tàil liệu khóa học siêu âm doppler mạch máu tại trung tâm y khoa medic hòa hảo do medic phối hợp trường đại học y phạm ngọc thạch tổ chức

Khi có phình ĐMCB dưới thận , có thể kèm theo phình động mạch chậu - đùi – khoeo  tìm kiếm phình ĐM ở những vị trí khác. # 35% phình ĐM có kèm phình các ĐM khác, nhiều nhất là chậu v[r]

Lượng giá

Bs đã biết về bệnh lý mạch máu tổng quát ?

Siêu âm Doppler màu chẩn đoán PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

trước và sau can thiệp

Các thay đổi bệnh lý của ĐỘNG MẠCH

Định nghĩa

• Phình ĐM :

– Tăng khu trú >50% kích thước

– Mất tính song song của thành mạch.

• AAA : 6% >75 tuổi

• Phình tiến triển  tắc mạch , vỡ phình  Tử

Định nghĩa

• Dãn khẩu kính lòng mạch >1,5 lần bình

thường

• BT : Động mạch chủ bụng dưới thận : 22mm nam, 19mm nữ Động mạch chủ lên 5cm, quai Động mạch chủ - Động mạch chủ ngực 4cm Động mạch chủ bụng 3cm

• Xảy ra ở bất cứ đoạn nào của Động mạch chủ , nhiều nhất là Động mạch chủ dưới thận

Bệnh sinh

• Tuổi Các yếu tố nguy cơ Tổn thương xơ vữa thành mạch …: tác nhân là mảng xơ hóa.Hiếm khi có sốt do nhiễm trùng túi phình

• Những bệnh lý có nguồn gốc tổn thương túi

phình : Takayasu, Horton, Marfan, Behcet …

Chẩn đoán phân biệt

• Siêu âm cho phép loại trừ : Khối u không phải mạch máu Kích thước dãn <50% Dãn rộng động mạch chủ bụng nhưng không phá vỡ cấu trúc song song của thành động mạch

• Siêu âm phát hiện túi phình giả sau nối (6% mảnh ghép nối của ĐM chủ bụng

Xơ vữa động mạch :

• Dải mỡ :

• Mảng xơ vữa

• Loét nội mạc

• Máu tụ dưới mảng xơ vữa

• Xuất huyết dưới niêm mạc

• Huyết khối động mạch

Triệu chứng lâm sàng

• Dấu hiệu tại chỗ : Khối u ở bụng nảy theo nhịp mạch Đau bụng +/-

• U bụng nảy theo nhịp mạch + dấu hiệu giảm

lưu lượng tuần hoàn hạ chi

• U bụng và triệu chứng sốc giảm thể tích, sốc mất máu  Phình vỡ

• Đa phần phát hiện phình động mạch chủ bụng

tình cờ qua khảo sát siêu âm bụng tổng quát

* Độ dày của mảng xơ vữa.

* Chiều dài túi phình

Hình ảnh Động mạch bình thường

• Dòng máu trong động mạch chảy theo từng lớp (Laminar flow), các tế bào máu di chuyển với tốc độ bằng nhau ở

từng lớp.

• Trên siêu âm màu : Màu đỏ biểu thị cho luồng máu

chảy về phía đầu dò, màu xanh hướng dòng chảy xa đầu dò, màu sáng hơn tiêu biểu cho tốc độ dòng chảy cao, màu tối hơn biểu thị tốc độ thấp

• Hình ảnh trên siêu âm màu có sự đổi màu từ ngòai vào trung tâm lòng mạch vì tốc độ máu chảy gần thành mạch thấp hơn ở giữa lòng mạch.

•

Hình ảnh Động mạch bình thường

• Hình ảnh thành mạch máu và các thành phần bên trong lòng mạch.

• Tần suất sóng âm càng cao hình ảnh càng phân giãi rõ,

sóng càng ít xuyên thấu.

• - Trên mặt cắt ngang là một vòng tròn echo trống, lòng

mạch có màu đen , còn thành mạch , huyết khối , mô lân

cận có màu xám Càng phản âm càng có màu trắng trên

siêu âm đen trắng.

