Hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư tại chi nhánh ngân hàng phát triển Sơn La

- Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu và thực tiễn, luận văn đã khái quát hóa những kinh nghiệm của NHTM để từ đó rút ra được kinh nghiệm trong việc hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư nguồ[r]

1 Giới thiệu đề tài

Nguồn vốn Tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước là một hình thức tín dụng đặc biệt, trong đó Nhà nước thực hiện tín dụng không vì mục đích lợi nhuận mà hướng tới hiệu quả và công bằng của nền kinh tế quốc gia Ở Việt Nam, cùng với quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước cũng từng bước được cải cách Một trong các hướng cải cách đó là thành lập Quỹ Hỗ trợ phát triển và sau

đó là Ngân hàng Phát triển Việt Nam

Ngân hàng Phát triển Việt Nam được thành lập và đi vào hoạt động đến nay đã được gần 10 năm, NHPT đã đóng góp tích cực vào triển khai các dự án phát triển kinh tế thuộc các lĩnh vực, các ngành, các vùng mà Nhà nước ưu tiên Công tác tổ chức bộ máy đã và đang dần được kiện toàn; các hoạt động nghiệp vụ như công tác huy động vốn, cho vay vốn TDĐT, TDXK của Nhà nước, đã có bước phát triển mạnh mẽ so với thời điểm mới thành lập; Các hoạt động cho vay của Chi nhánh tập trung vào TDĐT; Tín dụng xuất khẩu; Quản lý cho vay lại nguồn vốn phát triển chính thức (ODA); Bảo lãnh cho doanh nghiệp vay vốn ngân hàng thương mại; Hỗ trợ lãi suất sau đầu tư đã được triển khai có hiệu quả Góp phần tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động

và hỗ trợ nền kinh tế đất nước phát triển ổn định, bền vững

Đối tượng thuộc phạm vi áp dụng vay vốn của NHPT là các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp có thu Cho vay đầu tư vốn TDĐT (hay hoạt động cho vay đầu tư) là mảng nghiệp vụ quan trọng nhất song cũng mang tính chất phức tạp nhất của NHPT Hoạt động này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, thách thức đòi hỏi Cán bộ nghiệp vụ phải hiểu rõ và tuân thủ đúng các quy định của Pháp luật, thực hiện thống nhất các bước nghiệp vụ

Quy trình cho vay vốn đầu tư căn cứ vào hệ thống các văn bản quy phạm Pháp luật của Nhà nước và các văn bản hướng dẫn của NHPT về nghiệp vụ

cho vay đầu tư được soạn thảo với nội dung chuẩn hóa các quy trình nghiệp

vụ trong hệ thống, phục vụ công tác cho vay đầu tư từ cấp điều hành, quản lý đến các bộ phận tác nghiệp để có thể đáp ứng yêu cầu cho vay đầu tư theo quy định của Nhà nước về TDĐT, góp phần quản lý chặt chẽ, hạn chế rủi ro

và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn TDĐT

Cho vay vốn đầu tư của Nhà nước (cho vay dài hạn) là hoạt động chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất tại Chi nhánh NHPT Sơn La và cũng góp phần lớn vào xu thế phát triển chung của đất nước Bên cạnh đó xuất phát từ thực tiễn, lý luận cũng như từng bước hoàn thiện quy trình hoạt động TDĐT, góp phần rút ngắn thời gian cho vay vốn và nâng cao hiệu quả cho vay vốn TDĐT của Nhà nước Bản thân đang công tác tại phòng Tín dụng thuộc Chi nhánh

NHPT Sơn La cũng mạnh dạn chọn đề tài “Hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Sơn La” làm đề tài nghiên cứu

của Luận văn này

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn

dự kiến sẽ gồm 4 phần chính như sau:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan

Chương 2: Những vấn đề cơ bản về quy trình cho vay đầu tư tại ngân

hàng thương mại

Chương 3: Thực trạng quy trình cho vay đầu tư tại Chi nhánh NHPT

Sơn La

Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư tại

Chi nhánh NHPT Sơn La

2 Kết quả tổng quan

* Khái niệm của cho vay đầu tư

Cho vay đầu tư là hoạt động cho vay đầu tư phát triển bằng nguồn vốn của Nhà nước, là kênh đắc lực hỗ trợ vốn cho các dự án đầu tư của các thành phần kinh tế thuộc các ngành, lĩnh vực khác nhau và các vùng khó khăn cần được khuyến khích hỗ trợ đầu tư, hỗ trợ phát triển Bên cạnh đó là các chương trình kinh tế lớn quan trọng của Nhà nước có tác dụng vào việc chuyển dịch

cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện địa hóa góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ

* Đặc điểm của cho vay đầu tư

Sự khác biệt rõ nét của hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước so với các hoạt động cho vay khác thể hiện ở những điểm sau:

- Hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước chỉ tập trung vào các dự án phát triển được Nhà nước khuyến khích trong khi các hoạt động cho vay của các tổ chức khác có thể đáp ứng cho mọi loại đối tượng khách hàng, mọi dự án thuộc mọi ngành, nghề, lĩnh vực

- Nguyên tắc cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước: Chỉ tài trợ cho các

dự án có khả năng thu hồi vốn, có hiệu quả cả về mặt kinh tế cũng như xã hội, phù hợp với quy hoạch và mục tiêu ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế

- xã hội trong từng thời kỳ của đất nước

- Hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc không cạnh tranh với hoạt động của Ngân hàng, đảm bảo sự đối

xử bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, phù hợp với các nguyên tắc thị trường và các thông lệ quốc tế

- Hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước không vì mục đích lợi nhuận, lãi suất cho vay thường thấp hơn lãi suất thị trường để tạo điều kiện cho các CĐT giảm thấp chi phí tài chính, nâng cao hiệu quả trong quá trình đầu tư và vận hành các dự án Lãi suất cho vay của NHPT đối với các dự án

luôn thấp hơn lãi suất thị trường và được Ngân sách Nhà nước bù đắp khoản thâm hụt

- Khác với các loại tín dụng khác, quan hệ cho vay đầu tư này giữa một bên là Nhà nước thông qua NHPT cho vay đối với các CĐT Còn trong quan hệ vay mượn của các hình thức tín dụng khác thì không nhất thiết phải có chủ thể là Nhà nước

- Hoạt động cho vay đầu tư phát triển tập trung vào tài trợ cho đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng kinh tế - xã hội, cụ thể là nhằm đẩy mạnh đầu tư các tài sản cố định để phục vụ các hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế

- Do thực hiện chính sách phát triển kinh tế theo các mục tiêu của Nhà nước nên hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước được Chính phủ

hỗ trợ về mặt nguồn vốn thông qua việc cấp vốn trực tiếp hoặc hỗ trợ trong huy động vốn Đây là một đặc điểm quan trọng khác biệt so với Ngân hàng

Sự hẫu thuẫn này có tác dụng nâng cao vị thế uy tín của NHPT và tạo thuận lợi để huy động được nhiều nguồn vốn với lãi suất thấp

- Do tập trung vào các dự án phát triển nên hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước có quy mô vốn lới, thời hạn dài trên 10 năm, thậm chí vài chục năm

- Hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước là một phạm trù kinh tế mang tính chất lịch sử Nó ra đời, tồn tại và phát triển gắn với sự tồn tại và phát triển của Nhà nước Tùy theo mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội

do Chính phủ đề ra, hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước có thể

có những hình thức thể hiện khác nhau với các mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn nhất định

Những đặc điểm vừa nêu ra cũng chính là sự khác biệt so với cho vay tại NHTM hay các tổ chức tín dụng khác

Tóm lại, mỗi đặc trưng phản ánh một mặt bản chất của hoạt động cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước Nhận thức đúng những đặc trưng này là

cơ sở để phân tích và đánh giá quy trình cho vay đầu tư để từ đó hoàn thiện được quá trình cho vay đầu tư Như vậy, sẽ thúc đẩy được sự phát triển của Quốc gia cũng như của Doanh nghiệp

* Sự cần thiết của cho vay đầu tư

Bất kỳ một nền kinh tế nào trên Thế giới đều đòi hỏi một sự đầu tư nhất định của Nhà nước để tạo nền tảng cơ sở hạ tầng vững chắc cho sự phát triển

ổn định và bền vững Để thực hiện được vai trò điều tiết nền kinh tế, Nhà nước sử dụng các công cụ tài chính như thuế, phí và các nguồn thu khác để tạo nguồn thu cho ngân sách Vấn đề đặt ra là phải sử dụng nguồn thu này như thế nào đảm bảo mang lại hiệu quả thiết thực, đáp ứng được yêu cầu, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Đầu tư của Nhà nước cho phát triển kinh tế - xã hội chủ yếu dưới hai hình thức là cấp phát không hoàn lại và cho vay với lãi suất ưu đãi (hay còn gọi là cho vay đầu tư bằng nguồn vốn của Nhà nước) Tùy theo từng giai đoạn phát triển, tuỳ vào đặc điểm từng thời kỳ mà Nhà nước sử dụng nặng về hình thức cấp phát hay hình thức tín dụng đầu tư phát triển nhằm phát huy một cách có hiệu quả nguồn vốn thuộc ngân sách Nhà nước

