Để thu thập được các bằng chứng kiểm toán nhằm đưa ra ý kiến kiểm toán về khoản mục doanh thu, nợ phải thu của khách hàng, KTV của An Phú căn cứ vào đánh giá về rủi ro trọng yếu với k[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trong điều kiện xã hội ngày càng phát triển không ngừng đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại quốc tế cùng với nhu cầu công khai và minh bạch của các thông tin tài chính ngày càng trở nên cấp thiết thúc đẩy sự ra đời và phát triển mạnh
mẽ của hoạt động kiểm toán BCTC Số lượng các công ty kiểm toán độc lập ngày càng tăng làm gia tăng áp lực cạnh tranh cùng với yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực và dịch vụ kiểm toán ngày càng trở thành yếu tố then chốt với sự tồn tại và phát triển của các công ty kiểm toán độc lập
Trong các chu trình kinh doanh của doanh nghiệp, chu trình bán hàng và thu tiền
là một trong những chu trình kinh doanh chủ yếu Với những ảnh hưởng quan trọng đến nhiều chỉ tiêu trên các BCTC cũng như phản ánh hiệu quả hoạt động và tình hình tài chính của doanh nghiệp Do đó, kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền cần phải được quan tâm đúng với vai trò và ảnh hưởng của nó
Công ty TNHH Kiểm toán An Phú là một công ty kiểm toán độc lập còn non trẻ được thành lập vào năm 2007 Công ty luôn là một trong những công ty kiểm toán độc lập được phép kiểm toán các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán đồng thời cũng
là thành viên của hãng kiểm toán quốc tế GMN Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại khi
mà áp lực cạnh tranh giữa các công ty kiểm toán độc lập đặc biệt là các công ty kiểm toán thuộc BigFour ngày càng gia tăng Bởi vậy, Công ty TNHH Kiểm toán An Phú cần phải thay đổi về tư duy, đổi mới phương thức hoạt động để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng như chất lượng của hoạt động kiểm toán BCTC bởi đây là hai nhân tố then chốt quyết định đến sự tồn tại và phát triển của Công ty so với các công ty kiểm toán độc lập khác ở Việt Nam Thêm vào đó, ý kiến kiểm toán liên quan đến các khoản mục của chu trình bán hàng và thu tiền có ảnh hưởng quan trọng đến ý kiến kiểm toán trên toàn bộ BCTC của khách hàng; bởi vậy, nó quyết định đến chất lượng dich vụ kiểm toán cũng như niềm tin của người sử dụng thông tin đối với ý kiến về BCTC của khách hàng do Công ty TNHH Kiểm toán An Phú cung cấp
Trang 2Xuất phát từ những lý do trên nên Tác giả đã chọn đề tài “Hoàn kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán An Phú thực hiện” để làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sĩ của mình
Trong Chương 1, trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
như: Trong Luận văn thạc sĩ của Tác giả Lâm Quỳnh Chi (năm 2008) với đề tài “Hoàn thiện quy trình kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty kiểm toán độc lập trên địa bàn Hà Nội”; Luận văn thạc sĩ của Tác giả Đào Ngọc Hà (năm 2011) với đề tài “Hoàn thiện kiểm toán các khoản phải thu trong kiểm toán báo cáo tài chính của các doanh nghiệp thương mại tại các công ty kiểm toán độc lập”; Luận văn thạc sĩ của Tác giả Đỗ Thu Phương (năm 2014) với đề tài “Hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu cung cấp dịch vụ áp dụng tại chi nhánh công ty TNHH kiểm toán và tư vấn A&C tại Hà Nội”; Luận văn thạc sĩ của Tác giả Nguyễn Thị Hòa (năm 2014) với đề tài “Hoàn thiện quy trình kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH kiểm toán và định giá Việt Nam thực hiện” Nhìn chung, các nghiên cứu của các luận văn trên đều được trình bày rõ ràng,
