại hình kiểm định chất lượng Error! Bookmark not defined
2.4 Yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghềError! Bookmark not defined
2.4.1 Nhóm yếu tố bên trong Error! Bookmark not defined
2.4.2 Nhóm yếu tố bên ngoài Error! Bookmark not defined
Trang 22.5 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng đào tạo nghề của các trường
Cao đẳng nghề Error! Bookmark not defined
2.5.1 Nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng đào tạo nghềError! Bookmark not defined
2.5.2 Nhóm chỉ tiêu đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng đào tạo
nghề Error! Bookmark not defined
2.6 Kinh nghiệm của các nhà trường trong việc nâng cao chất lượng đào
tạo nghề Error! Bookmark not defined
2.6.1 Kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới Error! Bookmark not defined
2.6.2 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng đào tạo nghề trong nướcError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ CỦA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THANH NIÊN DÂN TỘC TÂY NGUYÊNError! Bookmark not defined 3.1 Giới thiệu về trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây NguyênError! Bookmark not defined 3.1.1 Quá trình phát triển Error! Bookmark not defined
3.1.2 Hệ thống tổ chức bộ máy quản lý Error! Bookmark not defined
3.2 Những đặc điểm của Trường Cao đẳng nghề thanh niên dân tộc Tây
Nguyên có tác động đến chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
3.2.1 Cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined
3.2.2 Tài chính Error! Bookmark not defined
3.2.3 Đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined
3.3 Thực trạng đào tạo nghề của trường Cao đẳng nghề thanh niên dân
tộc Tây Nguyên Error! Bookmark not defined
3.4 Phân tích thực trạng chất lượng đào tạo nghề của trường Cao đẳng
nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên theo tiêu chí kiểm địnhError! Bookmark not defined 3.4.1 Tiêu chí 1: Mục tiêu và nhiệm vụ Error! Bookmark not defined
3.4.2 Tiêu chí 2: Tổ chức và quản lý Error! Bookmark not defined
3.4.3 Tiêu chí 3: Hoạt động dạy và học Error! Bookmark not defined
3.4.4 Tiêu chí 4: Giáo viên và cán bộ quản lý Error! Bookmark not defined
3.4.5 Tiêu chí 5: Chương trình, giáo trình Error! Bookmark not defined
3.4.6 Tiêu chí 6: Thư viện Error! Bookmark not defined
Trang 33.4.7 Tiêu chí 7: Cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy họcError! Bookmark not defined
3.4.8 Tiêu chí 8: Quản lý tài chính Error! Bookmark not defined
3.4.9 Tiêu chí 9: Các dịch vụ cho người học nghềError! Bookmark not defined
3.5 Phân tích thực trạng chất lượng đào tạo nghề của trường Cao
đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên theo kết quả điều traError! Bookmark not defined 3.6 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề của
Trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây NguyênError! Bookmark not defined
3.6.1 Chương trình, mục tiêu và nội dung đào tạo Error! Bookmark not defined
3.6.2 Đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined
3.6.3 Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật Error! Bookmark not defined
3.6.4 Nguồn lực tài chính Error! Bookmark not defined
3.6.5 Đặc điểm của học sinh là đồng bào dân tộc ở Đắk LắkError! Bookmark not defined
3.6.6 Dịch vụ đào tạo Error! Bookmark not defined
3.7 Đánh giá tổng quát về chất lượng đào tạo Error! Bookmark not defined
3.7.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined
3.7.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
NGHỀ CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THANH NIÊN DÂN TỘC
TÂY NGUYÊN Error! Bookmark not defined
4.1 Định hướng phát triển của trường giai đoạn 2015 - 2020Error! Bookmark not defined
4.2 Các biện pháp nâng cao chất lượng dạy nghề của Trường Cao
đẳng nghề thanh niên dân tộc Tây Nguyên Error! Bookmark not defined
