Hoàn thiện công tác thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh tuyên quang

Trải qua hơn 20 năm, hệ thống tổ chức Bảo hiểm xã hội Việt Nam được hình thành, xây dựng và phát triển cơ bản đáp ứng yêu cầu của việc thực hiện các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội và

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

VŨ THỊ PHƯƠNG THẢO

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở CÁC ĐƠN VỊ NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

HÀ NỘI- 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

VŨ THỊ PHƯƠNG THẢO

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở CÁC ĐƠN VỊ NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG

Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS.MAI THU HIỀN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS.Mai Thu Hiền Luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí, trang web và tài liệu thực tế của BHXH tỉnh Tuyên Quang

Hà Nội, tháng năm 2017

Tác giả luận văn

Vũ Thị Phương Thảo

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn đến tất cả quý thầy cô đã giảng dạy tại Viện Kinh tế và quản lý - Trường Đại học Bách Khoa và các bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã hết sức giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành chương trình học tập của mình

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Mai Thu Hiền đã tận tình hướng dẫn cho tôi trong thời gian thực hiện luận văn Mặc dù trong quá trình thực hiện luận văn có giai đoạn không được thuận lợi nhưng những gì Cô hướng dẫn, chỉ bảo đã cho tôi nhiều kinh nghiệm trong thời gian thực hiện đề tài

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến tất cả các Thầy Cô đang giảng dạy tại các Khoa, Viện của Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã tận tình giảng dạy trong suốt thời gian khoá học

Sau cùng tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến gia đình đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học và thực hiện luận văn

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến góp ý của Thầy/Cô và các anh chị học viên

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 7 năm 2017

Tác giả luận văn

Vũ Thị Phương Thảo

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 4

1.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội 4

1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội 4

1.1.2 Nội dung của bảo hiểm xã hội 5

1.1.3 Bản chất của bảo hiểm xã hội 6

1.1.4 Chức năng của bảo hiểm xã hội 8

1.1.5.Vai trò của bảo hiểm xã hội 9

1.1.6.Hệ thống các chế độ trong bảo hiểm xã hội 11

1.1.7.Quỹ bảo hiểm xã hội 12

1.2 Lý luận chung về công tác thu bảo hiểm xã hội 14

1.2.1 Khái niệm về thu bảo hiểm xã hội 14

1.2.2 Đặc điểm của thu bảo hiểm xã hội 14

1.2.3 Nguyên tắc thu bảo hiểm xã hội 15

1.2.4 Mục tiêu thu bảo hiểm xã hội 16

1.2.5 Vai trò thu bảo hiểm xã hội 17

1.2.6 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả công tác thu bảo hiểm xã hội 19

1.2.7 Khái quát công tác thu BHXH ở các đơn vị ngoài quốc doanh 24

1.2.8 Ưu nhược điểm của các đơn vị ngoài quốc doanh hoạt động trên địa bàn Tỉnh

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Tuyên Quang 35

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 35

2.1.2 Điều kiện, đặc điểm kinh tế xã hội 36

2.2 Cơ cấu tổ chức của BHXH tỉnh Tuyên Quang 38

2.2.1 Vị trí và chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn 39

2.2.2 Một số kết quả hoạt động chủ yếu 42

2.3 Cơ sở pháp lý và chức năng quyền hạn của Phòng Quản lý thu 49

2.3.1 Cơ sở pháp lý của công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội 49

2.3.2 Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng Quản lý Thu 51

2.4 Thực trạng công tác thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa

2.4.1 Tiền lương làm căn cứ và tỷ lệ, phương thức đóng BHXH 53

2.4.2 Thực trạng tham gia BHXH của người lao động 59

2.4.3 Thực trạng thu Bảo hiểm xã hội 61

2.4.4 So sánh công tác thu BHXH của các đơn vị ngoài quốc doanh với các khối

2.5.1 Những kết quả đạt được 65

2.5.2.Hạn chế và nguyên nhân 66 CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở CÁC ĐƠN VỊ NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

3.1 Định hướng nâng cao thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang 71

3.1.1 Định hướng hoạt động chung 71

3.1.2 Định hướng thu bảo hiểm xã hội 72

3.2 Giải pháp tăng cường thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang 73

3.2.1 Tăng cường năng lực thu BHXH ở khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh 73

3.2.2.Nâng cao chất lượng trong công tác thực hiện chi trả chế độ bảo hiểm

3.2.3 Tăng cường công tác khảo sát, giám sát kiểm tra và thanh tra các đơn vị trên

3.2.4 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền các văn bản quy phạm pháp luật 78

3.2.5.Đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật; ứng dụng công nghệ tin học 81

3.2.6.Tiếp tục triển khai cải cách thủ tục hành chính và thực hiện cơ chế "Một cửa"

82

3.2.7.Tăng cường phối hợp và liên kết thông tin với các Sở, Ban ngành Tranh thủ

sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng ủy, chính quyền 83

3.2.8 Hoàn thiện cơ cấu tổ chức, đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao chất lượng

3.2.9 Các giải pháp khác 86

3.3.1 Kiến nghị với Nhà nước 87

3.3.2 Kiến nghị với Bảo hiểm xã hội Việt Nam 89

3.3.3 Kiến nghị với các cấp chính quyền địa phương 90

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của bảo hiểm xã hội tỉnh Tuyên Quang 38

Sơ đồ 2.2 Quy trình quản lý thu BHXH tỉnh Tuyên Quang 56

Kế hoạch tài chính Lao động

Người lao động Người sử dụng lao động

Ốm đau Quốc doanh Sản xuất kinh doanh Tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp Thai sản

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là hai chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần bảo đảm ổn định đời sống cho người lao động; ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ tổ quốc Trải qua hơn 20 năm, hệ thống tổ chức Bảo hiểm xã hội Việt Nam được hình thành, xây dựng và phát triển cơ bản đáp ứng yêu cầu của việc thực hiện các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế; công tác bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần ổn định đời sống của nhân dân, thực hiện công bằng xã hội và ổn định chính trị - xã hội

Để đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện, cũng như sự thuận lợi trong quá trình triển khai chính sách bảo hiểm xã hội nói chung và giữa những người tham gia bảo hiểm xã hội nói riêng; công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội có một vai trò hết sức quan trọng và cần thiết Công tác này mang tính then chốt quyết định đến sự tồn tại và phát triển của chính sách bảo hiểm xã hội Trong những năm qua, công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội của Bảo hiểm xã hội tỉnh Tuyên Quang đều đã đạt vượt chỉ tiêu kế hoạch của BHXH Việt Nam giao hàng năm, kết quả năm sau cao hơn năm trước

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những bất cập trong công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội; những khó khăn, thách thức ảnh hưởng tới công tác quản lý thu và phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế Chính vì lý do trên,

tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện công tác thu Bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài

quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang” là đề tài luận văn Thạc sỹ Quản trị

kinh doanh của mình

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Với kiến thức thu được trong quá trình học tập, kế thừa những kết quả nghiên cứu khoa học trước đó và với kinh nghiệm công tác của bản thân sẽ tham gia nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống về quản lý thu BHXH ở các đơn vị ngoài

quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, từ đó có những đóng góp mới mang tính khoa hoc, thực tiễn về hoàn thiện công tác thu BHXH ở các đơn vị ngoài quốc doanh góp phần giúp lãnh đạo BHXH tỉnh Tuyên Quang hoàn thành xuất sắc nhiệm

vụ thu BHXH ở đơn vị, cụ thể:

- Luận văn nghiên cứu có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về thu BHXH ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trong điều kiện kinh tế xã hội hiện nay

- Luận văn phân tích, đánh giá đúng những nhân tố ảnh hưởng đến việc tham gia BHXH của NLĐ và NSDLĐ khi Luật BHXH sửa đổi bổ sung năm 2014 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2016

- Luận văn nghiên cứu thực trạng công tác thu BHXH ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, làm rõ những mặt tích cực, hạn chế, nguyên nhân và bài học từ công tác thu BHXH

