Phân tích, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách địa phương của huyện yên sơn, tỉnh tuyên quang

6 Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tượng do cấp huyện quản lý; 7 Phần chi thường xuyên trong các chương trình mục tiêu quốc gia hàng năm do các cơ quan cấp huyện thực hiện

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VŨ HỒNG KIÊN

PHÂN TÍCH, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG CỦA HUYỆN YÊN SƠN,

TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

QUẢN TRỊ KINH DOANH

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VŨ HỒNG KIÊN

PHÂN TÍCH, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG CỦA HUYỆN YÊN SƠN,

TỈNH TUYÊN QUANG Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học:

TS GVC VŨ QUANG

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và các số liệu nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Vũ Hồng Kiên

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Vũ Quang đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình viết luận văn tốt nghiệp; các thầy, cô là giảng viên Viện Kinh tế và Quản lý Trường Đại học Bách khoa Hà nội

đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, đồng nghiệp và các cán bộ chuyên môn nghiệp vụ tại các

cơ quan, đơn vị có liên quan trên địa bàn huyện đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi nghiên cứu, thu thập dữ liệu hoàn thành luận văn này

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC HÌNH viii

DANH MỤC HÌNH viii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 1

4 Phương pháp nghiên cứu trong luận văn 1

5 Những đóng góp khoa học của luận văn 2

6 Kết cấu của luận văn 2

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG CẤP HUYỆN 3

1.1 Khái quát ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước cấp huyện 3 1.1.1 Khái quát về NSNN 3

1.1.1.1 Khái niệm NSNN 3

1.1.1.2 Nội dung của NSNN 4

1.1.1.3 Đặc điểm của NSNN 4

1.1.1.4 Vai trò của NSNN 5

1.1.1.5 Phân cấp quản lý NSNN 5

1.1.1.6 Hệ thống NSNN ở nước ta 5

1.1.2 Chi NSNN 7

1.1.2.1 Khái niệm chi NSNN 7

1.1.2.2 Chi đầu tư phát triển 8

1.1.2.3 Chi thường xuyên 9

1.1.3 Chi ngân sách cấp huyện 9

1.1.3.1 Khái niệm chi NS cấp huyện 9

1.1.3.2 Đặc điểm chi NSNN cấp huyện 9

1.1.3.3 Vai trò của chi ngân sách cấp huyện 10

1.2 Tổng quan về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện 11

1.2.1 Khái niệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 11

1.2.2 Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện 11

1.2.3 Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 13

1.3 Nội dung cơ bản của quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 15

1.3.1 Phân cấp quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 15

1.3.2 Quản lý quá trình lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 15

1.3.3 Quản lý phân bổ và giao dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 17

1.3.4 Quản lý việc chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 19

1.3.5 Quản lý kiểm soát, thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN cấp huyện 21 1.3.6 Quản lý quyết toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 22 1.3.7 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi thường xuyên NSNN cấp

Huyện 24

1.4 Một số chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp Huyện 25 1.5 Nhân tố ảnh hưởng công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 26

1.5.1 Cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 26 1.5.2 Chủ trương, chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 26 1.5.3 Phẩm chất và năng lực của cán bộ quản lý cấp huyện 27

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG

XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI HUYỆN YÊN SƠN 33 2.1 Tổng quan về điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Sơn 33

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 33 2.1.2 Đặc điểm địa lý, kinh tế - xã hội và dân cư 33 2.1.3 Tổng quan kết quả thực hiện thu, chi NSNN của huyện những năm gần đây 35

2.2 Thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn các năm 2014, 2015, 2016 37

2.2.1.Thực trạng phân cấp quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện 37 2.2.2 Thực trạng công tác lập, phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 38 2.2.3 Thực trạng công tác quản lý chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 51 2.2.4 Thực trạng công tác quyết toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện 61 2.2.5 Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra chi thường xuyên NSNN của huyện 63

2.2.5.1 Thực trạng đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý chi thường xuyên NSNN của huyện Yên Sơn 65

2.2.5.2 Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý chi

thường xuyên NSNN của huyện Yên Sơn 66

2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Yên Sơn 67

2.3.1 Đánh giá việc thực hiện mục tiêu quản lý chi thường xuyên NSNN 67

2.3.2 Hạn chế và những nguyên nhân trong quản lý chi thường xuyên NSNN của huyện Yên Sơn 69

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 74

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG CỦA HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG 75

3.1 Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và định hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn thời gian tới 75

3.1.1 Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội huyện Yên Sơn thời gian tới 75

3.1.1.1 Mục tiêu chung 75

3.1.1.2 Các mục tiêu cụ thể 76

3.1.2 Định hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn 78

3.2 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN của huyện Yên Sơn 79

3.2.1 Giải pháp 1: Hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách cấp huyện 79

3.2.2 Giải pháp 2: Tổ chức tập huấn nghiệp vụ quản lý tài chính - ngân sách cho cán bộ công chức, viên chức liên quan đến công tác kế toán, quản lý chi NSNN 81

3.2.3 Giải pháp 3: Thực hiện kết nối đồng bộ các phần mềm quản lý tài chính - ngân sách đến tất cả các đơn vị sử dụng ngân sách 83

3.3 Kiến nghị nhằm hoàn thiên công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Yên Sơn 85

3.3.1 Đề xuất với cấp Tỉnh 85

3.3.2 Đề xuất với huyện 85

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 86

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CT-XH : Chính trị - xã hội CNH-HĐH : Công nghiệp hóa - hiện đại hóa CNTT : Công nghệ thông tin

HCSN : Hành chính sự nghiệp HĐND : Hội đồng nhân dân KBNN : Kho bạc nhà nước KT-XH : Kinh tế - xã hội NSĐP : Ngân sách địa phương NSTW : Ngân sách trung ương NSNN : Ngân sách nhà nước GD-ĐT : Giáo dục đào tạo QLHC : Quản lý hành chính QP-AN : Quốc phòng, an ninh TDTT : Thể dục thể thao UBND : Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Tình hình chi thường xuyên NSNN huyện Sơn Dương những năm qua: 28

Bảng 2.1 Tổng hợp thu NSNN trên địa bàn huyện Yên Sơn 2014 - 2016 35

Bảng 2.2 Tổng hợp chi NSĐP huyện Yên Sơn giai đoạn 2014-2016 36

Bảng 2.3 Định mức phân bổ chi sự nghiệp giáo dục giai đoạn 2011-2015 46

Bảng 2.4 Định mức phân bổ chi sự nghiệp y tế giai đoạn 2011-2015 48

Bảng 2.5 Tổng hợp dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện tại huyện Yên Sơn (Giai đoạn 2014-2016) 51

Bảng 2.6 Tổng hợp kết quả chi thường xuyên NSNN cấp huyện Yên Sơn (giai đoạn 2014-2016) 52

Bảng 2.7 Phân tích tình hình thực hiện dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện tại Yên Sơn (2014-2016) 53

Bảng 2.8 Thống kê đơn vị chậm nộp báo cáo quyết toán giai đoạn 2014-2016 62

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thời gian qua, hoạt động quản lý ngân sách ở nước ta đã có những bước cải cách, hoàn thiện và đạt được một số thành tựu đáng ghi nhận: tăng cường tiềm lực tài chính đất nước; quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia; xây dựng NSNN (NSNN) lành mạnh; thúc đẩy sử dụng vốn và tài sản nhà nước tiết kiệm, có hiệu quả; tăng tích lũy để thực hiện CNH, HĐH đất nước; góp phần vào đảm bảo các nhiệm vụ QP-AN và đối ngoại

Trong những năm qua, huyện Yên Sơn là địa phương có số thu, chi ngân sách đạt mức cao trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang Điều này cho thấy, công tác quản lý NSNN, đặc biệt công tác quản lý chi ngân sách được thực hiện tốt từ khâu phân cấp quản lý, lập và giao dự toán chi, phân bổ nguồn chi, kiểm soát nguồn chi Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công tác chi ngân sách vẫn không tránh khỏi những hạn chế, bất cập trong quá trình quản lý chi NSNN Hệ quả là gây ra thất thoát, lãng phí, sử dụng các nguồn chi còn chưa đúng mục đích Do đó, cần có những giải pháp thiết thực để góp phần nâng cao công tác chi ngân sách ở địa phương Vì vậy đề tài

“Phân tích, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách địa phương của huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang” được chọn

làm luận văn thạc sỹ

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về NSNN và quản lý chi thường xuyên NSNN Phân tích thực trạng, đánh giá những mặt tích cực, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý chi thường xuyên NS địa phương cấp huyện 3 năm 2014-2016

Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện tại huyện Yên Sơn giai đoạn tiếp theo

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chi thường xuyên NS địa phương của ngân sách cấp Huyện

Phạm vi nghiên cứu: Quản lý chi thường xuyên NS địa phương 3 năm 2014,

2015, 2016 của huyện Yên Sơn

4 Phương pháp nghiên cứu trong luận văn

Những nghiên cứu trong luận văn dựa trên tiền đề là Luật NSNN số 01/2002/QH11 ban hành ngày 16/12/2002, các văn bản pháp lý triển khai Luật NSNN ở cấp trung ương, cấp tỉnh Tuyên Quang và huyện Yên Sơn, các số liệu và

dữ liệu được công bố chính thức bởi các cơ quan tài chính nhà nước Luận văn coi

trọng cách tiếp cận từ tổng kết thực tiễn Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu kinh tế truyền thống như thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh, để đưa ra các kết quả nghiên cứu

5 Những đóng góp khoa học của luận văn

Làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Tổng hợp, phân tích, đánh giá đúng thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Chỉ ra những mặt được và chưa được trong công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp tỉnh tại huyện Yên Sơn trong 3 năm qua

Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang trong thời gian tới

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương I Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách tại các địa phương cấp huyện

Chương II Thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách của huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang

Chương III Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách địa phương của huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang

NSNN là bản dự toán thu - chi tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm

NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, là kế hoạch tài chính cơ bản của Nhà nước

NSNN là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình huy động và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau

Theo Điều 1 của Luật NSNN số 01/2002/QH11 được Quốc Hội ban hành

ngày 16/12/2002 thì: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để

Về bản chất của NSNN, đằng sau những con số thu, chi đó là các quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể khác phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước Đối tượng phân phối

để tạo lập nguồn thu cho NSNN là giá trị của cải xã hội Mục đích phân phối, sử dụng nguồn vốn NSNN là đáp ứng cho các nhu cầu gắn liền với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước trong từng thời gian cụ thể

Năm ngân sách hay còn gọi là năm tài chính, là giai đoạn mà trong đó, dự toán thu - chi tài chính đã được Quốc hội phê chuẩn có hiệu lực thi hành Ở tất cả các nước, năm ngân sách đều có thời hạn bằng một năm dương lịch, nhưng thời điểm bắt đầu và kết thúc ở mỗi nước có khác nhau Việc quy định năm ngân sách hoàn toàn là ý định chủ quan của Nhà nước Tuy nhiên, ý định này cũng bắt nguồn

từ những yếu tố tác động khác nhau, trong đó có hai yếu tố cơ bản là:

7 Đặc điểm hoạt động của nền kinh tế có liên quan đến nguồn thu của NSNN (chế độ kế toán, thống kê)

8 Đặc điểm hoạt động của cơ quan lập pháp (các kỳ họp của Quốc Hội để phê chuẩn NSNN)

Ở nước ta, năm ngân sách bắt đầu từ ngày 1/1 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm Điều này phù hợp với các kỳ họp của Quốc Hội trong năm

1.1.1.2 Nội dung của NSNN

Từ khái niệm trên, ta có thể xác định: NSNN là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định

Việc tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ NSNN gồm 2 nội dung chính sau:

1 Thu NSNN: Thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức

và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật

2 Chi NSNN: Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm QP-AN, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

Chi NSNN bao gồm hai quá trình: quá trình phân phối và quá trình sử dụng quỹ NSNN Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN để hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ NSNN mà không phải trải qua việc hình thành các loại qũy trước khi đưa vào sử dụng

1.1.1.3 Đặc điểm của NSNN

Thứ nhất, quy mô quỹ NSNN và các hình thức thu, chi NSNN đều bị

quyết định bởi quy mô, tốc độ, chất lượng phát triển của mỗi ngành, mỗi vùng, mỗi địa phương

Thứ hai, các quan hệ phân phối của NSNN chủ yếu dựa trên nguyên tắc

không hoàn trả một cách trực tiếp

Thứ ba, sự vận động và phát triển của NSNN luôn phải được kế hoạch

hóa một cách cao độ Nền tảng cho việc kế hoạch hóa NSNN là các mục tiêu phát triển KT-XH mà nhà nước đề ra cho các khoảng thời gian khác nhau từ ngắn hạn đến dài hạn

Thứ tư, công khai, minh bạch luôn là yêu cầu đòi hỏi phải đáp ứng trong quá

trình quản lý NSNN Ở đâu làm tốt được công khai, minh bạch ngân sách, thì ở đó công tác xã hội hóa huy động nguồn thu ngân sách sẽ đạt tốt và chi tiêu ngân sách

sẽ ít bị thất thoát, lãng phí

1.1.1.4 Vai trò của NSNN

Thứ nhất, NSNN đảm bảo nguồn tài chính đáp ứng cho việc thực hiện các

chức năng, nhiệm vụ của nhà nước trong từng thời gian cụ thể theo quy định của pháp luật

Thứ hai, NSNN là công cụ tài chính quan trọng được nhà nước sử dụng để

hướng dẫn, điều tiết, kích thích cung - cầu hàng hóa dịch vụ của nền kinh tế trong từng thời gian cụ thể

Thứ ba, NSNN giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính của nền kinh tế

quốc dân

Thông qua thu NSNN sẽ quyết định đến quy mô của các quỹ tiền ngoài nhà nước lớn hay nhỏ; và ngược lại cũng quyết định đến quy mô của quỹ NSNN nhỏ hay lớn

Thông qua chi NSNN sẽ tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới sự hình thành, phát triển của các quỹ tiền tệ khác ngoài NSNN và nằm trong hệ thống tài chính của nền kinh tế quốc dân

1.1.1.5 Phân cấp quản lý NSNN

Phân cấp quản lý NSNN là sự phân định trách nhiệm, quyền hạn, nghĩa vụ và lợi ích của các cơ quan chính quyền nhà nước các cấp trong lĩnh vực quản lý NSNN Khi đã hình thành hệ thống NSNN gồm nhiều cấp thì việc phân cấp là tất yếu

vì mỗi cấp ngân sách đều có chức năng, nhiệm vụ, hoạt động thu chi mang tính độc lập tương đối Qua việc phân cấp ngân sách, nhà nước sẽ tăng quyền chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền từ Trung ương đến cơ sở nhằm phát huy tiềm năng thế mạnh về quản lý kinh tế trong địa phương mình tạo điều kiện cho địa phương ổn định tình hình chính trị xã hội, tích luỹ vốn, nâng cao đời sống của nhân dân Phân cấp quản lý NSNN sẽ gắn quyền lợi, nghĩa vụ trách nhiệm của chính quyền các cấp với việc điều hành quản lý NSNN ở địa phương với tinh thần hiệu quả- tiết kiệm-chống thất thoát, tham ô, lãng phí

Thông qua phân cấp quản lý NSNN sẽ phân định cụ thể những khoản thu NSNN trên địa bàn được điều tiết Những khoản chi mà cấp ngân sách đó phải chịu trách nhiệm đáp ứng cho hoạt động của địa phương mình quản lý, các khoản được uỷ quyền thu-chi của ngân sách cấp trên uỷ quyền theo quy định của pháp luật hiện hành

1.1.1.6 Hệ thống NSNN ở nước ta

Luật NSNN quy định: NSNN bao gồm ngân sách trung ương (NSTW) và ngân sách địa phương (NSĐP) NSĐP bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính

các cấp có HĐND và UBND theo quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND Theo quy định hiện hành, NSĐP gồm: [2, tr.39]

Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh); Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện);

Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã)

Biểu đồ 1.1: Cơ cấu tổ chức của hệ thống NSNN Việt Nam

(Nguồn: Luật Ngân sách nhà nước)

Ngân sách nhà nước

Ngân sách Trung ương Ngân sách địa phương

Ngân sách đặc khu trực thuộc

Ngân sách xã, phường

Ngân sách thành phố trực thuộc

Ngân sách tỉnh

Ngân sách thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh tỉnh

Ngân sách huyện

Ngân sách quận

1.1.2 Chi NSNN

1.1.2.1 Khái niệm chi NSNN

Tại Khoản 2, Điều 2 Luật NSNN số 01/2002/QH11 được Quốc Hội ban hành

ngày 16/12/2002: “Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển KT-XH, bảo đảm

QP-AN, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của nhà nước; chi

Với cách hiểu này, chúng ta thấy rằng, bản chất của chi NSNN là sự kết hợp của quá trình phân phối và quá trình sử dụng quỹ NSNN theo dự toán của NSNN

đã được cấp có thẩm quyền quyết định nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và đảm bảo thực hiện các chức năng của Nhà nước theo những nguyên tắc luật định

Chi NSNN nhằm bảo đảm và duy trì sự hoạt động bình thường của hệ thống chính quyền các cấp từ Trung ương đến địa phương Chi NSNN có vai trò rất quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đảm quốc phòng - an ninh

Chi NSNN là hình thức cơ bản nhất của chi tiêu công Đó là quá trình Nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN để thực hiện các nhiệm vụ KT-XH của mình trong từng thời kỳ nhất định Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN để hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ NSNN mà không phải trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng

NSNN là một quỹ tiền tệ, nó có những đặc điểm như các quỹ tiền tệ khác (tính mục đích và tính vận động thường xuyên), ngoài ra, chi NSNN còn có những đặc điểm riêng sau:

Thứ nhất, việc sử dụng quỹ NSNN luôn gắn với quyền lực của Nhà nước và

được Nhà nước tiến hành trên cơ sở luật định Đặc điểm này thể hiện tính pháp lý tối cao của NSNN Việc ban hành, sửa đổi, bổ sung hay bãi bỏ bất kỳ khoản chi nào của NSNN cũng do cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước là Quốc Hội quyết định Cơ quan quyền lực nhà nước các cấp (Quốc Hội, HĐND các cấp) là chủ thể cuối cùng quyết định cơ cấu, nội dung, mức độ của các khoản chi NSNN

Thứ hai, chi NSNN chính là việc sử dụng quỹ chi tiêu cho những hoạt động

của bộ máy QLHC, QP-AN, chi cho xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng, phúc lợi công cộng… Kết quả của các khoản chi này không nằm ngoài mục đích đảm bảo cho xã hội ổn định, kinh tế tăng trưởng bền vững và phúc lợi công cộng được

nâng cao Do vậy hoạt động của NSNN luôn chứa đựng lợi ích công cộng, lợi ích chung toàn xã hội

Thứ ba, chi NSNN được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là

chủ yếu Sự chuyển giao thu nhập của xã hội vào quỹ NSNN chủ yếu thông qua hình thức thuế Đó là hình thức thu-nộp bắt buộc, không mang tính hoàn trả trực tiếp Nhà nước sử dụng nguồn tài chính thu được để chi tiêu Mọi người dân sẽ nhận được một phần các hàng hoá, dịch vụ công cộng mà Nhà nước cung cấp cho cả cộng đồng Phần giá trị mà người đó được hưởng thụ không nhất thiết tương đồng với khoản đóng góp mà họ đã nộp vào NSNN

Thứ tư, hiệu quả của các khoản chi NSNN được xem xét trên tầm vĩ mô

Hiệu quả chi NSNN khác với hiệu quả sử dụng vốn của các doanh nghiệp, nó phải được xem xét một cách toàn diện Bên cạnh hiệu quả kinh tế, còn cần quan tâm đến hiệu quả xã hội, an ninh quốc phòng