4.2.1 Hoàn thiện cơ chế chính sách đào tạo nghề cho thanh niên dân tộcError! Bookmark not defined 4.2.2 Giải pháp tăng cường cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined
4.2.3 Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề Error! Bookmark not defined
4.2.4 Giải pháp về phía người học là học sinh, sinh viên dân tộcError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 4TÓM TẮT LUẬN VĂN
Nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao là nhân tố quan trọng đối với sự phát triển của các doanh nghiệp Để đáp ứng nhu cầu thực tế, hệ thống đào tạo nghề của Việt Nam hiện nay đã phát triển mạnh với mạng lưới đa dạng, rộng khắp Tuy nhiên lực lượng lao động cung ứng ra thị trường vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp, có tới 82,9% số lao động chuyên môn không đáp ứng được những đòi hỏi về kỹ năng của người tuyển dụng lao động
Trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên là một trong 15 trường trọng điểm của cả nước tham gia Dự án Giáo dục Kỹ thuật & Dạy nghề trong giai đoạn 2001-2020, hiện nay được đầu tư nâng cấp toàn diện và giữ một
vị trí quan trọng trong việc đào tạo nghề cho lao động trong toàn khu vực Việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề không những tạo điều kiện cho trường mở rộng quy mô tuyển sinh, nâng cao thu nhập mà còn mang ý nghĩa xã hội to lớn Chính
vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại trường Cao đẳng nghề thanh niên dân tộc Tây Nguyên” làm đề tài luận văn thạc sỹ của
mình
Sau quá trình thực hiện, luận văn đã đạt được những kết quả như sau:
- Thứ nhất, qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu đã thực hiện về chất
lượng đào tạo nghề trong thời gian gần đây, luận văn đã tổng hợp những đóng góp của các tác giả trước trong việc nêu những quan điểm, lý luận riêng về chất lượng đào tạo và phương pháp đánh giá chất lượng đào tạo của các cơ sở đào tạo
mà họ nghiên cứu Bên cạnh đó, luận văn cũng chỉ ra được những hạn chế của các nghiên cứu trước Từ đó, luận văn khẳng định tính mới trong nghiên cứu của mình, không trùng lặp với các nghiên cứu đã thực hiện
- Thứ hai, trong quá trình nghiên cứu tổng quan tài liệu có liên quan đến
đề tài, luận văn đã góp phần hệ thống hóa một cách cô đọng những lý luận cơ bản
về chất lượng đào tạo, mục tiêu, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng đào tạo
Đề tài đã chỉ ra chất lượng là bản chất của sự vật, thể hiện sự khác biệt, nổi trội của sự vật và phù hợp với nhu cầu xã hội trong từng giai đoạn cụ thể Chất lượng đào tạo nghề thể hiện một cách tổng hợp nhất ở mức độ chấp nhận của thị trường
Trang 5lao động, của xã hội đối với kết quả đào tạo Hiện nay, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để duy trì và phát triển sức cạnh tranh của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, thúc đẩy phát triển toàn diện nền kinh tế, cũng như là điều kiện để người lao động tự tin, khẳng định được và củng cố được vị thế cá nhân trong xã hội
Ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề có nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, bao gồm: (i) chương trình, mục tiêu và nội dung đào tạo; (ii) đội ngũ giáo viên; (iii) cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật; (iv) nguồn lực tài chính; (v) đặc điểm của học sinh; (vi) dịch vụ đào tạo; (vii) các yếu tố về cơ chế, chính sách của nhà nước; (viii) các yếu tố về môi trường
Luận văn đã viện dẫn những kinh nghiệm đánh giá chất lượng đào tạo nghề
đã thực hiện nhằm định hướng hướng phát triển của đề tài Thông qua phân tích những số liệu thứ cấp và số liệu sơ cấp thu thập được từ điều tra phỏng vấn các đối tượng nghiên cứu tại trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên
Cụ thể:
- Thứ ba, để phân tích thực trạng chất lượng đào tạo nghề của trường Cao
đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên, luận văn đã tiến hành nghiên cứu quá trình phát triển, chức năng, nhiệm vụ, hệ thống tổ chức bộ máy quản lý