- Từ chủ trương, định hướng của tỉnh Tuyên Quang, đề xuất phương hướng

và một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác thu BHXH ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang nhằm góp phần phát triển bền vững quỹ BHXH cũng như đảm bảo ổn định chính trị, xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa cơ sở lý luận về bảo hiểm xã hội và công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội; phân tích đánh giá thực trạng công tác thu BHXH đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang; mục đích nghiên cứu của đề tài là đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thu BHXH đối với các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Công tác thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Luận văn tập trung tại tỉnh Tuyên Quang

- Phạm vi thời gian: Luận văn nghiên cứu giai đoạn từ 2013- 2015 và một số

tình hình số liệu của năm 2016 Đồng thời định hướng và giải pháp đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp thu thập, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh số liệu; kết hợp nghiên cứu lý thuyết với phân tích thực trạng hoạt động… để đánh giá và đề xuất giải pháp

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục và các danh mục; luận văn được bố cục thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác thu bảo hiểm xã hội

Chương 2: Thực trạng công tác thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc

doanhtrên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác thu bảo hiểm xã hội ở các đơn vị ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM

XÃ HỘI 1.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội

1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm và BHXH đã hình thành rất sớm trong lịch sử phát triển của xã hội loài người và đã được nhiều nhà khoa học đề cập và nghiên cứu một cách sâu sắc dưới nhiều góc độ và khía cạnh khác nhau BHXH đã xuất hiện và phát triển theo cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nhân loại Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO) thì nước Phổ (nay là Cộng hòa Liên bang Đức) là nước đầu tiên trên thế giới ban hành chế độ BHXH ốm đau vào năm 1883, đánh dấu sự ra đời của BHXH Đến nay, hầu hết các nước trên thế giới đã thực hiện chính sách BHXH và coi nó là một trong những chính sách xã hội quan trọng nhất trong hệ thống chính sách bảo đảm an sinh xã hội Mặc dù đã có quá trình phát triển tương đối dài, nhưng cho đến nay còn có nhiều khái niệm về BHXH, chưa có khái niệm thống nhất

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: “Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo, thay thế

hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ mất hoặc giảm thu nhập

do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tử tuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, có sự bảo hộ của nhà nước theo pháp luật, nhằm đảm bảo, an toàn đời sống cho người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn xã hội”

Còn theo khái niệm của BHXH Việt Nam: “BHXH là sự bảo vệ của xã hội

đối với người lao động thông qua việc huy động các nguồn đóng góp để trợ cấp cho

họ nhằm khắc phục những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng hoặc bị giảm thu nhập gây ra bởi bởi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, mất khả năng lao động, tuổi già và chết Đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế cho các thân nhân trong gia đình người lao động, để góp phần ổn định cuộc sống của bản thân người lao động và gia đình, góp phần an toàn xã hội”

Như vậy có thể khái quát về BHXH như sau: BHXH là sự đảm bảo thay thế

hoặc bù đắp một phần cho người lao động, khi họ gặp phải những biến cố rủi ro làm suy giảm sức khỏe, mất khả năng lao động, mất việc làm hoặc chết; gắn liền với quá trình tạo lập một quỹ tiền tệ tập trung được hình thành bởi các bên tham gia BHXH đóng góp và việc sử dụng quỹ đó cung cấp tài chính nhằm đảm bảo mức sống cơ bản cho bản thân người lao động và những người ruột thịt (bố, mẹ, vợ/chồng, con) của người lao động trực tiếp phải nuôi dưỡng, góp phần đảm bảo

an toàn xã hội

1.1.2 Nội dung của bảo hiểm xã hội

BHXH là một hệ thống đảm bảo khoản thu nhập bị giảm hoặc mất đi do người lao động bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm vì các nguyên nhân như: ốm đau, tai nạn, già yếu Chính vì vậy, đối tượng của BHXH chính là thu nhập của người lao động bị biến động giảm hoặc mất đi do bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm của người lao động tham gia BHXH

Cần phân biệt đối tượng của BHXH và đối tượng tham gia BHXH, bởi vì hai định nghĩa này rất dễ nhầm lẫn Đối tượng tham gia BHXH là người lao động và người sử dụng lao động Tuy nhiên, tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia mà đối tượng này có thể là tất cả hoặc một bộ phận những người lao động nào đó Hầu hết các nước khi mới có chính sách BHXH đều thực hiện BHXH đối với các cán bộ, công chức, viên chức Nhà nước, những người làm công ăn lương

Nếu xem xét trên mối quan hệ ràng buộc trong BHXH, ngoài người lao động còn có người sử dụng lao động và cơ quan BHXH dưới sự bảo trợ của Nhà nước Người sử dụng lao động đóng góp vào quỹ BHXH là trách nhiệm của họ để BHXH cho người lao động mà họ sử dụng Còn cơ quan BHXH nhận sự đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động phải có trách nhiệm quản lý, sử dụng quỹ để thực hiện mọi công việc về BHXH đối với người lao động Mối quan hệ

ràng buộc này là đặc trưng riêng có của BHXH Quỹ BHXH quyết định đến sự tồn

tại, hoạt động và phát triển của BHXH một cách ổn định và bền vững

1.1.3 Bản chất của bảo hiểm xã hội

BHXH là nhu cầu khách quan, đa dạng và phức tạp của xã hội, nhất là trong

xã hội mà sản xuất hàng hoá hoạt động theo cơ chế thị trường, mối quan hệ thuê mướn lao động phát triển ở một mức độ nào đấy Kinh tế càng phát triển thì BHXH càng đa dạng và hoàn thiện Có thể nói BHXH là nhu cầu cần thiết để đảm bảo các tiêu chuẩn hay giá trị cho cuộc sống tối thiểu

Mối quan hệ giữa các bên trong BHXH phát sinh trên cơ sở quan hệ lao động

và diễn ra giữa ba bên: Bên tham gia BHXH, bên nhận nhiệm vụ BHXH (thông thường là cơ quan chuyên trách do Nhà nước lập ra và bảo trợ) và bên được BHXH

là người lao động và gia đình họ khi có đủ các điều kiện ràng buộc cần thiết

Những rủi ro xảy ra trong BHXH có thể là rủi ro ngẫu nhiên trái với ý muốn chủ quan của con người như ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp hoặc có thể là những trường hợp không hoàn toàn ngẫu nhiên như tuổi già, thai sản Phần thu nhập của người lao động bị giảm hoặc bị mất đi khi gặp phải biến cố, rủi ro sẽ được bù đắp hoặc thay thế từ một nguồn quỹ tiền tệ tập trung được tồn tích lại Nguồn quỹ này do bên tham gia bảo hiểm đóng góp là chủ yếu, ngoài ra còn được

sự hỗ trợ từ phía Nhà nước Điều này cho thấy BHXH là sự liên kết giữa những người người lao động khác nhau trong xã hội và đồng thời BHXH cũng phản ánh bản chất của một chế độ xã hội nhất định

Mục tiêu của BHXH là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của người lao động trong trường hợp bị giảm hoặc bị mất thu nhập, mất việc làm để đảm bảo nhu cầu sinh sống thiết yếu của họ, chăm sóc sức khoẻ và chống lại bệnh tật

Như vậy, BHXH không phải là loại hình bảo hiểm cá nhân hay cá nhân tự bảo hiểm mà nó là sự bảo hiểm đặt trong những mối quan hệ nhất định trong cộng đồng, BHXH không thể tách khỏi một chế độ chính trị nhất định và phải dựa trên nền kinh tế cụ thể Nó thể hiện những bản chất cơ bản sau:

1.1.3.1 Bản chất kinh tế của bảo hiểm xã hội

Sự tồn tại của rủi ro đối với thu nhập của người lao động là khó lường trước

Để bù đắp những khoản thu nhập bị mất đi khi sự cố xảy ra nếu không tham gia BHXH thì cách cơ bản nhất là phải tích luỹ cá nhân Tuy nhiên, cách dự trữ cá nhân

có nhiều hạn chế, bởi vì nếu đòi hỏi phải dự trữ lớn ngay một lúc thì sẽ rất khó khăn, hơn nữa nhiều lao động không có khả năng Còn nếu tích luỹ dần thì khi rủi

ro xảy ra sớm, mật độ thiệt hại lớn thì không đủ nguồn tài chính để bù đắp, trang trải phần thu nhập bị mất

