Tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lý Tiểu học Nội dung 3

Sau khi có được bản thảo báo cáo đánh giá, tổ chức họp thảo luận để thống nhất nội dung của bản báo cáo, đưa ra kết luận chính thức về việc thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục nhà trườn[r]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG CÁN BỘ QUẢN LÝ CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

(Lưu hành nội bộ)

NỘI DUNG 3:

XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH DẠY HỌC,

GIÁO DỤC TRƯỜNG TIỂU HỌC

Nội dung 3 XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH DẠY HỌC, GIÁO DỤC

TRƯỜNG TIỂU HỌC

3.1 Kế hoạch giáo dục nhà trường 7

3.1.1 Quan niệm về kế hoạch giáo dục nhà trường và xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường 7

3.1.2 Nội dung của kế hoạch giáo dục nhà trường 8

3.2 Tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục trường tiểu học 9

3.2.1 Xác định các căn cứ và lập kế hoạch xây dựng kế hoạch giáo dục trường tiểu học 10

3.2.2 Quy trình xây dựng kế hoạch giáo dục trường tiểu học 12

3.3 Triển khai thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục ở trường tiểu học 22

3.3.1 Tổ chức lớp học, phân công giáo viên và xây dựng bộ máy tổ chức theo kế hoạch giáo dục nhà trường 22

3.3.2 Tổ chức thực hiện dạy học 02 buổi/ngày 23

3.3.3 Tổ chức triển khai các hoạt động trải nghiệm, giáo dục theo định hướng STEM 24

3.3.4 Đảm bảo cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và các điều kiện khác theo kế hoạch giáo dục nhà trường 36

3.3.5 Tổ chức bồi dưỡng giáo viên theo yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục tiểu học 37

3.3.6 Huy động các lực lượng cộng đồng tham gia thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường 37

3.4 Giám sát, đánh giá kế hoạch hoạt động dạy học, giáo dục nhà trường 38

3.4.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giám sát, đánh giá 39

3.4.2 Sử dụng kết quả đánh giá 45

3.4.3 Điều chỉnh kế hoạch hoạt động dạy học, giáo dục 48

s

CHÚ GIẢI THUẬT NGỮ

Chương trình giáo dục phổ thông: Chương trình giáo dục phổ thông là văn

bản thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định các yêu cầu cần đạt về phẩm chất

và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và phương phápđánh giá kết quả giáo dục, làm căn cứ quản lí chất lượng giáo dục phổ thông; đồngthời là cam kết của Nhà nước nhằm bảo đảm chất lượng của cả hệ thống và từng cơ sởgiáo dục phổ thông

Phẩm chất: Phẩm chất là những tính tốt thể hiện ở thái độ, hành vi ứng xử của

con người; cùng với năng lực tạo nên nhân cách con người;

Phẩm chất được đánh giá thông qua hành vi.

Năng lực: Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố

chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợpcác kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trongnhững điều kiện cụ thể

Năng lực được đánh giá bằng hiệu quả hoạt động.

Môn học: Môn học là lĩnh vực nội dung dạy học được thực hiện trong nhà

trường có cấu trúc và lôgíc phù hợp với các ngành khoa học và thực tiễn tương ứng,phù hợp với những quy luật tâm – sinh lí của dạy học

Hoạt động giáo dục: Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hoạt động

giáo dục (theo nghĩa rộng) bao gồm hoạt động dạy học và hoạt động trải nghiệm

Trải nghiệm: Trải nghiệm là quá trình hoạt động để thu nhận những kinh

nghiệm, từ đó vận dụng một cách hiệu quả vào thực tiễn cuộc sống

Hướng nghiệp: Hướng nghiệp trong giáo dục là hệ thống các biện pháp tiến

hành trong và ngoài cơ sở giáo dục để giúp học sinh có kiến thức về nghề nghiệp, khảnăng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của cá nhân vớinhu cầu sử dụng lao động của xã hội

Giáo dục STEM: STEM là thuật ngữ viết tắt của các từ Science (Khoa học),

Technology (Công nghệ), Engineering (Kĩ thuật) và Mathematics (Toán học) Giáodục STEM là một cách tiếp cận liên môn trong học tập, ở đó những khái niệm họcthuật chính xác được kết hợp với bài học thực tiễn khi học sinh vận dụng khoa học,công nghệ, kĩ thuật và toán học trong một bối cảnh cụ thể, tạo nên sự kết nối giữa nhàtrường, cộng đồng, việc làm và hoạt động kinh doanh toàn cầu cho phép sự phát triển

những hiểu biết tối thiểu về STEM và cùng với nó là khả năng cạnh tranh trong nềnkinh tế mới” (nguồn:Tsupros, N., R Kohler, & Hallinen, J (2009) STEM Education).

Đánh giá tổng kết: Đánh giá tổng kết (còn gọi là đánh giá kết quả) là đánh giá

có tính tổng hợp, bao quát nhằm cung cấp thông tin về sự tinh thông/thành thạo củahọc sinh ở các mặt nội dung kiến thức, kĩ năng và thái độ sau khi kết thúc mộtkhóa/lớp học hoặc một môn học/học phần/chương trình học

Đánh giá quá trình: Đánh giá quá trình là hoạt động đánh giá diễn ra trong tiến

trình thực hiện hoạt động giảng dạy môn học/khóa học, cung cấp thông tin phản hồicho người học biết được mức độ đạt được của bản thân so với mục tiêu giáo dục, qua

đó điều chỉnh cách học, cách dạy giúp người học tiến bộ Đánh giá quá trình còn đượcbiết đến như đánh giá vì sự tiến bộ của người học

Tích hợp: Tích hợp là sự hợp nhất/ nhất thể hóa các bộ phận khác nhau để đưa

tới một đối tượng mới như là một thể thống nhất dựa trên những nét bản chất của cácthành phần đối tượng chứ không phải là phép cộng đơn giản những thuộc tính của đốitượng ấy

Dạy học tích hợp: Dạy học tích hợp là định hướng dạy học trong đó giáo viên

tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng … thuộcnhiều lĩnh vực (môn học/hoạt động giáo dục) khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụhọc tập; thông qua đó hình thành những kiến thức, kỹ năng mới; phát triển được nhữngnăng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và thực tiễn cuộcsống

Phân hóa: Phân hóa là chia một khối/ một nhóm thành nhiều phần/ nhiều đối

tượng có các tính chất khác biệt nhau để thực hiện những tác động cho phù hợp

Dạy học phân hóa: Dạy học phân hóa là dạy theo từng loại đối tượng, phù hợp

với tâm sinh lý, khả năng, nhu cầu và hứng thú của người học nhằm phát triển tối đatiềm năng riêng vốn có của mỗi người học

Nội dung giáo dục địa phương: Nội dung giáo dục của địa phương là những

vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hóa, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường,hướng nghiệp, của địa phương bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung thốngnhất trong cả nước, nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết về nơi sinh sống, bồidưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đãhọc để góp phần giải quyết những vấn đề của quê hương

Kế hoạch giáo dục của nhà trường: Kế hoạch giáo dục của nhà trường là loại

hình văn bản chuyên môn nghiệp vụ để triển khai áp dụng chương trình giáo dục phổthông quốc gia trong bối cảnh cụ thể của địa phương và các điều kiện thực tế của nhàtrường; Kế hoạch giáo dục nhà trường là văn bản cụ thể hóa tiến trình thực hiện chương

trình giáo dục phổ thông (bao gồm nội dung giáo dục địa phương) phù hợp với điều kiện

cụ thể về thời gian, đặc điểm của người học, nhân lực, vật lực… để đạt được các mụctiêu giáo dục đã đề ra trên cơ sở phân tích bối cảnh của nhà trường Kế hoạch giáo dụccủa nhà trường được xây dựng hằng năm dựa trên kế hoạch giáo dục chung và cáchướng dẫn trong chương trình giáo dục phổ thông quốc gia