Thứ năm, chi NSNN là một bộ phận cấu thành và gắn chặt với sự vận động

của các luồng tiền tệ Những sự điều chỉnh trong chi NSNN sẽ có sự tác động mạnh mẽ đến tổng cung và tổng cầu về vốn tiền tệ và do đó sẽ tác động đến tổng cung, tổng cầu của nền kinh tế, từ đó tác động đến các chỉ số kinh tế khác như giá

cả, tiền lương, lãi suất, tỷ giá hối đoái…

Có nhiều cách để phân loại các khoản chi NSNN, như phân loại theo tính chất phát sinh, theo nội dung kinh tế, theo mục đích sử dụng cuối cùng, theo phương thức quản lý chi… Ở Việt Nam, khi phân loại theo nội dung kinh tế, các khoản chi NSNN được chia thành: chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, chi trả

nợ gốc và lãi các khoản tiền do Chính phủ vay, chi viện trợ của NSTW cho các Chính phủ và tổ chức ngoài nước, chi cho vay của NSTW, chi trả gốc và lãi các khoản huy động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính, chi bổ sung ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới, chi chuyển nguồn ngân sách từ năm trước sang năm sau

1.1.2.2 Chi đầu tư phát triển

Là những khoản chi có thời hạn tác động dài thường trên một năm, hình thành nên những tài sản vật chất có khả năng tạo được nguồn thu, trực tiếp làm tăng cơ sở vật chất của đất nước

Các khoản chi đầu tư phát triển bao gồm: chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng KT-XH không có khả năng thu hồi vốn; chi mua hàng hóa, vật tư dự trữ của Nhà nước; đầu tư hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp nhà nước; góp vốn cổ phần liên doanh vào các doanh nghiệp cần thiết phải có sự tham gia của Nhà nước; chi cho các chương trình, mục tiêu quốc gia, dự án của Nhà nước

1.1.2.3 Chi thường xuyên

Là những khoản chi có thời hạn tác động ngắn thường dưới một năm Đây là các khoản chi chủ yếu phục vụ cho chức năng quản lý và điều hành xã hội một cách thường xuyên của Nhà nước trong các lĩnh vực như: QP-AN, sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa thông tin, TDTT, khoa học công nghệ…

Các khoản chi thường xuyên bao gồm: chi thanh toán cho các cá nhân; chi về hàng hóa, dịch vụ; chi trả lãi tiền vay và các lệ phí liên quan đến các khoản vay; các khoản chi khác

1.1.3 Chi ngân sách cấp huyện

1.1.3.1 Khái niệm chi NS cấp huyện

Chi ngân sách cấp huyện là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách huyện nhằm đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo phân cấp quản lý của cấp huyện Đó là toàn bộ các khoản chi của ngân sách cấp huyện có trong dự toán, được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền địa phương cấp huyện và các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn huyện

1.1.3.2 Đặc điểm chi NSNN cấp huyện

Ngoài những đặc điểm của chi NSNN nói chung thì chi NSNN cấp huyện có những đặc điểm riêng sau:

Một là, chi ngân sách cấp huyện gắn với quyền lực nhà nước cấp huyện

HĐND huyện là cơ quan quyền lực cấp huyện, UBND huyện là cơ quan chính quyền ở cấp huyện Nhiệm vụ, quyền hạn của hai cơ quan này được thể hiện

ở nhiều mặt trong đời sống, KT-XH như: Giáo dục, y tế, xã hội, văn hóa, thông tin, tài nguyên, môi trường, QP-AN, kinh tế Trong đó, đối với lĩnh vực kinh tế, các

cơ quan này có quyền quyết định đối với ngân sách cấp huyện, cụ thể như sau:

* HĐND huyện có quyền quyết định dự toán thu NSNN trên địa bàn; dự toán thu, chi NSĐP và phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; phê chuẩn quyết toán NSĐP; quyết định các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện ngân sách; điều chỉnh dự toán NSĐP trong trường hợp cần thiết; giám sát việc thực hiện ngân sách

đã được HĐND quyết định

* UBND huyện lập dự toán thu NSNN trên địa bàn; dự toán thu, chi NSĐP, phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; quyết toán NSĐP; lập dự toán điều chỉnh NSĐP trong trường hợp cần thiết trình HĐND cấp trên và báo cáo Sở Tài chính;

Hai là, chi ngân sách cấp huyện luôn gắn chặt chẽ với các nhiệm vụ phát triển KT-XH của huyện, hoạt động của bộ máy hành chính ở cấp huyện và các hoạt động sự nghiệp thuộc cấp huyện quản lý

Ở cấp huyện có hai nhiệm vụ chi chính:

Chi đầu tư phát triển: Nhiệm vụ chi đầu tư phát triển luôn gắn liền với việc

thực hiện nhiệm vụ phát triển KT-XH của địa phương

Chi thường xuyên: Trong thực hiện nhiệm vụ chi này của NSNN cấp huyện,

phải kể đến nhiệm vụ chi đảm bảo hoạt động của bộ máy QLNN của huyện Nếu nhiệm vụ chi này phù hợp với quy mô của bộ máy QLNN của huyện thì sẽ đảm bảo cho bộ máy hoạt động tốt, hiệu quả cao và ngược lại Bên cạnh đó, chi thường xuyên từ NSNN cấp huyện còn bao gồm các khoản chi duy tu, bảo dưỡng các công trình đã được đầu tư xây dựng trên địa bàn như các công trình văn hóa của huyện, bệnh viện đa khoa huyện, các công trình giao thông (cầu, đường…), công trình phúc lợi, công trình phụ trợ Nhiệm vụ chi này hợp lý sẽ có tác dụng tích cực tới hiệu quả sử dụng các công trình cũng như hiệu quả đồng vốn đã được sử dụng để đầu tư vào những công trình ở địa phương

Ba là, hiệu quả chi NSNN là hiệu quả mang tính tổng hợp và toàn diện trên nhiều mặt

Nhiệm vụ chi của cấp huyện bao gồm các khoản chi cụ thể cho từng lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, QP-AN Vì vậy, để xem xét hiệu quả chi NSNN cấp huyện cần xem xét trong mối quan hệ tổng hòa dựa trên hiệu quả của các lĩnh vực Hiệu quả đó có thể được xem xét, đánh giá trong một chu kỳ gắn với nhiệm vụ cụ thể của chu kỳ đó Hiệu quả chi NSNN cấp huyện cũng có thể được xem xét, đánh giá trong mối quan hệ với hiệu quả chi NSNN ở các cấp khác

1.1.3.3 Vai trò của chi ngân sách cấp huyện

Một là, ngân sách cấp huyện là nguồn tài chính quan trọng nhằm duy trì sự

hoạt động của bộ máy chính quyền cấp huyện trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình thông qua nhiệm vụ chi thường xuyên

Hai là, chi NSNN cấp huyện là điều kiện quan trọng thúc đẩy phát triển KT-

XH trên địa bàn huyện

Mọi hoạt động, mọi công việc cụ thể của các tổ chức, các ngành, lĩnh vực trên địa bàn huyện đều cần đến một lượng vốn để thực hiện nhiệm vụ của mình Nguồn vốn cung cấp cho các hoạt động đó chủ yếu được đảm bảo từ ngân sách của huyện Vậy, phân bổ, bố trí hợp lý các khoản chi cho từng nhiệm vụ, từng mục đích hợp lý, hợp lệ sẽ tạo điều kiện cho sự phát triển KT-XH trên địa bàn huyện

Ba là, chi NSNN cấp huyện góp phần quan trọng trong việc thực hiện mục

tiêu công bằng xã hội

NSNN cấp huyện thực hiện việc trợ cấp đối với các đối tượng có thu nhập thấp, đối tượng thuộc diện chính sách; con thương binh, liệt sỹ; người có công với cách mạng; người dân tộc thiếu số; người nghèo để đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần của họ

Ngoài ra, trong thực hiện mục tiêu phát triển KT-XH, thông qua các nhiệm

vụ chi cho đầu tư XDCB, xây dựng các công trình phúc lợi công cộng; trường học; bệnh viện; chi sự nghiệp giáo dục, y tế cũng đã tạo ra mục tiêu bình đẳng cho chính quyền cấp tỉnh và nhân dân

Như vậy có thể thấy rằng, vai trò của chi ngân sách cấp huyện có ý nghĩa to lớn trong việc đảm bảo công bằng xã hội, nâng cao tinh thần đoàn kết đồng lòng của chính quyền và nhân dân trong huyện

1.2 Tổng quan về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.1 Khái niệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện là sự tác động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đến các hoạt động chi NSNN, làm cho quỹ NSNN được phân

bổ, sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả, nhằm phục vụ tốt nhất cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ do cơ quan QLNN đảm nhận

1.2.2 Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện

Trước tình hình thực tế hiện nay, khi KT - XH ngày càng phát triển, các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước ngày càng tăng, dẫn đến chi thường xuyên của NSNN ngày càng phong phú, đa dạng, do đó đòi hỏi phải quản lý một cách có hiệu quả

Quản lý chi thường xuyên của NSNN cấp huyện là quản lý quá trình phân phối, sử dụng vốn NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của chính quyền cấp huyện để đảm nhiệm mục tiêu quản lý KT - XH ở địa phương

Chi thường xuyên ngân sách cấp huyện gồm các nội dung sau:

1 Các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, dạy nghề, y tế, xã hội, văn hóa thông tin văn hóa nghệ thuật, TDTT, môi trường, các sự nghiệp khác do các cơ quan cấp huyện quản lý

2 Các nhiệm vụ về QP-AN, trật tự an toàn xã hội do ngân sách cấp huyện bảo đảm theo quy định;

3 Hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp huyện;

4 Hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội ở cấp huyện Uỷ ban Mặt trận

Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh;

5 Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở cấp thuyện theo quy định

6 Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tượng do cấp huyện quản lý;

7 Phần chi thường xuyên trong các chương trình mục tiêu quốc gia hàng năm

do các cơ quan cấp huyện thực hiện;

8 Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật;

9 Chủ thể quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Chủ thể quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện bao gồm các cơ quan, đơn vị sau:

10 HĐND huyện: Quyết định dự toán chi thường xuyên NSĐP, Phê chuẩn quyết toán NSĐP; Quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện NSĐP; Quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cho các đơn vị trực thuộc; Quyết định cụ thể một số định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi theo quy định của Nhà nước; Giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết định…

11 UBND huyện; Lập dự toán NSĐP báo cáo HĐND huyện; quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn vị trực thuộc; Lập quyết toán NSĐP trình HĐND cùng cấp phê chuẩn; Tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thực hiện NSĐP…

12 Phòng tài chính - Kế hoạch; lập dự toán NSNN báo cáo UBND huyện; lập báo cáo quyết toán ngân sách trình UBND huyện; hướng dẫn các đơn vị trong quản lý, sử dụng ngân sách; Thanh tra, kiểm tra tài chính - ngân sách

13 KBNN huyện: Tổ chức thực hiện hạch toán kế toán NSNN; kiểm soát chi, thanh toán, giải ngân các khoản chi thường xuyên NSNN; định kỳ báo cáo tiến

độ thực hiện dự toán thu, chi ngân sách cho cơ quan nhà nước hữu quan

14 Các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện: Tổ chức lập dự toán thu, chi ngân sách thuộc phạm vi quản lý, thực hiện phân bổ dự toán ngân sách được cấp

có thẩm quyền giao cho các đơn vị trực thuộc và điều chỉnh phân bổ dự toán theo thẩm quyền; thực hiện dự toán thu, chi ngân sách được giao; chi đúng chế độ, đúng mục đích, đúng đối tượng và tiết kiệm; quản lý, sử dụng tài sản của Nhà nước đối với các đơn vị trực thuộc theo đúng chế độ quy định

1.2.3 Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Cũng giống như các hoạt động khác, hoạt động quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện phải tuân thủ theo các nguyên tắc cơ bản trong quản lý, ngoài ra hoạt động chi thường xuyên NSNN cấp tỉnh phải đảm bảo những nguyên tắc riêng nhất định

Một là, nguyên tắc tập trung dân chủ

Một trong những nguyên tắc cơ bản trong quản lý nói chung và quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện nói riêng, đòi hỏi trong quản lý phải bảo đảm mối quan hệ chặt chẽ và tối ưu giữa tập trung và dân chủ

Đối với quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện nguyên tắc này phải được quản triệt thực hiện trong toàn bộ chu trình quản lý, từ khâu phân cấp quản lý; lập dự toán; phân bổ dự toán; kiểm tra, thanh toán các khoản chi; quyết toán các khoản chi; thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chi, nhằm tạo ra một sự tập trung, thống nhất quản lý và là cơ sở để đưa ra các chỉ tiêu chi tiêu hợp lý góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN của huyện

Hai là, nguyên tắc kết hợp hài hòa các lợi ích

Chi NSNN là vấn đề khá nhạy cảm, nó không những ảnh hưởng tới lợi ích của các bên liên quan trong cùng một tổ chức mà còn ảnh hưởng tới lợi ích của các

tổ chức khác Vì vậy, khi đưa ra các quyết định về chi thường xuyên NSNN của huyện, cấp quản lý phải bảo đảm mối quan hệ lợi ích giữa các đơn vị sử dụng ngân sách, giữa mỗi đơn vị sử dụng ngân sách với lợi ích của cộng đồng dân cư trong huyện, quan hệ lợi ích giữa các vùng, các khu vực trong huyện Cụ thể, thông qua việc phân bổ ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách sao cho phù hợp với quy

mô, biên chế, dân số, vùng miền, những điệu kiện thuận lợi khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, những vùng ưu tiên làm thế mạnh để tạo ra chuỗi lợi ích hài hoà cho tất

cả những đối tượng sử dụng NSNN trên địa bàn huyện

Ba là, nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả

Chi phí thấp, lợi ích lớn là mục tiêu của nguyên tắc này Điều này có nghĩa trong chi thường xuyên NSNN cấp huyện, cấp quản lý phải tính đến việc bỏ ra một đồng ngân sách thì phải tạo ra lợi ích lớn nhất có thể Vậy đòi hỏi chi làm sao phải tiết kiệm và hiệu quả

Tiết kiệm ở đây không đồng nghĩa với hạn chế chi tiêu hay cắt giảm chi tiêu

Nó được hiểu là một sự chi tiêu hợp lý, hợp lệ, đúng mục đích, đúng đối tượng, đúng quy mô, đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhiệm vụ chi sẽ tạo ra sự tác động lớn đối với phát triển kinh tế xã hội của huyện

Hiệu quả của chi thường xuyên NSNN cấp huyện được xem xét, đánh giá ở nhiều mặt khác nhau, dù ở mặt nào người ta cũng xem xét, đánh giá chúng thông qua phần chênh lệch giữa chi phí bỏ ra và lợi ích đem lại Chi tiêu NSNN huyện càng hợp lý bao nhiêu thì càng tạo ra hiệu quả cao bấy nhiêu; ngược lại, chi tiêu không hợp lý sẽ là điều kiện tạo ra những tiêu cực như lãng phí, thất thoát, gây ra

sự bất ổn cho nền kinh tế huyện, dẫn tới sự kém phát triển

Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả cũng phải được quán triệt trong các khâu của quá trình chi thường xuyên ngân sách cấp huyện Để chi ngân sách tiết kiệm, hiệu quả, quản lý chi ngân sách phải bảo đảm xác định được đúng đối tượng chi, thứ tự

ưu tiên các khoản chi, tiêu chí, định mức, cơ cấu phân bổ ngân sách tỉnh hợp lý

Bốn là, nguyên tắc hợp pháp, công khai, minh bạch, đúng quy định

Ngân sách nói chung và ngân sách cấp huyện nói riêng là tiền đóng thuế của nhân dân Do đó, chi ngân sách phải được thực hiện theo quy định của Luật NSNN Các khâu trong quản lý chi thường xuyên ngân sách, từ lập dự toán ngân sách, chấp hành dự toán ngân sách, thanh, quyết toán ngân sách được thực hiện theo quy định của Luật NSNN Việc bố trí các khoản chi thường xuyên ngân sách phải tuân thủ theo đúng các quy định hiện hành của cơ quan quản lý cấp trên về tiêu chí, đối tượng, tiêu chuẩn, định mức phân bổ ngân sách

Để đảm bảo nguyên tắc hợp pháp, các khâu trong chu trình ngân sách và quản

lý chi thường xuyên ngân sách được thực hiện công khai, bảo đảm tính minh bạch của các khoản chi Thực hiện nguyên tắc công khai minh bạch, các đối tượng thụ hưởng ngân sách và người dân được tham gia giám sát tính đúng đắn, tính hợp pháp của các khâu trong quản lý chi thường xuyên ngân sách, các khoản chi ngân sách Những khoản chi thường xuyên khi đã được ghi vào dự toán chi NSNN và được cơ quan có thẩm quyền xét duyệt được coi là chỉ tiêu pháp lệnh Trên góc độ quản lý, số chi thường xuyên đã được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của các cơ quan chức năng về quản lý tài chính công với các đơn vị thụ hưởng NSNN Mọi nhu cầu chi thường xuyên dự kiến cho năm kế hoạch phải được xác định trong

dự toán kinh phí từ cơ sở, thông qua các bước xét duyệt của các cơ quan quyền lực nhà nước từ thấp đến cao Khi các chỉ tiêu thuộc dự toán chi thường xuyên đã được thông qua thì các ngành, các cấp, các đơn vị phải có trách nhiệm chấp hành nghiêm chỉnh Trong quá trình tổ chức thực hiện, các đơn vị thụ hưởng ngân sách phải căn

cứ vào dự toán kinh phí đã được phê duyệt mà phân bổ và sử dụng cho các khoản, mục chi và phải hạch toán theo đúng mục lục NSNN đã quy định

Năm là, nguyên tắc bảo đảm cân đối ngân sách

Việc bố trí các khoản chi phải luôn tuân thủ nguyên tắc tổng chi không vượt quá tổng thu NSNN Cân đối ngân sách phải được xác lập ngay từ khâu lập dự toán

và luôn xác lập cân đối thu chi trong quá trình sử dụng ngân sách Trong quá trình quản lý, điều hành chi ngân sách cấp huyện phải thường xuyên theo dõi tình hình thực hiện dự toán thu NSNN cũng như nắm bắt, dự báo các nguyên nhân dẫn đến bội chi ngân để có giải pháp thích hợp xử lý bội chi ngân sách kịp thời, đảm bảo tính cân đối trong chi ngân sách cấp huyện

1.3 Nội dung cơ bản của quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

1.3.1 Phân cấp quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Nhiệm vụ chi của ngân sách cấp huyện do HĐND huyện quyết định phù hợp với phân cấp quản lý KT-XH, QP-AN trên địa bàn, phù hợp với trình độ quản lý của đội ngũ cán bộ cấp huyện trong từng thời kỳ ổn định ngân sách

Ngân sách huyện được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể Trong đó, ngân sách huyện bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển KT-XH của huyện và hỗ trợ cho ngân sách các xã chưa cân đối được thu, chi ngân sách HĐND huyện quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách huyện và ngân sách xã, phù hợp với phân cấp quản lý KT-XH, QP-AN và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn Thời gian thực hiện phân cấp thường ổn định trong thời gian từ 3 đến 5 năm (gọi chung là thời kỳ ổn định ngân sách)

Nhiệm vụ chi thường xuyên thuộc cấp huyện do ngân sách cấp huyện bảo đảm; Khi cơ quan QLNN cấp tỉnh uỷ quyền cho cơ quan QLNN cấp huyện thực hiện nhiệm vụ chi của mình, thì kinh phí được chuyển từ NS cấp tỉnh cho NS cấp huyện thực hiện nhiệm vụ đó thông qua chi chuyển giao ngân sách giữa các cấp Ngoài việc được cấp trên uỷ quyền thực hiện nhiệm vụ chi, ngân sách cấp huyện không được dùng ngân sách cấp mình chi cho nhiệm vụ của ngân sách cấp khác, trừ trường hợp đặc biệt phải được cơ quan có thẩm quyền quyết định