mạch lạc cũng như các tác giả đã hệ thống hóa các nội dung cơ bản của kiểm toán các khoản mục liên quan đến chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán BCTC của doanh nghiệp Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ tập trung vào một số khoản mục của chu trình bán hàng và thu tiền tại một số loại hình doanh nghiệp riêng cũng như tập trung vào một hoặc hai giai đoạn của quy trình kiểm toán Mặt khác, phương pháp tiếp cận chủ yếu của các luận văn trên là dựa theo hệ thống chứ chưa dựa trên hướng tiếp cận kiểm toán theo rủi ro, đây là một phương pháp tiếp cận mới trong kiểm toán
Từ đó, tác giả đưa ra định hướng nghiên cứu Luận văn về mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn
Luận văn chủ yếu tập trung nghiên cứu quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu
và nợ phải thu khách hàng được thực hiện trong công tác kiểm toán BCTC từ năm 2012 đến năm 2014 tại các khách hàng của Công ty TNHH Kiểm toán An Phú Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu;
Trang 3Chương 2: Cơ sở lý luận về kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán Báo cáo tài chính do các công ty kiểm toán độc lập thực hiện;
Chương 3: Thực trạng kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán An Phú thực hiện;
Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và các giải pháp hoàn thiện kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán An Phú thực hiện
Trong Chương 2, Tác giả đã trình bày những lý luận cơ bản nhất về khái niệm,
đặc điểm, chức năng cơ bản của chu trình bán hàng và thu tiền đối với BCTC và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp để từ đó nêu lên các rủi ro, sai phạm thường xảy ra và đặc điểm KSNB với hai khoản mục chủ yếu của chu trình này là doanh thu và nợ phải thu khách hàng Tiếp đó, Tác giả nêu lên các nội dung cơ bản của quy trình kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán BCTC do các công ty kiểm toán độc lập thực hiện bao gồm ba giai đoạn là: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán Với giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, KTV thường thực hiện các bước công việc chủ yếu như chuẩn bị trước khi ký hợp đồng kiểm toán, tìm hiểu hoạt động kinh doanh, chu trình bán hàng và thu tiền của khách hàng Từ đó, KTV tiến hành phân tích sơ
bộ về tình hình tài chính của khách hàng kết hợp với tìm hiểu KSNB của chu trình bán hàng và thu tiền để có thể xác định được mức trọng yếu cho hai khoản mục trọng yếu của chu trình là doanh thu, nợ phải thu nhằm đưa ra các rủi ro của chu trình giúp KTV thiết
kế chương trình kiểm toán phù hợp Với giai đoạn thực hiện kiểm toán, dựa trên chương trình kiểm toán cụ thể KTV sẽ sử dụng kết hợp hai thử nghiệm chủ yếu là thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản nhằm thu thập bẳng chứng về tính trung thực, hợp lý của
số liệu liên quan đến khoản mục doanh thu và nợ phải thu nói riêng cũng như BCTC của doanh nghiệp nói chung Cuối cùng trong giai đoạn kết thúc kiểm toán, KTV dựa trên các bằng chứng kiểm toán đã thu thập được với chu trình bán hàng và thu tiền để đưa ra ý kiến đánh giá về chu trình này của đơn vị làm cơ sở cho KTV đưa ra ý kiến kiểm toán về toàn bộ BCTC của doanh nghiệp Đây chính là nền tảng lý thuyết cho việc xem xét, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền tại Công ty TNHH Kiểm toán An phú