Để có cơ sở trong việc phân tích, đánh giá chất lượng đào tạo nghề tại trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên làm cơ sở đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề, luận văn nghiên cứu các đặc điểm của trường hiện nay có ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo như cơ sở vật chất, tài chính, đội ngũ giáo viên Mặt khác, luận văn cũng tiến hành đánh giá chất lượng đào tạo nghề của trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên thông qua hai khía cạnh
Một là đánh giá theo tiêu chí kiểm định chất lượng đào tạo nghề của trường Cao đẳng nghề theo Quyết định 08/2008 /QĐ-BLĐTBXH ngày 23 tháng 3 năm
2008 của Bộ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về việc ban hành Quy định về quy trình kiểm định chất lượng dạy nghề Tác giả đã viện dẫn những kết quả kiểm định của Đoàn kiểm định theo quyết định thành lập Đoàn số 475/QĐ-TCDN của Tổng cục Dạy nghề - Bộ LĐ-TB&XH và những minh chứng của nhà
Trang 6trường để khái quát, tổng hợp và phân tích
Hai là tác giả tiến hành điều tra ngẫu nhiên các đối tượng nghiên cứu kết hợp phân loại theo một số tiêu chí phục vụ cho mục đích nghiên cứu với dung lượng mẫu như sau:
- 10% HSSV tại trường ≈ 213 HSSV
- 60 HSSV đã tốt nghiệp đào tạo nghề tại trường
- 15% giáo viên giảng dạy tại trường
- 30 doanh nghiệp sử dụng lao động là HSSV đã tốt nghiệp tại trường Sau khi thu thập số liệu, tác giả đã tiến hành xử lý, tổng hợp, phân tích chất lượng đào tạo nghề và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên
Trong chương 3, luận văn giới thiệu khái quát về trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên Trường được thành lập từ năm 1978 và được
Bộ Lao động – TB&XH quyết định nâng cấp thành trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên từ năm 2007 Ngoài nhiệm vụ cơ bản như các trường dạy nghề khác, trường có nhiệm vụ đặc thù là tập trung phát triển mạnh đào tạo nghề cho thanh niên các dân tộc thiểu số, đào tạo cán bộ cơ sở cho các địa phương Trải qua quá trình hình thành và phát triển, trường đã có những thành tích nổi bật trong quá trình đào tạo, chất lượng đào tạo nghề ngày càng được nâng cao Trường đã thực hiện tự kiểm định vào năm 2011 và được kiểm định chất lượng giáo dục vào năm 2012, đạt được chất lượng cao (mức 3)
Bằng phương pháp tổng hợp và phân tích thống kê dựa trên các số liệu thu tập được từ các tài liệu sẵn có, kết hợp phương pháp điều tra xã hội học đối với các đối tượng nghiên cứu khác nhau, đồng thời tham khảo ý kiến các chuyên gia
và các cán bộ lãnh đạo tại trường về chất lượng đào tạo nghề, tác giả đã tiến hành phân tích chất lượng đào tại nghề tại trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên theo các tiêu chí đánh giá
Kết quả thực trạng đào tạo nghề tại trường cho thấy nhà trường đã có sự mở rộng về quy mô và ngành nghề đào tạo qua các năm Hệ trung cấp nghề chiếm tỷ trọng lớn (64%), là ngành đào tạo chính của nhà trường; hệ cao đẳng nghề đã từng bước phát triển và là một bộ phận quan trọng trong xu hướng phát triển
Trang 7trong thời gian tới
Trong quá trình tổng hợp kết quả kiểm định, đánh giá 50 tiêu chuẩn của 9 tiêu chí kiểm định, bao gồm:
- Tiêu chí 1: Mục tiêu và nhiệm vụ
- Tiêu chí 2: Tổ chức và quản lý
- Tiêu chí 3: Hoạt động dạy và học
- Tiêu chí 4: Giáo viên và cán bộ quản lý
- Tiêu chí 5: Chương trình và giáo trình
- Tiêu chí 6: Thư viện
- Tiêu chí 7: Cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học
- Tiêu chí 8: Quản lý tài chính
- Tiêu chí 9: Các dịch vụ cho người học nghề
Trường đã đạt chuẩn phần lớn các tiêu chí, trong đó có 91 tiêu chuẩn đạt mức 2 và 9 tiêu chuẩn đạt mức 1; so sánh với mức độ chung thì chất lượng trường đạt được ở mức 3 Tuy nhiên, trường còn có một số tồn tại do yếu tố khách quan như: vấn đề đào tạo liên thông, công tác thanh tra, kiểm tra, tự kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch, quy định, quy chế, đánh giá kết quả hoạt động của trường, của các đơn vị, cá nhân hàng năm và định kỳ chưa thường xuyên, liên tục; công tác triển khai thư viện điện tử và website của trường còn chậm; công tác hoàn thiện giáo trình, tài liệu học tập còn chậm, một số môn học chưa
