CÁC CÁCH TIẾP cận TRONG NÂNG CAO sức KHOẺ, đại học y tế công cộng

CÁC CÁCH TIẾP cận ,TRONG NÂNG CAO sức KHOẺ, đại học y tế công cộng 1. Mô tả được các cách tiếp cận trong nâng cao sức khoẻ (NCSK). 2. Phân tích được các cách tiếp cận NCSK áp dụng cho các hành vi sức khỏe cụ thể.

Trang 1

CÁC CÁCH TIẾP CẬN TRONGNÂNG

CAO SỨC KHOẺ

Nguyễn Thanh Hương Trường ĐH Y tế công cộng

Trang 2

MỤC TIÊU

1 Mô tả được các cách tiếp cận trong nâng cao sức khoẻ

(NCSK).

2 Phân tích được các cách tiếp cận NCSK áp dụng cho các

hành vi sức khỏe cụ thể.

Trường ĐH Y tế công cộng

Trang 3

CÁC CÁCH TIẾP CẬN

Tiếp cận Y tế (bao gồm điều trị và dự phòng);

Tiếp cận Thay đổi hành vi;

Tiếp cận Giáo dục sức khoẻ;

Tiếp cận Nâng cao quyền làm chủ về sức khỏe/Trao quyền;

Tiếp cận Vận động tạo ra môi trường xã hội thuận lợi.

Trang 4

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - TIẾP CẬN Y TẾ

Mục tiêu:

• Mục đích cuối cùng nhằm tìm ra các biện pháp dự phòng ngăn chặn sự

phát triển của bệnh và các trường hợp tử vong

• Biện pháp này thường được mô tả dưới ba cấp độ can thiệp: Dự phòng cấp I; II và III

• Hiện nay biện pháp/tiếp cận y tế có được sử dụng phổ biến và được

đánh giá cao không?

Tại sao?

Trang 5

Trang 7

• Sử dụng các phương pháp khoa học.

• Ngắn hạn, dự phòng cấp I và II: ít tốn kém hơn điều trị.

• Đề cao vai trò của chuyên gia y tế.

• Đã đạt được thành tựu đáng kể (chương trình tiêm chủng).

Nhưng…

• Bỏ qua các yếu tố xã hội và môi trường của sức khỏe.

• Phụ thuộc vào cán bộ chuyên môn về y tế -> giảm sự tự chủ của người dân trong CSSK.

Trang 8

• Phương pháp: Tiêm chủng, khám sàng lọc

Nguyên tắc cơ bản của các dịch vụ dự phòng, ví dụ

khám sàng lọc:

• Căn bệnh đó cần phải: có thời kỳ tiền lâm sàng kéo dài để không bỏ sót các triệu chứng bệnh

• Điều trị sớm sẽ mang lại kết quả tốt hơn

• Xét nghiệm sử dụng cần có độ nhạy cao (tỉ lệ âm tính giả thấp)

• Xét nghiệm sử dụng cần có độ đặc hiệu cao (tỉ lệ dương tính giả thấp)

• Cần phải chi phí-hiệu quả

Trang 9

Đánh giá:

Ngắn hạn: Tăng tỷ lệ bao phủ của tiêm chủng, khám sàng lọc

Dài hạn: Giảm tỷ lệ mắc bệnh, chết

Nhưng…

Vai trò của dinh dưỡng, điều

kiện sống, dân trí… có thể

góp phần đáng kể, ví dụ

bệnh lao, ho gà …

Trang 10

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - TIẾP CẬN THAY ĐỔI HÀNH VI

• Mục tiêu:

Tiếp cận này nhằm khuyến khích các cá nhân chấp nhận và thực hiện những hành vi lành mạnh, những hành vi được xem là yếu tố quyết định đối với việc cải thiện sức khỏe

Trang 11

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - TIẾP CẬN THAY ĐỔI HÀNH VI

• Phương pháp:

• Truyền thông;

• Chiến dịch tiếp thị xã hội hướng vào các nhóm đối tượng đích cụ thể thông qua truyền thông đại chúng, tư vấn trực tiếp

• Đánh giá: Thay đổi hành vi sau can thiệp

Nhưng…

Thay đổi có khi chỉ xảy ra sau một thời gian dài và có thể không chỉ là do kết quả của can thiệp

Trang 12

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - TIẾP CẬN GIÁO DỤC SỨC KHỎE