Trang 4Trong Chương 3, Luận văn trình bày khái quát về quá trình hình thành phát triển
của Công ty TNHH Kiểm toán An Phú cũng như quy trình kiểm toán BCTC của Công ty Trên cơ sở đó, Tác giả tập trung phân tích thực trạng quy trình kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền do Công ty thực hiện với quy trình kiểm toán gồm ba giai đoạn: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, kết thúc kiểm toán qua ví dụ tại một số nhóm khách hàng tiêu biểu Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, KTV của Công ty sẽ thu thập các hiểu biết về khách hàng được thiết lập đầy đủ trong Mẫu số A220 - Tìm hiểu hoạt động của khách hàng và môi trường kinh doanh bao gồm: những hiểu biết về môi trường kinh doanh, đặc điểm của doanh nghiệp, hiểu biết về loại hình sở hữu và bộ máy quản trị như loại hình sở hữu, các chính sách kế toán…Từ đó, KTV được phân công kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền sẽ thu thập các thông tin về chu trình bán hàng và thu tiền của đơn vị thông thường KTV đánh giá ở mức thiết kế và vận hành qua việc tìm hiểu
và mô tả sự hiểu biết của KTV về chu trình này thông qua các bước sau: tìm hiểu về các khía cạnh kinh doanh chủ yếu liên quan tới chu trình, các chính sách kế toán liên quan tới chu trình, quy trình quản lý và xử lý đơn hàng qua việc phỏng vấn các bộ phận liên quan, các thủ tục phê duyệt điều khoản bán hàng, phê duyệt khách hàng và hạn mức dư nợ, quy trình quản lý phát hành hóa đơn, các khoản giảm trừ và điều chỉnh doanh thu, quy trình quản lý các khoản thu tiền, quy trình quản lý, lưu trữ thông tin khách hàng Căn cứ theo đặc điểm hoạt động kinh doanh và cơ cấu tổ chức của khách hàng cũng như kinh nghiệm kiểm toán các loại hình doanh nghiệp đặc thù, Công ty TNHH Kiểm toán An Phú đã tập hợp những rủi ro thường xảy ra với từng nhóm khách hàng chủ yếu là: nhóm khách hàng
có xu hướng hạch toán bỏ ngoài sổ sách kế toán; nhóm khách hàng có xu hướng hạch toán tăng doanh thu, nợ phải thu; nhóm khách hàng là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thường gặp các vấn đề liên quan đến tỷ giá Tiếp đến, trưởng nhóm kiểm toán
sẽ phân tích sơ bộ BCTC với thủ tục chủ yếu là phân tích sự biến động của các chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Bước tiếp nữa, KTV tiến hành đánh giá trọng yếu và tổng hợp kế hoạch kiểm toán và đánh giá rủi ro theo Mẫu số A210 - Tổng hợp kế hoạch kiểm toán và đánh giá rủi ro Công ty đã thiết kế mẫu chương trình kiểm toán cho tất cả các phần hành, khoản mục chính trên BCTC phụ thuộc vào bản chất hoạt động của từng đơn vị được kiểm toán theo hệ thống index của hồ
sơ kiểm toán Chương trình kiểm toán được lập trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán và
Trang 5được thực hiện bởi trưởng nhóm kiểm toán Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán chu trình, KTV của An Phú sẽ tập trung vào các mục tiêu kiểm toán trọng yếu cũng như những vấn đề đã phát hiện được khi thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ và đánh giá hệ thống KSNB Trong hầu hết các cuộc kiểm toán, Công ty không tiến hành riêng các thử nghiệm kiểm soát đối với chu trình bán hàng và thu tiền mà quá trình này được thực hiện đan xen với quá trình tìm hiểu và đánh giá việc thiết kế và vận hành KSNB về chu trình bán hàng và thu tiền của khách hàng thông qua phỏng vấn và quan sát tình hình thực tế
