khóa học siêu âm tổng quát bao gồm siêu âm bụng siêu âm tuyến giáp tuyến vú siêu âm sản phụ khoa cơ bản siêu âm cấp cứu bụng tại bv chợ rẫy

tuyến xâm nhiễm dạng xơ chai,đôi khi độ xâm nhiễm quá cao sẽ không hình thành bướu mà chỉ thấy thay đổi cấu trúc vú. (nguyên nhân âm giả trên siêu âm )..[r]

SIÊU ÂM TUYẾN VÚ

Phần I

I Kỹ thuật siêu âm tuyến vú

- Đầu dò linear có tần số cao >= 7,5 Mhz ,độ ly giải cao

- Đầu dò phải luôn vuông góc với mặt da

- Khi đè đầu dò thì các cấu trúc nằm sâu quan sát được rõ hơn

hinhanhykhoa.com

- Mô mỡ thâm nhập vào tuyến vú dễ

chẩn đoán nhầm bướu vú,thường

gặp ở phụ nữ trung lưu (dùng đầu dò

đè vào cấu trúc đó để phân biệt mỡ hay bướu )

- Khảo sát vú phải khảo sát cả hố nách

Đầu dò vuông góc với da

II.Tuyến vú bình thường

1.Vài nét về giải phẫu

Mô tuyến vú dầy ở ¼ trên ngoài

- 3 thành phần chính của vú:ống tuyến ,mô sợi và mô mỡ Tùy theo sự phân bố các thành phần này mà tạo hình ảnh rất đa dạng của tuyến vú

- Có 15-20 thùy/vú và 38-80 tiểu thùy/thùy

- Mãn kinh thì tuyến vú thoái triển chứa rất nhiều mô mỡ

• Lớp mỡ sau tuyến vú chỉ thấy ở người

mập Các bóng lưng do dây chằng Cooper tạo ra sẽ mất đi khi ép vú

- Khoảng 30 tuổi bắt đầu có sự thoái triển

đầu tiên của tuyến vú

Đơn vi tiểu thùy - ống tận: đơn vị giải phẫu nhỏ nhất của tuyến vú

2 Giải phẫu siêu âm

• ➔ống tuyến vú, ống gian tiểu thùy, ống tận cùng, tiểu thùy , đơn vị tiểu thùy – ống tận.

• ➔mô liên kết: gian thùy chứa mô sợi, mỡ

• + Mỡ sau vú.

• + Núm vú: ngay sát đầu dò, có bóng lưng Hình bầu dục, tròn.

• + Vùng sau núm vú: ống sữa chánh song song chùm tia.

• + Tuyến vú phụ, thường gặp nhất là ở hố náøch, trong mô mỡ dưới da

Mỡ dưới da Dây chằng Cooper Khối sợi-tuyến Mỡ sau tuyến vú

Cơ ngực lớn

hinhanhykhoa.com

• Những biến đổi bình thường và thay đổi theo tuổi của tuyến vú :

- Tuổi dậy thì :Các ống tuyến chưa phân

nhánh

- Vú của người trẻ :Lớp mỡ rất ít,mô tuyến thường nhiều hơn mô sợi ,khá đồng nhất

hinhanhykhoa.com

- Tuổi trung niên :Hình ảnh vú đa dạng Hình ảnh của đảo tuyến (# tiểu thùy) dễ lầm với bướu

- Tuổi mãn kinh:Vú thoái triển nhiều ,vú mỡ hay vú sợi-mỡ tùy theo mô vú còn nhiều

hay ít

- Thai và cho con bú :Tuyến vú tăng sản

hinhanhykhoa.com

- Ở nam:Vú chứa ít ống tuyến ,lớp mỡ tùy theo thể tạng mà dày hay mỏng

- Thay đổi sợi bọc :Là hiện tượng thường sảy ra trong quá trình biến đổi của tuyến

vú do sự tác động của nội tiết

Tuyến vú nữ độc thân

hinhanhykhoa.com

Tuyến vú giai đọan tiết sữa

Tuyến vú cho con bú

hinhanhykhoa.com

Cách xác định vị trí của sang thương: sang thương ở vú bên

nào, vị trí mấy giờ và cách núm vú bao nhiêu

PHẦN II: BỆNH LÝ BƯỚU LÀNH TÍNH

I.Bướu sợi tuyến :

1 Bướu sợi tuyến điển hình

- Nữ trẻ ,có 1 hay nhiều bướu ở 1 hay 2 vú

- Bướu hình bầu dục ,giới hạn rõ,mô tuyến

vú chung quanh đồng dạng ,bóng lưng

bên ,tăng âm sau, đồng nhất,mô tuyến vú trước và sau bướu có thể bị ép dẹp nhưng không xâm lấn

