vốn cho công trình cầu Thăng Long, đến nay, BIDV Thăng Long đã trở thành một chi nhánh ngân hàng có tiếng trên địa bàn hoạt động của mình đó là khu vực quận Cầu Giấy và huyện Từ L[r]
Trang 1Lời mở đầu
DNNVV đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, tạo việc làm
và thu nhập, giúp cải thiện mức sống của người dân, góp phần quan trọng vào công cuộc xóa đói giảm nghèo Hiện nay, theo số liệu của tổng cục tống kê, số lượng DNVVN ở Việt Nam lên tới gần 500.000 doanh nghiệp, chiếm 97% tổng số doanh nghiệp trên toàn quốc và đóng góp 40% GDP
Trong giai đoạn hội nhập sâu rộng và phát triển kinh tế toàn cầu DNNVV gặp không ít những thách thức lớn Trong đó, vấn đề quan trọng nhất, có tính chất sống còn đối với DNNVV hiện nay chính là nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh
Ngân hàng thương mại (NHTM) là một trung gian tài chính cung cấp vốn hiệu quả cho DNNVV Mặt khác, trong các NHTM, cho vay là một hoạt động quan trọng nhất, nó là nhân tố chính mang lại lợi nhuận hay thua lỗ cho các NHTM
Xuất phát từ thực tiễn nói trên và dựa vào kết quả của việc đi sâu tìm hiểu thực trạng hiệu quả cho vay của BIDV Thăng Long với các DNNVV trong thời
gian qua, tôi đã quyết định lựa chọn đề tài: “Nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thăng Long” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình
Về mục tiêu nghiên cứu:
- Thứ nhất, hệ thống hóa những lý luận cơ bản về hiệu quả hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
- Thứ hai, phân tích thực trạng hiệu quả cho vay DNNVV tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thăng Long; đánh giá những kết quả đạt được cũng như những tồn tại và nguyên nhân của nó
- Thứ ba, đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả cho vay của ngân hàng đối với DNNVV tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thăng Long
Luận văn gồm có 3 chương với các nội dung chính như sau:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hiệu quả cho vay doanh nghiệp nhỏ
Trang 2và vừa tại Ngân hàng thương mại
Chương 1 tập chung làm rõ lý thuyết chung về khái niệm doanh nghiệp nhỏ
và vừa và các đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa, về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại đối với DNNVV, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay của NHTM đối với DNNVV và các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả đó Theo đó, DNNVV có những đặc điểm như: DNNVV có vốn đầu tư ban đầu
ít, thu hồi vốn nhanh; DNNVV tồn tại ở hầu hết các lĩnh vực, các thành phần kinh tế; DNNVV có tính linh hoạt và thích ứng cao; Năng lực tài chính thấp; Năng lực quản lý, điều hành của chủ DNNVV thấp; Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp còn hạn chế
Hoạt động cho vay đối với DNNVV là một trong những hoạt động quan trọng trong NHTM, đóng góp một phần thu nhập đáng kể cho NHTM, và xét theo thời gian có thể chia các khoản cho vay của NHTM với DNNVV thành hai loại:
Cho vay ngắn hạn
+ Cho vay theo món
+ Cho vay theo hạn mức tín dụng
Cho vay trung và dài hạn
+ Cho vay mua sắm máy móc thiết bị
+ Cho vay đầu tư dự án
Cho vay đối với DNNVV ngày càng trở nên quan trọng đối với NHTM và làm thế nào để nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV là một bài toán đối với các NHTM Vậy hiệu quả cho vay là gì?