•

Động mạch chủ bụng bình thường

ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

BÌNH THƯỜNG

Động mạch chủ bụng bình thường

Color Doppler Ultrasound AAA

Thứ tự khảo sát

** Đo đường kính

* Ngang phải trái, ngang trước sau

* Đường kính lòng.

* Độ dày của mảng xơ vữa.

* Chiều dài túi phình

AAA

Đo ĐK NGANG

Đánh giá nguy cơ vỡ túi phình

• Vỡ túi phình  nguy hiểm tính mạng

• Tùy thuộc kích thước túi phình Sự tăng đường kính túi phình tùy theo động mạch , lúc đầu

chậm về sau tăng nhanh

• Kích thước 30-45mm trung bình mỗi năm tăng 5mm, >45mm trung bình mỗi năm tăng 9mm

Đánh giá nguy cơ vỡ túi phình

• Túi phình gọi là phát triển nhanh khi

- đường kính tăng trên 4,5cm

- tăng 5mm mỗi 6 tháng.

* Nguy cơ vỡ túi phình liên quan với đường kính động mạch chủ bụng lúc đầu.

* Tỉ lệ trung bình là 1,5% / năm đối với túi phình

<4,5cm (nguy cơ thấp) và vượt qua 15% (nguy cơ cao)

Đánh giá nguy cơ vỡ túi phình

• Cao huyết áp ( cao tâm trương ) + bệnh tắc

ẽn phế quản –phổi mạn  tăng nguy cơ vỡtúi phình

• Theo dõi siêu âm định kỳ mỗi 6 tháng ( khi túi phình >4cm) Bệnh nhân đau bụng đột ngột hội chứng tách vách  chuyển đến chuyên

khoa mạch máu ngay

Đánh giá nguy cơ vỡ túi phình

Siêu âm có tăng kích thước phình nhanh hay nghi ngờ có bóc tách vách , cần chụp MSCTA ngay để đánh giá trước can thiệp

Khảo sát phần hạ lưu của túi phình , phát hiện các túi phình ở vị trí khác

AAA

INTIMA FLAP

Phình động mạch chủ vỡ

AAA

Vách ngăn AAA

Vỡ phình ĐMCB

Tìm kiếm phình động mạch khác

Khi có phình ĐMCB dưới thận , có thể kèm theo phình động mạch chậu - đùi – khoeo  tìm kiếm phình ĐM ở những vị trí khác

# 35% phình ĐM có kèm phình các ĐM khác,

nhiều nhất là chậu và khoeo

Các khảo sát hình ảnh học khác

• Chụp đa lớp cắt mạch máu

MSCTA

• Chụp cộng hưởng từ mạch máu MRA

• Chụp mạch máu xóa nền kỹ thuật

số DSA

Điều trị

• Tỉ lệ tử vong mổ có chuẩn bị túi phình không vỡ <5%

• Tiên lượng sống ngày càng được cải thiện nhờ phát

hiện sớm, có theo dõi và điều trị kịp thời.

• Tử vong do vỡ phình còn cao do chẩn đoán trễ.

• Tiên lượng mổ cấp cứu túi phình vỡ còn rất cao.

• Hiện nay điều trị bảo tồn phình động mạch chủ bụng dưới thận không tách vách ngay cả khi có Đk trên 5cm được chấp nhận.

• Tiên lượng được cải thiện do tầm soát tốt , theo dõi sát

và điều trị can thiệp hiệu quả

AAA graff

Kết luận

• Phình ĐM chủ bụng biểu hiện bệnh lý xơ vữa

động mạch hệ thống nên phải khám hệ động mạch toàn diện , tìm phình vị trí khác.

• Thăm khám bắt buộc hệ cảnh , hệ chậu đùi và

mạch máu hạ chi

• Siêu âm Doppler màu là phương tiện khảo sát

không xâm nhập, rẻ tiền, dễ làm , phụ thuộc khả năng người đọc, đầu dò, máy…nên cần làm nhiều lần.

• Theo dõi và hướng dẫn điều trị can thiệp nội

mạch.