• Độ tăng âm nhiều ít,có hay không thậm

chí có bóng lưng phụ thuộc vào số lượng

mô sợi có trong bướu.Bướu càng nhiều

mô tuyến thì càng tăng âm phía sau ,càng nhiều mô sợi càng làm giảm âm

- D/W <0,8(hình bầu dục) ,trục bướu hướng theo các ống tuyến

- Độ hồi âm của bướu có thể kém,rất kém hay = mô mỡ

- Di động:ép dẹp và di động

hinhanhykhoa.com

II BƯỚU DIỆP THỂ :

- Giống bướu sợi tuyến về lâm sàng và

bệnh học:thường gặp ở nữ sau 45

tuổi.Bướu quá to có thể gây loét da

- Về siêu âm :Có 3 hình thái

+ Nếu bướu đặc dễ lầm với bướu sợi tuyến + Nếu bướu có hóa nang bên trong rất dễ

chẩn đoán bướu diệp thể

+ Nếu bướu hoại tử nhiều dễ lầm lẫn với

ung thư vú

III BƯỚU NHÚ TRONG ỐNG DẪN SỮA

2 Siêu âm : Có 3 dạng:Trong ống ,trong

Các lọai dịch tiết và mối tương quan

Thai dãn ống sữa ,bệnh lý vú:u nhú gai,thay đổi sợi bọc ,ung thư

Trong ống

Trong nang

Dạng đặc

IV BƯỚU MỠ VÀ BƯỚU SỢI TUYẾN MỠ 1.Bướu mỡ

- Thường nằm trong mô mỡ dưới da nhiều hơn trong mô tuyến và mỡ sau tuyến

-Siêu âm :Bướu có hình bầu dục ,giới hạn rõ ,ép dẹp ,độ hồi âm bằng mô mỡ Một số

trường hợp có echo dày hoặc kém hơn

Những bướu trong mô mỡ dưới da có độ echo bằng mô mỡ rất khó nhận biết trên siêu âm

-Khi bướu nằm trong mô mỡ có echo kém

dễ lầm với bướu sợi tuyến

2 Bướu sợi tuyến –mỡ (Hamartom)

+Hiếm gặp :Gồm mô mỡ và mô sợi Nếu

thành phần sợi được gọi là

adenolipome.Hamartom có kích thước

thay đổi ,có thành phần là tiểu thùy tuyến

vú được bao bọc bởi mô mỡ và mô sợi

bình thường

+ Hình ảnh siêu âm :Là bướu dạng đặc giới

hạn rõ,echo kém có thể giảm âm Hình

ảnh thay đổi do sự thay đổi các thành

phần trong bướu

V .THAY ĐỔI SỢI BỌC TUYẾN VÚ

-Mô tuyến vú được cấu tạo bởi : mô sợi ,mô tuyến, mô đệm

Tất cả các thành phần được sắp xếp 1 cách có trật tự và phát triển đồng đều nhau.Khi 1 trong những thành phần

nêu trên phát triển bất thuờng và

không còn trật tự thì được gọi là thay đổi sợi bọc tuyến vú.(TĐSB).

-Phân loại bệnh:

+Hoá sợi của vú :bệnh nhân đau vú (thường trước mỗi chu kỳ kinh).

+Bệnh nang: thường gặp nhất (là những bọc dịch đơn thuần, thường là lành tính).

+Tăng sản tuyến lành tính : có thể tạo u , biến đổi bản chất theo thời gian, dễ lầm với tổn

thương ác tính (cần phải theo dõi kỹ).

Có thể trên 1 người kết hợp nhiều loại thay đổi sợi bọc khác nhau.

Thay đổi sợi bọc tuyến vú đơn thuần là 1 thay đổi lành tính của vú ,nhưng cũng có

tỷ lệ nhỏ biến đổi bản chất theo thời

gian.Vì vậy tuỳ theo loại mà bác sĩ chuyên khoa hẹn tái khám theo thời gian khác

nhau

-Lời khuyên: tốt nhất khi có thay đổi sợi

bọc tuyến vú nên hẹn bệnh nhân tái khám mỗi 6 tháng 1 lần

PHẦN III:TỔN THƯƠNG DẠNG VIÊM

I.Nhiễm trùng :

• Nang abcess hóa :Nang bờ không

đều,không đồng nhất ,gồm phần đặc và nang,tăng âm do có dịch bên trong

II Viêm hiếm khác:

-Lao vú:Nguyên phát,thứ phát

+ Tuyến vú có sang thương nốt,giới hạn rõ ,có xơ hóa

+ Lâm sàng giống K dạng loét

+ Siêu âm không đặc hiệu:Đôi khi thấy

abces lạnh ở thành ngực dạng khuy áo.+ Abes dưới quầng vú

Có 3 dạng lao vú

1.Dạng nốt

-Lâm sàng :Giới hạn rõ ,phát triển chậm

,đau ít Thường tạo thành khối,lớn dần và xâm nhiễm da Về sau trở nên đau do lở loét hay tạo mủ trong xoang ống tuyến vú Rất khó phân biệt với carcinom

- Siêu âm: Khối echo kém đường viền rõ hoặc khối dạng nang phức tạp.

-Nhũ ảnh; Nốt đậm độ cao ,giới hạn rõ ,tròn hay bầu dục ,halo(+),ít tổn thương da,thay đổi hình dạng và bờ trên 2 thế chụp

2.Dạng lan tỏa

• Lâm sàng:Hay viêm lao gieo rắc :Rất

nhiều ổ nhỏ có thể tạo dò Vùng da tương ứng dày,có thể lở loét Thường có hạch nách

• Siêu âm= Khối echo kém đường viền rõ

• Nhũ ảnh:Vú cản quang cao dày ,đau phù nề,giống ung thư dạng viêm

PHẦN IV Nang-thay đổi lành tính của vú

–nữ hóa tuyến vú

I.Nang và dãn ống sữa

1.Lâm sàng:Tuổi từ 35-55,không tăng kích thước và số lượng sau mãn kinh.Không triệu chứng trừ khi nang lớn nhanh ,biến chứng như dịch trong nang đỏ hay dịch

vàng trong

Tuy nhiên nguyên nhân tạo ra do nội tiết

cũng có thể chỉ tạo ra 1 nang duy nhất hay trong vô số các nang tạo ra do nội tiết có thể có 1 nang do tắc nghẽn

3.Siêu âm

a.Nang điển hình :Bờ đều và ép dẹp,tăng

âm sau

Hình dạng nang;Nang to có hình cầu và ép cấu trúc xung quanh.Nang nhỏ dẹp ,bờ không đều khó phân biệt với dãn ống

tuyến

Nhiều nang nằm gần nhau có bờ đa cung ,vách ngăn mỏng giữa các nang ,có bóng lưng bên và di động không nhiều

b.Nang không điển hình

Tổn thương có hình nang nhưng không phải nang điển hình

Nguyên nhân:Cặn tế bào,sữa,máu ,chất

viêm.

1 số đặc điểm riêng

-Nang có cặn

-Nang có bóng lưng và echo trong nang

-Nang có vôi hóa

-Nang sau FNAC

-Dày vách nang do viêm,sau phẫu thuật

.Chẩn đoán phân biệt với áp xe Đôi khi

thấy áp xe lạnh ở thành ngực dạng khuy áo.

Nang có cặn

Nang xuất huyết

Nang nhiễm trùng

4.Chỉ định chọc hút nang vú

-Nang to

-Tất cả những nang không điển hình

-Do tâm lý hay đau do chèn ép

Nang vú rất hay gặp trong quá trình khảo

sát siêu âm tuyến vú ,việc chọc hút nang chỉ nên tiến hành khi đúng chỉ định.Ngược lại việc đánh giá nang tạo thành do

nguyên nhân nội tiết hay là hậu quả của bít lòng ống,chèn ép từ ngoài vào là điều quan trọng

Bọc sữa: hình ảnh SA phụ thuộc sự cô đặc sữa, dựa vào LS là

cần thiết.

III.Tạo hình

1.Nhằm làm tăng thể tích tuyến vú

-Đặt túi nước hay bơm silicone

-Biến chứng sớm hay trễ

-Siêu âm :Thấy hình ảnh túi không biến

chứng,túi rách ,túi cũ Siêu âm không phát hiện được bao xơ ,đôi khi thấy dải dày

sáng trên bề mặt túi

-Bơm silicone tạo hạt silicone bên cạnh

phần silicone lan tràn vào trong mô mỡ

(Hình ảnh bão tuyết )

2.Nhằm giảm thể tích tuyến vú đối với người

có tuyến vú quá lớn

- U điển hình :Lõi echo kém và halo

echo dày bao quanh,bóng lưng không đồng nhất có thể thấy vi vôi hóa trong u.