tại đơn vị được kiểm toán Để thu thập được các bằng chứng kiểm toán nhằm đưa ra ý
kiến kiểm toán về khoản mục doanh thu, nợ phải thu của khách hàng, KTV của An Phú căn cứ vào đánh giá về rủi ro trọng yếu với khoản mục này để thực hiện các thủ tục kiểm toán như: thực hiện thủ tục phân tích đối với khoản mục doanh thu, Thứ hai, thủ tục kiểm tra chi tiết với khoản mục doanh thu, kiểm tra khoản giảm trừ doanh thu, kiểm tra tính đúng kỳ của doanh thu, kiểm tra việc trình bày và phân loại doanh thu, kiểm tra chi tiết số
dư tài khoản phải thu khách hàng, kiểm tra số dư liên quan đến dự phòng phải thu khó đòi Cuối cùng trong giai đoạn kết thúc kiểm toán, KTV tổng hợp kết quả kiểm toán đối với hai khoản mục doanh thu và nợ phải thu tại các khách hàng và đưa ra kết luận kiểm toán đối với chu trình bán hàng và thu tiền của khách hàng Trên cơ sở đó, để KTV có thế đưa ra kết luận khoản mục doanh thu và nợ phải thu tại các công ty này không tồn tại sai phạm trọng yếu sau khi đã điều chỉnh theo các bút toán đề nghị của KTV Bên cạnh đó so với các đánh giá ban đầu, rủi ro sai phạm trọng yếu về khoản mục doanh thu, nợ phải thu vẫn giữ nguyên
Trong Chương 4, tác giả đưa ra đánh giá khái quát về quy trình kiểm toán chu
trình bán hàng và thu tiền, nêu lên những tồn tại, hạn chế của quy trình này tại Công ty TNHH Kiểm toán An Phú
Từ đó, tác giả đã nêu lên phương hướng hoàn thiện quy trình kiểm toán chu trình bán hàng, thu tiền và sau đó đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán chu trình này tại Công ty TNHH Kiểm toán An Phú, đó là:
Trước tiên, đó là yếu tố về con người bởi đây là yếu tố đóng vai trò quan trọng nhất và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kiểm toán Công ty TNHH Kiểm toán An Phú cần tăng cường chính sách về nhân sự, mở các buổi đào tạo, tập huấn chuyên môn cũng như chia sẻ kinh nghiệm về các rủi ro thường gặp liên quan đến chu trình bán hàng và thu
Trang 6tiền cũng như các chu trình kinh doanh khác để giúp các nhóm nhân viên bổ sung kiến thức cần thiết liên quan trực tiếp đến phần hành công việc của mình Sau đó, trong từng giai đoạn kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền có thể thực hiện các giải pháp hoàn thiện như sau:
Một là với giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán
Thứ nhất, hoàn thiện quá trình thu thập thông tin khách hàng: Để nâng cao chất
lượng thông tin thu thập được ngoài kết hợp thông tin mà KTV thu thập trực tiếp tại đơn
vị, phỏng vấn nhân viên, Ban giám đốc đơn vị thì KTV có thể tham khảo thêm ý kiến của các chuyên gia, các tạp chí, báo, truyền thông…đồng thời nên kết hợp với việc quan sát
để phát hiện những dấu hiệu bất thường liên quan đến khoản mục doanh thu, nợ phải thu khách hàng
Khi thiết kế chương trình kiểm toán khoản mục doanh thu, nợ phải thu khách hàng cần có sự linh hoạt
Thứ hai, hoàn thiện thủ tục phân tích sơ bộ: Công ty cần áp dụng linh hoạt các thủ
tục phân tích ngang và phân tích dọc, phân tích hệ số vòng quay các khoản phải thu, phân tích tỷ suất lợi nhuận…kết hợp với xét đoán nghề nghiệp của KTV để phát hiện ra các
biến động bất thường và xác định nguyên nhân chênh lệch