* Quy trình cho vay đầu tư

Quy trình cho vay đầu tư đối với các khách hàng được bắt đầu bằng việc xem xét và quyết định cho vay, sau đó là giải ngân vốn vay, theo dõi trả nợ vốn vay và kết thúc bằng việc thu nợ gốc và lãi Dựa trên đề xuất vay vốn TDĐT phát triển của các Doanh nghiệp, NHPT sẽ xem xét một thời gian nhất

định và đưa ra quyết định từ chối hay chấp nhận cho vay vốn

3 Nội dung lý luận cơ bản

Luận văn đã làm rõ nổi bật những vấn đề lý luận cơ bản về cho vay đầu

tư dự án nói chung và dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước nói riêng Đặc biệt Luận văn đã tập trung luận giải các vấn đề lý luận cơ bản về cho vay đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước, cụ thể là:

- Luận văn đã nhận dạng thông qua khái niệm và những đặc trưng của dự

án đầu tư và cho vay đầu tư dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước

- Luận văn phân tích làm nổi rõ những vấn đề về khái niệm và những nội dung cơ bản của cho vay dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước

- Luận văn nêu rõ đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của cho vay đầu tư và quy trình cho vay đầu tư dự án

- Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu và thực tiễn, luận văn đã khái quát hóa những kinh nghiệm của NHTM để từ đó rút ra được kinh nghiệm trong việc hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư nguồn vốn TDĐT của Nhà nước đối với các định chế tài chính Việt Nam nói chung và đối với Chi nhánh NHPT Sơn

La nói riêng

4 Kinh nghiệm một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm về cho vay đầu tư phát triển của Nhà nước

Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang sử dụng một cách có hiệu quả các

tổ chức tài chính - tín dụng của Nhà nước hoặc có sự bảo trợ của Nhà nước Nhiệm vụ chính của các tổ chức này là: cùng với các NHTM thuộc sở hữu Nhà nước bảo đảm sự can thiệp của Nhà nước vào hoạt động của ngân hàng; tài trợ cho các dự án, chương trình mục tiêu của chính phủ nhằm đảm bảo nền tảng cho phát triển kinh tế, cải thiện cơ cấu kinh tế, tài trợ cho các chính sách xã hội của

Nhà nước; cung cấp vốn cho các dự án cần thiết về kinh tế - xã hội mà hệ thống NHTM không đảm nhận được

5 Mô tả, phân tích thực trạng các chương

Trên cơ sở quá trình hình thành và phát triển của Chi nhánh NHPT Sơn

La với những chức năng, nhiệm vụ và khuôn khổ pháp lý của Chi nhánh, Luận văn đã khái quát thực trạng quy trình cho vay đầu tư tại Chi nhánh và được minh chứng qua số liệu thống kê từ thực tiễn trong 3 năm liên tục gần đây nhất (2012; 2013; 2014)

Đặc biệt Luận văn tập trung đi sâu phân tích và luận giải về thực trạng quy trình cho vay đầu tư vốn vay TDĐT của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La Thực trạng này được luận văn phân tích luận giải trên cơ sở bám sát quy trình thực hiện, các bước thực hiện thực tế tại Chi nhánh Đồng thời, Luận văn đã phân tích làm nổi bật rõ về những nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế này Đây là những nội dung quan trọng làm cơ sở để luận văn đưa ra các giải pháp hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư tại Chi nhánh NHPT Sơn La được phân tích trong Luận văn

* Chương 2 luận văn đã làm rõ nổi bật những vấn đề lý luận cơ bản về

cho vay đầu tư dự án nói chung và dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước nói riêng Đặc biệt, trong Chương này, luận văn đã tập trung luận giải các vấn đề

lý luận cơ bản về cho vay đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước, cụ thể là:

- Luận văn đã nhận dạng thông qua khái niệm và những đặc trưng của dự

án đầu tư và cho vay đầu tư dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước

- Luận văn phân tích làm nổi rõ những vấn đề về khái niệm và những nội dung cơ bản của cho vay dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước

- Luận văn nêu rõ đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của cho vay đầu tư và quy trình cho vay đầu tư

- Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu và thực tiễn, luận văn đã khái quát hóa những kinh nghiệm của NHTM để từ đó rút ra được kinh nghiệm trong việc hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư nguồn vốn TDĐT của Nhà nước đối với các định chế tài chính Việt Nam nói chung và đối với Chi nhánh NHPT Sơn