Nhưng nếu thông qua BHXH, người lao động chỉ cần đóng hàng tháng một

tỷ lệ nhỏ phần trăm so với tiền lương của mình cùng với sự hỗ trợ của Ngân sách Nhà nước để tạo ra một quỹ BHXH, quỹ này là sự tập hợp của số đông người lao động tham gia BHXH để bù đắp cho số ít người tham gia bị rủi ro Khi rủi ro xảy

ra, bằng hình thức lấy số đông bù số ít người bị rủi ro sẽ giúp khắc phục những khó khăn trong đời sống cá nhân từng lao động do bị mất hoặc giảm thu nhập

Như vậy, BHXH không phải là dịch vụ sản xuất mà nó là dịch vụ tài chính nhằm phân phối lại những khoản thu nhập bị mất của người lao động khi gặp sự cố trong cuộc sống

1.1.3.2 Bản chất xã hội của bảo hiểm xã hội

BHXH là lĩnh vực vừa mang tính kinh tế vừa mang tính xã hội và vừa mang tính chất dịch vụ Nhưng trong đó tính xã hội được thể hiện rõ nhất Nhờ có BHXH, khi người lao động bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, già yếu, chết làm cho thu nhập của họ bị mất hẳn hoặc giảm sút, họ sẽ được bù đắp lại một phần hoặc tất cả từ quỹ BHXH, mà quỹ này là do số đông người lao động đóng góp, cùng trách nhiệm của người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của Nhà nước

Như vậy, có thể thấy rằng: Bản chất xã hội của BHXH là sự san sẻ rủi ro giữa tập thể người lao động Qua đó cũng thể hiện rõ trách nhiệm xã hội giữa chủ sử dụng lao động với người lao động, của người lao động với nhau và sự quan tâm của Nhà nước tới sự cống hiến cho lợi ích xã hội của người lao động

1.1.3.3 Bản chất pháp lý của bảo hiểm xã hội

Mối quan hệ giữa các bên tham gia BHXH được quy định, điều chỉnh thông qua luật BHXH hoặc các văn bản BHXH dưới luật hoặc phần quy định về BHXH ở một bộ luật khác như Luật lao động , do đó nó ràng buộc rất chặt chẽ trách nhiệm

và quyền lợi của các bên có liên quan và ở đây trách nhiệm lớn nhất của người lao động và của người sử dụng lao động là đóng phí BHXH cho các cơ quan BHXH, quyền lợi lớn nhất của người lao động là được chi trả BHXH khi có sự cố theo quy định của pháp luật

Như vậy, thực chất BHXH là bản cam kết giữa các bên tham gia BHXH về trách nhiệm và quyền lợi của mỗi bên thông qua các quy định của pháp luật điều chỉnh các mối quan hệ về BHXH

1.1.4 Chức năng của bảo hiểm xã hội

Mục tiêu của BHXH là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của người lao động trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập, mất việc làm Chứng tỏ, BHXH không chỉ mang tính kinh tế mà còn mang tính cộng đồng và nhân văn sâu sắc Kinh tế dù có phát triển đến mức độ nào, thể chế chính trị và xã hội có biến động đến đâu thì bản chất của BHXH vẫn không thay đổi, vẫn là một trong những chính sách quan trọng của mỗi quốc gia Vì vậy BHXH có những chức năng chủ yếu sau:

BHXH thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người tham gia bảo hiểm khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do mất khả năng lao động hoặc mất việc làm Đây

là chức năng cơ bản nhất của BHXH, nó quy định nhiệm vụ, tính chất và cơ chế tổ chức hoạt động của BHXH

BHXH phân phối và phân phối lại thu nhập giữa những người tham gia BHXH Tham gia BHXH không chỉ có người lao động mà cả những người sử dụng lao động Các bên tham gia đều phải đóng góp vào quỹ BHXH, quỹ này dùng để trợ cấp cho một số người lao động tham gia khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập Số lượng những người này thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng số những người tham

gia đóng góp Như vậy, theo quy luật số đông bù số ít, BHXH thực hiện phân phối lại thu nhập theo cả chiều dọc và chiều ngang Phân phối lại thu nhập giữa những người có thu nhập cao và những người có thu nhập thấp, giữa những người khoẻ mạnh đang làm việc và những người ốm yếu phải nghỉ việc Thực hiện chức năng này có nghĩa là BHXH đã góp phần thực hiện công bằng xã hội

Góp phần kích thích người lao động hăng hái lao động sản xuất, nâng cao năng suất lao động cá nhân và năng suất lao động xã hội Khi lao động, người lao động được trả lương hoặc tiền công Khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hoặc khi

về già đã có BHXH trợ cấp thay thế nguồn thu nhập bị mất Vì thế cuộc sống của người lao động và gia đình họ luôn được đảm bảo Vì vậy, người lao động yên tâm lao động sản xuất, gắn bó tận tình với công việc

BHXH gắn bó lợi ích giữa người sử dụng lao động và người lao động, giữa người lao động với xã hội Thông qua BHXH, mâu thuẫn về tiền công, tiền lương

và thời gian lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động sẽ được điều

và giải quyết Bởi vì cả hai giới đều cảm thấy nhờ BHXH mà mình có lợi và được bảo vệ, từ đó giúp cho họ hiểu nhau hơn và gắn bó lợi ích được với nhau Đối với Nhà nước và xã hội, chi BHXH là cách thức phải chi ít nhất và có hiệu quả nhất nhưng vẫn giải quyết được khó khăn về đời sống cho người lao động và gia đình họ, góp phần ổn định kinh tế - chính trị - xã hội

1.1.5.Vai trò của bảo hiểm xã hội

Hoạt động BHXH là hoạt động sự nghiệp của toàn xã hội, phục vụ mọi thành viên trong xã hội, lợi nhuận không phải là mục tiêu của hoạt động BHXH Do đó, chính sách BHXH có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội của một

quốc gia và được thể hiện ở các mặt sau đây:

Thứ nhất, BHXH góp phần ổn định đời sống của người lao động và gia đình

khi đã hết tuổi lao động hoặc không đủ sức tiếp tục lao động, hoặc quá trình làm

việc không may gặp phải rủi ro

Mục đích lớn nhất của BHXH là đảm bảo đời sống cho người lao động và gia đình họ, người tham gia BHXH sẽ được thay thế một phần thu nhập bị mất hoặc giảm thu nhập, nó làm cho người lao động yên tâm cống hiến và không phải lo lắng khi rủi ro có thể xảy ra Đồng thời, BHXH góp phần hạn chế và điều hòa các mâu thuẫn có thể xảy ra giữa người sử dụng lao động và người lao động, tạo môi trường làm việc bình đẳng, ổn định, đảm bảo cho hoạt động sản xuất, công tác đạt hiệu quả cao, từ đó góp phần tăng trưởng và phát triển kinh tế đất nước Đây là vai trò cơ bản nhất của chính sách BHXH, nó quyết định nhiệm vụ, tính chất, phương thức hoạt động của BHXH

Thứ hai,BHXH làm gắn bó lợi ích giữa người lao động, người sử dụng lao

động đối với Nhà nước

BHXH không những đảm bảo ổn định cuộc sống cho người lao động và gia đình họ mà còn góp phần bảo vệ lợi ích của người sử dụng lao động khi rủi ro xảy

ra đối với người lao động của mình, nó tạo điều kiện cho người sử dụng lao động có thể nhanh chóng ổn định sản xuất Đồng thời, thể hiện sự quan tâm của người sử dụng lao động đối với người lao động thông qua việc đóng góp vào quỹ BHXH, do

đó người lao động có trách nhiệm hơn trong công việc, tích cực, sáng tạo trong quá trình lao động Đối với Nhà nước, thông qua việc tổ chức hoạt động BHXH nhằm đảm bảo cho mọi người lao động, mọi tổ chức, đơn vị hoạt động sản xuất, kinh doanh bình đẳng, công bằng trong lao động sản xuất, xã hội phát triển an toàn