1.3.2 Quản lý quá trình lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Khi lập dự toán chi thường xuyên cần dựa vào các căn cứ sau:

+ Chủ trương của Nhà nước về duy trì và phát triển các hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước, các hoạt động sự nghiệp, hoạt động QP - AN và các hoạt động xã hội khác trong từng giai đoạn nhất định

+ Các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển KT-XH của địa phương, đặc biệt là các chỉ tiêu có liên quan trực tiếp đến việc cấp phát kinh phí chi thường xuyên của NSNN kỳ kế hoạch

+ Khả năng nguồn kinh phí có thể đáp ứng cho nhu cầu chi thường xuyên kỳ

vụ của mỗi cơ quan được quy định cụ thể như sau:

- UBND huyện có nhiệm vụ

+ Hướng dẫn, tổ chức và chỉ đạo các đơn vị trực thuộc và chính quyền cấp huyện lập dự toán chi thường xuyên ngân sách thuộc phạm vi quản lý;

+ Tổng hợp và lập dự toán chi ngân sách cấp huyện; báo cáo Sở Tài chính; + Căn cứ nhiệm vụ thu, chi ngân sách được UBND tỉnh giao, UBND huyện trình HĐND huyện quyết định dự toán NSĐP và phương án phân bổ ngân sách cấp huyện, đồng thời báo cáo Sở Tài chính dự toán ngân sách huyện và kết quả phân bổ

dự toán ngân sách cấp huyện đã được HĐND huyện quyết định;

+ Tổ chức giao nhiệm vụ chi thường xuyên ngân sách cho từng cơ quan, đơn

vị trực thuộc trên cơ sở phương án phân bổ ngân sách cấp huyện được Nghị quyết của HĐND huyện thông qua;

+ Lập phương án điều chỉnh dự toán ngân sách cấp huyện và phương án phân

bổ dự toán thu, chi ngân sách cấp huyện khi cần thiết

- Phòng Tài chính - Kế hoạch có nhiệm vụ

+ Tổ chức làm việc với các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện về dự toán chi thường xuyên ngân sách hàng năm Đối với năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - kế hoạch tổ chức làm việc, thống nhất với các cơ quan, đơn

vị cùng cấp về dự toán chi thường xuyên ngân sách; yêu cầu bố trí lại những khoản chi trong dự toán chưa đúng chế độ, tiêu chuẩn, chưa hợp lý, chưa tiết kiệm, chưa phù hợp với khả năng ngân sách và định hướng phát triển KT-XH trên địa bàn Đối với các năm tiếp theo của thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - kế hoạch chỉ làm việc, thống nhất với đơn vị khi các đơn vị dự toán có đề nghị

+ Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc tổng hợp, lập dự toán ngân sách và phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp huyện theo lĩnh vực, nhiệm vụ chi được phân cấp

+ Đề xuất các phương án cân đối ngân sách và các biện pháp nhằm tiết kiệm chi thường xuyên cho ngân sách cấp huyện

Quá trình lập dự toán chi thường xuyên ngân sách cấp huyện hàng năm phải căn cứ vào nhiệm vụ phát triển KT-XH và bảo đảm QP-AN trên địa bàn huyện; nhiệm vụ của các cơ quan QLNN cấp huyện và hoạt động của các cơ quan khác trên địa bàn huyện do ngân sách cấp huyện đảm bảo; quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN cấp huyện trong từng thời kỳ ổn định ngân sách; định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Nhà nước và cơ quan có thẩm quyền quy định; số kiểm tra về dự toán thu, chi ngân sách do Sở Tài chính thông báo hàng năm và tình hình thực hiện dự toán chi ngân sách cấp huyện các năm trước Dự toán chi ngân sách cấp tỉnh phải được lập và tổng hợp theo từng lĩnh vực chi

1.3.3 Quản lý phân bổ và giao dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

UBND huyện căn cứ quyết định của UBND tỉnh về giao chỉ tiêu kế hoạch và

dự toán NSNN trình HĐND cùng cấp quyết định dự toán chi ngân sách huyện và phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp huyện trước ngày 20/12 hàng năm Trên

cơ sở Nghị quyết của HĐND huyện, UBND huyện giao nhiệm vụ chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn vị trực thuộc cấp huyện

Trường hợp đơn vị dự toán là cơ quan nhà nước thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí QLHC theo Nghị định số 130/2005/NĐ-CP, ngày 17/10/2005 của Chính phủ, việc phân bổ và giao dự toán chi tiết theo 2 phần: phần dự toán chi NSNN giao thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm; phần dự toán chi NSNN giao không thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm

Trường hợp đơn vị dự toán là đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính theo quy định tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ về việc phân bổ và giao dự toán thu, chi NSNN được căn

cứ vào nhiệm vụ được giao, phân loại đơn vị sự nghiệp (là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động hoặc đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động) Dự toán được giao chi tiết theo 2 phần: phần dự toán chi NSNN bảo đảm hoạt động thường xuyên và phần dự toán chi hoạt động không thường xuyên, và Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 Chính phủ quy định cơ chế

tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập

Khi phân bổ, giao dự toán chi ngân sách cho các đơn vị trực thuộc, UBND huyện

và đơn vị dự toán cấp III phải bảo đảm phân bổ hết dự toán ngân sách được giao Trường hợp có các nhiệm vụ chi chưa xác định được rõ đơn vị thực hiện trong dự toán đầu năm thì được giữ lại để phân bổ sau, nhưng khi phân bổ cho các nhiệm vụ này, đơn

vị dự toán cấp III phải lập phương án phân bổ gửi Sở Tài chính để thẩm tra

Phòng Tài chính - Kế hoạch thẩm tra phương án phân bổ dự toán chi ngân sách trên các mặt sau:

Thẩm tra tính chính xác giữa nội dung, tổng mức phân bổ của đơn vị dự toán cấp III cho các đơn vị sử dụng ngân sách với nội dung, tổng dự toán do UBND huyện giao; việc chấp hành chính sách, chế độ, định mức, tiêu chuẩn và các tiêu chí phân bổ chi ngân sách

Trong phạm vi 07 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được phương án phân bổ dự toán ngân sách, phòng Tài chính- Kế hoạch phải có văn bản thông báo kết quả thẩm tra Nếu quá 07 ngày làm việc mà Sở phòng Tài chính- Kế hoạch chưa có ý kiến thì được coi như đã đồng ý với phương án phân bổ của cơ quan, đơn vị đã gửi Trường hợp phòng Tài chính- Kế hoạch nhất trí với phương án phân bổ thì thủ trưởng cơ quan, đơn vị phân bổ ngân sách giao ngay dự toán cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc, đồng thời gửi Phòng Tài chính- Kế hoạch, KBNN huyện làm căn

cứ thanh toán và kiểm soát chi Trường hợp Sở Tài chính đề nghị điều chỉnh thì trong phạm vi 03 ngày làm việc, kể từ khi nhận được văn bản của phòng Tài chính-

Kế hoạch, cơ quan, đơn vị phân bổ tiếp thu, điều chỉnh và gửi lại phòng Tài chính-

Kế hoạch để thống nhất Trường hợp không thống nhất nội dung điều chỉnh, phòng Tài chính- Kế hoạch báo cáo UBND huyện xem xét, quyết định theo quy định Khi cần điều chỉnh dự toán ngân sách giữa các đơn vị trực thuộc, nhưng việc điều chỉnh đó không làm thay đổi tổng mức và chi tiết dự toán được giao, thủ trưởng cơ quan, đơn vị phân bổ ngân sách lập giấy đề nghị điều chỉnh phân bổ dự toán, gửi phòng Tài chính- Kế hoạch và KBNN huyện Trong vòng 7 ngày làm việc,

kể từ ngày nhận được đề nghị điều chỉnh của đơn vị dự toán, phòng Tài chính- Kế hoạch tổ chức thẩm tra và trả lời bằng văn bản gửi cơ quan, đơn vị phân bổ và KBNN cùng cấp Trên cơ sở ý kiến thống nhất với phòng Tài chính- Kế hoạch, thủ trưởng cơ quan, đơn vị phân bổ ngân sách quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách

đã giao cho các đơn vị trực thuộc; đồng thời gửi Sở phòng Tài chính- Kế hoạch và KBNN nơi giao dịch làm căn cứ kiểm soát, thanh toán

Sau ngày 31/12 hàng năm, vì khó khăn, vướng mắc mà đơn vị dự toán cấp III chưa phân bổ xong dự toán được giao, đơn vị báo cáo Sở Tài chính để xem xét, cho phép kéo dài thời gian phân bổ dự toán Đối với các nguyên nhân do chủ quan của đơn vị, thời gian phân bổ dự toán được kéo dài chậm nhất đến ngày 31/01 hàng năm Quá thời hạn này, Sở Tài chính tổng hợp báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh giảm

dự toán chi của đơn vị để điều chuyển cho cơ quan, đơn vị khác, hoặc bổ sung vào

dự phòng ngân sách theo quy định Đối với các nguyên nhân do khách quan, vượt quá thẩm quyền của đơn vị như chưa có phê duyệt của cấp có thẩm quyền về tổ chức bộ

máy, cơ chế thực hiện nhiệm vụ , đơn vị dự toán cấp III phải dự kiến thời hạn hoàn thành để phòng Tài chính - Kế hoạch cho kéo dài thời gian phân bổ, song chậm nhất không quá ngày 31/3 hàng năm; quá thời hạn này, dự toán còn lại chưa phân bổ sẽ xử

lý tương tự như đối với các nguyên nhân chủ quan nêu trên

Trong trường hợp đến tháng 01 hàng năm, khi đơn vị sử dụng ngân sách chưa được cấp có thẩm quyền quyết định giao dự toán, phòng Tài chính- Kế hoạch và KBNN huyện tạm cấp (tạm ứng) kinh phí thực hiện các nhiệm vụ chi cho các đơn vị

sử dụng ngân sách trực thuộc theo mức tạm cấp tối đa không quá mức chi bình quân

01 tháng của năm trước Sau ngày 31/01 hàng năm, phòng Tài chính- Kế hoạch và KBNN huyện dừng tạm cấp kinh phí cho các đơn vị sử dụng ngân sách (trường hợp đặc biệt phải có ý kiến bằng văn bản của cấp có thẩm quyền)

