Tuy nhiên thực tiễn công tác GQKN về đất đai ở huyện Quỳnh Phụ cũng bộc lộ những hạn chế nhất định như: Một số cơ quan chuyên môn tham mưu giải quyết đơn, thư KN cáo chưa đảm bảo thời[r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
TÓM TẮT LUẬN VĂN 2 PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI VÀ PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI Error! Bookmark not defined 1.1 Giải quyết khiếu nại về đất đai Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm khiếu nại về đất đai và giải quyết khiếu nại đất đai Error! Bookmark not defined
1.1.2 Nguyên nhân phát sinh khiếu nại về đất đaiError! Bookmark not defined 1.1.3 Ý nghĩa giải quyết khiếu nại về đất đai Error! Bookmark not defined 1.2 Pháp luật về giải quyết khiếu nại đất đai Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nội dung của pháp luật về giải quyết khiếu nại đất đaiError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI NHÌN TỪ
VỤ THU HỒI ĐẤT THỰC HIỆN DỰ ÁN CỦA CÔNG TY TNHH HOA CƯƠNG TẠI HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát chung về điều kiện tự nhiên, KT - XH và kết quả GQKN đất đai tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined 2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2 Kết quả giải quyết khiếu nại về đất đai từ năm 2011 đến nay Error! Bookmark not defined
2.2 Phân tích vụ KN việc thu hồi đất để thực hiện dự án của công ty TNHH Hoa Cương tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined
Trang 22.2.1 Việc triển khai thực hiện dự án và thu hồi đất [26] Error! Bookmark not defined
2.2.2 Nội dung vụ việc và quá trình giải quyết của UBND huyện [25] Error! Bookmark not defined
2.2.3 Phân tích vụ việc Error! Bookmark not defined 2.3 Bài học kinh nghiệm Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI TẠI HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNHError!
Bookmark not defined
3.1 Nhóm giải pháp chung Error! Bookmark not defined
3.1.1 Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật liên quan đến lĩnh vực
đất đai Error! Bookmark not defined 3.1.2 Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật liên quan đến GQKN Error! Bookmark not defined
3.2 Nhóm giải pháp cụ thể Error! Bookmark not defined 3.2.1 Giải pháp hạn chế phát sinh KN Error! Bookmark not defined 3.2.2 Giải pháp giải quyết KN Error! Bookmark not defined 3.2.3 Kiến nghị với huyện Error! Bookmark not defined 3.2.4 Kiến nghị với công ty Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
TÓM TẮT LUẬN VĂN
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Ý nghĩa, tính cấp thiết của đề tài
Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt; là tài sản, nguồn lực to lớn của đất nước, QSDĐ là hàng hoá đặc biệt Chính sách, pháp luật đất đai là cơ sở pháp lý hết sức quan trọng, huy động nguồn lực đất đai để phát triển KT-XH
Trang 3Khiếu nại đất đai là một hiện tượng xảy ra phổ biến trong xã hội, đặc biệt khi nước
ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, Nhà nước thực hiện cơ chế quản lý mới bằng việc trả lại đất đai những giá trị vốn có thì KN đất đai phát sinh có xu hướng ngày càng tăng cả về số lượng cũng như tính chất phức tạp Tính phức tạp của khiếu kiện kéo dài không chỉ bắt nguồn từ những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế, từ hệ quả của sự quản
lý thiếu hiệu quả của CQNN, sự bất hợp lý và thiếu đồng bộ của hệ thống chính sách, pháp luật đất đai…mà còn do những nguyên nhân có tính lịch sử trong quản lý và SDĐ qua các thời kỳ