KTV có thể liên hệ, đối chiếu số liệu giữa những khách hàng thuộc cùng ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh hoặc các doanh nghiệp có cùng quy mô cũng như kết hợp sử dụng các chỉ tiêu phi tài chính khác nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện
Ngoài phân tích các chỉ tiêu, hệ số của Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, việc phân tích dòng tiền trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ vì báo cáo này đã loại bỏ được những ảnh hưởng của việc sử dụng các phương pháp kế toán và ước tính kế toán Kết quả phân tích báo cáo này thực sự có ích cho KTV khi đánh giá về dòng tiền phát sinh ở đơn vị liên quan đến khả năng tồn tại, khả năng phát triển của doanh nghiệp cũng như dự đoán đúng dòng tiền của doanh nghiệp bao gồm dòng tiền ra và dòng tiền vào
Thêm vào đó, KTV cần phải có các dữ liệu của khách hàng trong những năm trước đây cũng như dữ liệu chung của ngành Các ngân hàng dữ liệu được hình thành bởi các
dữ liệu của khách hàng, có thể được lưu trữ thành từng nhóm doanh nghiệp hoạt động trong cùng ngành để thuận tiện cho việc tra cứu
Trang 7Thứ ba, hoàn thiện việc tìm hiểu KSNB và đánh giá rủi ro kiểm soát đối với chu trình bán hàng và thu tiền
Để đạt được một sự hiểu biết đầy đủ về KSNB của khách hàng, KTV và Công ty nên đẩy mạnh hơn nữa công việc thu thập thông tin, đặc biệt là việc cập nhật những thông tin mới về khách hàng thường niên như kế hoạch, chiến lược kinh doanh, việc mở rộng hay thu hẹp quy mô sản xuất, mức độ cạnh tranh với các doanh nghiệp cùng ngành,
sự thay đổi thị phần tiêu thụ… hay những thay đổi trong chính sách kế toán liên quan đến chu trình bán hàng và thu tiền
Đối với những khách hàng ký hợp đồng kiểm toán lâu năm, KTV có thể tiến hành đánh giá KSNB vào khoảng thời gian giữa năm và cập nhật tại thời điểm trước khi ký hợp đồng kiểm toán mới
Để đánh giá KSNB của khách hàng một cách có hiệu quả KTV nên kết hợp cả ba phương pháp: sử dụng bảng câu hỏi, phương pháp lưu đồ và bảng tường thuật Đặc biệt khi kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền KTV có thể sử dụng phương pháp lưu đồ để
có cái nhìn tổng quan hơn về quy trình bán hàng – thu tiền của doanh nghiệp, qua lưu đồ KTV sẽ theo dõi được quy trình kiểm soát của doanh nghiệp Hoặc KTV có thể kết hợp với các bảng tường thuật để phỏng vấn thu thập ý kiến của đơn vị liên quan đến KSNB của đơn vị cũng như các quy trình thủ tục kiểm soát mà đơn vị đang áp dụng
Thứ tư, hoàn thiện xác định mức trọng yếu
Công ty nên xem xét đến việc tiến hành phân bổ mức trọng yếu ban đầu cho các khoản mục, trong đó có khoản mục doanh thu, nợ phải thu khách hàng Tùy theo từng loại hình doanh nghiệp, bản chất và số dư của các khoản mục cũng như những đánh giá
về rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát có tính đến yếu tố chi phí phải bỏ ra để kiểm toán khoản mục, nghiệp vụ mà KTV có thể xây dựng tỷ lệ phân bổ mức trọng yếu ban đầu cho các khoản mục một cách hơp lý nhất Sau khi phân bổ, KTV xem xét ảnh hưởng tổng hợp của các sai sót trong từng khoản mục, nghiệp vụ Khi kết thúc kiểm toán, nếu chỉ tiêu lựa chọn để xác định mức trọng yếu có biến động quá lớn, KTV cần xác định lại mức trọng yếu và cân nhắc việc bổ sung thêm các thủ tục kiểm toán
Thứ năm, hoàn thiện chương trình kiểm toán khoản mục doanh thu và nợ phải thu khách hàng