Thứ ba, BHXH góp phần thực hiện công bằng xã hội

BHXH dựa trên nguyên tắc người lao động bình đẳng trong nghĩa vụ đóng góp và thụ hưởng Thông qua hoạt động của mình, BHXH tham gia vào việc phân phối và phân phối lại thu nhập xã hội giữa những người lao động thế hệ trước với thế hệ sau, giữa những ngành nghề sản xuất, giữa những người thu nhập cao và thu nhập thấp, giữa những người may mắn và không may mắn Mặt khác mức hưởng BHXH phụ thuộc vào mức đóng, thời gian đóng dài hay ngắn theo nguyên tắc "có đóng có hưởng" và "đóng ít hưởng ít, đóng nhiều hưởng nhiều"; đối tượng tham gia

không chỉ trong khu vực nhà nước mà ở mọi thành phần kinh tế Vì vậy, BHXH góp phần thực hiện công bằng xã hội, giảm bớt khoảng cách giàu nghèo trong xã hội

Thứ tư,BHXH góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế

của đất nước, góp phần đảm bảo ổn định chính trị, xã hội

Do BHXH tập trung được nguồn tài chính nhàn rỗi tương đối lớn, thực chất đây là tiền của người lao động tồn tích lại, nguồn tài chính này tương đối nhàn rỗi, được đầu tư vào các dự án kinh tế - xã hội để bảo toàn, phát triển quỹ BHXH và tăng thêm nguồn lực cho sự phát triển nền kinh tế đất nước Đảng và Nhà nước đã khẳng định phát triển kinh tế - xã hội dựa trên nội lực là chính thì nguồn đầu tư từ quỹ BHXH nhàn rỗi là một kênh quan trọng

1.1.6.Hệ thống các chế độ trong bảo hiểm xã hội

Hệ thống các chế độ trong BHXH là những quy định cụ thể về điều kiện mức trợ cấp, thời gian trợ cấp, mức đóng góp và mức hưởng BHXH Hệ thống này được xây dựng trên cơ sở điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và cơ sở pháp lý của mỗi nước Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) có khuyến cáo BHXH gồm 9 chế độ sau:

nhau Nhưng nhất thiết phải thực hiện được ba chế độ trong đó có các chế độ (3, 4,

5, 8, 9); ở nước ta mới thực hiện được 5 chế độ (1,2, 4, 5, 7) và từ năm 2010 thực hiện thêm chế độ (3) do đó đã góp phần đảm bảo được quyền lợi cho những người lao động làm công ăn lương

1.1.7.Quỹ bảo hiểm xã hội

Quỹ BHXH là quỹ tài chính độc lập, tập trung nằm ngoài ngân sách Nhà nước Quỹ có mục đích và chủ thể riêng Mục đích tạo lập quỹ BHXH là dùng để chi trả cho người lao động, giúp họ ổn định cuộc sống khi gặp các biến cố hoặc rủi ro Chủ thể của quỹ BHXH chính là những người tham gia đóng góp để hình thành nên quỹ,

do đó có thể bao gồm cả: người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước

Quỹ BHXH có những đặc điểm chủ yếu sau:

- Quỹ ra đời, tồn tại và phát triển gắn với mục đích đảm bảo ổn định cuộc sống cho người lao động và gia đình họ khi gặp các biến cố, rủi ro làm giảm hoặc mất thu nhập từ lao động Hoạt động của quỹ không nhằm mục đích kinh doanh kiếm lời Vì vậy, nguyên tắc quản lý quỹ BHXH là: Cân bằng thu - chi

- Phân phối quỹ BHXH vừa mang tính chất hoàn trả vừa mang tính chất không hoàn trả Tính chất hoàn trả thể hiện ở chỗ, người lao động là đối tượng tham gia và đóng góp BHXH đồng thời họ cũng là đối tượng được nhận trợ cấp, được chi trả từ quỹ BHXH cho dù chế độ, thời gian trợ cấp và mức trợ cấp của mỗi người sẽ khác nhau, tùy thuộc vào những biến cố hoặc rủi ro mà họ gặp phải, cũng như mức đóng góp và thời gian đóng góp BHXH của họ Tính không hoàn trả thể hiện ở chỗ, cùng tham gia và đóng góp BHXH, nhưng có người được hưởng trợ cấp nhiều lần

và nhiều chế độ khác nhau, nhưng cũng có những người được ít lần hơn, thậm chí không được hưởng Chính từ đặc điểm này nên một số đối tượng được hưởng trợ cấp từ quỹ BHXH thường lớn hơn nhiều so với mức đóng góp của họ và ngược lại Điều đó thể hiện tính chất xã hội của toàn bộ hoạt động BHXH

- Quá trình tích lũy để bảo tồn giá trị và bảo đảm an toàn về tài chính đối với quỹ BHXH là một vấn đề mang tính nguyên tắc

- Quỹ BHXH là hạt nhân, là nội dung vật chất của tài chính BHXH Nó là khâu tài chính trung gian cùng với ngân sách Nhà nước và tài chính doanh nghiệp hình thành nên hệ thống tài chính quốc gia

- Sự ra đời, tồn tại và phát triển BHXH phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh

tế - xã hội của từng quốc gia và điều kiện lịch sử trong từng thời kỳ nhất định của đất nước Kinh tế - xã hội càng phát triển thì càng có điều kiện thực hiện đầy đủ các chế độ BHXH, nhu cầu thỏa mãn về BHXH đối với người lao động càng được nâng cao Đồng thời kinh tế - xã hội phát triển, người lao động và người sử dụng lao động sẽ có thu nhập cao hơn, do đó họ càng có điều kiện tham gia và đóng góp BHXH…

Quỹ BHXH được hình thành chủ yếu từ các nguồn sau đây:

ro xảy ra đối với người lao động mà mình thuê mướn Đồng thời nó còn góp phần giảm bớt tình trạng tranh chấp, kiến tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa chủ - thợ Về phía người lao động, sự đóng góp một phần để BHXH cho mình vừa biểu hiện sự tự gánh chịu trực tiếp rủi ro của chính mình, vừa có ý nghĩa ràng buộc nghĩa vụ và quyền lợi một cách chặt chẽ

Mối quan hệ chủ - thợ trong BHXH thực chất là mối quan hệ lợi ích Vì thế, cũng như nhiều lĩnh vực khác trong quan hệ lao động, BHXH không thể thiếu được

sự tham gia đóng góp của Nhà nước Ngoài ra, bằng nhiều hình thức, biện pháp và mức độ can thiệp khác nhau, Nhà nước không chỉ tham gia đóng góp và hỗ trợ thêm cho quỹ BHXH mà còn trở thành chỗ dựa để đảm bảo cho hoạt động BHXH chắc chắn ổn định

1.2 Lý luận chung về công tác thu bảo hiểm xã hội

1.2.1 Khái niệm về thu bảo hiểm xã hội

Thu BHXH là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép 1 số đối tượng được tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình Trên cơ sở đó hình thành 1 quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích bảo đảm cho các hoạt động BHXH

1.2.2 Đặc điểm của thu bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội mang tính đặc thù riêng, cũng giống như hoạt động của các quỹ tiền tệ, quỹ tín dụng khác đều thông qua cơ chế đóng trước hưởng sau Tuy nhiên nó là một hoạt động mang tính nhân văn nhân đạo sâu sắc, phi lợi nhuận và hoạt động không vì mục tiêu kiếm lời

Sự tham gia và đóng góp vào quỹ BHXH hình thành nên mối quan hệ giữa 3 bên: bên tham gia BHXH, bên được BHXH, bên BHXH, giữa các bên có mối quan

hệ ràng buộc với nhau về quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm trên cơ sở pháp luật BHXH Do đó trong quá trình thực hiện thu BHXH đòi hỏi cơ quan BHXH phải theo dõi kết quả đóng BHXH của từng đơn vị theo từng tháng, từ đó ghi nhận kết quả đóng nộp cho từng người lao động Như vậy, nghiệp vụ quản lý thu BHXH gắn với hoạt động cả đời của người lao động, có tính kế thừa, do đó việc quản lý và lưu giữ sổ BHXH, bảng biểu là hoạt động không có giới hạn về mặt thời gian Công việc này đòi hỏi tính chính xác cao, thường xuyên, liên tục trong nhiều năm