Kế hoạch dạy học, giáo dục: Kế hoạch dạy học, giáo dục đề cập trong tài liệu

này được hiểu là văn bản cụ thể hoá việc phân phối nội dung và tiến độ thực hiệnchương trình dạy học các môn học và hoạt động giáo dục theo chương trình giáo dụcphổ thông quốc gia đến từng lớp của nhà trường trong điều kiện xác định

Kế hoạch dạy học: Kế hoạch dạy học đề cập trong tài liệu này được xem xét ở

các cấp độ: kế hoạch dạy học của trường; kế hoạch dạy học môn học và kế hoạch dạyhọc bài học (hay còn gọi là giáo án), trong đó:

- Kế hoạch dạy học của nhà trường là văn bản thể hiện thời gian, thời điểm, địađiểm, giáo viên được phân công để triển khai nội dung chương trình giáo dục nhàtrường cho các lớp học cụ thể trong một tuần, một tháng, hay một học kỳ theo biên chếnăm học Là cơ sở để triển khai thực hiện CTGD nhà trường đến giáo viên, học sinh vàcác bên liên quan;

- Kế hoạch dạy học môn học được hiểu là một văn bản thể hiện tiến trình thựchiện các nội dung môn học trong một học kì hay năm học ở một số lớp cụ thể; kếhoạch dạy học tạo thế chủ động cho giáo viên khi thực hiện chương trình dạy học, thấy

rõ nhiệm vụ cụ thể cho tới từng kì và từng tuần;

- Kế hoạch dạy học bài học là văn bản cụ thể hóa các yêu cầu của chương trìnhgiáo dục môn học vào điều kiện cụ thể Kế hoạch dạy học được xây dựng phù hợp vớiđối tượng học sinh; Nội dung kế hoạch dạy học cụ thể hóa các mức độ yêu cầu về kiếnthức, kĩ năng đối với nội dung dạy học và yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực chohọc sinh (mục tiêu bài học), có một số chi tiết về thiết bị dạy học, phương pháp vàhình thức tổ chức thực hiện dạy học, có thời gian, thời điểm thực thi các nội dung,vạch rõ, sắp đặt tiến trình thực hiện chương trình dạy học nội dung môn học cho phùhợp với đối tượng học sinh cụ thể, trong hoàn cảnh cụ thể về cơ sở vật chất, thiết bịdạy học và thời gian triển khai nhằm đạt được mục tiêu dạy học đã xác định

Quản trị nhà trường: Quản trị nhà trường là quá trình xây dựng các định

hướng, quy định, kế hoạch hoạt động trong nhà trường; tổ chức hoạt động dạy học,giáo dục học sinh thông qua huy động, sử dụng các nguồn lực, giám sát, đánh giá trên

cơ sở tự chủ, có trách nhiệm giải trình để phát triển nhà trường theo sứ mạng, tầm nhìn

và mục tiêu giáo dục của nhà trường (Theo Thông tư 14/2018/TT-BGDĐT của BộGiáo dục và Đào tạo ngày 20 tháng 7 năm 2018 ban hành quy định Chuẩn Hiệu trưởng

cơ sở giáo dục phổ thông).

Nội dung 3 XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH DẠY HỌC, GIÁO DỤC

TRƯỜNG TIỂU HỌC

Tóm tắt Nội dung 3:

Nội dung cơ bản của kế hoạch giáo dục nhà trường; Thực hiện xây dựng kế hoạchdạy học, giáo dục theo chương trình giáo dục tiểu học 2018 phù hợp với với thựctiễn nhà trường và điều kiện của địa phương (Nội dung, quy trình, triển khai, giámsát, cải tiến …)

Yêu cầu cần đạt:

Sau khi hoành thành nội dung 3, học viên có thể:

- Xác định được những nội dung cơ bản của kế hoạch giáo dục nhà trường

- Trình bày được những yêu cầu mới trong xây dựng kế hoạch dạy học, giáo dục ởtrường tiểu học

- Phân tích được quy trình xây dựng kế hoạch, triển khai và giám sát thực hiện kếhoạch dạy học, giáo dục nhà trường

- Xây dựng được kế hoạch dạy học, giáo dục trường tiểu học theo yêu cầu triển khaichương trình GDTH 2018

- Xác định được các nội dung cần triển khai thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục ởtrường tiểu học

3.1 Kế hoạch giáo dục nhà trường

3.1.1 Quan niệm về kế hoạch giáo dục nhà trường và xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường

Kế hoạch giáo dục nhà trường được hiểu là sự cụ thể hóa tiến trình thực hiệnchương trình giáo dục cấp học, là cách mà một trường triển khai thực hiện chươngtrình giáo dục quốc gia sao cho phù hợp với điều kiện cụ thể về thời gian, đặc điểmcủa người học, nhân lực, vật lực,… để đạt được các mục tiêu giáo dục đã đề ra trên

cơ sở phân tích bối cảnh của nhà trường Xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường làquá trình nhà trường cụ thể hóa chương trình giáo dục quốc gia, làm cho chươngtrình giáo dục quốc gia phù hợp ở mức cao nhất với thực tiễn của cơ sở giáo dục.Trên cơ sở đảm bảo yêu cầu chung của chương trình giáo dục quốc gia, mỗi nhàtrường sẽ lựa chọn, xây dựng nội dung và xác định cách thức thực hiện phản ánhđặc trưng và phù hợp với thực tiễn nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển củangười học, thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục Kế hoạch giáo dục của nhà

trường được xây dựng hằng năm dựa trên kế hoạch giáo dục chung và các hướngdẫn trong Chương trình giáo dục phổ thông.

Xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường là quá trình lập kế hoạch giảng dạy củagiáo viên và hướng dẫn việc học tập của học sinh (bao gồm cả các hoạt bao gồm thựchiện các nội dung:

• Xác định học sinh cần gì hoặc muốn học gì; các kiến thức, kỹ năng, năng lực

mà người học cần đạt được

• Xác định hình thức học tập, rèn luyện phù hợp và các điều kiện hỗ trợ việc họctập, rèn luyện

• Tiến hành dạy học/ giáo dục và đánh giá việc học tập, rèn luyện của học sinh

• Điều chỉnh kế hoạch giáo dục thường xuyên sao cho phù hợp với nhu cầu họctập, rèn luyện của học sinh

Do vậy ở đây sử dụng thuật ngữ “xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường”không chỉ là “lập kế hoạch giáo dục” bởi vì “xây dựng” bao hàm cả sự thay đổi, bổsung liên tục trong chương trình giảng dạy để giúp việc học có hiệu quả, đáp ứng cácyêu cầu của giáo viên, học sinh, nhà trường hay cộng đồng

3.1.2 Nội dung của kế hoạch giáo dục nhà trường

Trước hết cần khẳng định, bản kế hoạch giáo dục nhà trường là loại hình vănbản chuyên môn nghiệp vụ để triển khai áp dụng chương trình giáo dục phổ thôngquốc gia trong bối cảnh cụ thể của địa phương và các điều kiện thực tế của nhà trường

Như đã đề cập ở phần quan niệm về kế hoạch giáo dục nhà trường, kế hoạchgiáo dục của mỗi nhà trường cần đảm bảo phần cứng là quy định về mục tiêu chươngtrình giáo dục, các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực và kế hoạch giáo dục chotừng cấp học được quy định tại Chương trình giáo dục tổng thể và mục tiêu chươngtrình môn học, các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của môn học, nội dungchương trình chung và nội dung chương trình theo lớp của từng môn học được quyđịnh trong Chương trình môn học Như vậy, mục tiêu giáo dục trên thực tế đã đượcquy định trong văn bản chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, tuy nhiênvới bối cảnh và điều kiện cụ thể của từng trường, những mục tiêu này có thể đạt được

