THUỐC GIẢM ĐAU, hạ sốt, CHỐNG VIÊM pptx _ HÓA DƯỢC (slide nhìn biến dạng, tải về đẹp lung linh)

Bài giảng pptx các môn chuyên ngành dược hay nhất có tại “tài liệu ngành dược hay nhất”; https:123doc.netusershomeuser_home.php?use_id=7046916. Slide bài giảng môn hóa dược pptx dành cho sinh viên chuyên ngành dược. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết từng bài, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn hóa dược bậc cao đẳng đại học chuyên ngành dược

THUỐC GIẢM ĐAU - HẠ

SỐT - CHỐNG VIÊM

Khoa Dược – Bộ môn Hóa dược

Bài giảng pptx các môn chuyên ngành dược hay

https://123doc.net/users/home/user_home.php?

use_id=7046916

THUỐC GIẢM ĐAU

Đại cương về thuốc giảm đau

Hai loại thuốc giảm đau:

1 Thuốc giảm đau gây nghiện (Giảm đau

trung ương hay giảm đau Opioid)

2 Thuốc giảm đau hạ sốt chống viêm

(Steroid và Non – Steroid (NSAIDS))

1 THUỐC GIẢM ĐAU

GÂY NGHIỆN

Mục tiêu:

dụng chung của các thuốc giảm đau gây nghiện.

lý hóa, chỉ định, bảo quản của morphin, codein, pethidin, nalorphin, naloxon.

1.1 Khái niệm về thuốc giảm

đau gây nghiện

Là thuốc tác dụng lên TKTW.

Làm mất cảm giác đau một cách đặc biệt Gây cảm giác dễ chịu, sảng khoái.

Dễ gây nghiện.

Chất điển hình: Morphin lấy từ thuốc phiện (nhóm thuốc còn gọi opiat hay opioid).

HO-O

Morphin và dẫn chất (tt)

Tên Thu c ốc

G c hoá h c v trí ốc ọc ở vị trí ở vị trí ị trí Nh

thay

đ i ổi khác

Heroin -OCOCH3 OCOCH3 - CH3 BTH

Levorphanol - OH - H - CH3 (1)(3) Dextrometh

orphan (Ko) - OCH3 - H - CH3 (1)(3)

Codein (TB) - OCH3 - OH - CH3 BTH

Nalorphine - OH - OH CH2CH=CH2 Naloxone - OH = O CH2CH=CH2 (1)(2) Naltrexone - OH = O -CH2 - (1)(2)

(1): Không có nối đôi C7-C8

13 14

15 16 17

9 1

2 3

1.2.2 Dẫn chất của Piperidin

Pethidin (meperidin)

6-dimethylamino-4, -diphenylheptanon3

Methadon (Dolophin,

Amidon, Phenadon) Propoxyphen

CH2

CH3

1.3 Tác dụng, công dụng của Opiat

Morphin và các opiat có tác dụng làm giảm đau mạnh, có tính chọn lọc đặc biệt vì khi dùng Morphin, những trung tâm khác của vỏ não vẫn hoạt động bình thường, chỉ mất cảm giác đau… Được sử dụng trong điều trị làm thuốc giảm đau Nó cũng tạo ra cảm giác sảng khoái và gây nghiện Đặc biệt là heroin là chất gây nghiện rất mạnh và khó cai…

1.4 Cơ chế gây nghiện

Morphin và Endorphin có tác dụng giảm đau, chủ yếu là ức chế enzym Adenylcyclase làm giảm sản xuất AMP vòng

Nếu dùng opiat nhiều, Adenylcyclase sẽ bị giảm, cơ thể phải tăng tổng hợp ra nó Khi ngừng thuốc, cơ thể vẫn quen sản xuất một lượng lớn enzym này.

Nếu không cung cấp kịp thời Morphin  các rối loạn

cơ thể, xuất hiện trạng thái bệnh lý đặc biệt gọi là

“hội chứng cai”.

1.5 Chất đối kháng với opiat

Các chất đối kháng opiat như nalorphin, naloxon, naltrexon có sự tranh chấp ở receptor morphinic.