Từ một số đặc thù như trên có thể rút ra một số đặc điểm đối với công tác thu BHXH:

Một là, công tácthu BHXH là bước khởi đầu có ý nghĩa quyết định đối với

toàn bộ hoạt động của hệ thống BHXH, nó có tính chu kỳ theo hợp đồng đã ký kết

và liên tục theo thời gian nên khối lượng công việc là rất lớn Do đó đòi hỏi nguồn nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ công tác thu phải tăng theo, đáp ứng yêu cầu và chất lượng của công việc

Hai là, số lượng lao động ngày càng tăng, các đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức

sử dụng lao động ngày càng lớn nên việc tổ chức và thực hiện công tác quản lý thu BHXH rất đa dạng và phức tạp

Ba là, đối tượng thu là tiền nên phải xác định là thu đúng, đủ vào quỹ BHXH

và kịp thời để đáp ứng tốt nhất cho toàn bộ hoạt động của cả hệ thống Vì vậy, cần phải quản lý chặt chẽ, hợp lý và khoa học, không được để xảy ra tình trạng thất thoát, tham nhũng hay lạm dụng đối với các trường hợp nợ đọng cần có biện pháp

-Thu đủ là thu đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và số tiền phải đóng BHXH của người lao động, người sử dụng lao động

-Thu kịp thời là thu kịp về thời gian khi có phát sinh quan hệ lao động, tiền công, tiền lương mà những quan hệ đó thuộc đối tượng, phạm vi tham gia BHXH Chế độ BHXH thường xuyên thay đổi để phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, ở mỗi thời điểm thay đổi đó cần phải tổ chức thực hiện thu BHXH của người sử dụng lao động và người lao động đảm bảo kịp thời, không để tồn đọng tiền thu, không bỏ sót lao động tham gia BHXH

Thứ hai: Tập trung, thống nhất, công bằng, công khai

Cơ chế thu BHXH được quy định thống nhất, nguồn thu BHXH tập trung quản lý, điều tiết ở Trung ương là BHXH Việt Nam Việc tham gia BHXH của người lao động, người sử dụng lao động đảm bảo công khai, thực hiện công bằng ở các thành phần kinh tế Các đơn vị tham gia BHXH đều phải công khai minh bạch

số lao động phải đóng BHXH và số tiền đóng theo đúng quy định, có sự kiểm tra, thanh tra, kiểm soát của Nhà nước và giám sát của các cơ quan chức năng và các tổ chức chính trị - xã hội Tính công bằng được thể hiện trong việc thu nộp BHXH, không phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế, tức là đều có tỷ lệ phần trăm thu BHXH như nhau

Thứ ba: An toàn, hiệu quả

Thực hiện quản lý chặt chẽ tiền thu BHXH theo chế độ quản lý tài chính của Nhà nước và sử dụng nguồn thu đúng mục đích Nguồn thu BHXH do được tồn tích cộng đồng, nên thường có khối lượng tiền nhàn rỗi tương đối lớn chưa sử dụng cần được đầu tư tăng trưởng, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng, vừa an toàn tiền thu BHXH về mặt giá trị do các yếu tố trượt giá Vì vậy, thông qua cơ chế quản lý nghiêm ngặt về thu BHXH để tránh lạm dụng, thất thoát; đồng thời nghiên cứu các lĩnh vực đầu tư để đảm bảo thu hồi được vốn và có lãi, tức là hiệu quả sử dụng nguồn thu

1.2.4 Mục tiêu thu bảo hiểm xã hội

Thứ nhất, đảm bảo cho yếu tố "đầu vào" (tiền nộp BHXH) đủ khả năng thực

hiện quá trình tái sản xuất xã hội, tức là có thu đúng, thu đủ, thu kịp thời mới đảm

bảo chi trả chế độ cho người lao động, góp phần ổn định đời sống của người lao động trong quá trình lao động không may bị rủi ro, nghỉ hưu, cũng như khi về già

Thứ hai, xác lập rõ ràng quyền và trách nhiệm của các bên tham gia BHXH,

đó là: người lao động, người sử dụng lao động và cơ quan BHXH; phân định rõ chức năng quản lý nhà nước với chức năng hoạt động sự nghiệp của BHXH

Thứ ba, không bỏ sót nguồn thu, quản lý chặt chẽ, đảm bảo nguồn thu

BHXH được sử dụng đúng mục đích; đồng thời làm cho nguồn thu BHXH liên tục tăng trưởng

Thứ tư, đảm bảo cho các quy định về thu BHXH được thực hiện nghiêm túc,

hiệu quả, khắc phục được tính bình quân nhưng vẫn bảo đảm tính xã hội thông qua việc điều tiết, chia sẻ rủi ro Trong điều kiện hội nhập kinh tế hiện nay, quản lý thu BHXH lại càng có ý nghĩa sâu sắc trong việc phòng ngừa, ngăn chặn những lạm dụng của người sử dụng lao động với người lao động nhất là việc thuê mướn, sử

dụng, trả tiền lương, tiền công bất bình đẳng

1.2.5 Vai trò thu bảo hiểm xã hội

Quỹ BHXH hiện đang được thực hiện nhằm đạt mục tiêu là một công quỹ độc lập với ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo về tài chính để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động Vì thế công tác quản lý thu BHXH ngày càng trở thành khâu quan trọng và quyết định đến sự tồn tại và phát triển của việc thực hiện chính sách BHXH

Thứ nhất, công tác thu BHXH là hoạt động thường xuyên và đa dạng của ngành BHXH nhằm đảm bảo nguồn quỹ tài chính BHXH đạt được tập trung thống nhất

Thu đóng góp BHXH là hoạt động của các cơ quan BHXH từ Trung ương đến địa phương cùng với sự phối hợp của các ban ngành chức năng trên cơ sở quy định của pháp luật về thực hiện chính sách BHXH nhằm tạo ra nguồn tài chính tập

trung từ việc đóng góp của các bên tham gia BHXH Đồng thời tránh được tình

trạng nợ đọng BHXH từ các cơ quan đơn vị, từ người tham gia BHXH Qua đó,

đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện và triển khai chính sách BHXH nói chung và giữa những người tham gia BHXH nói riêng

Thứ hai, để chính sách BHXH được diễn ra thuận lợi thì công tác thu BHXH có vai trò như một điều kiện cần và đủ trong quá trình tạo lập cùng thực hiện chính sách BHXH

Bởi đây là đầu vào, là nguồn hình thành cơ bản nhất trong quá trình tạo lập quỹ BHXH Đồng thời đây cũng là một khâu bắt buộc đối với người tham gia BHXH thực hiện nghĩa vụ của mình Do vậy công tác thu BHXH là một công việc đòi hỏi độ chính xác cao, thực hiện thường xuyên, liên tục, kéo dài trong nhiều năm

và có sự biến động về mức đóng và số lượng người tham gia

Thứ ba, công tác thu BHXH vừa đảm bảo cho quỹ BHXH được tập trung

về một mối, vừa đóng vai trò như một công cụ thanh kiểm tra số lượng người tham gia BHXH biến đổi ở từng khối lao động, cơ quan, đơn vị ở từng địa phương hoặc trên phạm vi toàn quốc

Bởi công tác quản lý thu BHXH cũng đòi hỏi phải được tổ chức tập trung thống nhất có sự ràng buộc chặt chẽ từ trên xuống dưới, đảm bảo an toàn tuyệt đối

về tài chính, đảm bảo độ chính xác trong ghi chép kết quả đóng BHXH của từng cơ quan đơn vị cũng như của từng người lao động Hơn nữa, hoạt động thu BHXH là hoạt động liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của cả một đời người và có tính kế thừa, số thu BHXH một phần dựa trên số lượng người tham BHXH để tạo lập lên quỹ BHXH, cho nên nghiệp vụ của công tác thu BHXH có một vai trò hết sức quan trọng và rất cần thiết trong thực hiện chính sách BHXH Bởi đây là khâu đầu tiên giúp cho chính sách BHXH thực hiện được các chức năng cũng như bản chất của mình