Tại huyện Quỳnh Phụ, mặc dù các cấp, các ngành đã có nhiều cố gắng, công tác GQKN có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn một số khó khăn, tồn tại, thiếu sót Trong thời gian gần đây, các KN, TC, tranh chấp có nội dung về đất đai có tỷ lệ lớn, khoảng 80%
Từ nhiều hướng và mức độ tiếp cận khác nhau, các bài viết, công trình nghiên cứu
đã làm sáng tỏ những vấn đề mang tính lý luận và thực tiến về quản lý đất đai, đầu tư, thu hồi đất, KN và GQKN đất đai Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về khiếu nại đất đai trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình Từ những
lý do được phân tích ở trên, đồng thời nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động QLNN về đất đai, thu hồi đất, thúc đẩy phát triển KT-XH, tác giả lựa chọn đề tài “Giải quyết khiếu nại
về đất đai, nhìn từ vụ thu hồi đất thực hiện dự án của công ty TNHH Hoa Cương tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình” để làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn Thạc sĩ Luật kinh tế
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Luận giải cơ sở lý luận và phân tích đặc điểm khiếu nại, khiếu nại về đất đai
- Phân tích những nguyên nhân phát sinh KN về đất đai, từ đó đưa ra kiến nghị hoàn thiện;
- Phân tích thực tiễn, những khó khăn, vướng mắc và kinh nghiệm qua công tác GQKN về đất đai tại huyện Quỳnh Phụ - Tỉnh Thái Bình, từ đó đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả GQKN và quản lý về đất đai
Trang 43 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
“Giải quyết khiếu nại về đất đai, nhìn từ vụ thu hồi đất thực hiện dự án của công ty TNHH Hoa Cương tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình”
3.2 Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi không gian: Huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình,
- Phạm vi thời gian: năm 2011- 2017
- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu về KN đất đai, phân tích vụ KN thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng nhà máy sản xuất gạch Tuynel của công ty TNHH Hoa Cương
4 Dự kiến đóng góp của đề tài
Thứ nhất, Tạo quan điểm mới về mặt lý luận đối với việc giải quyết KN đất đai Thứ hai, Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực tiễn KN và GQKN đất đai tại địa
phương, chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại, những bài học kinh nghiệm Trên cơ sở đó, sẽ đề xuất các giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả GQKN và quản lý về đất đai tại huyện Quỳnh Phụ - Tỉnh Thái Bình; đồng thời đề xuất, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đất đai và pháp luật GQKN
Thứ ba, Phân tích vụ KN thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng nhà máy sản xuất
gạch Tuynel của công ty TNHH Hoa Cương, đưa ra những kiến nghị để giải quyết dứt điểm vụ việc
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận:
Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, tư tưởng
Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề đất đai và khiếu nại, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, hệ thống văn bản của nhà nước
Trang 5có liên quan đến lĩnh vực đất đai và GQKN Luận văn kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan đã được công bố
5.2 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra, khảo sát thu thập thông tin, số liệu thứ cấp