Yêu cầu đối với quản lý phân bổ, giao dự toán chi thường xuyên ngân sách cấp huyện:

Dự toán chi thường xuyên ngân sách do UBND huyện giao cho các cơ quan QLNN ở cấp huyện và các đơn vị dự toán cấp III, cũng như dự toán của các đơn vị

dự toán cấp III phân bổ và giao cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc, phải luôn đảm bảo tổng dự toán chi ngân sách giao cho các đơn vị trực thuộc không vượt quá dự toán được cấp có thẩm quyền giao cả về tổng mức và chi tiết

Phương án phân bổ dự toán chi ngân sách của đơn vị dự toán cấp III cho các đơn vị trực thuộc phải được gửi cho phòng Tài chính- Kế hoạch để thẩm tra trước khi giao cho các đơn vị trực thuộc

Thời gian phân bổ và giao dự toán chi thường xuyên cấp huyện cho các đơn vị

sử dụng ngân sách phải hoàn thành trước 31 tháng 12 năm trước, trừ trường hợp dự toán chi ngân sách cấp huyện chưa được HĐND huyện thông qua

Trong quá trình thực hiện dự toán, khi cần thiết, đơn vị dự toán cấp I có thể điều chỉnh dự toán ngân sách giữa các đơn vị trực thuộc sau khi thống nhất với Sở Tài chính, song không được làm thay đổi tổng mức và chi tiết dự toán đã giao cho đơn vị

dự toán cấp III

1.3.4 Quản lý việc chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Trong quá trình tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên cần lưu ý phải dựa trên một số căn cứ sau:

+ Dựa vào mức chi của từng chỉ tiêu đã được duyệt trong dự toán Đây là căn

Để đạt được mục tiêu cơ bản của khâu chấp hành dự toán chi thường xuyên là đảm bảo phân phối, cấp phát và sử dụng nguồn vốn một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả cần tập trung vào các yêu cầu cơ bản sau:

+ Đảm bảo phân phối nguồn vốn một cách hợp lý, tập trung có trọng điểm trên

cơ sở dự toán chi đã xác định

+ Đảm bảo việc cấp phát vốn, kinh phí một cách kịp thời, chặt chẽ, tránh mọi

sơ hở gây lãng phí, tham ô, làm thất thoát nguồn vốn của NSNN

+ Phải đề cao nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả khi sử dụng nguồn vốn NSNN Trong quá trình chấp hành dự toán chi thường xuyên cần phải tránh hai khuynh hướng: quá cứng nhắc hoặc quá tùy tiện dẫn đến làm giảm hoặc mất đi tính hiệu quả của các khoản chi thường xuyên Cần phải thiết lập được một cơ chế đồng bộ nhằm phát huy được quyền dân chủ ở cơ sở trong quản lý tài chính, kiểm soát tốt nhất sự lạm quyền hay quá tải của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách trong sử dụng kinh phí đối với những đơn vị được giao quyền tự chủ về tài chính

Chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan trong chấp hành dự toán chi thường xuyên được quy định cụ thể như sau:

- Phòng Tài chính - Kế hoạch

Thực hiện thẩm tra việc phân bổ dự toán NSNN của đơn vị dự toán cấp III cho các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện đảm bảo phù hợp với nội dung dự toán được UBND huyện giao, đúng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức

Theo dõi, cập nhật tình hình thu ngân sách trên địa bàn và các khoản trợ cấp của ngân sách cấp trên để bố trí nguồn chi, đáp ứng nhu cầu chi trả, thanh toán của các đơn vị dự toán Trong quá trình chấp hành dự toán, tại những thời điểm nhu cầu chi vượt quá khả năng thu, phòng Tài chính - Kế hoạch chủ động thực hiện các biện pháp vay tạm thời theo quy định để bảo đảm nguồn chi trả Nếu thực hiện các giải pháp trên mà vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu chi, phòng Tài chính - Kế hoạch ban hành văn bản yêu cầu KBNN huyện tạm dừng thanh toán một số khoản chi về mua sắm, sửa chữa theo từng nhiệm vụ cụ thể để đảm bảo cân đối quỹ ngân sách tỉnh, nhưng không làm ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính được giao của đơn vị;

Thực hiện kiểm tra, giám sát việc chấp hành dự toán và sử dụng ngân sách ở các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện nhằm phát hiện kịp thời việc chậm trễ trong chấp hành dự toán của các đơn vị sử dụng ngân sách, báo cáo UBND huyện để có giải pháp khắc phục, hoặc điều chỉnh dự toán để bảo đảm sử dụng ngân sách chi thường xuyên đúng theo mục tiêu, chế độ quy định, đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả

KBNN huyện

Thực hiện việc thanh toán, chi trả các khoản chi thường xuyên NSNN căn cứ vào dự toán được giao, quyết định chi của Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách và tính hợp pháp của các tài liệu cần thiết khác theo quy định Khi có các khoản chi thường xuyên ngân sách không đủ điều kiện chi theo quy định, KBNN huyện thực hiện từ chối thanh toán hoặc tạm dừng thanh toán theo đúng quy định về chuyên môn, nghiệp

vụ của ngành Giám đốc KBNN huyện chịu trách nhiệm về các quyết định của mình về việc chấp nhận thanh toán, tạm ứng hoặc từ chối thanh toán chi ngân sách theo quy định của pháp luật

Đơn vị dự toán cấp III

Hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra việc sử dụng ngân sách thuộc ngành, lĩnh vực

do cơ quan mình quản lý và của các đơn vị trực thuộc Định kỳ, đơn vị dự toán cấp III phải báo cáo tình hình thực hiện chi ngân sách với bộ phận tổng hợp của phòng Tài chính - Kế hoạch và lập các báo cáo tài chính khác theo quy định của pháp luật Thủ trưởng đơn vị dự toán cấp III phải chịu trách nhiệm về những sai phạm của các đơn vị, tổ chức trực thuộc

Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện

Quyết định chi đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao; tổ chức quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản nhà nước theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức; đúng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả

1.3.5 Quản lý kiểm soát, thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN cấp huyện Các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện và các tổ chức được ngân sách cấp huyện hỗ trợ kinh phí thường xuyên mở tài khoản tại KBNN huyện để giao dịch, thanh toán và chịu sự kiểm tra của phòng Tài chính - Kế hoạch và KBNN huyện trong quá trình thanh toán, sử dụng kinh phí Các khoản chi thường xuyên ngân sách cấp huyện được kiểm soát trước, trong và sau quá trình cấp phát thanh toán phòng Tài chính - Kế hoạch thực hiện kiểm soát đối với các khoản chi bằng Lệnh chi tiền KBNN huyện thực hiện kiểm soát đối với các khoản chi thường xuyên bằng dự toán Đồng thời, KBNN huyện thực hiện chi trả, thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN theo nguyên tắc thanh toán trực tiếp từ KBNN cho người hưởng lương, người cung cấp hàng hóa, dịch vụ và người nhận thầu

Đối với các khoản chi bằng lệnh chi, phòng Tài chính - Kế hoạch thực kiểm soát toàn bộ hồ sơ, chứng từ có liên quan đến khoản chi trước khi cấp lệnh chi sang KBNN huyện để trả cho đối tượng hưởng KBNN huyện kiểm soát nội dung trên Lệnh chi tiền và thực hiện xuất quỹ ngân sách để chi trả cho đối tượng được hưởng bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản theo đúng quy định

Đối với các khoản chi thường xuyên bằng dự toán, KBNN huyện thực hiện kiểm soát căn cứ vào dự toán được giao, hồ sơ pháp lý và chứng từ có liên quan đến khoản chi đó Nếu đủ điều kiện chi, KBNN huyện thanh toán theo đề nghị của đơn vị dự toán, nếu các khoản chi chưa đủ điều kiện để thực hiện việc thanh toán trực tiếp, KBNN huyện tạm ứng cho đơn vị sử dụng ngân sách để chủ động chi theo dự toán được giao, sau đó thanh toán với KBNN theo đúng nội dung, thời hạn quy định

Yêu cầu trong kiểm soát, thanh toán các khoản chi thường xuyên ngân sách cấp huyện:

Tất cả các khoản chi của ngân sách cấp huyện phải được kiểm tra, kiểm soát trong quá trình cấp phát, thanh toán

Các khoản chi phải có trong dự toán NSNN, được phân bổ, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định và đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện hoặc người được uỷ quyền quyết định chi

Chi ngân sách được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo niên độ ngân sách, cấp ngân sách và mục lục NSNN hiện hành

Trong quá trình quản lý, thanh toán, quyết toán chi NSNN các khoản chi sai chế độ sẽ được thu hồi Căn cứ vào quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, KBNN huyện thực hiện việc thu hồi và hạch toán giảm chi, tăng thu cho ngân sách cấp huyện

1.3.6 Quản lý quyết toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Mục đích của quyết toán chi thường xuyên là nhằm kiểm tra, rà soát, chỉnh lý lại các số liệu đã được phản ánh sau một kỳ chấp hành dự toán để phân tích, đánh giá kết quả chấp hành dự toán, rút ra những kinh nghiệm và bài học cho kỳ chấp hành dự toán sau

Khi quyết toán chi thường xuyên cần chú ý các yêu cầu:

+ Phải lập đầy đủ và gửi kịp thời các loại báo cáo tài chính cho các cơ quan

có thẩm quyền xét duyệt theo đúng chế độ đã quy định

+ Phải đảm bảo tính trung thực, chính xác đối với các số liệu trong báo cáo; nội dung báo cáo tài chính phải theo đúng các nội dung trong dự toán và theo mục lục NSNN đã quy định

+ Báo cáo quyết toán năm phải có xác nhận của KBNN đồng cấp trước khi trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê chuẩn

+ Thủ trưởng các đơn vị dự toán cấp trên có trách nhiệm kiểm tra và duyệt quyết toán chi thường xuyên của các đơn vị trực thuộc