Trang 8Mỗi loại hình doanh nghiệp có một đặc thù riêng về hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và chu trình bán hàng và thu tiền nói riêng, do đó Công ty cần xây dựng Chương trình kiểm toán theo đặc điểm của từng nhóm khách hàng để KTV áp dụng vào quá trình thực hiện kiểm toán mang lại hiệu quả cao
Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán
Một là, tăng cường thực hiện các thử nghiệm kiểm soát đối với chu trình bán hàng
và thu tiền nói riêng cũng như các chu trình kinh doanh khác nói chung
Công ty cần học hỏi từ các Công ty kiểm toán độc lập khác ở Việt Nam đặc biệt là BigFour cũng như các doanh nghiệp kiểm toán ở trên thế giới Có thể kết hợp phương pháp phỏng vấn, quan sát kết hợp với xây dựng hệ thống câu hỏi và các thử nghiệm kiểm soát để đánh giá KSNB chung và trong từng khâu của chu trình bán hàng và thu tiền như
bảng dưới đây cũng như sử dụng các mô hình hoặc các phần mềm hỗ trợ Trước tiên,
KTV sẽ căn cứ vào những hiểu biết về chu trình bán hàng và thu tiền, KSNB với chu trình này của khách hàng để lựa chọn các tình huống dưới đây nhằm thực hiện thử nghiệm kiểm soát mang lại hiệu quả trong công tác đánh giá tính hiệu lực của KSNB với chu trình bán hàng và thu tiền từ đó giúp KTV có thể giảm thiểu các thử nghiệm cơ bản
giúp tiết kiệm thời gian và chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng cuộc kiểm toán:
Tình huống 1: Khi KTV kì vọng rằng KSNB về chu trình bán hàng và thu tiền hoạt động có hiệu lực
Tình huống 2: Chỉ thực hiện các thử nghiệm cơ bản không cung cấp đầy đủ bằng chứng về chu trình bán hàng và thu tiền
Tình huống 3: Việc thực hiện thử nghiệm kiểm soát có hiệu quả hơn việc thực hiện thử nghiệm cơ bản
Bước tiếp theo, trên cơ sở đánh giá tác dụng của thử nghiệm kiểm soát với chu trình bán hàng và thu tiền, KTV sẽ thực hiện các thử nghiệm kiểm soát theo từng bước của chu trình tại khách hàng
Bước cuối cùng, KTV đánh giá kết quả của các thử nghiệm kiểm soát với chu trình bán hàng và thu tiền tại khách hàng làm cơ sở để đưa ra kết luận về KSNB cũng như
số lượng thử nghiệm cơ bản cần thực hiện nhằm thu thập bằng chứng kiểm toán về chu trình này của khách hàng như sau :
Trang 9Trường hợp 1: KTV tin tưởng vào KSNB của chu trình có thể ngăn ngừa, phát hiện kịp thời các sai sót trọng yếu theo đó KTV sẽ chọn thực hiện thử nghiệm cơ bản ở cấp độ trung bình hoặc thực hiện thử nghiệm cơ bản ở cấp thấp
Trường hợp 2: KTV không tin tưởng vào KSNB của chu trình có thể ngăn ngừa, phát hiện kịp thời các sai sót trọng yếu theo đó KTV sẽ thực hiện thử nghiệm cơ bản ở cấp độ cao hoặc các khiếm khuyết trong KSNB cần nêu trong Thư quản lý
Hai là, hoàn thiện thực hiện thủ tục kiểm tra chi tiết
Khi thực hiện thủ tục kiểm tra chi tiết đối với kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền, kỹ thuật chọn mẫu được áp dụng đối với thủ tục gửi thư xác nhận các khoản phải thu khách hàng cũng như kiểm tra chi tiết phần hành Đối với thủ tục gửi thư xác nhận độc lập, KTV cần chú ý đến quy mô của số dư và độ dài thời gian phải thu khách hàng và những trường hợp đặc biệt như các khoản nợ phải thu được xóa sổ trong kỳ hiện tại, các khoản người mua trả trước trong kỳ
Do đó để đảm bảo chất lượng của cuộc kiểm toán, KTV nên kết hợp các phương pháp chọn mẫu (Chọn mẫu ngẫu nhiên, chọn mẫu ngẫu nhiên theo chương trình máy vi tính, chọn mẫu hệ thống, chọn mẫu phi xác suất, chọn mẫu theo khối, chọn mẫu theo nhận định nhà nghề…)