Có nhiều khái niệm nhưng ta có thể đúc rút được 2 vấn đề sau: Thứ nhất, hiệu quả được đo bằng kết quả đạt được trên chi phí bỏ ra Thứ hai, nó phản ánh
trình độ sử dụng các nguồn lực để đạt được các mục tiêu xác định
Như vậy, ta có thể hiểu: “Hiệu quả cho vay DNNVV của NHTM là kết quả đạt được khi cho vay DNNVV (được đo bằng một số chỉ tiêu như doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ, lãi từ hoạt động cho vay DNNVV …) tính trên chi phí
bỏ ra khi cho vay (chí về thời gian, tiền bạc…); đó chính là tính sinh lời và an
Trang 3toàn khi cho vay đối với DNNVV”
Hiệu quả cho vay được đo bằng kết quả đạt được trên chi phí bỏ ra vậy những chỉ tiêu nào phản ánh hiệu quả cho vay đối với DNNVV của NHTM
Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả cho vay đối với DNNVV có thể chia làm 2 loại như sau:
Nhóm chỉ tiêu định tính:
Sự hài lòng của khách hàng: Mục tiêu cuối cùng của NHTM luôn là lợi
nhuận và khách hàng chính là người mang lại lợi nhuận đó cho Ngân hàng Do đó,
có thể đo lường hiệu quả cho vay đối với DNNVV bằng sự hài lòng của khách hàng
Việc tuân thủ quy trình tín dụng và chính sách khách hàng: Một quy trình
tín dụng chặt chẽ sẽ đảm bảo việc vốn vay được sử dụng một cách có hiệu quả, đúng mục đích mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp và lãi vay cho ngân hàng Đảm bảo tính an toàn, hiệu quả và sinh lời mà Ngân hàng mong đợi Nó cho thấy hiệu quả của hoạt động cho vay đối với DNNVV của NHTM
Chỉ tiêu định lượng
Nhóm chỉ tiêu về quy mô tín dụng bao gồm:
* Doanh số cho vay DNNVV : Doanh số cho vay DNNVV phản ánh quy
mô tuyệt đối, cho biết xu hướng là mở rộng hay thu hẹp tín dụng đối với các
doanh nghiệp này
* Tổng dư nợ DNNVV: Tổng dư nợ thấp chứng tỏ hoạt động cho vay của
ngân hàng yếu kém, không có khả năng mở rộng, khả năng mở rộng… Tuy nhiên, khi xét chỉ tiêu này, chúng ta phải xem xét trong cả một quá trình trên cơ sở phân
tích các yếu tố tác động bên ngoài để chỉ số này phản ánh đúng nhất
* Doanh số thu nợ DNNVV: Doanh số thu nợ phụ thuộc vào kỳ hạn trả nợ
Nhìn chung, doanh số này cao sẽ phản ánh chất lượng tín dụng tốt
Nhóm chỉ tiêu về chất lượng tín dụng
* Tỷ lệ Nợ quá hạn; Tỷ lệ Nợ xấu; Tỷ lệ Nợ khó đòi; Tỷ lệ từng nhóm nợ xấu
/nợ xấu Những chỉ tiêu này đo lường chất lượng từng khoản vay Các tỷ lệ này
Trang 4càng thấp càng tốt
* Tỷ lệ quỹ dự phòng rủi ro/tổng dư nợ: Tỷ lệ này càng cao thì ngân hàng
càng có khả năng ổn định hoạt động một cách nhanh chóng khi rủi ro xảy ra Tuy nhiên, nếu tỷ lệ này quá cao thì chứng tỏ rằng chất lượng tín dụng trong hoạt động cho vay không tốt nên ngân hàng mới trích dự phòng rủi ro nhiều
* Lợi nhuận thu được từ hoạt động cho vay đối với DNNVV: lợi nhuận từ hoạt
động cho vay là nguồn thu chủ yếu, phản ánh tốt nhất hiệu từ hoạt động cho vay đối với DNNVV của ngân hàng Nó còn được phản ánh bằng tỷ số như: lợi nhuận từ cho vay DNNVV/Tổng lợi nhuận, nhìn chung, con số này càng lớn, hiệu quả càng cao
* Lãi thu được từ hoạt động cho vay DNNVV/chi phí hoạt động cho vay DNNVV: Nó phản ánh một đồng chi phí bỏ ra sẽ thu về được bao nhiêu đồng lãi
từ doanh nghiệp Con số này càng cao, hiệu quả cho vay càng tốt