Những thuốc này có ái lực mạnh với thụ thể của Morphin nhưng lại có hiệu lực rất yếu.

- Có N trong phân tử  có tính kiềm

- Cho phản ứng kết tủa với các thuốc thử chung của Alkaloid như: Mayer, Dragendoff, Bouchardat…

- Một số chất cho phản ứng màu với một số thuốc thử Ermann, Frot, Maki

Thường có hoạt tính sinh học

Morphin hydrochlorid (Epimor,

Morphitec, M.O.S, Theba-intran)

15

O

N HO

HO

CH3

3,6-dihydroxy-4,5-epoxy-7,8-dehydro-17-methylmorphinanhydrochlorid trihydrat

.HCl 3H2O

1

2 3

4

5 6

13 14

17

- Alcaloid c a cây thu c phi n – Segen (1804).ủa cây thuốc phiện – Segen (1804) ốc phiện – Segen (1804) ện – Segen (1804).

- 1950 – CTCT morphin đ c xác đ nh đ y đ nh các công ược xác định đầy đủ nhờ các công ịnh đầy đủ nhờ các công ầy đủ nhờ các công ủa cây thuốc phiện – Segen (1804) ờ các công trình nghiên c u t ng h p toàn ph n.ứu tổng hợp toàn phần ổng hợp toàn phần ợc xác định đầy đủ nhờ các công ầy đủ nhờ các công

Đi u ch : ều chế: ế: Chi t xu t t nh a cây thu c phi n ết xuất từ nhựa cây thuốc phiện ất từ nhựa cây thuốc phiện ừ nhựa cây thuốc phiện ựa cây thuốc phiện ốc phiện ện

Tính ch t: ất:

- B t k t tinh tr ng ho c g n nh tr ng ho c hình kim ko màu ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ầy đủ nhờ các công ư ắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu

ho c kh i vuông ko màu D bi n màu do b oxy hóa, thăng ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ốc phiện – Segen (1804) ễ biến màu do bị oxy hóa, thăng ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ịnh đầy đủ nhờ các công hoa ngoài ko khí khô Ch ph m tan /Hết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ẩm tan /H 2O, glycerin; khó tan /ethanol, ko tan /ether, tan / d/d ki m m nh.ềm mạnh ạnh

- Năng su t quay c c -110ất quay cực -110 ực -110 o đ n -115ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu o (d/d 5g/25mL) 16

Morphin hydrochlorid (Epimor,

Morphitec, M.O.S, Theba-intran)

Công d ng: ụng:

- Thu c t/d gi m đau ốc phiện ảm đau , gây nghi n đi n hình Thu c tác đ ng lên ện – Segen (1804) ển hình Thuốc tác động lên ốc phiện – Segen (1804) ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu

h th n kinh & c tr n, ện – Segen (1804) ầy đủ nhờ các công ơ trơn, ơ trơn, ức chế hô hấp và tuần hoàn ở liều cao c ch hô h p và tu n hoàn li u cao ết xuất từ nhựa cây thuốc phiện ất từ nhựa cây thuốc phiện ần hoàn ở liều cao ở liều cao ều cao , kích thích 1 s trung tâm d n đ n ốc phiện – Segen (1804) ẫn đến ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu gây bu n nôn & nôn, làm co ồn nôn & nôn, làm co

đ ng t ồn nôn & nôn, làm co ử, tăng tr ng l c c , đ c bi t là c vòng gi a d dày & ươ trơn, ực -110 ơ trơn, ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ện – Segen (1804) ơ trơn, ữa dạ dày & ạnh

- T/d gây ng : dùng khi m t ng do đauủa cây thuốc phiện – Segen (1804) ất quay cực -110 ủa cây thuốc phiện – Segen (1804)

- Gi m nhu đ ng ru t: dùng tr tiêu ch y ảm đau ộng ruột: dùng trị tiêu chảy ộng ruột: dùng trị tiêu chảy ị tiêu chảy ảm đau

- Trong ph u thu t: ẫn đến ật gây mê, gi m đau, gi m lo l ng ảm đau ảm đau ắng 17