Cung cấp kiến thức, thông tin và phát triển những kỹ năng cần thiết để mỗi

người có thể tự lựa chọn hành vi sức khỏe của mình

Dựa trên giả định về mối quan hệ giữa tăng kiến thức thay đổi thái độ

thay đổi hành vi

• Phương pháp:

 Phát tờ rơi, hướng dẫn, băng rôn, áp phích

 Tạo điều kiện cho cá nhân chia sẻ nhu cầu sức khoẻ

 Có thể giáo dục theo từng nhóm hoặc từng người

 Các chương trình giáo dục thường do một hoặc vài người hướng dẫn

 Vấn đề thảo luận có thể do cá nhân, nhóm quyết định

 Đòi hỏi người làm công tác GDSK phải hiểu các nguyên tắc học tập của mọi đối tượng

• Đánh giá: Khá dễ dàng, Lượng giá sự thay đổi về kiến thức

Nhưng…

Chỉ có thay đổi về kiến thức không đảm bảo chắc chắn thay đổi về hành vi

Trang 13

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - TIẾP CẬN TRAO QUYỀN

 Giúp người dân tự xác định được các mối quan tâm của họ, có các kĩ năng và

niềm tin để hành động vì sức khoẻ của mình.

 Tăng cường khả năng của người dân trong việc thay đổi hoàn cảnh thực tế của chính mình.

 Phương pháp:

 Người làm công tác NCSK giúp đỡ đối tượng đích (cá nhân, cộng đồng) xác định

được những vấn đề sức khỏe và các chiều hướng thay đổi.

 Có thể mang các tên gọi khác nhau như: “phương pháp lấy khách hàng làm trung

tâm”, “hỗ trợ” hay “tự chăm sóc”

 Đánh giá:

 Khá khó khăn do quá trình trao quyền là dài hạn

 kết quả khó xác định rõ ràng là do can thiệp mang lại.

 Cách khắc phục: có thể dựa trên

 mức độ thực hiện được mục tiêu cụ thể (đánh giá kết quả); và

 mức độ thực hiện được các hoạt động mong muốn (đánh giá quá trình).

Trang 14

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - VẬN ĐỘNG TẠO MÔI

TRƯỜNGKT-XH THUẬN LỢI

21Mục tiêu:

Chú trọng vào lĩnh vực chính sách và môi trường nhằm có những thay đổi trong môi trường tự nhiên, kinh tế, xã hội tạo thuận lợi cho các hoạt động NCSK

Phương pháp: Sử dụng nhiều phương pháp từ trên xuống, cần sự cam kết của cấp cao Đòi hỏi cán bộ NCSK phải có các kỹ năng sau:

lập kế hoạch chiến lược

vận động hành lang

thương thuyết, đàm phán

triển khai

Trang 15

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - VẬN ĐỘNG TẠO MÔI

TRƯỜNGKT-XH THUẬN LỢI

22

Đánh giá:

Đo lường các kết quả như thay đổi về luật, qui định, chính sách hay tổ

chức nhằm NCSK

Nhưng…

Các kết quả này thường trải qua quá trình phức tạp và trong thời gian dài

cũng khó chứng minh được mối quan hệ trực tiếp của chúng với các can thiệp NCSK nhất định

Trang 16

CÂU HỎI THẢO LUẬN (10 phút)

23

Theo anh/chị cách tiếp cận nào trong NCSK thường được sử dụng

trong thực tế hiện nay? Vì sao?

Theo anh/chị để có kết quả tốt hơn một chương trình NCSK nên sử

dụng duy nhất một cách tiếp cận hay kết hợp 2 hoặc nhiều cách tiếp

cận? Vì sao?

Trang 17

CÁC CÁCH TIẾP CẬN - BÀI TẬP NHÓM

24

Phân tích các cách tiếp cận NCSK thông qua ví dụ về hành

vi phòng ngừa tai nạn giao thông

Một số nhóm sẽ trình bày và thảo luận trong buổi học ngày

16/10/2012

Trang 19

TÓM TẮT

26

Mô tả 5 cách tiếp cận trong NCSK:

Tiếp cận Y tế (bao gồm điều trị và dự phòng);

Tiếp cận Thay đổi hành vi;

Tiếp cận Giáo dục sức khoẻ;

Tiếp cận Nâng cao quyền làm chủ về sức khỏe/Trao quyền;

Tiếp cận Vận động tạo môi trường thuận lợi

Thực hành phân tích 5 cách tiếp cận NCSK.

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	1,44 MB