ở người học ở các cấp độ khác nhau

Phần “linh hoạt”, “mềm dẻo” trong kế hoạch giáo dục nhà trường chính là cáchthức triển khai nội dung chương trình trên thực tế, bao gồm: cấu trúc nội dung (các bàihọc, chủ đề), trình tự thực hiện nội dung chương trình, hình thức tổ chức, phương pháp

và cách thức kiểm tra đánh giá Nội dung của kế hoạch giáo dục nhà trường tập trungvào cụ thể hóa phần “linh hoạt”, “mềm dẻo” này trong điều kiện cụ thể của từngtrường

Kế hoạch giáo dục nhà trưởng phải đáp ứng được các yêu cầu sau đây:

- Đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục của chương trình giáo dục do Bộ Giáodục và Đào tạo ban hành;

- Đảm bảo tính lôgic của mạch kiến thức và tính thống nhất giữa các môn học

và các hoạt động giáo dục/hoạt động trải nghiệm

- Đảm bảo tổng thời lượng của các môn học và các hoạt động giáo dục/hoạtđộng trải nghiệm không ít hơn thời lượng quy định của Chương trình giáo dục phổthông;

- Đảm bảo tính khả thi cao

Với định hướng xây dựng cùng với các yêu cầu nêu trên, bản kế hoạch giáo dụcnhà trường bao gồm các nội dung cơ bản sau đây:

1) Bối cảnh nhà trường và định hướng xây dựng kế hoạch giáo dục;

2) Mục tiêu giáo dục của nhà trường;

3) Phân phối chương trình môn học/hoạt động giáo dục/hoạt động trải nghiệm; Kếhoạch dạy học, giáo dục thể hiện cách thức triển khai nội dung chương trình giáodục phổ thông quốc gia “linh hoạt”, “mềm dẻo” trong điều kiện cụ thể của trường,bao gồm: cấu trúc nội dung nội dung (các bài học, chủ đề, hoạt động giáo dục),trình tự thực hiện nội dung chương trình, hình thức tổ chức, phương pháp và cáchthức kiểm tra đánh giá (Nội dung chương trình giáo dục nhà trường);

4) Kế hoạch giáo dục tổng hợp năm học: Nội dung này có thể thể hiện trên 1 tranggiấy thể hiện tiến độ thực hiện chương trình giáo dục nhà trường với các mốc thờigian cụ thể: khai giảng, sơ kết học kỳ, bế giảng, thời gian lên lớp, hoạt động trảinghiệm, các ngày lễ lớn, các hoạt động sinh hoạt chuyên môn;

5) Nguồn lực thực hiện chương trình (có thể viết trong cùng một bản kế hoạch hoặctách thành các văn bản riêng như: Dự toán kinh phí, quyết định huy động, phâncông nhân sự thực hiện trong triển khai một số nội dung cụ thể của chương trình

GD TH);

6) Tổ chức thực hiện: Thể hiện rõ sự phân công, phân cấp, làm rõ trách nhiệm, quyềnhạn của từng cá nhân, bộ phận trong triển khai kế hoạch giáo dục nhà trường;phương thức kiểm tra, giám sát đánh giá việc thực hiện và chế độ thông tin báo cáo,cách thức giải quyết các vấn đề phát sinh

3.2 Tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục trường tiểu học

Xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường gắn liền với vai trò của tập thể sưphạm nhà trường, của tất cả giáo viên, trong đó Hiệu trưởng phải là người tổ chức,định hướng, chỉ đạo, giám sát và trực tiếp tham gia (khi cần) vào tất cả các bước của

quá trình đó Hiệu trưởng tổ chức lực lượng tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục nhà

trường gồm hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, một số giáo viên và đại diện các bênliên quan khác (tổng phụ trách đội, đại diện cha mẹ học sinh, đại diện tổ chức sẽ phốihợp với nhà trường trong tổ chức hoạt động giáo dục học sinh ) để tiến hành các hoạtđộng sau:

3.2.1 Xác định các căn cứ và lập kế hoạch xây dựng kế hoạch giáo dục trường tiểu học

Xác định căn cứ pháp lý: Ở bước này, công việc chủ yếu là xác định các văn

bản pháp quy làm cơ sở cho việc triển khai xây dựng kế hoạch giáo dục của nhàtrường Trong quản lý và điều hành các hoạt động của trường tiểu học, Luật Giáo dục

và Điều lệ Trường tiểu học là văn bản cung cấp căn cứ về thẩm quyền Các văn bảnquy định về Chương trình giáo dục cũng như các văn bản hướng dẫn thực hiện chươngtrình là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường Bên cạnh

đó, các văn bản pháp quy liên quan đến cơ sở vật chất, đội ngũ… là những căn cứquan trọng để tổ chức, phân bổ các nguồn lực để thực hiện chương trình giáo dục trongđiều kiện thực tiễn

Giáo dục không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường mà “phát triển giáo dục là sựnghiệp của Đảng, của Nhà nước và của toàn dân”, vì vậy, xây dựng kế hoạch giáo dụcnhà trường cần tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địaphương Đồng thời các trường cũng cần chủ động tham mưu với cấp uỷ Đảng, chínhquyền và phối hợp với các cá nhân, tổ chức đoàn thể ở địa phương, với cha mẹ họcsinh để huy động đa dạng các nguồn lực tham gia các hoạt động giáo dục và hỗ trợ nhàtrường trong xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường Đây là yếu tố có ảnh hưởng rấtlớn đến xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường theo yêu cầu phát triển phẩm chất,năng lực người học ở các trường tiểu học

Các căn cứ pháp lý cơ bản để xác định hướng triển khai thực hiện chương trìnhgiáo dục phổ thông trong trường tiểu học bao gồm:

1) Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

2) Nghị quyết 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 về đổi mới chương trình, sách giáokhoa giáo dục phổ thông

3) Thông tư 32/BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 về việc ban hành chương trìnhgiáo dục phổ thông

Một số các văn bản hướng dẫn triển khai thực hiện chương trình giáo dục tiểuhọc được áp dụng thống nhất trong cả nước hiện nay gồm:

1) Công văn số 3536/BGDDT-GDTH ngày 19/8/2019 "Hướng dẫn về biên soạn, thẩmđịnh nội dung giáo dục của địa phương cấp tiểu học trong chương trình phổ thông

5) Công văn 3866/BGDĐT-GDTH ngày 26/8/2019: Về việc hướng dẫn chuẩn bị tổchức dạy học đối với lớp 1 năm học 2020-2021

6) Công văn 1315/BGDĐT-GDTH ngày 16/4/2020 của Bộ GDĐT về hướng dẫn sinhhoạt chuyên môn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học

Và các văn bản khác …

Xác định căn cứ thực tiễn: Việc tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường

liên quan chặt chẽ đến bối cảnh cụ thể của từng trường tiểu học Trước tiên là các đặcđiểm tự nhiên, kinh tế, xã hội, truyền thống, văn hóa, lịch sử của địa phương, đấtnước, xu hướng phát triển giáo dục tiểu học ở khu vực và thế giới Mỗi địa phươngđều có đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội truyền thống, bản sắc văn hóa, lịch sử riêng.Các yếu tố này có tác động mạnh mẽ tới các quyết định về xây dựng kế hoạch giáo dụcnhà trường Vì vậy, căn cứ vào điều kiện cụ thể của từng vùng miền, từng địa phuơng

mà cán bộ quản lý nhà trường tiểu học lựa chọn các nội dung giáo dục cho phù hợp,gắn nội dung giáo dục với thực tiễn địa phương và đảm bảo mục tiêu phát triển phẩmchất, năng lực học sinh

Bên cạnh đó, để tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường cũng cần tínhđến các điều kiện tài chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị của các trường tiểu học Việcxây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường cần phải có những điều kiện về cơ sở vật chất,trang thiết bị phù hợp Cụ thể: Diện tích khuôn viên và các yêu cầu về xanh, sạch, đẹp,thoáng mát bảo đảm quy định; Số lượng, quy cách, chất lượng và thiết bị của phònghọc bảo đảm theo quy định tối thiểu của Dự thảo Điều lệ trường tiểu học; Khối phục

vụ học tập, khối hành chính quản trị đạt tiêu chuẩn tối thiểu theo quy định; Thư việnđạt tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông theo quy định của Bộ GD & ĐT; Thiết bị dạyhọc tối thiểu phục vụ giảng dạy, học tập và việc sử dụng thiết bị dạy học trong các giờlên lớp và tự làm một số đồ dùng dạy học của giáo viên bảo đảm quy định

Các căn cứ thực tiễn này được phân tích cụ thể thông qua sử dụng ma trậnSWOT để chỉ rõ các điểm mạnh, yếu, cơ hội, nguy cơ của nhà trường trong triển khaichương trình giáo dục hàng năm (sẽ đề cập cụ thể hơn ở phần sau khi tổ chức tiếnhành các bước trong quy trình xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường ở Mục 3.2.2.)