Ngoài phương pháp chọn mẫu, KTV cũng cần chú ý đến số lượng mẫu kiểm tra để đảm bảo công việc thực hiện mang lại hiệu quả, không chọn quá nhiều hay quá ít; công việc này đòi hỏi KTV phải có sự xét đoán cũng như hiểu biết về chu trình bán hàng và thu tiền của khách hàng
Cùng với việc áp dụng các kỹ thuật chọn mẫu thích hợp thì công tác đánh giá kết quả chọn mẫu cũng phải được thực hiện ngay ở cấp độ KTV thực hiện chọn mẫu và cấp soát xét cao hơn nhằm đảm bảo tính phù hợp của mẫu chọn và giảm rủi ro do chọn mẫu gây nên
Thủ tục kiểm tra chi tiết cũng cần được KTV chú trọng và nâng cao về chất lượng kiểm tra Cần kiểm tra cả tính đầy đủ cũng như tính hợp lý và hợp pháp của hồ sơ, chứng
từ liên quan đến chu trình bán hàng và thu tiền như: Hóa đơn bán hàng, chứng từ xuất kho, chứng từ vận chuyển, các phê duyệt về chính sách giá, chính sách bán hàng…
Trang 10Trong giai đoạn kết thúc kiểm toán
Phân tích tổng thể toàn bộ BCTC nói chung và các chỉ tiêu, hệ số liên quan đến chu trình bán hàng và thu tiền nói riêng như biến động doanh thu, các khoản phải thu, tỷ suất lợi nhuận, hệ số vòng quay các khoản phải thu, lưu chuyển dòng tiền từ hoạt động kinh doanh… nhằm mục tiêu khẳng định lại, BCTC sau khi kiểm toán là phù hợp với những hiểu biết của KTV về chu trình bán hàng và thu tiền của khách hàng, phù hợp với bằng chứng mà KTV thu thập được trong quá trình kiểm toán và bảo đảm tất cả các thay đổi đều có thể giải thích thỏa đáng
Do đó, cũng như các giải pháp áp dụng với thủ tục phân tích ở giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, KTV cần kết hợp phân tích ngang, dọc trên cả Bảng cân đối kế toán, Bảng báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Ngoài ra, KTV cần vận dụng thủ tục phân tích để phân tích khả năng hoạt động của khách hàng như xét đoán các dấu hiệu lỗ liên tục trong nhiều năm, nợ ngắn hạn lớn hơn tài sản ngắn hạn, tính thanh khoản thấp hoặc không có sự hỗ trợ từ phía công ty mẹ…
Từ những giải pháp đó, Tác giả cũng đề xuất những điều kiện để hoàn thiện quy trình kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền tại Công ty TNHH Kiểm toán An Phú mang lại hiệu quả, tiết kiệm thời gian và chi phí với sự hỗ trợ từ:
Các cơ quan nhà nước qua các chuẩn mực kế toán và kiểm toán cần phải sớm được hoàn thiện, hoàn thiện môi trường pháp lý của hoạt động kiểm toán, tăng cường chất lượng đội ngũ KTV có trình độ năng lực và đạo đức như cần xây dựng chiến lược, kế hoạch đào tạo đội ngũ KTV tiếp cận trình độ quốc tế…
Hiệp hội kế toán và kiểm toán cần phát huy vai trò trợ giúp đối với Bộ Tài chính trong việc soạn thảo, ban hành các chuẩn mực kế toán, kiểm toán Việc kết hợp với các tổ chức kế toán, kiểm toán trên thế giới như Hội kế toán viên công chứng Anh, Hội kế toán viên công chứng Australia giúp Việt Nam có nhiều cơ hội trong việc tham gia học hỏi kinh nghiệm kiểm toán quốc tế và đào tạo được những KTV có trình độ
Các công ty được kiểm toán cần nhận thức đúng mục tiêu và lợi ích của kiểm toán độc lập, xây dựng tổ chức bộ máy kế toán, hệ thống kế toán, BCTC… khoa học, hợp lý, phù hợp với chuẩn mực chung và cuối cùng là cần có thái độ hợp tác với KTV trong quá trình kiểm toán, bố trí nhân sự phù hợp để phục vụ cuộc kiểm toán, cung cấp tài liệu đầy
đủ và kịp thời