D ng dùng: ạng dùng: thu c tiêm ho c truy n, u ng (viên ho c dd) ốc phiện – Segen (1804) ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ềm mạnh ốc phiện – Segen (1804) ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu

Dùng d ng các mu i tartrat, clorid, sulfat ở liều cao ạng các muối tartrat, clorid, sulfat ốc phiện

Li u dùng: ều chế: 5-20mg/4h, có th thay đ i tùy m c đ đau - n u ển hình Thuốc tác động lên ổng hợp toàn phần ứu tổng hợp toàn phần ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu đau nhi u ho c đã quen thu c có th tăng lên 30, 60, 100mg / ềm mạnh ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ốc phiện – Segen (1804) ển hình Thuốc tác động lên ngày

Ch ng ch đ nh: ốc ỉ định: ị trí PNCT-CCB, Tr em <5 tu i, gi m ch c năng ẻ em <5 tuổi, giảm chức năng ổi, giảm chức năng ảm đau ức chế hô hấp và tuần hoàn ở liều cao

hô h p, t n th ng đ u & m s ất từ nhựa cây thuốc phiện ổi, giảm chức năng ư, nhồi máu cơ tim ơ tim ở liều cao ần hoàn ở liều cao ổi, giảm chức năng ọ, hen ph qu n, phù ph i ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ản, phù phổi ổng hợp toàn phần

n ng, các b nh gan th n n ng.ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ện – Segen (1804) ật ặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu

B o qu n: ảo quản: ảo quản: theo ch đ thu c gây nghi n; đ ng trong l thu ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ốc phiện – Segen (1804) ện – Segen (1804) ực -110 ọ thuỷ ỷ tinh màu, kín, tránh ánh sáng 18

Morphin hydrochlorid (Epimor,

Morphitec, M.O.S, Theba-intran)

- Víi FeCl3 cho mµu tÝm

- Víi muèi diazoni:

1.6.2.1 Định tính (tt)

Morphin có thể giải phóng Iod từ Kali iodad

Phản ứng cả phân tử: tạo Apomorphin cho màu đỏ với HNO 3 .

kiềm tạo muối với HCl).

1.6.2.2 Định lượng

Acid-base/CH3COOH; HClO4 0,1M;

đo điện thế (đo bạc)

Phương pháp khác

Codein (Codicept – Đức, Pentuss - Mỹ, Rami – Hà lan)

4

5 6

Đi u ch : Codein – methylmorphin đ ều chế: ế: ược chiết xuất từ cây thuốc c chi t xu t t cây thu c ế: ất: ừ cây thuốc ốc phi n nh ng v i t l th p, do đó đi u ch b ng PP bán t ng ện nhưng với tỷ lệ thấp, do đó điều chế bằng PP bán tổng ư ới tỷ lệ thấp, do đó điều chế bằng PP bán tổng ỷ lệ thấp, do đó điều chế bằng PP bán tổng ện nhưng với tỷ lệ thấp, do đó điều chế bằng PP bán tổng ất: ều chế: ế: ằng PP bán tổng ổi

h p t morphin: ợc chiết xuất từ cây thuốc ừ cây thuốc

4

5 6 7

8

9 10

11 12 13 14

4

5 6 7

8

9 10

11 12 13 14 15

16 17

- T/d gi m đau, gây nghi n kém Morphin nh ng c ch trung tâm ảm đau ện ư, nhồi máu cơ tim ức chế hô hấp và tuần hoàn ở liều cao ết xuất từ nhựa cây thuốc phiện

ho, do đó có t/d gi m ho, gi m các ph n x kích thích gây ho ảm đau ảm đau ảm đau ạng các muối tartrat, clorid, sulfat

Ch đ nh: ỉ định: ị trí

- Ch y u làm thu c ch a ho, ngoài ra dùng tr a ch y, làm thu c ủa cây thuốc phiện – Segen (1804) ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ốc phiện – Segen (1804) ữa dạ dày & ịnh đầy đủ nhờ các công ỉa chảy, làm thuốc ản, phù phổi ốc phiện – Segen (1804)

an th n, gi m đau.ầy đủ nhờ các công ản, phù phổi Th ng ph i h p Aspirin hay Paracetamol ư, nhồi máu cơ tim ờng phối hợp Aspirin hay Paracetamol ốc phiện ợp Aspirin hay Paracetamol