Các tổ chức, đơn vị sử dụng vốn, kinh phí NSNN và quản lý các khoản chi thường xuyên bao gồm đơn vị sử dụng ngân sách, KBNN huyện, phòng Tài chính -

Kế hoạch phải tổ chức hạch toán kế toán, lập báo cáo kế toán và quyết toán các khoản chi thường xuyên của NSNN theo quy định Công tác kế toán và quyết toán ngân sách huyện phải thực hiện thống nhất theo quy định của pháp luật về chứng

từ chi NSNN; mục lục NSNN; hệ thống tài khoản, sổ sách, mẫu biểu báo cáo; và

mã số đơn vị sử dụng ngân sách

Hết kỳ kế toán (tháng, quý, năm), các đơn vị dự toán thực hiện khoá sổ kế toán và lập báo cáo quyết toán chi ngân sách gửi cơ quan quản lý cấp trên và phòng Tài chính - Kế hoạch

KBNN huyện tổ chức thực hiện hạch toán, kế toán toàn bộ các khoản chi thường xuyên NSNN cấp huyện Định kỳ hàng tháng, quý, năm, KBNN huyện lập báo cáo tình hình thực hiện dự toán chi thường xuyên ngân sách gửi phòng Tài chính - Kế hoạch để làm căn cứ tổng hợp báo cáo chi ngân sách cấp huyện

Phòng Tài chính - Kế hoạch tổng hợp, lập báo cáo chi ngân sách tháng, quý, năm và báo cáo quyết toán chi ngân sách huyện theo các biểu mẫu quy định gửi Sở Tài chính Riêng đối với báo cáo quyết toán chi ngân sách huyện hàng năm, phòng Tài chính - Kế hoạch trình UBND huyện xem xét gửi Sở Tài chính; đồng thời trình HĐND huyện phê chuẩn

Việc khóa sổ kế toán, quyết toán ngân sách hàng năm phải bảo đảm các yêu cầu sau:

Các khoản chi thường xuyên ngân sách thuộc dự toán năm trước chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa hết không được chuyển sang năm sau chi Nếu thực hiện trong thời gian chỉnh lý quyết toán, thì dùng tồn quỹ ngân sách năm trước để xử lý

và hạch toán, đồng thời quyết toán vào chi ngân sách năm trước Nếu được quyết định thực hiện trong năm sau thì phòng Tài chính - Kế hoạch làm thủ tục chi chuyển nguồn sang năm sau để chi tiếp, các đơn vị thực hiện hạch toán và quyết toán vào ngân sách năm sau

Các khoản chi thường xuyên đã tạm ứng kinh phí trong dự toán của đơn vị sử dụng ngân sách, đến hết ngày 31 tháng 12 chưa có đủ thủ tục thanh toán thì được tiếp tục thanh toán trong thời gian chỉnh lý quyết toán và quyết toán vào ngân sách năm trước Trường hợp hết thời gian chỉnh lý quyết toán vẫn chưa đủ thủ tục thanh toán thì phải báo cáo cơ quan QLNN cấp trên để đề nghị cho phép chuyển tạm ứng năm trước sang tạm ứng năm sau Nếu không được sự đồng ý của phòng Tài chính

- Kế hoạch thì KBNN thực hiện thu hồi số tạm ứng bằng cách trừ vào các mục chi tương ứng thuộc dự toán ngân sách năm sau của đơn vị Nếu dự toán năm sau

không bố trí các mục chi đó hoặc có bố trí nhưng ít hơn số phải thu hồi tạm ứng, KBNN huyện thông báo cho phòng Tài chính - Kế hoạch biết để xử lý

Tồn quỹ tiền mặt của đơn vị dự toán đến ngày 31 tháng 12 do ngân sách huyện cấp hoặc tạm ứng trong dự toán để chi nhưng chưa chi hết phải nộp trả NSNN, trừ những khoản phải chi về tiền lương và các khoản có tính chất lương theo chế độ nhưng chưa kịp chi

Số dư tài khoản tiền gửi của các đơn vị dự toán có nguồn gốc từ ngân sách huyện, đến cuối ngày 31 tháng 12 phải nộp trả ngân sách huyện, trừ các trường hợp nguồn kinh phí đó được cấp có mục tiêu, có nhiệm vụ chi nhưng trong năm ngân sách chưa thực hiện thì được phép chuyển sang chi trong thời gian chỉnh lý quyết toán

Kinh phí ngân sách tỉnh bảo đảm hoạt động thường xuyên chưa sử dụng hết, số

dư tài khoản tiền gửi và tiền mặt của các cơ quan hành chính thực hiện chế độ khoán biên chế và kinh phí QLHC, các đơn vị sự nghiệp có thu, các cơ quan thuộc Đảng Cộng sản Việt Nam được chuyển sang năm sau chi tiếp, không cần phải có sự đồng ý của phòng Tài chính - Kế hoạch

Kết thúc năm ngân sách, các đơn vị sử dụng ngân sách phải lập báo cáo quyết toán gửi đơn vị dự toán cấp trên để tổng hợp báo cáo phòng Tài chính - Kế hoạch thẩm định báo cáo UBND huyện trình HĐND huyện phê chuẩn Số liệu trong báo cáo quyết toán ngân sách

Huyện phải chính xác, trung thực, đầy đủ Nội dung của báo cáo quyết toán ngân sách phải đầy đủ các nội dung trong dự toán chi ngân sách được giao và theo Mục lục NSNN Trong báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán và báo cáo ngân sách cấp huyện, không thực hiện quyết toán chi lớn hơn thu và phải kèm theo thuyết minh nguyên nhân tăng, giảm các chỉ tiêu chi ngân sách so với dự toán được giao 1.3.7 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi thường xuyên NSNN cấp Huyện

UBND huyện có trách nhiệm tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các chế độ quản lý chi ngân sách của các đơn vị trực thuộc và hướng dẫn các đơn vị thực hiện việc tự kiểm tra trong nội bộ đơn vị mình và các đơn vị cấp dưới trực thuộc Việc kiểm tra được thực hiện trong tất cả các khâu của chu trình quản lý chi ngân sách, từ khâu lập, phân bổ, giao dự toán chi ngân sách đến việc chấp hành dự toán và quyết toán chi ngân sách cấp huyện Việc thanh tra, kiểm tra được gắn với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan QLNN cấp huyện

Hàng năm, cơ quan Thanh tra huyện xây dựng kế hoạch thanh tra tình hình sử dụng ngân sách trên địa bàn trình Chủ tịch UBND huyện phê duyệt và triển khai thực hiện Các đơn vị có nhiệm vụ thanh tra tình hình sử dụng ngân sách và việc

chấp hành các chế độ về quản lý chi ngân sách của các đơn vị dự toán, các tổ chức được ngân sách huyện hỗ trợ và cá nhân thụ hưởng ngân sách theo quy định của pháp luật

Phòng Tài chính - Kế hoạch, KBNN huyện, đơn vị dự toán thuộc cấp huyện theo chức năng nhiệm vụ được phân công có trách nhiệm tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra thường xuyên, định kỳ đối với các đơn vị, cá nhân, đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện Trong quá trình kiểm tra, xét duyệt và thẩm định quyết toán, nếu phát hiện các khoản chi không đúng chế độ quy định của pháp luật phải thu hồi ngay cho NSNN và hạch toán giảm chi ngân sách cấp huyện

Phòng Tài chính - Kế hoạch chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra toàn bộ các khâu trong chu trình quản lý chi ngân sách, đảm bảo cho dự toán được lập chính xác; đảm bảo việc phân bổ và giao dự toán cho các đơn vị sử dụng ngân sách đúng định mức; đảm bảo hạch toán kế toán đúng chế độ và quyết toán ngân sách đầy đủ, đúng thời gian

KBNN huyện có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát quá trình chấp hành dự toán của các đơn vị sử dụng ngân sách thông qua việc kiểm soát, thanh toán các khoản chi của ngân sách cấp huyện

Thủ trưởng đơn vị dự toán tự tổ chức kiểm tra việc chấp hành dự toán và kiểm tra việc quản lý, sử dụng kinh phí theo tiêu chuẩn định mức chi tiêu hiện hành của Nhà nước

1.4 Một số chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp Huyện

Công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện có thể được đánh giá dựa trên một số chỉ tiêu sau:

Một là, đảm bảo việc thực hiện dự toán chi thường xuyên của ngân sách cấp

huyện đáp ứng các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện, không để xảy ra bội chi ngân sách

Hai là, lập và giao dự toán chi thường xuyên theo đúng định mức phân bổ dự

toán chi thường xuyên của HĐND tỉnh

Ba là, các đơn vị sử dụng ngân sách phải nộp báo cáo dự toán, chấp hành dự

toán và quyết toán ngân sách hàng năm đầy đủ, đúng thời gian theo quy định

Bốn là, thời gian cấp phát, thanh toán các khoản chi qua KBNN: Chậm nhất

là 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị của đơn vị

Năm là, quản lý, sử dụng nguồn kinh phí trong dự toán được cơ quan có

thẩm quyền giao đúng nội dung, đúng tiêu chuẩn, chế độ; chi tiêu tiết kiệm để có nguồn chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức trong đơn vị

1.5 Nhân tố ảnh hưởng công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

1.5.1 Cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện Đây là một trong những nhân tố bên ngoài tác động trực tiếp tới hiệu quả quản lý chi NSNN cấp huyện Các thể chế, chính sách được bao hàm trong các văn bản pháp luật như Luật NSNN, Luật đấu thầu, Luật doanh nghiệp, Luật đất đai, Luật phòng chống tham nhũng, Luật lao động và được thể hiện rõ ở các văn bản dưới Luật về quản lý NSNN như các chính sách về an sinh xã hội, chính sách về tiền lương, chính sách bảo hiểm…

Cơ chế quản lý NSNN được xem là một bộ phận hợp thành của cơ chế quản

lý kinh tế, tài chính Nó là một hệ thống các quy định về nguyên tắc, quy phạm, quy chuẩn, giải pháp, phương tiện để làm chế tài quản lý NSNN nhằm thực hiện có hiệu quả các mục tiêu đặt ra Xét về phương diện lý luận, nếu cơ chế đúng đắn, sát thực tế, ổn định và được điều hành tốt sẽ là điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện mục tiêu, mang lại hiệu quả Ngược lại nó sẽ kìm hãm, khó khăn, tổn thất, mất mát các nguồn lực từ NSNN