Điều tra, khảo sát thu thập thông tin, số liệu về điều kiện tự nhiên, KT - XH; số liệu về KN và GQKN đất đai tại huyện Quỳnh Phụ Các số liệu trên được điều tra, thu thập tại UBND huyện và các phòng ban chức năng của huyện
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Các phương pháp này được sử dụng để phân
tích, tổng hợp và khái quát hóa các vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu, rút ra những nhận xét, kết luận về từng vấn đề trong luận văn
- Phương pháp hệ thống hóa: được sử dụng xuyên suốt toàn bộ luận văn nhằm
trình bày các vấn đề, nội dung nghiên cứu theo một trình tự, một bố cục hợp lý, chặt chẽ,
có sự gắn kết, kế thừa, phát triển các vấn đề, nội dung để đạt được mục đích nghiên cứu của luận văn
6 Bố cục đề tài: gồm ba phần:
- Phần mở đầu;
- Phần nội dung:
Chương 1: GQKN về đất đai và pháp luật GQKN đất đai
Chương 2: Thực tiễn GQKN đất đai nhìn từ vụ thu hồi đất thực hiện dự án của công ty TNHH Hoa Cương tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả GQKN về đất đai tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
- Phần kết luận
Trang 6CHƯƠNG 1 GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI VÀ PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT KHIẾU
NẠI ĐẤT ĐAI
Trong chương 1, tác giả phân tích một số quy định của pháp luật về KN Qua phân
tích, tác giả đưa ra khái niệm: “Khiếu nại về đất đai là việc các cơ quan, tổ chức, công
dân để nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính, hành
vi hành chính trong quản lý đất đai khi có căn cứ cho rằng các quyết định, hành vi hành chính đó là xâm phạm tới quyền và lợi ích hợp pháp của mình”; “Giải quyết khiếu nại về đất đai là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét, xác minh, kết luận và ra quyết định về tính đúng đắn của các quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản
lý đất đai khi có KN của người sử dụng đất, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến
sử dụng đất về quyết định, hành vi đó”
Đồng thời tác giả phân tích đặc điểm của KN đất đai và đặc điểm của GQKN đất đai; Nguyên nhân phát sinh KN về đất đai; Ý nghĩa của GQKN về đất đai; Tác giả đưa ra khái niệm pháp luật GQKN đất đai và phân tích nội dung của pháp luật về GQKN đất đai
Trang 7CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI NHÌN TỪ VỤ THU HỒI ĐẤT THỰC HIỆN DỰ ÁN CỦA CÔNG TY TNHH HOA
CƯƠNG TẠI HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH
Trong chương này, tác giả giới thiệu về điều kiện tự nhiên, KT-XH; phân tích thực tiễn GQKN đất đai tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, trong đó đánh giá hoạt động GQKN đất đai từ năm 2011 đến nay, chỉ ra những tồn tại, hạn chế, khó khăn trong GQKN
về đất đai và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế, khó khăn trên
Tác giả đi sâu phân tích vụ KN việc thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng nhà máy gạch Tuynel của công ty TNHH vật liệu và xây dựng hạ tầng Hoa Cương (gọi tắt là công ty Hoa Cương): Tháng 5/2005, công ty Hoa Cương có văn bản gửi UBND huyện Quỳnh Phụ xin lập dự án xây dựng nhà máy sản xuất gạch ngói bằng công nghệ Tuynel tại xã An Ninh, huyện Quỳnh Phụ Sau khi có văn bản tiếp nhận dự án của UBND huyện và có ý kiến thẩm định của các sở ngành chuyên môn của tỉnh, ngày 26/03/2006, UBND tỉnh ban hành Quyết định thu hồi tổng diện tích 32.882,8m2 (của UBND xã An Ninh: 2.361,2m2; đất nông nghiệp được giao cơ bản năm 1993 của các hộ gia đình cá nhân: 30.521,6m2
) và giao cho UBND huyện Quỳnh Phụ ra quyết định thu hồi cá biệt