Pethidin hydrochlorid (Meperidin,

Dolargan, Dolcontral, Dolosal, Dolantin)

C6H5CH2N(CH2CH2OH)2SOCl2

Tính ch t: ất: B t k t tinh tr ng, ko mùi, d tan/ n c, ethanol, ít ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ễ biến màu do bị oxy hóa, thăng ước, ethanol, ít tan / ether, benzen, b n v ng trong ko khí tềm mạnh ữa dạ dày & o

Chú ý: S n ph m chuy n hóa Norpethidin còn ho t tính và tích lũy ảm đau ẩm chuyển hóa Norpethidin còn hoạt tính và tích lũy ể chất lẫn tinh thần ạng các muối tartrat, clorid, sulfat

B o qu n: ảo quản: ảo quản: thu c gây nghi n; tránh AS Thu c đ c b ng B.ốc phiện – Segen (1804) ện – Segen (1804) ốc phiện – Segen (1804) ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ản, phù phổi 29

Phương pháp môi trường khan:

Bằng acid perchloric, MT acid acetic khan

Phương pháp trung hòa: (Acid – bazơ)

Kiềm hóa và chiết Pethidin base bằng DMHC, bốc hơi dung môi, hòa cắn vào dung dịch HCl 0,1N và định lượng acid HCl bằng NaOH 0,1N với chỉ thị phenolphtalein

1.6.3 Pethidin

1.6.3.2 Định lượng

Tính ch t: ất: tinh th tr ng, ko mùi, tan/ n c, d tan /ethanol, ển hình Thuốc tác động lên ắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ước, ethanol, ít ễ biến màu do bị oxy hóa, thăng chloroform; không tan / ether to

nc = 233-236oC

Công d ngụng: : Tác d ng gi m đau m nh h n morphin 5 l n, t/d ụng giảm đau kém morphin 6-8 lần ảm đau ạng các muối tartrat, clorid, sulfat ơ tim ần hoàn ở liều cao

xu t hi n ch m nh ng kéo dài ất từ nhựa cây thuốc phiện ện ận, sỏi mật, ư, nhồi máu cơ tim Có tác d ng an th n, gi m ho, ít ụng như morphin, ngoài ra ầy đủ nhờ các công ản, phù phổi gây táo bón, d gây bu n nôn ễ biến màu do bị oxy hóa, thăng ồi máu cơ tim Dùng đ gi m đau do ung th , ể chất lẫn tinh thần ảm đau ư, nhồi máu cơ tim đau do s i m t, s i th n, nh i máu c tim, ho dai d ng Dùng cai ỏi thận, sỏi mật, ận, sỏi mật, ỏi thận, sỏi mật, ận, sỏi mật, ồn nôn & nôn, làm co ơ tim ẳng Dùng cai nghi n heroin ện

Cách dùng - Li u dùng: ều chế:

ng tiêm 5, 10mg Viên nén 2,5, 10mg Thu c đ n 5mg

Ống tiêm 25, 50, 75,100mg/mL Viên ốc phiện – Segen (1804) ạnh

Dùng u ng 10mg/l n ốc phiện – Segen (1804) ầy đủ nhờ các công X 3 l n / ngày.ầy đủ nhờ các công

Ch ng ch đ nh: ốc ỉ định: ị trí không dùng cho ng i suy hô h p, tr em ườ các công ất quay cực -110 ẻ em

d i < 7 tu i.ước, ethanol, ít ổng hợp toàn phần

B o qu n: ảo quản: ảo quản: thu c gây nghi n ốc phiện ện 33

1.6.4 Các chất đối kháng opiat

Đa số các chất này có cấu trúc giống Morphin Do đó chúng có thể tranh chấp với Morphin và các opiat khác ở receptor morphinic.