La nói riêng

* Chương 3: Trên cơ sở quá trình hình thành và phát triển của Chi nhánh

NHPT Sơn La với những chức năng, nhiệm vụ và khuôn khổ pháp lý của Chi nhánh, trong Chương 3 luận văn đã khái quát thực trạng quy trình cho vay đầu

tư tại Chi nhánh và được minh chứng qua số liệu thống kê từ thực tiễn trong 3 năm liên tục gần đây nhất Đặc biệt trong Chương 3, Luận văn tập trung đi sâu phân tích và luận giải về thực trạng quy trình cho vay đầu tư vốn vay TDĐT của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La Thực trạng này được luận văn phân tích luận giải trên cơ sở bám sát quy trình thực hiện, các bước thực hiện thực tế tại Chi nhánh Đồng thời, luận văn đã phân tích làm nổi bật rõ về những nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế này Đây là những nội dung quan trọng làm cơ sở để luận văn đưa ra các giải pháp hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư tại Chi nhánh NHPT Sơn La được phân tích ở Chương 3 của Luận văn

* Chương 4, từ những lý luận cơ bản về quy trình cho vay vốn đầu tư

của Nhà nước ở Chương 2 với thực trạng quy trình cho vay đầu tư vốn của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La ở Chương 3, đồng thời trên cơ sở những quan điểm, định hướng và mục tiêu nhằm hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư vốn của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La

- Các giải pháp của luận văn được thể hiện trong 10 nhóm giải pháp

chính và đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau liên quan đến quy trình cho vay đầu tư vốn của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La Các giải pháp của luận văn nhằm giải quyết các vần đề còn tồn tại từ thực tiễn đồng thời đưa ra một

số giải pháp nhằm giảm bớt thủ tục, rút ngắn thời gian tiếp cận vốn vay của

DN

- Từ những giải pháp của luận văn, Chương 4 luận văn đã đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan quản lý của Nhà nước, đối với NHPT và đối với các DN nằm trong danh mục được vay vốn của NHPT nhằm hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư vốn của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn

La Các kiến nghị đều xoay quanh về các vấn đề nhằm thực hiện các giải pháp

để qua đó hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư vốn của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La

6 Các kết luận đánh giá

Hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư vốn TDĐT của Nhà nước là một nhiệm vụ cấp thiết đối với hệ thống NHPT nói chung và Chi nhánh NHPT Sơn La nói riêng nhằm mở rộng mạng lưới, hoàn thiện quy trình cho vay, giảm bớt thủ tục từ đó giúp cho các DN vay vốn có thể dễ dàng tiếp cận nguồn vốn giá rẻ của Nhà nước Bên cạnh đó hoàn thiện mục tiêu hỗ trợ các

dự án đầu tư được Nhà nước hỗ trợ phát triển

Tuy nhiên, đây là vấn đề đòi hỏi phải có sự nghiên cứu sâu sắc và sự phối hơp của nhiều ngành, nhiều cấp theo một định hướng thống nhất Trong phạm vi nghiên cứu, Luận văn đưa ra những lý luận cơ bản về quy trình cho vay đầu tư của Nhà nước, thực trạng của quy trình và từ đó đề xuất giải pháp

và kiến nghị nhằm nâng cao quy trình cho vay đầu tư của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La Với nội dung này, Luận văn đã hoàn thành các nhiệm vụ:

Một là, hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về dự án đầu tư, quy

trình cho vay đầu tư vốn của Nhà nước cũng như các chỉ tiêu, nhân tố ảnh hưởng đến quy trình cho vay

Hai là, phân tích và đánh giá thực trạng hiệu quả quy trình cho vay đầu

tư vốn TDĐT của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La thời gian từ năm

2012 đến năm 2014 Qua đó rút ra những mặt đã làm được, những tồn tại hạn chế và xác định rõ nguyên nhân của tồn tại hạn chế

Ba là, trên cơ sở phân tích đánh giá những nhân tố tác động, xác định

định hướng về quy trình cho vay đầu tư vốn TDĐT của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La trong thời gian tới, từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị có tính thực tiễn nhằm hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư vốn TDĐT của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La

Tuy nhiên, đây là vấn đề rộng lớn, với tầm nhìn, sự hiểu biết và do trình

độ, kinh nghiệm còn ít, thời gian nghiên cứu có hạn, những giải pháp mà tác giả đưa ra không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, tác giả rất mong được

sự góp ý của các nhà khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo, các chuyên gia, đồng nghiệp đang công tác tại Chi nhánh NHPT Sơn La để những giải pháp em đưa

ra có tính khả thi

7 Một số giải pháp, kiến nghị hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư tại chi nhánh Ngân hàng Phát triển Sơn La

7.1 Giải pháp đối với Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Sơn La

Nhằm đạt được những mục tiêu về hoàn thiện quy trình cho vay đầu tư như đã nêu, trong thời gian tới Chi nhánh NHPT Sơn La cần có những giải pháp tích cực và toàn diện về cơ chế chính sách, quy chế quy trình, công tác

tổ chức cán bộ cũng như sử dụng tối đa các công cụ giúp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng Trong điều kiện phạm vi và thời gian nghiên cứu