Sau khi UBND huyện Quỳnh Phụ hoàn thành việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ cho các hộ; ngày 25/7/2006, UBND tỉnh ban hành QĐ 1515/QĐ- UBND cho công ty Hoa Cương thuê đất, thời hạn thuê đất đến hết ngày 31/12/2035 Ngày 17/11/2006, Sở TNMT
đã ký hợp đồng thuê đất số 83/HĐ-TĐ với Công ty
Đầu năm 2014, UBND huyện Quỳnh Phụ nhận được đơn kiến nghị của 51 hộ dân
xã An Ninh đòi lại đất đã giải phóng mặt bằng để xây dựng nhà máy sản xuất gạch Tuynel Hoa Cương năm 2005-2006 Các hộ nêu quan điểm:
- Các hộ dân chỉ được nhận tiền đền bù hoa lợi 8 năm, đến năm 2013 đã hết hạn,
đề nghị chia lại ruộng cho các hộ dân
- Nếu không chia lại ruộng cho các hộ dân thì phải thanh toán sản lượng hàng vụ hoặc trả tiền thu hồi đất vĩnh viễn
Trang 8Xét về bản chất, đơn kiến nghị của các hộ dân có nội dung là KN Quyết định thu hồi đất để xây dựng nhà máy sản xuất gạch Tuynel của công ty Hoa Cương năm
2005-2006 Sau khi xem xét lại hồ sơ, tài liệu thực hiện dự án và thu hồi đất, nhận thấy các chính sách đã được giải quyết theo quy định tại thời điểm thu hồi, đồng thời các hộ dân
đã ký vào các văn bản xác định diện tích đất và nhận tiền chi trả Căn cứ vào quy định của pháp luật, UBND huyện Quỳnh Phụ không thụ lý để GQKN mà tập trung đối thoại với các hộ để giải thích, làm rõ thủ tục, chế độ, chính sách GPMB, thu hồi đất của các hộ theo quy định của nhà nước; đồng thời giao UBND xã An Ninh thực hiện việc tuyên truyền, giải thích, vận động cá biệt Tuy nhiên sau 8 lần huyện tổ chức đối thoại và UBND tỉnh tiếp công dân, các hộ vẫn không nhất trí và yêu cầu trả lời bằng văn bản
Sau khi xin ý kiến các sở ngành liên quan của tỉnh, ngày 23/5/2016, UBND huyện ban hành văn bản số 416/UBND-TNMT về việc giải thích và trả lời với nội dung: Việc bồi thường, hỗ trợ cho 51 hộ dân được thực hiện đảm bảo đủ chế độ chính sách quy định tại thời điểm thu hồi đất; việc 51 hộ dân xã An Ninh đề nghị Nhà nước trả lại đất đã bị thu hồi năm 2005 là không có căn cứ giải quyết
Sau quá trình vận động, giải thích và ban hành văn bản trả lời, đa số các hộ dân đã hiểu chính sách pháp luật và không ý kiến tiếp Tuy nhiên đến nay vẫn còn 09/51 hộ dân vẫn không nhất trí và tiếp tục gửi đơn đề nghị giải quyết, đồng thời tổ chức đoàn đông người đến trụ sở UBND tỉnh, các Sở, ngành liên quan và Trụ sở Tiếp công dân của tỉnh kiến nghị với thái độ bức xúc, gay gắt, phức tạp hơn
Qua phân tích vụ việc, tác giả đƣa ra một số đánh giá:
* Nguyên nhân phát sinh khiếu nại
- Do quy định về thời hạn giao đất trong Luật đất đai năm 2013 có thay đổi so với Luật năm 2003
- Luật KN năm 2011 quy định về đối tượng của KN, theo đó văn bản trả lời của UBND huyện là đối tượng của KN Đây là một vấn đề thực tế phát sinh gây khó khăn cho cơ quan QLNN, ngại ban hành văn bản trả lời người dân Vì từ một vụ việc không đủ điều kiện thụ lý để GQKN, bây giờ đã trở thành vụ KN đủ điều kiện
Trang 9- Do các quy định của pháp luật liên quan đến đơn giá bồi thường, hỗ trợ khi thực hiện thu hồi đất: Thấp hơn giá thị trường, thường xuyên thay đổi đơn giá
- Việc thực hiện thu hồi đất của các cơ quan chức năng từ huyện đến xã chưa chặt chẽ: Khi giao Quyết định thu hồi đất cho các hộ dân không lập biên bản bàn giao, không
có ký nhận của đại diện các hộ, dẫn đến các hộ có quan điểm mình chưa nhận được Quyết định thu hồi đất, không ký vào bất kỳ tài liệu nào liên quan đến việc thu hồi Như vậy các hộ cho rằng từ năm 2006 đến nay mình chưa biết có QĐ thu hồi đất nên thời hiệu
KN trong trường hợp này không được áp dụng