Một số chất đối kháng:

- Nalorphin

- Naloxon

- Naltrexon

13 14

17

Tính ch t: ất:

- B t k t tinh Tột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu o

nc = 260-263oC Đ quay c c riêng: -122ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ực -110 o đ n -ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu

125o (d/d 2% trong n c)ước, ethanol, ít

Công d ng: ụng:

- Nalorphin đ i kháng 1 ph n t/d c a morphin & các opiat khác.ốc phiện – Segen (1804) ầy đủ nhờ các công ủa cây thuốc phiện – Segen (1804)

- Dùng làm thu c gi i đ c các opiat ốc phiện ảm đau ộng ruột: dùng trị tiêu chảy Trong khoa s n dùng đ c p ản, phù phổi ển hình Thuốc tác động lên ất quay cực -110

c u tr s sinh b ng t th do b c ch hô h p.ứu tổng hợp toàn phần ẻ em ơ trơn, ịnh đầy đủ nhờ các công ạnh ở do bị ức chế hô hấp ịnh đầy đủ nhờ các công ứu tổng hợp toàn phần ết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ất quay cực -110

Naloxon (Nalonee, Narcanti)

38

O

N HO

13 14

17

OH

Tính ch t: ất:

- B t tr ng Tột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu o

nc = 200-205oC D tan / n c, ethanol, không tan / ễ biến màu do bị oxy hóa, thăng ước, ethanol, ít toluen

Công d ng: ụng:

- Thu c đ i kháng c a opiat, gi i đ c đ i kháng v i morphin ốc phiện ốc phiện ủa opiat, giải độc đối kháng với morphin ảm đau ộng ruột: dùng trị tiêu chảy ốc phiện ới morphin Th i ờ các công gian hi u l c ph thu c vào li u, kho ng 1-4h.ện – Segen (1804) ực -110 ụng như morphin, ngoài ra ột kết tinh trắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ềm mạnh ản, phù phổi

- S d ng cho tr ng h p suy hô h p do morphin & các thu c ử dụng như morphin, ngoài ra ụng như morphin, ngoài ra ườ các công ợc xác định đầy đủ nhờ các công ất quay cực -110 ốc phiện – Segen (1804)

gi m đau t ng h p Ng i l n dùng li u 0,4-2mg/ngày – ản, phù phổi ổng hợp toàn phần ợc xác định đầy đủ nhờ các công ườ các công ớc, ethanol, ít ềm mạnh tiêm

b p, tiêm d i da hay tĩnh m ch Tr em dùng li u ắng hoặc gần như trắng hoặc hình kim ko màu ước, ethanol, ít ạnh ẻ em ềm mạnh.0,01mg/kg/24h

D ng dùng: ạng dùng:

- Ống tiêm 25, 50, 75,100mg/mL Viên ng tiêm 0,4mg / 1mL, 0,04mg/1mL (cho tr em).ẻ em 39

Tên gọi khác: Antaxon, Celupan, Nalorex

Là thuốc đối kháng opiat mạnh hơn Nalorxon Chỉ định: Củng cố cai nghiện opiat

Liều dùng: Dùng đường uống sau khi cai

nghiện 7-10ngày, ngày đầu dùng 0,5v (viên nén 50mg), những ngày sau 1v / ngày.

Chống chỉ định: PN có thai, người già, suy gan

nặng, mẫn cảm với thành phần của thuốc

2.1 Đặc điểm các thuốc

thuộc nhóm NSAIDs

Không thuộc nhóm opiat

Không có cấu trúc Steroid → Thuốc chống viêm phi Steroid NSAIDs (non-steriodal anti- inflammatory Drugs)

Thuốc giảm đau ngoại vi

2.1.1 Cơ chế tác dụng

Ức chế enzym cyclooxynagenase (COX) là enzym xúc tác ra các chất PG là những chất gây ra phản ứng đau, sốt, viêm

COX 1: Có ở thành dạ dày, thành mạch, thận

COX 2: Có ở tổ chức mô viêm hay tổn thương

Ức chế COX 2: có tác dụng điều trị Ức chế COX1: tác dụng phụ

NSAIDS thông thường có tác dụng lên cả 2 loại, một số ưu tiên trên COX 2 ít TDP

Thuốc chỉ có tác dụng chữa triệu chứng