LÀNH TRUNG GIAN ÁC

to +/- đều rõ (+) (-) tăng

Đa cung

Mô mỡ Không đều

to

Không đổi

Không đều

>0,8 rất kém không đồng nhất nhỏ

+/- không đều không rõ (-)

(+) giãm

CARCINÔM OTV XÂM LẤN:

70 – 80% >90% CÓ TẠO U NÊN CÓ THỂ PHÁT HIỆN TRÊN SA.

Xâm nhiễm mo mỡ Tuyến vú đứt đoạn

Xaâm nhieãm da

b Những đặc điểm khác

- Xâm nhiễm mô mỡ dưới

- Dãn ống sữa :Do bướu làm tắc nghẽn ống ,thành ống dầy

- Xâm nhiễm dây chằng Cooper:Dây chằng dầy ,ngắn,co kéo da,cơ ngực ,hạch

2 Carcinom tiểu thùy xâm lấn

- 10% thường 2 bên hay đa ổ Ở dạng xâm nhiễm lan tỏa khó phát hiện trên siêu âm

và nhũ ảnh

- Siêu âm :Thường giống carcinom ống

tuyến xâm nhiễm dạng xơ chai,đôi khi độ xâm nhiễm quá cao sẽ không hình thành bướu mà chỉ thấy thay đổi cấu trúc vú

(nguyên nhân âm giả trên siêu âm )

3 Carcinom dạng keo (nhầy): 5% gặp ở

người già

- Mô học có 2 loại :

+ Dạng đồng nhất ,phát triển chậm ,tiên lượng tốt

+ Dạng hỗn hợp :Tiên lượng xấu .

Hình ảnh siêu âm đa dạng

+ Dạng đồng nhất :giới hạn rõ ,bờ đều hay

đa cung ,cấu trúc echo kém giống mô mỡ dưới da nên dễ lầm với bướu mỡ hay đảo mỡ,nhất là đối với người mãn kinh,nên

CAR Nhầy

4.Carcinom dạng tủy

-Hiếm gặp khoảng <5%,tiên lượng tốt

-Bướu to nằm ở ngoại biên ,giới hạn rõ,ít xâm nhiễm da

- Siêu âm :Giới hạn rõ ,tròn hay đa

cung.D/W cao ,bờ kém đều không

halo.Cấu trúc echo rất kém ,không đồng nhất,thường có hoại tử hay xuất huyết trong bướu,ít calci,không bóng lưng,di động nhưng không ép dẹp.Siêu âm màu không có giá trị

5.Carcinom dạng viêm

- Chiếm khoảng 1-3%,tiên lượng xấu

- Chẩn đoán dựa vào lâm sàng :Đau ,tăng thể tích tuyến vú ,da phù nề đỏ,co kéo

núm vú ,hạch nách có thể hạch 2 bên do dẫn lưu bạch huyết ,chỉ khoảng ½ trường hợp có u

- Siêu âm :Da dầy sáng do phù nề.Mỡ tăng

độ echo ,mất phân cách giữa mỡ và

tuyến

+ Dãn tĩnh mạch dưới da

+ Dãn hệ bạch huyết

+ Bướu không phải luôn luôn phát hiện

được ,nếu thấy có bướu thì bướu đó

giống carcinom ống tuyến xâm lấn

+ Hạch :ở nách,cạnh ức,dưới và trên đòn

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ CAO

-Tuổi già >66 % phụ nữ > 5o tuổi

- Màu da:Trắng>đen ,người do thái,nữ

tu và người tầng lớp cao

-Tuổi có kinh đầu tiên sớm ,tuổi mãn

kinh trễ,tuổi sanh con đầu tiên >30 tuổi,không có con

-Trọng lượng cơ thể sau mãn

kinh:Người béo phì

- Nguy cơ cao gấp 5 lần đối với bệnh

nhân đã mổ ung thư vú 1 bên

Tiền căn ung thư vú của gia đình:Là mối liên quan giá trị nhất là ung thư xảy ra

trước mãn kinh và 2 bên vú.Nguy cơ gấp

2 lần khi mẹ hoặc chị bị ung thư.Nguy cơ gấp 3 lần nếu cả 2 cùng mặc bệnh.25% bệnh nhân có gene di truyền mắc ung thư sớm hơn 10 năm 20% đám vi vôi hóa là ung thư vú

-K vú di căn;Xương ,phổi ,gan

-K di căn vú :

+Hiếm khi thấy ung thư vú bên này di căn qua vú bên kia

Hạch trong vú

Thường gặp khi chụp nhũ ảnh,siêu âm khó phát hiện

Hình bầu dục ,giới hạn rõ,bờ đều,thấu

quang bên trong

Lymphom nguyên phát di cănvú

CHÚC CÁC BẠN THÀNH CÔNG