Đây có thể nói là hai chỉ tiêu quan trọng nhất phản ánh hiệu quả của hoạt động cho vay vì suy cho cùng, hiệu quả phải được thể hiện ở tính sinh lời, làm sao
để mang lại nhiều lợi nhuận cho Ngân hàng nhất
Để xem xét một cách toàn diện nhất hiệu quả cho vay DNNVV ta cũng cần xem xét tới các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả cho vay DNNVV
Về nhân tố chủ quan
Nhân tố thuộc về phía ngân hàng: Chính sách tín dụng; Quy mô vốn của ngân hàng; Trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ ngân hàng; Công nghệ ngân hàng; Chính sách maketing
Nhân tố mang tính khách quan như: Chủ trương chính sách của chính phủ, Môi trường kinh tế - chính trị - xã hội, Môi trường quản lý
Chương 2: Hiệu quả hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thăng Long
Chương 2 của luận văn tác giả tập trung làm rõ thực trạng hiệu quả cho vay DNNVV tại BIDV Thăng Long
Có thể nói, BIDV Thăng Long là một trong những chi nhánh ngân hàng lâu đời nhất của BIDV, được thành lập từ năm 1974 với mục tiêu ban đầu là cấp phát
Trang 5vốn cho công trình cầu Thăng Long, đến nay, BIDV Thăng Long đã trở thành một chi nhánh ngân hàng có tiếng trên địa bàn hoạt động của mình đó là khu vực quận Cầu Giấy và huyện Từ Liêm, nơi đang dần trở thành trung tâm hành chính của thành phố Hà Nội với rất nhiều doanh nghiệp đặc biệt là các DNNVV và là khu dân cư đông đúc, hoạt động buôn bán, sản xuất kinh doanh sầm uất bậc nhất
Với mô hình tổ chức gọn nhẹ gồm Ban giám đốc, các phòng quan hệ khách hàng là nơi đầu mối tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, bán toàn bộ các sản phẩm Ngân hàng tới khách hàng; Phòng Quản lý rủi ro với nhiệm vụ quản trị rủi ro của
cả chi nhánh như: rủi ro tác nghiệp, rủi ro tín dụng, rủi ro đạo đức…; Phòng Quản trị tín dụng là nơi giải ngân và lưu trữ các hồ sơ tín dụng của các khách hàng, các phòng dịch vụ khách hàng trực tiếp phục vụ các dịch vụ phi tín dụng tới khách hàng, và hệ thống phòng giao dịch (09 phòng) với mô hình tổ chức hoạt động gọn nhẹ mỗi phòng khoảng 8 người Với cơ chế linh hoạt, BIDV Thăng Long dễ dàng chuyển mình hội nhập với nền kinh tế nói chung đang nhiều biến động
Kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV Thăng Long trong những năm 2011-2013 luôn đạt kết quả khá so với hệ thống BIDV nói chung và các NHTMCP khác Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cùng với sự biến động xấu của nền kinh tế nói chung, tại BIDV Thăng Long nợ xấu cũng đang ngày càng gia tăng Về cho vay đối với DNNVV dư nợ tại BIDV Thăng Long liên tục tăng cao, đến năm
2013 đã đạt được 843 tỷ đồng, trong đó cho vay ngắn hạn là 688 tỷ đồng, cho vay trung dài hạn là 175 tỷ đồng Doanh số cho vay theo đó cũng không ngừng gia tăng qua các năm và tới năm 2013 con số ngày là 1.689 tỷ đồng chiếm 35.5% tổng doanh số cho vay đối với DN của BIDV Thăng Long Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay đối với DNNVV tuy có giảm sút về số tương đối (năm 2013 là 2.6%) tuy nhiên vẫn ở mức cao Lợi nhuận từ hoạt động cho vay đối với DNNVV năm 2013 đạt 21.3 tỷ đồng
Qua phân tích thực trạng hoạt động cho vay DNNVV tại BIDV Thăng Long, cho thấy hoạt động cho vay DNNVV tại BIDV Thăng Long đã đạt được một
số kết quả như:
Trang 6- Doanh số cho vay và doanh số thu nợ, dư nợ cho vay đối với DNNVV trên tổng dư nợ tăng lên liên tục qua các năm làm tăng thu nhập đáng kể cho BIDV Thăng Long; sự chuyển dịch cơ cấu cho vay hợp lý giữa ngắn hạn và trung dài hạn, giữa kinh tế quốc doanh và kinh tế ngoài quốc doanh
- Tỉ lệ DNNVV được vay ở BIDV Thăng Long và số vốn DNNVV mới có quan hệ vay vốn tại BIDV Thăng Long tăng liên tục qua các năm
- Chất lượng tín dụng trong những năm qua có xu hướng tăng
- Hoạt động tín dụng hướng tới DNNVV giúp cho BIDV Thăng Long mở rộng đươc thị phần vừa phát triển được những dịch vụ ngân hàng hiện đại, nâng cao
uy tín và khả năng cạnh tranh và phân tán rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng
Bên cạnh đó cũng còn những tồn tại như:
- Hoạt động cho vay của BIDV Thăng Long chủ yếu là cho vay ngắn hạn
- Nhiều DNNVV chưa tiếp cận được với nguồn vốn vay tại BIDV Thăng Long
- Thời gian xử lý giao dịch còn hạn dài so với các NMTMCP cùng địa bàn khiến khách hàng chưa hài lòng về thời gian chờ đợi
- Tồn đọng nợ xấu
Những tồn tại đó là do những nguyên nhân chủ yếu sau:
- Không phải trong tất cả các doanh nghiệp không có doanh nghiệp nào có nhu cầu vay trung và dài hạn và do sự đánh giá rủi ro rất cao về các khoản vay
trung và dài hạn đối với DNNVV của BIDV Thăng Long
- Các doanh nghiệp còn khó khăn trong quá trình xin vay do số lượng giấy
tờ còn nhiều, thủ tục còn khá phức tạp
- Ngân hàng chưa có những hoạt động quảng bá, giới thiệu về ngân hàng có sức thuyết phục cao với khách hàng
- Cơ chế đảm bảo tiền vay chặt chẽ, đặc biệt là tài sản đảm bảo vẫn còn là một rào cản lớn với tín dụng DNNVV
- Trình độ cán bộ ngân hàng còn nhiều hạn chế, một số ít cán bộ còn thiếu
Trang 7kinh nghiệp đánh giá, phân tích phương án vay vốn của doanh nghiệp, thiếu khả năng phán đoán và cái nhìn toàn diện về hiệu quả thực tế
- Chất lượng phục vụ chưa cao, còn nặng về thủ tục hành chính
- Khả năng phân tích dự báo tình hình kinh tế còn hạn chế
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thăng Long
Từ những đánh giá về thực trạng hiệu quả cho vay DNNVV tại BIDV Thăng Long, dựa vào định hướng trong hoạt động cho vay DNNVV tại BIDV Thăng Long luận văn đã đưa ra những giải pháp và những kiến nghị giúp cho hoạt động cho vay DNNVV của BIDV Thăng Long ngày càng có hiệu quả hơn như sau:
Về giải pháp:
Đa dạng hóa các hình thức cấp tín dụng phù hợp với yêu cầu phát triển của DNNVV, ban hành chính sách cho vay cụ thể đối với DNNVV: có chiến lược ngành hàng (các ngành công nghiệp sản xuất chế biến hàng xuất khẩu, các ngành công thương nghiệp nhập khẩu tư liệu sản xuất và dược phẩm; Các ngành công nghiệp năng lượng, điện tử viễn thông; …); có chiến lược khách hàng; có chiến lược thị trường
Tăng cường công tác Maketing, kênh tiếp cận với DNNVV
Hoàn thiện chính sách quản lí rủi ro, hệ thống xếp hạng tín dụng: xây dựng tỷ trọng cấp tín dụng có đảm bảo hay không có đảm bảo bằng tài sản; Tỷ trọng cấp tín dụng theo các hình thức cho vay, bảo lãnh… Tỷ trọng cấp tín dụng cho một số ngành lớn Đối với Hệ thống thông tin, xếp hạng và chấm điểm khách hàng: Ngân hàng cần xúc tiến làm việc với các ngân hàng nước ngoài có kinh nghiệm trong hoạt động cho vay DNNVV, có hệ thống chấm điểm khách hàng đã hoàn thiện nhằm học tập kinh nghiệm trong việc xây dựng một hệ thống chấm điểm khách hàng tiên tiến; Chất lượng thông tin cần được cải tiến
Tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hệ thống công nghệ thông tin của chi nhánh
Trang 8 Nâng cao chất lượng cán bộ: trang bị lại các kiến thức cơ bản cho cán bộ, giúp và tạo điều kiện cho họ tự học để có đủ trình độ phù hợp với cương vị sẽ đảm nhiệm theo hai hình thức đào tạo tập trung và đào tạo theo định hướng
BIDV cần tiếp tục đổi mới cơ chế cho vay nâng cao tỷ trọng cho vay trung dài hạn đối với DNNVV
Nhà nước cần hỗ trợ các DNNVV cần nỗ lực đổi mới và hoàn thiện cho phù hợp với sự phát triển
Về kiến nghị:
Kiến nghị với nhà nước, chính phủ
Tạo chính sách, môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, công khai cho
họ hoạt động như:
Thiết lập khung pháp lí cho DNNVV
Thực hiện chính sách hỗ trợ DNNVV
+ Khuyến khích đầu tư
+ Trợ giúp về tài chính: Nhà nước khuyến khích thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV ở các địa phương; Thành lập quỹ phát triển DNNVV
Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước
- NHNN xây dựng các chính sách cho vay cụ thể với DNNVV
- NHNN ra soát lại các quy định để sửa đổi các quy định không còn phù hợp với tình hình thực tế
- Quy định các chính sách tài chính tiền tệ như: lãi suất cơ bản, lãi suất vay qua đêm, tỷ giá ngoại tệ, … một cách hợp lý
- Thực hiện tham mưu cho chính phủ, trực tiếp hướng dẫn chỉ đạo các NHTM thực hiện chính sách hỗ trợ DNNVV
- Có cơ chế hỗ trợ cho các DNNVV thiếu TSĐB
Kiến nghị Ủy ban nhân thành phố Hà Nội
- UBND Thành phố cần nhanh chóng cấp sổ đỏ cho các DNNVV, hợp pháp hóa quyền sở hữu cho DNNVV Bên cạnh đó cần đơn giản hóa các thủ tục để tránh gây lãng phí thời gian
Trang 9- UBND thành phố cũng nên tạo điều kiện nhằm khuyến khích phát triển các hợp đồng thuê, thuê mua và bán trả góp nhằm tạo cơ hội cho các DNNVV có được các máy móc thiết bị mới
- UBND thành phố cần nhấn mạnh vai trò của các Hiệp hội như Hiệp hội
DNNVV , để Hiệp hội không chỉ là đại diện tiếng nói của DN, giúp DN trong lĩnh vực kinh doanh mà còn hỗ trợ DN về quan hệ lao động, thực hiện trách nhiệm xã hội của DN
UBND thành phố cần quan tâm, đưa ra định hướng hoạt động để Hiệp hội
có các chương trình hỗ trợ tích cực hơn cho các doanh nghiệp hội viên để Hiệp hội thực sự trở thành một khối vững mạnh, có sự gắn kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp hội viên với nhau
Bên cạnh đó, UBND thành phố có thể đứng ra thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại thành phố Hà Nội Và sự ra đời của quỹ bão lãnh tín dụng cho các DNNVV chính là cơ sở cho việc phát triển hình thức cho vay tín chấp Mở
ra giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay đối với các DNNVV
Kiến nghị với BIDV
BIDV nên nghiên cứu chính sách đơn giản hóa quy trình cho vay, đơn giản hóa thủ tục cho vay nhưng vẫn đảm bảo, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; BIDV cũng nên xây dựng cho mình một hệ thống thông tin đa dạng thông suốt trong toàn hệ thống, thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ tín dụng