Thứ tư, hoạt động của công tácthu BHXH ở hiện tại ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH trong tương lai

Do BHXH cũng như các loại hình bảo hiểm khác đều dựa trên cơ sở nguyên tắc có đóng có hưởng BHXH đã đặt ra yêu cầu quy định đối với công tác

thu nộp BHXH Nếu không thu được BHXH thì quỹ BHXH không có nguồn để chi trả cho các chế độ BHXH cho người lao động Vậy hoạt động thu BHXH ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH Do đó, thực hiện công tác thu BHXH đóng một vai trò quyết định, then chốt trong quá trình đảm bảo ổn định cho cuộc sống của người lao động cũng như các đơn vị doanh nghiệp được hoạt động bình thường

1.2.6 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả công tác thu bảo hiểm xã hội

1.2.6.1 Tổ chức thu bảo hiểm xã hội

Trong công tác thu BHXH, việc hoạch định kế hoạch, chỉ tiêu thu hết sức quan trọng, là yếu tố căn bản để thực hiện công tác thu Có xác định được các chỉ tiêu cần đạt được trong một khoảng thời gian nhất định mới có thể tiến tới hoàn thành kế hoạch đặt ra trong tháng, trong quý và kế hoạch của cả năm Do đó việc lập kế hoạch để thực hiện đôn đốc thu nộp luôn là yếu tố quan trọng cho việc hoàn thành công tác thu cả năm của một đơn vị Đơn vị đó sẽ căn cứ trên số lao động, tổng quỹ tiền lương tham gia BHXH thực tế của trung bình 3 tháng quý IV năm trước, lập kế hoạch thực hiện cho năm sau Sau khi lập kế hoạch thực hiện, nộp kế hoạch về BHXH tỉnh để BHXH tỉnh tổng hợp chuyển BHXH Việt Nam thực hiện giao chỉ tiêu cho năm nay Sau khi được giao chỉ tiêu, BHXH tỉnh phân bổ chỉ tiêu cho các huyện BHXH các huyện căn cứ chỉ tiêu phân được phân bổ, dựa trên đặc điểm của huyện tiến hành lập chỉ tiêu thu, kế hoạch đôn đốc thu nộp theo từng tháng, từng quý Căn cứ vào kế hoạch giao, BHXH huyện chủ động tìm biện pháp thực hiện mục tiêu không ngừng khai thác thêm các đơn vị và đối tượng tham gia BHXH, đôn đốc các doanh nghiệp, đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức tính thu theo tháng, hàng năm đều khảo sát, nắm số lao động trong các đơn vị, doanh nghiệp mới hoạt động để đôn đốc vận động tham gia Thực hiện hướng dẫn triển khai kịp thời, đầy đủ các văn bản quy định về chế độ BHXH, tiền lương đến các đơn vị sử dụng lao động

Như vậy ta có thể thấy để thực hiện tốt công tác thu cần có một kế hoạch, tổ chức thu thật tốt, không có kế hoạch, tổ chức thu không tốt sẽ dẫn đến công việc trì trệ, dẫm đạp lên nhau không thông suốt

1.2.6.2 Công tác kế hoạch - tài chính - chi trả các chế độ BHXH

Cơ quan BHXH cần quản lý được nguồn kinh phí và phân bổ nguồn kinh phí cho chi hoạt động, chi các chế độ BHXH cho BHXH huyện, TP đảm bảo đúng nguyên tắc, đủ nguồn chi, đúng chế độ, công khai tài chính Giúp đơn vị sử dụng lao động có được các khoản tài chính để thanh toán chế độ BHXH cho người lao động kịp thời, giúp ổn định sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh doanh từ đó đơn vị có nguồn tài chính để thực hiện đóng nộp cho người lao động kịp thời, thực hiện tăng lương cũng là tăng nguồn thu BHXH Cung cấp tài chính kịp thời giúp người lao động có thể xử lý những khó khăn trước mắt của mình, từ đó thấy được lợi ích của quá trình tham gia BHXH, yên tâm lao động phục vụ cho bản thân, đơn vị, tự có ý thức nghiên cứu về chế độ BHXH từ đó có những kiến nghị, giám sát khi chủ sử dụng lao động không thực hiện đúng trách nhiệm tham gia BHXH cho người lao động theo quy định Từ đó người lao động là một kênh giám sát chủ sử dụng lao động, giúp công tác thu được thực hiện theo kế hoạch

Ngoài ra cơ quan BHXH cần nhập dữ liệu tiền nộp BHXH của các đơn vị, chuyển tiền theo tài khoản chuyên thu của ngành luôn kịp thời, đúng quy định Qua

đó có nguồn tài chính để chi trả các chế độ BHXH, đầu tư tăng trưởng quỹ BHXH một cách nhanh chóng, an toàn; giúp cán bộ quản lý thu bám sát thu nộp tiền BHXH của đơn vị từ đó đôn đốc đơn vị đóng nộp BHXH hoặc đưa ra biện pháp xử

lý thu nộp của đơn vị kịp thời

1.2.6.3 Công tác đào tạo công nghệ thông tin, nghiệp vụ, chính trị

Với ưu thế ứng dụng được công nghệ kỹ thuật cao và không ngừng được cải tiến, công nghệ thông tin đã góp phần tích cực trong công tác quản lý, lưu trữ, in cấp sổ BHXH, thẻ BHYT và nhiều lĩnh vực khác của ngành Công nghệ thông tin được ứng dụng ngay từ khi mới thành lập ngành Công tác quản lý hồ sơ, quản lý

thu nộp BHXH - BHYT, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cho các đối tượng tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH - BHYT bằng công nghệ thông tin đã đáp ứng được việc quản lý hồ sơ, đảm bảo tính chính xác tiền lương, trợ cấp cho đối tượng để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc thu nộp, chi trả các chế độ theo đúng kế hoạch đặt ra của cơ quan BHXH

Trong công tác in, cấp phiếu khám chữa bệnh BHYT, công nghệ thông tin đã đảm bảo được tiến độ cấp thẻ BHYT, phiếu khám chữa bệnh kịp thời cho đối tượng, góp phần đảm bảo quyền lợi cho người tham gia BHYT

Công nghệ thông tin đã không ngừng được phát triển đến nay đã đưa vào ứng dụng các công trình công nghệ tin học và quản lý như: phần mềm theo dõi, quản lý đối tượng, thời gian, mức đóng BHXH, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT của đối tượng tham gia BHXH, phần mềm xét duyệt giải quyết chế độ chính sách, phần mềm kế toán Đặc biệt năm 2004 đã đưa vào ứng dụng phần mềm theo dõi thanh toán giám định tại các cơ sở khám chữa bệnh giúp cho việc thực hiện rút ngắn thời gian tiếp nhận, thanh toán cho bệnh nhân và đáp ứng yêu cầu kiểm soát khám chữa bệnh chặt chẽ

Trong tác nghiệp chuyên môn, quản lý thì trình độ của cán bộ công chức, viên chức luôn là tiêu chí hàng đầu nhằm đảm bảo tốt công việc Do đó cần không ngừng đào tạo nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ công chức, viên chức của ngành không những trong lĩnh vực chuyên môn nghiệp vụ mà còn nâng cao về chính trị, tu dưỡng rèn luyện đạo đức nhằm phục vụ tốt hơn nữa công tác chính trị của ngành, chuyển đổi tác phong của ngành từ cơ chế xin cho sang phong cách phục

vụ

1.2.6.4 Công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát

Thực hiện kiểm tra giám sát đối với cán bộ, công chức viên chức, lao động hợp đồng đã giúp cán bộ, công chức viên chức, lao động hợp đồng có ý thức trau dồi kiến thức kỹ năng nghiệp vụ, thực hiện công việc theo đúng tiến độ kế hoạch giao đáp ứng tốt công tác thu nộp, giải quyết chế độ chính sách