Trên cơ sở xác định căn cứ để xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, cáctrường cần lập một kế hoạch cụ thể để thực hiện

Lưu ý: Kế hoạch xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường là Kế hoạch của cán

bộ quản lý nhà trường lập ra để tổ chức, chỉ đạo, triển khai việc xây dựng Kế hoạchgiáo dục nhà trường; Còn Kế hoạch giáo dục nhà trường là văn bản chuyên mônnghiệp vụ về việc áp dụng chương trình giáo dục phổ thông trong điều kiện nhà trường

2) Mục tiêu và những định hướng cụ thể của việc xây dựng kế hoạch giáo dụcnhà trường Mục tiêu thể hiện kết quả mong đợi cần đạt được đối với kế hoạch giáodục nhà trường gắn với thời điểm hoàn thành bản kế hoạch giáo dục nhà trường (Vídụ: kết thúc tháng 8 năm 2020 phải xây dựng xong kế hoạch giáo dục nhà trường theođúng yêu cầu triển khai chương trình GDPT 2018, đảm bảo tính cụ thể, khả thi, phùhợp với điều kiện thực tế của nhà trường, địa phương); Định hướng cụ thể của việcxây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường thể hiện quan điểm của nhà trường trong việc

tổ chức triển khai CTGD về số buổi học/ tuần với mỗi khối, tổ chức dạy học môn tựchọn, tổ chức hoạt động trải nghiệm, tổ chức dạy học tăng cường, tổ chức các hoạtđộng giáo dục hoà nhập, giáo dục kỹ năng sống, các câu lạc bộ…như thế nào để có cơ

sở trong xây dựng phân phối chương trình dạy học môn học, hoạt động giáo dục theođúng tinh thần tự chủ của nhà trường

3) Kế hoạch chi tiết thực hiện quy trình xây dựng kế hoạch giáo dục nhàtrường: Việc xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường được thực hiện theo các bướcnào? Nội dung công việc cụ thể như thế nào? Trách nhiệm của các thành viên tham giaxây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường? Thời gian và điều kiện thực hiện? Kiểm tra,theo dõi tiến trình thực hiện công việc của các bộ phận như thế nào?

3.2.2 Quy trình xây dựng kế hoạch giáo dục trường tiểu học

Theo kế hoạch xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường như đã nêu ở trên, hiệutrưởng hoặc phó hiệu trưởng được phân công chủ trì, tổ chức các lực lượng tham giaxây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường tiến hành các bước sau:

3.2.2.1 Phân tích bối cảnh nhà trường

Bước đầu tiên trong quá trình xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường là phântích bối cảnh, điều kiện cụ thể của nhà trường Đây là việc xem xét tất cả các yếu tố cóthể ảnh hưởng đến việc đưa ra quyết định về mục tiêu, kế hoạch thực hiện chươngtrình giáo dục

Để phân tích bối cảnh, công việc cơ bản là thu thập tất cả các thông tin liên

quan đến nguồn nhân lực tham gia vào quá trình dạy học, giáo dục cũng như các điều kiện vật lực và môi trường giáo dục, bao gồm:

- Về học sinh, các thông tin cần thu thập bao gồm: qui mô học sinh, số lớp,trình độ học sinh, nhu cầu học tập, động cơ và thái độ học tập, cách thức học và cácđiều kiện học tập…

- Về nhu cầu học tập, các yếu tố cần tìm hiểu đó là: học sinh thực sự có nhu cầu

về kiến thức, kĩ năng mà chương trình mang lại cho các em hay không? Kiến thức, kĩnăng đó có liên quan đến các môn học trước đó hoặc sau đó như thế nào? Kiến thức đó

có sát thực và phù hợp với các nội dung mà học sinh sẽ học ở lớp tiếp theo hay không?Kiến thức chương trình cung cấp giúp ích gì để làm tăng cơ hội học tập và đáp ứngcho việc học của các em sau này?

- Các yếu tố về giáo viên: số lượng, trình độ, chuyên môn được đào tạo, nănglực để phân công sử dụng phù hợp

- Các yếu tố về cơ sở vật chất phục vụ thực hiện chương trình giáo dục cũngcần được xem xét khi tiến hành xây dựng chương trình giáo dục Cần xác định cácđiều kiện phục vụ công tác dạy và học sắp tới để có thể lựa chọn các phương phápgiảng dạy, các phương tiện nghe, nhìn, tư liệu, dự trù kinh phí cho các hoạt động giáodục

- Các yếu tố về điều kiện kinh tế xã hội của địa phương, của gia đình học sinhcũng cần được phân tích đánh giá để xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường phù hợpvới điều kiện cụ thể của địa phương

Tất cả những thông tin như vậy nếu được tập hợp một cách đầy đủ, được cânnhắc và tính đến khi xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường sẽ góp phần đảm bảo tínhhiệu quả và tính khả thi của các công đoạn trong quá trình giáo dục

Ở bước này, các công việc cán bộ quản lý nhà trường cần thực hiện bao gồm:

- Tổ chức thu thập thông tin về các nguồn lực bên trong, bên ngoài nhà trườngphục vụ quá trình dạy học và giáo dục, thông tin về người học và thông tin về các lựclượng giáo dục phối hợp với nhà trường;

- Phân công cán bộ, giáo viên nhà trường thực hiện việc thu thập, xử lí, phântích thông tin theo kế hoạch

- Hướng dẫn cán bộ, giáo viên thực hiện

- Tổng hợp, đánh giá kết quả, đưa ra các định hướng trong việc phát triểnchương trình nhà trường

Công việc phân tích bối cảnh của nhà trường có thể áp dụng kĩ thuật phân tíchSWOT để thực hiện SWOT là tập hợp viết tắt những chữ cái đầu tiên của các từ tiếngAnh: Strengths (Điểm mạnh), Weaknesses (Điểm yếu), Opportunities (Cơ hội) vàThreats (Nguy cơ) SWOT cung cấp một công cụ phân tích, đánh giá các dữ liệu được

tổ chức kiểu SWOT theo một thứ tự logic, để hiểu được, trình bày được, thảo luậnđược và ra áp dụng được Bốn chiều đánh giá của SWOT là mở rộng của hai chiều

"điểm mạnh" và "điểm yếu" Phân tích SWOT có thể sử dụng được cho mọi kiểu raquyết định và khuôn mẫu SWOT cho phép tư duy một cách tích cực, vượt ra khỏikhuôn khổ thói quen hay bản năng Khi phân tích SWOT, điều đầu tiên là xác định chủđích phân tích một cách thật rõ ràng Chỉ khi đó mới có thể mong đợi người khác đónggóp được vào quá trình phân tích và những ai xem kết quả phân tích có thể hiểu đượcmục đích của phương pháp phân tích, đánh giá và quan hệ giữa các thành tố SWOT.Đây là phương pháp rất đơn giản, dễ áp dụng và có thể sử dụng vào nhiều lĩnh vựchoạt động, trong đó có quản trị trường học và xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường

Để xây dựng ma trận SWOT cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Liệt kê các cơ hội chính mà nhà trường có thể tận dụng được(Opportunities – O)

Bước 2: Liệt kê các nguy cơ chính mà nhà trường cần tránh (Threats – T) Bước 3: Liệt kê các điểm mạnh chính của nhà trường (Strengths – S)

Bước 4: Liệt kê các điểm yếu chính của nhà trường (Weaknesses – W)

Bước 5: Kết hợp S – O nhằm sử dụng điểm mạnh của nhà trường để tận dụngnhững cơ hội bên ngoài khi xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường

Bước 6: Kết hợp W – O nhằm khắc phục các điểm yếu để tận dụng các cơ hội

từ bên ngoài khi xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường

Bước 7: Kết hợp S – T sử dụng điểm mạnh của nhà trường để đối phó nhữngnguy cơ từ bên ngoài khi xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường

Bước 8: Kết hợp W – T nhằm khắc phục các điểm yếu để làm giảm nguy cơ từbên ngoài khi xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường

Bước 9: Kết hợp S-W phát huy điểm mạnh để khắc phục các điểm yếu của nhàtrường trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường.