có giáo trình in cho học sinh học mà chỉ có tài liệu giảng dạy của giáo viên Dựa trên kết quả điều tra, thống kê chất lượng đào tạo nghề của nhà trường, luận văn đã khẳng định chất lượng đào tạo của trường đã được đảm bảo Trong quá trình đào tạo, đa số HSSV tiếp thu được bài học trên lớp Trường có đầy đủ chương trình dạy nghề được thiết kế theo hướng liên thông hợp lý giữa các trình
độ đào tạo nghề và các trình độ đào tạo khác, được bổ sung, điều chỉnh hàng năm Giáo trình được biên soạn, thẩm định và phê duyệt hàng năm, có điều chỉnh theo tư vấn của giáo viên, chuyên gia từ các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, người học Thường xuyên đổi mới về nội dung, phương pháp dạy học, cụ thể hóa nội dung, kiến thức, kỹ năng, thái độ trong chương trình dạy nghề
Đội ngũ giáo viên được tuyển dụng tương đối đầy đủ, đảm bảo tỷ lệ
Trang 8HSSV/GV đúng quy định Chất lượng đội ngũ giáo viên tốt; thường xuyên được bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tham gia hội giảng các cấp
Nhà trường có hệ thống phòng học, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, kho lưu trữ vật tư, thiết bị được bố trí hợp lý, hệ thống điện nước riêng biệt đảm bảo cho việc giảng dạy Các cơ sở vật chất hỗ trợ người học cũng được cung cấp đầy đủ
Trường có mối quan hệ mật thiết với các doanh nghiệp trong tỉnh Đắk Lắk
và các khu vực lân cận, tạo điều kiện thực tập và giải quyết việc làm cho HSSV Vấn đề giới thiệu việc làm đã đạt được kết quả tốt, 2/3 HSSV đã được tiếp cận các thông tin về việc làm, khoảng 50 HSSV tìm kiếm được việc làm phù hợp/1 hội chợ
Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề của nhà trường như:
Đội ngũ cán bộ, giáo viên ở một số ngành nghề còn thiếu so với nhu cầu phát triển của trường, còn có giáo viên dạy vượt giờ Một số đơn vị thuộc trường chưa có cấp trưởng hoặc phó, có nhiều chức danh kiêm nhiệm Có khoa còn lồng ghép nhiều nghề đào tạo khác nhau, thậm chí không thuộc một nhóm ngành (cơ – điện ghép với xây dựng, tin học ghép với ngoại ngữ và kinh doanh) nhưng chưa
có tổ bộ môn để quản lý
Chưa thường xuyên tổ chức các hội nghị, hội thảo về đổi mới phương pháp, công cụ và quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
Số lượng giáo trình do trường tự biên soạn còn hạn chế Một số môn học chưa có đủ tài liệu tham khảo
Số đầu sách phục vụ chuyên môn, nghề đào tạo hiện có ở trường còn hạn chế, số lượng máy tính/ học sinh còn ít, diện tích thư viện chưa đáp ứng theo quy định
Số máy móc, trang thiết bị phục vụ thực hành chưa đáp ứng về mức độ phù hợp với thực tế, nhiều máy móc cũ, lạc hậu
Phôi liệu thực hành chưa được cung ứng đầy đủ, kịp thời
Học sinh là người dân tộc thiểu số tại chỗ trình độ đầu vào thấp hơn so với các nhóm dân tộc khác, mức độ tiếp thu còn hạn chế và bị gò bó bởi tài chính gia
Trang 9đình Các chính sách hỗ trợ cho HSSV, đặc biệt là HSSV người đồng bào dân tộc còn tương đối ít, các khoản chi hỗ trợ thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu của người học
Các doanh nghiệp chưa thực sự ”mặn mà” với công tác hợp tác giáo dục và công tác giới thiệu việc làm
Trên cơ sở các hạn chế và nguyên nhân, tác giả đề xuất một số giải pháp:
- Hoàn thiện cơ chế chính sách đào tạo nghề cho thanh niên dân tộc, bao gồm chính sách về phía người học, chương trình đào tạo, doanh nghiệp và các tổ chức khác
- Tăng cường cơ sở vật chất
- Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề
- Giải pháp về phía người học là HSSV dân tộc thiểu số
Với việc đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại trường Cao đẳng nghề Thanh niên dân tộc Tây Nguyên, tác giả hy vọng trong thời gian tới chất lượng đào tạo nghề của trường sẽ từng bước được nâng cao