Thực hiện việc kiểm tra tại các đơn vị sử dụng lao động về thực hiện chế độ đóng nộp và giải quyết các chế độ BHXH cho người lao động, kiểm tra thực hiện hợp đồng khám chữa bệnh cơ sở khám chữa bệnh Từ đó phát hiện được những sai phạm để có kiến nghị, yêu cầu xử lý, đôn đốc đơn vị thực hiện tốt trách nhiệm của chủ sử dụng lao động

Phối hợp với cơ quan quản lý khác như Lao động thương binh và xã hội, Liên đoàn lao động, Công an kinh tế, cơ quan Thuế thực hiện thành lập đoàn liên ngành thanh tra các đơn vị vi phạm pháp luật về lao động, xử phạt các đơn vị vi phạm, yêu cầu các đơn vị vi phạm thực hiện nghĩa vụ của mình theo đúng pháp luật quy định Những trường hợp vi phạm pháp luật, căn cứ theo mức độ vi phạm đoàn liên ngành hoặc cơ quan BHXH có thể đưa lên tòa án để giải quyết theo luật định

Tham mưu cho hội đồng nhân dân các cấp tiến hành thành lập đoàn giám sát hội đồng nhân dân đến các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn tiến hành giám sát theo luật định

Kết quả công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát đã giúp cho công tác thu, công tác chi trả các chế độ BHXH - BHYT đảm bảo đúng đối tượng, đúng chế độ chính sách, tạo được công bằng xã hội góp phần hết sức quan trọng vào việc khẳng định tính đúng đắn, ưu việt của chế độ BHXH - BHYT, đặc biệt đã đem lại lòng tin cho nhân dân, người lao động, các đối tượng thụ hưởng chế độ BHXH đối với cơ quan BHXH, với sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiêm minh của pháp luật Nhà nước xã hội chủ nghĩa, điều đó khẳng định vai trò hết sức quan trọng cần thiết của công tác

kiểm tra, thanh tra, giám sát

1.2.6.5 Công tác tuyên truyền về chế độ chính sách bảo hiểm xã hội

Công tác tuyên truyền luôn được quan tâm, mỗi khi có sự thay đổi về chính sách BHXH - BHYT, cần kịp thời triển khai đến các đơn vị sử dụng lao động, người lao động và người hưởng chế độ BHXH - BHYT Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng như cơ quan báo chí, tạp chí, Đài phát thanh truyền, Liên đoàn lao động, cơ quan Lao động thương binh và xã hội để tuyên truyền về chính sách

BHXH với nhiều hình thức đa dạng như tổ chức hội nghị, báo cáo viên, tuyên truyền viên miệng tại các đơn vị doanh nghiệp, in cấp hàng trăm ngàn tờ rơi, tờ gấp tuyên truyền, phát thanh trên hệ thống truyền thanh về quyền lợi, trách nhiệm liên quan đến chế độ BHXH đến nhân dân, học sinh và người lao động

Công tác thông tin tuyên truyền đã thực sự có tác dụng làm chuyển biến nhận thức về công tác BHXH của chủ sử dụng lao động, cơ quan, đơn vị, người lao động, nhân dân Từ việc tuyên truyền sâu rộng đến chủ sử dụng lao động, người lao động

mà chủ sử dụng lao động đã có những chuyển biến tích cực trong việc thực hiện trách nhiệm của mình, chủ sử dụng lao động trong địa bàn huyện đã tích cực tham gia đóng BHXH cho người lao động, đóng đúng và đầy đủ theo mức lương của người lao động, không chây ỳ, nợ đọng tiền BHXH kéo dài Với tuyên truyền sát thực tế, dễ hiểu về quyền lợi và trách nhiệm của người lao động đã nâng cao ý thức của người lao động, kéo người lao động gần với cơ quan BHXH, từ đó có ý thức trong việc tham gia BHXH, giám sát, đôn đốc người sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ tham gia, đóng nộp BHXH cho người lao động

1.2.6.6 Công tác thi đua khen thưởng

Hàng năm, cơ quan BHXH đã phối hợp với công đoàn cấp tương đương phát động các phong trào thi đua yêu nước với các nội dung thiết thực, phong phú nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vị chính trị được giao Đề nghị các cơ quan cấp trên như BHXH Việt Nam tặng thưởng nhiều các nhân, tổ chức có thành tích xuất xắc trong công tác thu BHXH Từ đó tạo động lực cho các cá nhân, tổ chức thực hiện tốt hơn nữa công tác thu BHXH trong thời gian tới

1.2.6.7 Cơ sở vật chất

Để phục vụ tốt công tác nghiệp vụ, cán bộ nghiệp vụ được cung cấp đầy đủ máy vi tính, thiết bị văn phòng, văn phòng phẩm tạo điều kiện thuận lợi trong việc quản lý, đôn đốc thu nộp BHXH Văn phòng của BHXH các cấp luôn được sửa chữa, nâng cấp hoặc xây mới giúp cán bộ, công chức viên chức có nơi làm việc thuận tiện, yên tâm làm việc

1.2.7 Khái quát công tác thu BHXH ở các đơn vị ngoài quốc doanh

1.2.7.1 Khái niệm đơn vị ngoài quốc doanh

a Khái niệm doanh nghiệp

Doanh nghiệp là tổ chức sản xuất kinh doanh hàng hóa và dịch vụ cung ứng trên thị trường nhằm tìm kiếm lợi nhuận và giải quyết những vấn đề kinh tế - xã hội khác theo khuôn khổ qui định của pháp luật

Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản riêng, trụ sở giao dịch

ổn định, được thành lập theo qui định của pháp luật, nhằm thực hiện hoạt động kinh doanh Các doanh nghiệp trong nền kinh tế Việt Nam gồm: “doanh nghiệp Nhà nước, HTX, Công ty, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp của tổ chức chính trị - xã hội”

b Khái niệm doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Theo Luật Doanh nghiệp Nhà nước (Quốc hội khoá IX kỳ họp 7 thông qua ngày 20/4/1995); Luật Doanh nghiệp sửa đổi (Quốc hội khoá X, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 12/6/1999); Luật khuyến khích đầu tư trong nước (Quốc hội IX, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 22/6/1994), có quy định: doanh nghiệp ngoài quốc doanh là chỉ toàn bộ các đơn vị sản xuất kinh doanh do tư nhân đứng ra thành lập, đầu tư kinh doanh và tổ chức quản lý Quan hệ trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh chủ yếu là quan hệ chiếm hữu sở hữu

Các đơn vị sản xuất kinh doanh thuộc doanh nghiệp ngoài quốc doanh là: Công ty Trách nhiệm hữu hạn, công ty tư nhân, công ty cổ phần, công ty hợp doanh, Hợp tác xã

1.2.7.2 Đặc điểm của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Doanh nghiệp ngoài quốc doanh phải hội tụ đầy đủ các điều kiện theo quy định

của pháp luật:

- Mỗi doanh nghiệp đều có tên riêng của mình và tên mỗi doanh nghiệp do thành viên tự đặt

- Tài sản doanh nghiệp là do các thành viên đóng góp Đó có thể là tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim loại quý hoặc các tài sản khác

- Trụ sở giao dịch là địa điểm liên lạc, giao dịch của doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Mục đích của doanh nghiệp là thực hiện các hoạt động kinh doanh Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải mang tính độc lập, thường xuyên

1.2.7.3 Vai trò của doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong nền kinh tế thị trường

Đội ngũ doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp ngoài quốc doanh nói riêng ở Việt Nam hiện nay rất năng động, nhạy bén, có sức cạnh tranh trên thương trường và đã thể hiện bản lĩnh hội nhập vững vàng khi đất nước bước vào sân chơi lớn của nền kinh tế thế giới, thể hiện qua việc tiếp cận nhanh công nghệ tiên tiến, mạnh dạn đầu tư thiết bị hiện đại, mở rộng thị trường xuất khẩu để cạnh tranh với nước ngoài…