Trên thực tế không chỉ riêng cơ chế điều hành NSNN của chúng ta còn rất nhiều bất cập, các chế độ, chính sách thường thay xuyên thay đổi, nhưng lại chưa thực sự phù hợp với những điều kiện thực tế, đặc biệt các chính sách về đầu tư, chính sách về tiền lương trong những năm qua do cơ chế, chính sách của chúng

ta thường xuyên thay đổi, không ổn định, hoặc thay đổi chưa phù hợp với tình hình thực tế, đã dẫn đến giảm hiệu quả của việc điều hành, sử dụng ngân sách, đặc biệt trong quản lý chi thường xuyên NSNN

1.5.2 Chủ trương, chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Đứng ở góc độ quản lý chi NSNN, thì đây cũng là một nhân tố ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả của nhiệm vụ chi thường xuyên NSNN Dưới góc nhìn của quản lý kinh tế, tài chính cấp tỉnh nói chung, chủ trương được xem là sự hợp nhất của cấp chính quyền trong quản lý, điều hành, sử dụng NSNN Nó không những thể hiện tầm nhìn về phát triển KT-XH trong ngắn hạn mà trong cả dài hạn, là cơ sở vững chắc cho việc xây dựng các chiến lược, quy hoạch phát triển KT-XH của địa phương gắn với tiềm năng tài chính của địa phương

Việc xây dựng chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH dựa trên chủ trương đúng đắn, sáng suốt, kịp thời sẽ làm cơ sở cho việc luận chứng có khoa học

và thực tiễn về mục tiêu, định hướng phát triển KT-XH, hệ thống những giải pháp, bao gồm các chương trình, kế hoạch hợp tác, các chính sách phát huy các tiềm năng, lợi thế của từng địa phương tất cả những nhân tố trên sẽ làm cơ sở cho việc tăng cường QLNN nói chung, quản lý NSNN của địa phương nói riêng và đặc biệt

trong các nhiệm vụ chi, cấp chính quyền căn cứ vào quy hoạch tổng thể sẽ xác định thứ tự ưu tiên, nhiệm vụ trong tâm, bức thiết của từng năm, từng giai đoạn gắn với tiềm lực của địa phương, các nguồn thu, chủ động cân đối và điều hành NSNN địa phương mang lại hiệu quả

1.5.3 Phẩm chất và năng lực của cán bộ quản lý cấp huyện

Năng lực, trình độ chuyên môn, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ công chức trong quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện sẽ là nhân tố quyết định trực tiếp hiệu quả sử dụng NSNN cấp huyện Nếu công tác tổ chức bộ máy quản lý NSNN tốt, đội ngũ cán bộ có ý thức chấp hành kỷ cương, pháp luật và tinh thần phối kết hợp giữa các cấp, giữa các đơn vị sẽ tạo nên sức mạnh tập thể, tạo nên khối đoàn kết, đồng lòng, vì mục đích chung của địa phương

NSNN là vấn đề nhạy cảm và nóng bỏng, dễ xảy ra các tiêu cực trong tất cả các khâu, thì yếu tố con người là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công tác quản lý NSNN nói chung và quản lý chi thường xuyên NSNN nói riêng

Xc

Đối với quản lý chi thường xuyên NSNN là hết sức phức tạp, liên quan đến nhiều chủ thể và nhiều khâu quản lý Việc ứng dụng các chương trình tin học vào trong quản lý NSNN hết sức cần thiết, nó giúp các chủ thể quản lý thực hiện việc quản lý một cách chính xác, đầy đủ

Trong quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện, việc ứng dụng CNTT từ khâu lập dự toán chi, phân bổ dự toán chi, thực hiện dự toán chi, kiểm soát thanh toán

dự toán chi, cũng như hỗ trợ trong việc tổng hợp báo cáo, quyết toán và kết nối với các chương trình quản lý khác sẽ tiết kiệm được thời gian, công sức, chi phí đáp ứng mọi yêu cầu quản lý

1.6 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện tại một số huyện trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

Ở đây chỉ đề cập đến một số huyện có điều kiện kinh tế-xã hội, có số thu, chi ngân sách và quy mô, địa giới hành chính gần giống như huyện Yên Sơn, là những huyện đã cân đối được chi NSĐP và có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về NSTW

Nhìn chung, công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện của các huyện Sơn Dương, Chiêm Hóa là giống nhau bởi phải căn cứ vào Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật NSNN Tuy nhiên trong quá trình tổ chức thực hiện tại địa phương, các huyện đều có cách thức quản lý riêng để đảm bảo công tác quản lý chi thường xuyên NSNN hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn tại địa phương

Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện Sơn Dương

Sơn Dương là một huyện phía Đông giáp tỉnh Thái Nguyên; phía Tây giáp

huyện Yên Sơn; phía Nam giáp tỉnh Vĩnh Phúc; phía Bắc giáp tỉnh Phú Thọ

Huyện Sơn Dương có vị trí hết sức quan trọng, là huyện có đường giao thông kết

nối với nút đường cao tốc Nội Bài -Lào Cai tại thị trấn Sơn Nam

Hiện huyện có 789 km2 diện tích tự nhiên, với dân số trên 174 nghìn người;

Năm2014

Năm2015

Năm2016

Đơn vị tính: Triệu đồng

Dự toánQuyết toánĐạt tỷ lệ QT/DT (%)

Biểu đồ 1.1: Tình hình chi thường xuyên NSNN huyện Sơn Dương

năm 2014 - 2016

Công tác quản lý chi thường xuyên NSNN ở huyện Sơn Dương trong những

năm qua đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận huyện đã bố trí tương đối

hợp lý các khoản chi thường xuyên, ưu tiên cho sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp y tế,

đảm bảo chi cho sự nghiệp kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, chủ động bố trí

nguồn để thực hiện cải cách tiền lương, bố trí kinh phí chi hành chính hợp lý và tiết kiệm, phù hợp với khả năng ngân sách

Trong quản lý chi thường xuyên, ở tất cả các khâu như lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán chi đều được thực hiện với nhiều chuyển biến tích cực Khâu lập dự toán đã bám sát các định mức phân bổ ngân sách, định mức sử dụng ngân sách cũng như nhiệm vụ của từng đơn vị Kinh phí chi thường xuyên được quản lý sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích Trong quản lý chi NSNN đã thực hiện nghiêm túc cơ chế tự chủ tài chính và khoán kinh phí hành chính

Huyện Sơn Dương đã làm rất tốt công tác sắp xếp, đổi mới hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập Số đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP nay là Nghị định 16/2015/NĐ-CP, trước đây là khá nhiều, hoạt động không hiệu quả, gây lãng phí NSNN Trước tình hình đó, huyện Sơn Dương chủ trương đẩy mạnh việc sắp xếp lại đơn vị sự nghiệp theo hướng sáp nhập các đơn vị có chức năng, nhiệm vụ gần giống nhau, giao quyền tự chủ về biên chế, kinh phí hoạt động cho các đơn vị, NSNN không phải đảm bảo kinh phí hoạt động cho các đơn vị này Các đơn vị sau khi được sắp xếp lại đã hoạt động hiệu quả hơn, kinh phí chi thường xuyên được đơn vị quản lý, kiểm soát chặt chẽ, tiết kiệm, đúng mục đích Các đơn vị sử dụng ngân sách được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, quản lý biên chế và kinh phí đã chủ động hơn trong điều hành ngân sách; chủ động tuyển dụng thêm lao động; nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí; các đơn vị đã xây dựng được quy chế chi tiêu nội bộ, đưa ra được các phương án tiết kiệm chi thường xuyên để nâng cao thu nhập cho cán bộ và đầu tư mua sắm các trang thiết

bị cần thiết

Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở huyện Chiêm Hóa

Chiêm Hóa là một huyện phía Nam, trên tuyến đường từ Tuyên Quang đi Hà Giang, phía Bắc tiếp giáp huyện Yên Sơn, phí tây tiếp giáp tỉnh Yên Bái, phí Nam tiếp giáp tỉnh Hà Giang, phí đông tiếp giáp huyện hàm Yên

Chiêm Hóa có diện tích tự nhiên 1.280 km2 và là điạ phương có diện tích tự nhiên lớn nhất toàn tỉnh Dân số trên 124 nghìn người Hiện nay, huyện Chiêm Hóa có 22 xã, thị trấn:

Bảng 1.2: Tình hình chi thường xuyên NSNN huyện Chiêm Hóa những năm qua:

ĐVT: triệu đồng

Năm

Chiêm Hóa

Dự toán Quyết toán Đạt tỷ lệ QT/DT (%)

Biểu đồ 1.2: Tình hình chi thường xuyên NSNN huyện Chiêm Hóa

năm 2014 - 2016 (ĐVT: triệu đồng)

Qua các năm, chi thường xuyên ngân sách của huyện Chiêm Hóa không ngừng tăng lên Trong quản lý chi thường xuyên: về cơ bản đã điều hành được nguồn chi, đã đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên ngày càng tăng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển KT-XH trên địa bàn

Công tác lập dự toán ngân sách hàng năm được huyện rất coi trọng Mọi nhu cầu chi thường xuyên dự kiến cho năm kế hoạch phải được xác định trong dự toán kinh phí từ cơ sở, thông qua các bước xét duyệt của các cơ quan quyền lực nhà nước

từ thấp đến cao Khi các chỉ tiêu thuộc dự toán chi thường xuyên đã được thông qua thì các ngành, các cấp, các đơn vị phải có trách nhiệm chấp hành nghiêm chỉnh Khi lập dự toán chi thường xuyên NSNN hàng năm, các đơn vị dự toán bám sát các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển KT-XH của địa phương, đặc biệt là các chỉ tiêu có liên quan trực tiếp đến việc cấp phát kinh phí chi thường xuyên của NSNN