Bước 10: Kết hợp O-T tận dụng cơ hội để vượt qua nguy cơ, thách thức

Có thể sử dụng bảng phân tích môi trường với nhà trường tiểu học như sau:

Môi trường bên trong Điểm

mạnh Điểm yếu

Ảnh hưởng đến hoạt động của nhà trường

 Đội ngũ Giáo viên và cán bộ

quản lý của nhà trường

 Học sinh

 Tài chính, cơ sở vật chất, trang

thiết bị của nhà trường

 Truyền thống của nhà trường

 Những điểm mạnh và điểm yếu

của hoạt động dạy học, giáo

dục trong nhà trường

Môi trường bên ngoài Cơ hội Nguy cơ Ảnh hưởng đến hoạt

động của nhà trường

 Trình độ dân trí và điều kiện

giáo dục của địa phương và phụ

huynh học sinh

 Cơ chế, chính sách pháp luật

của quốc gia và địa phương về

giáo dục

 Sự phát triển kinh tế của địa

phương và quốc gia

 Yếu tố văn hóa, xã hội của

vùng/miền/dân tộc

 Yếu tố công nghệ thông tin và

quốc tế hóa trong giáo dục

3.2.2.2 Xác định mục tiêu giáo dục của nhà trường

Căn cứ vào yêu cầu cần đạt đối với học sinh qui định trong chương trình giáodục, căn cứ vào bối cảnh nhà trường đã phân tích, hiệu trưởng chủ trì việc xác định cácmục tiêu giáo dục của nhà trường Mục tiêu giáo dục của nhà trường thể hiện kết quảmong đợi cần đạt đối với học sinh Yêu cầu đối với xác định mục tiêu giáo dục là phảiđảm bảo SMART

S – Specific : Cụ thể, dễ hiểu

M – Measurable : Đo lường được

Đảm bảo 100% học sinh lớp 5 hoàn thành chương trình tiểu học.

Tổ chức đầy đủ các hoạt động trải nghiệm, huy động 100% học sinh tham giavới kết quả cao

Tổ chức các hoạt động giáo dục kĩ năng sống, tăng cường dạy học môn Toán,Tiếng Việt đảm bảo 100% học sinh được hỗ trợ để học tập đạt yêu cầu…

3.2.2.3 Xây dựng phân phối chương trình dạy học các môn học và lựa chọn các chủ đề/ nội dung dạy học, hoạt động giáo dục

Ở bước này, hiệu trưởng cần lưu ý các lực lượng tham gia xây dựng kế hoạchgiáo dục nhà trường một số vấn đề như:

(i) Dựa trên nội dung và yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông,xây dựng kế hoạch giáo dục riêng cho trường mình một cách linh hoạt, mềm dẻo, phùhợp với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của địa phương, bảo đảm mục tiêu và chất

lượng giáo dục Chương trình GDPT 2018 cấp tiểu học không qui định số tiết/ tuần

cho từng môn học hay hoạt động giáo dục mà chỉ qui định số tiết tối đa được bố trí dạycho học sinh/ tuần: Do vậy, khi xây dựng chương trình giáo dục nhà trường phải thựchiện phân phối số tiết dạy cho từng môn học, hoạt động giáo dục cho phù hợp với điềukiện thực tế của trường về các nguồn lực (giáo viên, phòng học );

(ii) Có những môn học mới như Nghệ thuật bao gồm hai lĩnh vực âm nhạc và

mỹ thuật cần căn cứ vào lực lượng giáo viên của trường để phân công giảng dạy hợp

lý theo chuyên môn của giáo viên, theo đó xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp;

(iii) Với hoạt động trải nghiệm ngoài các tiết được tổ chức theo hình thức sinhhoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp thì số tiết còn lại có thể sắp xếp để tổ chức hoạt động trảinghiệm cho học sinh theo các hình thức được hướng dẫn trong chương trình, mở vềkhông gian, thời gian, đối tượng tham gia, lực lượng giáo dục

Các công việc cán bộ quản lý nhà trường cần thực hiện bao gồm:

- Tổ chức cho toàn thể giáo viên tìm hiểu về Chương trình giáo dục phổ thông

2018 ở cấp tiểu học, gồm: chương trình tổng thể và chương trình các môn học, hoạtđộng trải nghiệm;

- Tổ chức tìm hiểu về những định hướng lớn của chương trình tổng thể (chươngtrình theo định hướng phát triển năng lực, các phẩm chất chủ yếu, các năng lực chung;

hệ thống môn học của cấp tiểu học, các môn học kết hợp và tích hợp, thời lượng, địnhhướng về phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, điều kiện thực hiện chươngtrình, );

- Tìm hiểu về chương trình mỗi môn học, lớp học của cấp tiểu học (mục tiêucủa môn học, các năng lực đặc thù, các yêu cầu cần đạt của môn học, nội dung chínhcủa môn học, phương pháp dạy học và kiểm tra - đánh giá của môn học);

- Tìm hiểu những năng lực cần đạt của môn học và mối quan hệ với các nănglực chung;

- Tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên lựa chọn, thiết kế cácchủ đề dạy học, các hoạt động giáo dục/hoạt động trải nghiệm;

- Hướng dẫn, chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học/kếhoạch giáo dục và phân phối chương trình môn học (thời lượng cho các bài học, chủ

đề, hoạt động trải nghiệm trong môn học), phân phối chương trình giáo dục/hoạt độngtrải nghiệm;

- Tổng hợp phân phối chương trình và kế hoạch dạy học của nhà trường

Trong những năm đầu áp dụng chương trình giáo dục phổ thông 2018, trongnhà trường sẽ có hai chương trình được giảng dạy Với chương trình giáo dục phổthông năm 2006, để xây dựng kế hoạch giáo dục thống nhất với chương trình giáo dụcphổ thông 2018, các trường cần tiến hành phân tích chương trình giáo dục, các mônhọc trong chương trình và nghiên cứu định hướng điều chỉnh nội dung dạy học, giáodục cho phù hợp yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh

3.2.2.4 Phân bổ các nguồn lực (đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị, tài chính, thời gian …)

Ở bước này, cán bộ quản lý cần xem xét và chuẩn bị các điều kiện của nhàtrường để triển khai Chương trình giáo dục tiểu học; quán triệt trong cán bộ, giáo viên,nhân viên nhà trường về mục tiêu giáo dục, tầm nhìn, giá trị cốt lõi của nhà trường;phân tích các nguồn lực về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất… của nhà trường

Kế hoạch giáo dục nhà trường được xây dựng trên cơ sở tổng hợp phân phốichương trình dạy học các môn học và lựa chọn các chủ đề/ nội dung dạy học, hoạtđộng giáo dục Cán bộ quản lý nhà trường cần phân bổ và cân đối các nguồn lực trongnhà trường một cách hợp lý và hiệu quả nhất để đảm bảo chương trình có thể đượcthực thi thành công

Trong đó, các nguồn lực phải được cân đối bao gồm:

- Giáo viên, nhân viên: Việc phân công giáo viên cần đảm bảo phù hợp về

chuyên môn được đào tạo; đảm bảo định mức giờ dạy theo quy định; cân đối về khốilượng công việc giữa các giáo viên; phân công công việc và trách nhiệm rõ ràng, cụthể (ai là người chịu trách nhiệm chính, những ai là người phối hợp đối với từng hoạtđộng, nhiệm vụ cụ thể)

- Cơ sở vật chất: Có phương án sử dụng tối ưu nhất để triển khai thực hiện kế

hoạch giáo dục của nhà trường; bố trí phòng học, phòng chức năng, trang thiết bị dạyhọc hợp lý cho các hoạt động dạy học, giáo dục

- Tài chính: Phân bổ kinh phí hợp lý cho các hoạt động, tuân thủ các quy định

về tài chính Với các hoạt động có huy động sự tham gia đóng góp, ủng hộ của các lựclượng bên ngoài nhà trường cần đảm bảo thực hiện đúng tinh thần tự nguyện và minhbạch trong quá trình thu chi

- Thời gian: Khung thời gian cho các hoạt động của kế hoạch giáo dục cần

được cân đối và phân chia hợp lý, đảm bảo tính khoa học và phù hợp với đặc thù củacác hoạt động, đặc biệt là các hoạt động giáo dục/hoạt động trải nghiệm gắn với cácngày lễ, ngày kỉ niệm… trong năm học Với các trường tiểu học có đủ điều kiện dạyhọc 02 buổi/ngày thì xây dựng kế hoạch giáo dục theo đúng qui định; Những nơi chưa

đủ điều kiện có thể thực hiện dạy học 06 buổi/ tuần hoặc 05 buổi/tuần theo hướng dẫn

cụ thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Thông tin: Thông tin là một nguồn lực quan trọng cần tổ chức một cách khoa

học và đảm bảo tính thông suốt trong quá trình tổ chức hoạt động Trong đó chú trọng

tổ chức kênh thông tin theo cả hai chiều: thông tin chỉ đạo, điều hành từ trên xuống vàthông tin phản hồi từ dưới lên Bên cạnh đó, cần chú trọng đến công tác truyền thônghiệu quả trong quá trình triển khai thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường

Bất cứ một kế hoạch giáo dục nhà trường nào dù có thiết kế một cách hoànhảo đi chăng nữa nhưng sẽ không mang lại kết quả như ý muốn nếu chúng ta khôngchú trọng đến khâu triển khai chương trình bao gồm điều kiện triển khai và ngườithực thi (điều kiện dạy và học, vai trò của người dạy và người học) Trong đó, giáoviên có vai trò quyết định đến sự thành bại của chương trình

Nếu theo cách tiếp cận phát triển thì người xây dựng kế hoạch giáo dục nhàtrường luôn để cho giáo viên trực tiếp giảng dạy có quyền điều chỉnh nhất định trongkhi thực hiện để phù hợp với hoàn cảnh Thực tế thì họ sẽ phải luôn chú trọng đến việcbồi dưỡng, trang bị lí luận cũng như những chỉ dẫn thực hiện cho giáo viên, có sự bànbạc tham khảo ý kiến trực tiếp giáo viên giảng dạy, thống nhất với giáo viên về cáchthực thi chương trình Bên cạnh đó, những người quản lý, các cấp lãnh đạo cũng phải

có những biện pháp khuyến khích, động viên giáo viên, có các biện pháp đánh giákhách quan chất lượng dạy học của giáo viên, có như thế, mới khuyến khích họ hănghái tham gia công cuộc cải cách và thực thi chương trình

3.2.2.5 Dự thảo kế hoạch giáo dục nhà trường tiểu học

Kế hoạch giáo dục của nhà trường tiểu học là bản thiết kế chi tiết về lộ trìnhtriển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông ở cấp tiểu học trong điều kiện

cụ thể của nhà trường Trên thực tế, việc xây dựng dự thảo kế hoạch tổng thể củanhà trường là việc tổng hợp các kế hoạch dạy học và giáo dục của khối lớp, lớp, kếhoạch hoạt động trải nghiệm của toàn trường thành một kế hoạch tổng thể chungcủa toàn trường

Bản dự thảo Kế hoạch bao gồm đầy đủ các nội dung để cán bộ, giáo viên có thểbao quát đầy đủ các hoạt động và tham gia đóng góp ý kiến nhằm điều chỉnh, hoànthiện cho bản kế hoạch giáo dục nhà trường

Các nội dung chính của kế hoạch giáo dục nhà trường bao gồm:

(i) Bối cảnh nhà trường

(ii) Mục tiêu giáo dục nhà trường

(iii) Nội dung chương trình giáo dục nhà trường

(iv) Kế hoạch giáo dục tổng hợp năm học

Dự thảo Kế hoạch giáo dục nhà trường cần được phân công cho một nhóm biênsoạn cụ thể Trong quá trình biên soạn, nhóm soạn thảo nên kết hợp tuyên truyền, phổbiến về kế hoạch và chia sẻ với các bên liên quan để tập hợp và tiếp thu được nhiều ýkiến đóng góp trong quá trình soạn thảo.

3.2.2.6 Hoàn thiện kế hoạch giáo dục nhà trường

Ở bước này, kế hoạch giáo dục nhà trường được viết thành văn bản hoàn chỉnh

để phê duyệt và triển khai thực hiện Các yếu tố giúp cho việc xây dựng kế hoạch giáodục tổng thể của nhà trường thành công đó là: có sự tham gia tích cực của đội ngũ cán

bộ, giáo viên và các biên liên quan; thể hiện được đầy đủ các thông tin về việc triểnkhai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông trong nhà trường và được truyền đạt,quảng bá rộng rãi đến tất cả các thành viên trong nhà trường và các bên liên quan

Có thể tham khảo kế hoạch giáo dục nhà trường ở Phụ lục 2 (trang 115)

Việc phê chuẩn kế hoạch giáo dục nhà trường được thực hiện theo trình tự nhưsau: báo cáo kế hoạch và họp liên tịch thông qua kế hoạch; thông qua kế hoạch tại cơquan quản lý cấp trên

Kế hoạch được lưu vào hồ sơ và theo dõi việc thực hiện Trong quá trình thựchiện có thể điều chỉnh kế hoạch nếu cần thiết

3.2.2.7 Phổ biến kế hoạch giáo dục nhà trường

Kế hoạch giáo dục của nhà trường cần sự tham gia của các bên liên quan trong

và ngoài nhà trường từ khâu thiết kế đến giai đoạn triển khai thực hiện Ngay từ giaiđoạn lập kế hoạch, Hiệu trưởng cần huy động các lực lượng bên trong, bên ngoài nhàtrường để có đầy đủ thông tin và tìm kiếm sự hợp tác, đồng thuận Đối với một chủ đềhọc tập tự chọn hay một chương trình trải nghiệm do nhà trường xây dựng, lực lượngtham gia cũng có thể có nhiều thành phần Những thành phần chính có thể kể đến là:

bộ phận quản lý; người điều phối; giáo viên; chuyên gia đánh giá; bộ phận thư ký/hỗtrợ Ngoài ra tùy từng chủ đề học tập mà nhà trường trong điều kiện cụ thể của mình

có thể kêu gọi sự tham gia của các lực lượng bên ngoài nhà trường như: Ban đại diệncha mẹ học sinh, hội khuyến học, hội phụ nữ, doanh nghiệp, cựu học sinh và các lựclượng khác

Kế hoạch giáo dục nhà trường sau khi được xây dựng và hoàn thiện cần đượcphổ biến rộng rãi tới các bên liên quan để việc triển khai thực hiện được hiệu quả Đâycũng là cơ sở quan trọng để nhà trường có thể thu thông tin phản hồi phục vụ cho việcđánh giá cũng như điều chỉnh kế hoạch giáo dục của nhà trường