Có thể nói, bằng mục tiêu làm giàu chính đáng, đội ngũ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh đã và đang khẳng định vị trí, vai trò ngày càng lớn của mình khi

có đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Không chỉ góp sức cho phát triển kinh tế, các doanh nghiệp còn góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương, nhất là lao động nhàn rỗi ở nông thôn, chung tay cùng Đảng, Nhà nước xóa đói giảm nghèo bằng những hoạt động nhân đạo thiết thực hướng về công động

Với những đóng góp to lớn ấy, vị trí, vai trò của doanh nghiệp đã được Đảng, Nhà nước và xã hội khẳng định, nhất là khi đất nước hội nhập ngày càng sâu rộng vào kinh tế toàn cầu thì vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân càng quan trọng trong việc góp phần thúc đẩy nền kinh tế đất nước tiến lên giàu mạnh

Hiện nay, cùng với triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước thì các cấp ủy, chính quyền và các ngành chức năng trong khả năng có thể đã có nhiều nỗ lực hỗ trợ, giúp đỡ cũng như tháo gỡ vướng mắc khó khăn để doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả Trong những năm gần đây, trong tình hình nền kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, hơn lúc nào hết, doanh nghiệp rất cần

sự quan tâm nhiều hơn nữa của Nhà nước

1.2.7.4 Về phân bố

Kinh tế ngoài quốc doanh là một thành phần kinh tế mới xuất hiện trong những năm gần đây Tuy nhiên việc phân bố các ngành nghề trong ngành kinh doanh cũng đã rõ ràng Do hầu hết đường đi vận chuyển thông tin liên lạc trên địa bàn Tỉnh còn nhiều khó khăn nên khu vực kinh doanh, các doanh nghiệp Nhà nước cũng như doanh nghiệp ngoài quốc doanh chủ yếu tập trung tại Thành phố gần đường quốc lộ Điển hình của khu vực tập trung kinh tế ngoài quốc doanh là tại tỉnh Tuyên Quang

Trước hết Thành phố Tuyên Quang là nơi tập trung của các cơ quan lãnh đạo nên việc đăng ký hay thắc mắc về các chế độ của các doanh nghiệp sẽ diễn ra thuận lợi hơn

Đời sống kinh tế, văn hóa, tinh thần của người dân khá đầy đủ, do vậy nảy sinh nhu cầu ngày càng cao, thuận lợi cho dịch vụ tư nhân phát triển, thu hút nguồn lao động vào những doanh nghiệp này cũng chiếm một lượng đáng kể, tạo đà phát triển của tỉnh, phát triển nguồn nhân lực cho tỉnh

Tuy nhiên, ngoài những mặt trên còn có những mặt hạn chế của nó đó là sự tập trung của các đơn vị sản xuất phát triển chưa đồng đều giữa các vùng trong tỉnh tạo cho đời sống nhân dân có sự chênh lệch về thu nhập và vốn con người, nơi nghèo vẫn nghèo mà nơi giàu phát triển lại càng giàu, càng phát triển hơn

1.2.7.5 Về ngành nghề kinh doanh

Do đặc điểm của tỉnh Tuyên Quang nói chung và của Thành phốTuyên Quang nói riêng thì ngành hàng và mặt hàng kinh doanh của khu vực ngoài quốc doanh chủ yếu tập trung vào một số ngành là:

- Chế biến nông, lâm sản xuất khẩu

Về số lượng lao động ở khu vực này còn ít, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh do mới thành lập và số lượng công nhân còn thấp do quy mô hoạt động nhỏ Chính vì thế mà công tác BHXH muốn thực hiện ở đây cũng khó khăn, hầu như công tác đào tạo, nâng cao tay nghề cho người lao động không được thực hiện Nguyên nhân này làm cho nhận thức của người công nhân đối với chính sách của Đảng và Nhà nước bị hạn chế

1.2.7.7 Về tổ chức quản lý

Đơn vị sản xuất kinh doanh ngoài quốc doanh được thiết lập trên cơ sở chủ yếu:

Quan hệ huyết thống gia đình, gia tộc, hoặc tập hợp một số nhóm bạn thân, đồng nghiệp… các thành viên đã có sẵn sự tin tưởng lẫn nhau vì thế việc điều hành thường có kết quả như mong muốn Hình thức quan hệ này ngoài mặt tích cực đã nêu còn có mặt hạn chế là không mở rộng được sự trưng cầu ý kiến, không tạo được

sự sáng kiến của Ban lãnh đạo hay của công nhân vì kế hoạch dự định đã được bàn bạc trước Bộ máy quản lý nhân sự được thiết lập trên quan hệ chiếm hữu, cùng chịu trách nhiệm vì lợi ích giữa họ đã được thoả thuận và thử thách trong lúc tuyển dụng

Mối quan hệ giữa chủ xí nghiệp và người lao động nổi bật là mối quan hệ chủ thợ Chủ công ty được toàn quyền quyết định trong việc tổ chức tuyển dụng và

sa thải lao động theo quy định của Nhà nước Chủ và thợ đều tự nguyện, thoải mái, thoả thuận trên cơ sở lợi ích của mỗi bên Mặt dù tiền lương trong khu vực kinh tế ngoài quốc doanh có phần cao hơn khu vực kinh tế Nhà nước xong các quyền lợi khác của người lao động thì lại không được đảm bảo như BHXH, BHYT, điều kiện làm việc, thời gian làm việc…

1.2.7.8 Về hoạt động đoàn thể

Chủ yếu các hoạt động đoàn thể là mang tính kết hợp và tuỳ hứng Mọi hoạt động đoàn thể ở đây không chịu sự kiểm tra của một cơ quan nào Nếu như chủ doanh nghiệp không quan tâm nhiều đến vấn đề này của doanh nghiệp mà chỉ đi vào hoạt động kinh tế thì hầu như các doanh nghiệp đó lập ra ban hoạt động đoàn thể chỉ để hợp thức hoá các thủ tục cơ quan… vì thế mỗi khi có sự bất đồng, tranh chấp bất thường xảy ra lại đặt ra yêu cầu là phải tổ chức các hình thức đoàn thể để bảo đảm quyền lợi cho người lao động

1.2.7.9 Chính sách thuế của Nhà nước

Đa số các doanh nghiệp đều chấp hành tốt chính sách thuế, nộp đầy đủ theo qui định của Nhà nước, pháp luật

1.2.8 Ưu nhược điểm của các đơn vị ngoài quốc doanh hoạt động trên địa bàn Tỉnh Tuyên Quang

Các đơn vị sản xuất kinh doanh có thể bắt đầu kinh doanh bằng một số vốn hạn chế, một mặt bằng nhỏ hẹp, một đội ngũ lao động không nhiều Vòng quay sản phẩm nhanh do đó có thể sử dụng vốn tự có hoặc vay bạn bè, người thân, nhờ vậy

họ linh động, nhạy bén với thời cuộc, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường

Dễ dàng thích nghi, nhạy bén với thị trường còn chưa phát triển, nhỏ lẻ ở nước ta, thị trường chưa được chuyên môn hoá, khuynh hướng đầu tư và sản xuất phân tán, sử dụng nhiều lao động với trình độ kỹ thuật thấp Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh rất phù hợp với những điểm này của nền kinh tế thị trường cho nên có điều kiện để phát triển

Có thể mở rộng liên doanh liên kết và dó đó thúc đẩy quá trình phân công và hợp tác lao động trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế thị trường

Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có thể phát triển ở khắp mọi nơi, mọi loại địa hình vì chỉ cần sự quyết tâm của chủ doanh nghiệp và có một nguồn vốn nhất định thì dù ở địa hình, môi trường nào cũng sẽ có được một công ty hoạt động dưới khu vực kinh tế ngoài quốc doanh Cũng như thế mà có thể tận dụng được lao động nông nhàn, nguồn nguyên liệu có sẵn… Đóng góp vai trò quan trọng trong giao lưu phát triển kinh tế giữa các vùng lãnh thổ, tạo nên sự phát triển cân đối, đồng thời xoá bỏ dần sự ngăn cách giữa thành thị và nông thôn