- Do hiểu biết của một số người dân còn hạn chế, có người bị lôi kéo, thậm trí có thể nói có người còn cố chấp, trong quá trình tiếp xúc, đối thoại nhận thấy có người cố tình lôi kéo người khác cùng đi KN để tạo dư luận, yêu cầu giải quyết một số lợi ích khác
* Đánh giá việc GQKN
- Việc UBND huyện không thụ lý GQKN mà tập trung tuyên truyền, vận động, giải thích để các hộ hiểu và chấm dứt kiến nghị là đúng quy định và phù hợp với tình hình thực tế ở địa phượng
- Việc UBND huyện đã tổ chức nhiều lần gặp gỡ đại diện và gặp gỡ, đối thoại trực tiếp các hộ thể hiện sự quan tâm, tích cực vào cuộc của UBND huyện để giải quyết dứt điểm vụ việc, đảm bảo ổn định an ninh trật tự, duy trì môi trường đầu tư ổn định để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn huyện
- Văn bản trả lời của UBND huyện được ban hành đúng thẩm quyền, nội dung trả lời đảm bảo đúng quy định và thực tế khách quan của vụ việc
- Qua quá trình đối thoại trực tiếp, tuyên truyền, vận động, giải thích và ban hành văn bản trả lời, đã cơ bản phân loại được các đối tượng, đảm bảo ổn định tình hình của địa phương, vì đến nay, đa số các hộ đã hiểu và không tham gia đoàn khiếu kiện, chỉ còn 09/51 hộ có ý kiến tiếp
* Tồn tại, hạn chế, khó khăn và nguyên nhân của tồn tại, hạn chế khó khăn trong giải quyết vụ việc
Trang 10+ Tồn tại, hạn chế, khó khăn:
- Việc sau trên 02 năm, UBND huyện mới ban hành văn bản trả lời (các hộ có đơn
đề nghị từ đầu năm 2014, đến tháng 5/2016 mới có văn bản trả lời) thể hiện sự chậm trễ của CQNN, gây hiểu nhầm cho các hộ dân khi họ cho rằng vì có vần đề gì sai trái ở cơ quan nhà nước nên mới không ban hành văn bản trả lời, tạo bức xúc cho người dân
- Việc các hộ KN đối với văn bản trả lời của UBND huyện phải được thụ lý và ban hành Quyết định GQKN Quyết định GQKN là cơ sở pháp lý quan trọng để các hộ KN tiếp lên UBND tỉnh hoặc khời kiện vụ án hành chính, qua đó đảm bảo quyền và lợi ích của người KN
+ Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế, khó khăn:
Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế, khó khăn trong giải quyết vụ việc này, trước hết được xác định là do chính các nguyên nhân làm phát sinh vụ khiếu nại này Ngoài ra còn các nguyên nhân sau:
- Việc các hộ tiếp tục kiến nghị kéo dài, nhận thấy có một phần trách nhiệm của chính quyền xã và các cơ quan liên quan trong quá trình giải phóng mặt bằng năm
2005-2006 đã không giải thích rõ về thời hạn giao đất, quyền của người SDĐ, cũng như chính sách bồi thường, hỗ trợ, làm các hộ cho rằng, theo Luật đất đai năm 2003, các hộ chỉ được giao đất đến năm 2013 nên chỉ chuyển nhượng đất theo thời hạn này; đến năm 2013, nhà nước sẽ chia lại ruộng cho các hộ; nếu công ty tiếp tục có nhu cầu thuê đất hoặc nhận chuyển nhượng thì phải trả thêm tiền cho các hộ
- Trong quá trình tiếp nhận ý kiến của các hộ dân và giải quyết, đối thoại, việc tham gia vào cuộc của đại diện công ty rất hạn chế, gần như công ty coi việc giải quyết là trách nhiệm của huyện và xã;
- Do liên quan đến việc thu hồi đất là lĩnh vực nhảy cảm, lại phát sinh do thực hiện
từ năm 2005 - 2006 nên các hộ không nhớ được hồ sơ, các văn bản liên quan của mình Bên cạnh đó đây là vụ việc kiến nghị đông người nên ảnh hưởng đến an ninh trật tự, dẫn đến việc xác minh, giải thích và giải quyết gặp khó khăn
- Một phần nguyên nhân do UBND huyện chưa ban hành quyết định GQKN, một phần do người dân tập trung đông người nên các cơ quan phải động viên, thuyết phục