Hình thức phổ biến kế hoạch giáo dục nhà trường có thể rất đa dạng và linhhoạt tùy theo từng đối tượng Trong bối cảnh hiện nay, việc phổ biến kế hoạch giáodục trên website, qua mạng xã hội… có thể giúp nhiều đối tượng tiếp cận dễ dàng với

kế hoạch giáo dục của nhà trường Mỗi hình thức phổ biến sẽ có những ưu điểm,nhược điểm và yêu cầu nhất định, do đó kế hoạch giáo dục nhà trường có thể được cụthể hóa bằng nhiều hình thức khác nhau (theo nội dung; theo tiến trình thời gian…) để

có thể phổ biến chính xác, rõ ràng, dễ hiểu với nhiều đối tượng khác nhau

Căn cứ kế hoạch giáo dục nhà trường, các trường tiểu học xây dựng thời khoábiểu từng học kỳ; lịch hoạt động trải nghiệm, lịch bồi dưỡng học sinh năng khiếu, phụđạo học sinh có khó khăn trong học tập và rèn luyện…là bước cụ thể hoá kế hoạchgiáo dục nhà trường để thực hiện;

Đối với thời khoá biểu của trường tiểu học, bắt đầu từ năm học 2020-2021, lớp

1 thực hiện theo CTGDPT 2018, các lớp còn lại thực hiện theo CTGDPT 2006 nên cầnchú ý khi xây dựng thời khoá biểu cho đúng với tiến độ thực hiện chương trình

3.3 Triển khai thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục ở trường tiểu học

3.3.1 Tổ chức lớp học, phân công giáo viên và xây dựng bộ máy tổ chức theo kế hoạch giáo dục nhà trường

Để đảm bảo thực hiện có chất lượng CTGDTH 2018, cần đảm bảo sỹ số họcsinh/ lớp theo qui định Ở những trường hiện nay sỹ số học sinh/lớp quá đông cần cóphương án bổ sung phòng học, bàn ghế để giảm sỹ số học sinh/lớp

Với những môn học tự chọn (ngoại ngữ 2, tiếng dân tộc) bố trí sắp xếp lớp họctheo nhu cầu của học sinh và điều kiện thực hiện của nhà trường

Theo đó cần đảm bảo số lượng giáo viên/ lớp theo qui định (1,5 giáo viên/lớp)Việc phân công giáo viên giảng dạy các lớp: Với giáo viên chủ nhiệm và giảngdạy hầu hết các môn học ở tiểu học, trong những năm đầu triển khai CTGDTH2018lựa chọn các giáo viên đã được tập huấn kỹ, có kết quả học tập tốt (được đánh giá theonăng lực sau khi kết thúc khoá bồi dưỡng) để bố trí dạy lớp 1

Với một số môn học đặc thù như môn Nghệ thuật (gồm Âm nhạc và Mỹ thuật),

do chưa có giáo viên được đào tạo dạy 2 môn nên phải có hai giáo viên nghệ thuậtthuộc hai phần kiến thức để giảng dạy (trừ trường hợp giáo viên được đào tạo songngành âm nhạc và mỹ thuật) Như vậy, trong 70 tiết/1 năm, 35 tiết dành cho phần kiếnthức Âm nhạc, 35 tiết dành cho phần kiến thức Mỹ thuật Theo qui định của CTGDTH

2018, môn Nghệ thuật có 2 tiết/1 tuần, như vậy để phân bố đều chương trình, tổ chức 1tiết âm nhạc, 1 tiết mỹ thuật/1 tuần Tuy nhiên, mỗi Nhà trường sẽ căn cứ trên các điềukiện về giáo viên, cơ sở vật chất để tổ chức thực hiện Môn Nghệ thuật khi tổ chứcgiảng dạy, hình thức tổ chức đa dạng, có thể trong lớp hoặc ngoài khuôn viên lớp họcnếu được Nhà trường cho phép Để tổ chức hiệu quả, các môn học Nghệ thuật phảiđược tổ chức ở một phòng riêng, được trang bị thiết bị giảng dạy: Nhạc cụ, âm thanh,phòng cách âm…hoặc không gian rộng, có giá, bảng vẽ, trình chiếu các tác phẩm nghệ

thuật…phục vụ cho nội dung bài học Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, tùy từngđiều kiện của Nhà trường, địa phương để sắp xếp lớp học tại chỗ hoặc phòng họcchuyên biệt.

Đối với môn Tiếng Anh và Tin học trước đây là môn học tự chọn nay là mônhọc bắt buộc, các trường cần xây dựng bổ sung vị trí việc làm đối với giáo viên 2 mônTiếng Anh và Tin học, xây dựng vị trí định biên đủ định mức số tiết quy định Từ nămhọc 2020- 2021 và đến năm học 2025 - 2026 phải đảm bảo đủ số lượng giáo viên theođịnh mức và thành phần giáo viên bộ môn đủ và cân đối hợp lí giữa các môn theo quyđịnh của chương trình, phân công bố trí sử dụng giáo viên hợp lý theo đúng yêu cầu vềchuyên môn

Tổ chức các hoạt động giáo dục Tin học cho học sinh trên cơ sở tự nguyện vàđồng thuận của học sinh, cha mẹ học sinh: Cùng với việc tổ chức dạy học môn Tin họccho học sinh lớp 3, 4, 5 theo qui định của CTGDTH 2018, cần có giải pháp hợp lý tổchức các hoạt động giáo dục tin học cho học sinh tiểu học, để học sinh lớp 1, lớp 2được làm quen với tin học đáp ứng sở thích, nhu cầu và phát hiện, bồi dưỡng phát triểnnăng lực tin học, tư duy khoa học máy tính, nuôi dưỡng đam mê khám phá khoa học,công nghệ cho học sinh cấp tiểu học Nội dung giáo dục tin học được thiết kế theochuyên đề phù hợp với CTGDPT cấp tiểu học, với năng lực, tâm sinh lý lứa tuổi họcsinh tiểu học; Tổ chức với hình thức câu lạc bộ, tạo điều kiện cho học sinh được vậndụng, rèn luyện kiến thức, kỹ năng tin học, hỗ trợ cho các môn học khác thực hiệngiáo dục STEM

Hiệu trưởng cần phân công các thành viên lãnh đạo trường phụ trách các nộidung cụ thể trong triển khai hoạt động của nhà trường

Trên cơ sở phân công giáo viên chủ nhiệm và dạy các lớp học, kiện toàntổ/nhóm chuyên môn theo qui định của Dự thảo Điều lệ trường tiểu học, giao nhiệm

vụ cho tổ trưởng chuyên môn trong quản lý thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục họcsinh

3.3.2 Tổ chức thực hiện dạy học 02 buổi/ngày

a) Nguyên tắc tổ chức dạy học 02 buổi/ngày ở trường tiểu học:

- Đảm bảo thực hiện đúng chương trình giáo dục tiểu học Bố trí thời gian họctập trên lớp, ở nhà, thời gian ăn, nghỉ, vui chơi và tham gia các hoạt động lao động, thểthao, văn nghệ, hoạt động xã hội…hợp lý, không gây quá tải, năng nề cho cán bộ, giáoviên, nhân viên và học sinh

- Đảm bảo các điều kiện về cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; các điều kiện

về CSVC, trang thiết bị, môi trường học tập, sinh hoạt… để tổ chức dạy học và cácHĐGD, nhằm phấn đấu đạt chất lượng giáo dục và chất lượng trường học

- Đảm bảo mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình học sinh.

b) Yêu cầu và nội dung dạy học 02 buổi/ngày ở trường tiểu học trong thực hiện chương trình GDTH 2018:

Công văn 3866/BGDĐT-GDTH ngày 26/8/2019: Về việc hướng dẫn chuẩn bị

tổ chức dạy học đối với lớp 1 năm học 2020-2021 quy định cụ thể như sau:

- Nội dung và kế hoạch giáo dục

1 Nội dung và thời lượng dạy học 2 buổi/ngày

a) Nội dung giáo dục

- Các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc quy định tại CTGDPT 2018 (gọichung là các môn học bắt buộc): Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, giáodục thể chất, Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật), Hoạt động trải nghiệm

- Các môn học tự chọn: Tiếng dân tộc thiểu số, Ngoại ngữ 1

- Các hoạt động củng cố để hoàn thành nội dung học tập theo mục tiêu, yêu cầucủa CTGDPT 2018 và bồi dưỡng, phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh

b) Thời lượng dạy học

Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, mỗi ngày bố trí không quá 7 tiết học, mỗi tiết 35phút; tối thiểu là 9 buổi/tuần với 32 tiết/tuần

2 Kế hoạch giáo dục 2 buổi/ngày

- Kế hoạch giáo dục của nhà trường được xây dựng theo hướng mở, linh hoạt.Nhà trường chủ động xác định nội dung, hình thức tổ chức, phân bổ thời lượng cho cácnội dung dạy học trên cơ sở thực hiện đầy đủ nội dung, thời lượng các môn học bắtbuộc theo quy định của chương trình, phù hợp đặc điểm, đối tượng học sinh, điều kiệnnhà trường và địa phương

- Kế hoạch giáo dục đảm bảo phân bổ hợp lí giữa các nội dung giáo dục, giúphọc sinh hoàn thành nhiệm vụ học tập, yêu cầu cần đạt của chương trình; tạo điều kiệncho học sinh được học tập các môn học tự chọn và tham gia các hoạt động giáo dụcnhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở tiểu học

- Thời khóa biểu cần được sắp xếp một cách khoa học, đảm bảo tỉ lệ hợp lýgiữa các nội dung dạy học và hoạt động giáo dục, phân bổ hợp lý về thời lượng, thờiđiểm trong ngày học và tuần phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học

3 Nội dung và kế hoạch giáo dục đối với cơ sở giáo dục tiểu học chưa đủ điều kiện để tổ chức dạy học 2 buổi/ngày

Trên cơ sở dạy học đúng, đủ nội dung và thời lượng các môn học bắt buộc, cơ

sở giáo dục tiểu học chủ động xác định nội dung, lựa chọn hình thức tổ chức, phân bổthời lượng cho môn học tự chọn, hoạt động củng cổ, hoạt động giáo dục khác Trong

đó, ưu tiêm hoạt động củng cố giúp học sinh hoàn thành các nội dung học tập theomục tiêu, yêu cầu của CTGDPT 2018

- Tổ chức học bán trú và các hoạt động học sinh sau giờ hoc chính trong ngày

1 Tổ chức bán trú

- Tổ chức bán trú được thực hiện trong khoảng thời gian từ sau giờ học buổisáng đến trước khi bắt đầu giờ học buổi chiều Thông qua hoạt động bán trú góp phầnrèn luyện học sinh về kỹ năng sống, đạo đức, tính kỉ luật, tự phục vụ, trách nhiệm, chia

sẻ, yêu thương

- Nhà trường xây dựng kế hoạch tổ chức bán trú với nội dung, hình thức phùhợp điều kiện thực tế, trên cơ sở thống nhất, tự nguyện của học sinh, cha mẹ học sinh

và theo sự chỉ đạo, hướng dẫn của cơ quan quản lý cấp trên

- Việc tổ chức hoạt động bán trú cần linh hoạt, có thể bao gồm các hoạt động: tổchức ăn trưa, ngủ trưa, vui chơi, giải trí cho học sinh Tổ chức ăn trưa, các hoạtđộng bán trú phải đảm bảo an toàn, vệ sinh thực phẩm, đảm bảo dinh dưỡn, sức khỏecho học sinh

2 Tổ chức hoạt động cho học sinh sau giờ học chính thức trong ngày

- Hoạt động sau giờ học chính trong ngày là hoạt động theo nhu cầu, sở thíchcủa học sinh trong khoảng thời gian từ sau giờ học chính thức cho đến thời điểm đượccha mẹ học sinh đón về nhà

- Căn cứ vào nhu cầu, sở thích của học sinh, có thể tổ chức các hoạt động dướihình thức sinh hoạt câu lạc bộ hoặc sử dụng cơ sở vật chất của nhà trường (thư viện,sân chơi, bãi tập, nhà đa năng ) tạo điều kiện để học sinh vui chơi, giải trí sau giờhọc chính thức trong ngày

- Việc tổ chức hoạt động sau giờ học chính thức trong ngày dưới hình thức sinhhoạt câu lạc bộ được thực hiện trên cơ sở thống nhất, tự nguyện của học sinh, cha mẹhọc sinh và được cấp có thẩm quyền phê duyệt Việc tổ chức các hoạt động này phảiđược xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm cụ thể với yêu cầu đảm bảo an toàn,hiệu quả, theo đúng mục tiêu đã đề ra

- Việc tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống, ngoài giờ chính khóa khôngthuộc chương trình, kế hoạch giáo dục do các cơ quan có thẩm quyền đã phê duyệt,thực hiện theo quy định của Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT ngày 28/2/2014 của Bộ

GDĐT quy định về Quản lí hoạt động giáo dục kĩ năng sống và hoạt động giáo dụcngoài giờ chính khóa.

3.3.3 Tổ chức triển khai các hoạt động trải nghiệm, giáo dục theo định hướng STEM

a) Tổ chức triển khai các hoạt động trải nghiệm

Cán bộ quản lý trường học cần bám sát mục tiêu, đặc điểm, nội dung, yêu cầucủa HĐTN ở cấp tiểu học để tổ chức các lực lượng giáo dục và chỉ đạo thực hiện hoạtđộng trải nghiệm cho học sinh để đạt được mục tiêu giáo dục

Hoạt động trải nghiệm cho học sinh

Hoạt động trải nghiệm (HĐTN) là hoạt động giáo dục, trong đó học sinh dựa trên

sự huy động tổng hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trảinghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp

và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đóhình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực thành phần đặcthù của hoạt động này như: năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướngnghề nghiệp, năng lực thích ứng với những biến động trong cuộc sống và các kỹ năngsống khác HĐTN gồm 2 loại hoạt động giáo dục chính là: hoạt động trải nghiệm qua các

môn học và hoạt động trải nghiệm (trước đây gọi là hoạt động ngoài giờ lên lớp) Ở cấp

tiểu học và THCS, hoạt động trải nghiệm thuộc hoạt động giáo dục bắt buộc

Chỉ đạo thực hiện nội dung hoạt động trải nghiệm: Ở cấp tiểu học, nội dung

hoạt động trải nghiệm tập trung vào các hoạt động khám phá bản thân, hoạt động rènluyện bản thân, hoạt động phát triển quan hệ với bạn bè, thầy cô và người thân tronggia đình Các hoạt động xã hội và tìm hiểu một số nghề nghiệp gần gũi với học sinhcũng được tổ chức thực hiện với nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi Hoạt độngtrải nghiệm là một nhiệm vụ giáo dục gắn với thực tiễn mà học sinh cần phải vận dụngvốn kinh nghiệm sẵn có để trải nghiệm, phân tích, khái quát hóa thành kiến thức củabản thân và vận dụng để giải quyết vấn đề trong bối cảnh thực tiễn Hoạt động trảinghiệm có nội dung rất đa dạng, ngoài ra HĐTN còn gắn những nội dung cần thiết chongười học bao gồm: giáo dục kĩ năng sống, giáo dục lao động, giáo dục môi trường vàbiến đổi khí hậu, giáo dục phòng chống HIV/AIDS và tệ nạn xã hội, giáo dục vệ sinh

an toàn thực phẩm, giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm, giáo dục giới tính và sứckhỏe sinh sản, Hoạt động trải nghiệm có thể tổ chức tại nhiều địa điểm khác nhau ởtrong hoặc ngoài nhà trường như: lớp học, thư viện, phòng đa năng, phòng truyềnthống, sân trường, công viên, viện bảo tàng, các danh lam thắng cảnh, nhà các nghệnhân, các làng nghề, cơ sở sản xuất, hoặc ở các địa điểm khác ngoài nhà trường cóliên quan đến chủ đề hoạt động trải nghiệm