Chính vì vậy tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu là: “Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động thanh toán tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam- Chi nhánh Vĩnh Phúc” làm đề [r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
TÓM TẮT LUẬN VĂN i CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨUError! Bookmark not
defined
1.1 Tính cấp thiết của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.3 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.6 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.7 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.8 Kết cấu của đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG II: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠIError! Bookmark not
defined
2.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại và hoạt động thanh toán trong ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined.
not defined.
Trang 22.2 Kiểm soát nội bộ hoạt động thanh toán trong ngân hàng thương mại
Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Khái niệm vai trò của kiểm soát nội bộ Error! Bookmark not defined 2.2.2 Các yếu tố cấu thành kiểm soát nội bộ Error! Bookmark not defined.
2.3 Đặc điểm kiểm soát nội bộ hoạt động thanh toán trong ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƯƠNG II Error! Bookmark not defined CHƯƠNG III: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM –CHI NHÁNH VĨNH PHÚC Error! Bookmark not defined.
3.1 Giới thiệu chung về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu Tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Vĩnh PhúcError! Bookmark not defined.
3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Thương mại Cổ phần
Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh PhúcError! Bookmark not
defined.
3.1.2 Đặc điểm hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát
triển Việt Nam CN Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined.
3.1.3 Kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV - CN Vĩnh Phúc trong những
năm gần đây Error! Bookmark not defined.
3.2 Khái quát về hoạt động thanh toán tại Ngân hàng TMCP Đầu Tư
và Phát Triển Việt Nam – Chi Nhánh Vĩnh PhúcError! Bookmark not
defined.
3.2.1 Các phương thức thanh toán tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển
Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Các kênh thanh toán được sử dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát
triển Chi nhánh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined.
Trang 33.3 Thực trạng Kiểm soát nội bộ hoạt động thanh toán tại Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát triển Việt Nam - Chi Nhánh Vĩnh Phúc Error!
Bookmark not defined.
3.3.1 Môi trường kiểm soát Error! Bookmark not defined.
3.3.2 Quy trình đánh giá rủi ro hoạt động thanh toán tại Ngân hàng TMCP
Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Vĩnh PhúcError! Bookmark not
defined.
3.3.3 Hoạt động kiểm soát Error! Bookmark not defined 3.3.4 Thông tin và truyền thông Error! Bookmark not defined 3.3.5 Hoạt động giám sát Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƯƠNG III Error! Bookmark not defined CHƯƠNG IV: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI PHÁP
HOÀN THIỆN KI ỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH VĨNH PHÚC Error! Bookmark not defined.
4.1 Đa ́ nh giá thực tra ̣ng kiểm soát nô ̣i bô ̣ hoa ̣t đô ̣ng thanh toán ta ̣i Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc Error!
Bookmark not defined.
4.1.2 Những tồn tại và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.
4.2 Đi ̣nh hướng phát triển kiểm soát nô ̣i bô ̣ hoa ̣t đô ̣ng thanh toán ta ̣i Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc Error!
Bookmark not defined.
4.3 Giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động thanh toán tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc Error!
Bookmark not defined.
4.4 Kiến nghi ̣ thực hiê ̣n giải pháp Error! Bookmark not defined 4.5 Đóng góp của đề tài Error! Bookmark not defined.
Trang 44.6 Hạn chế của đề tài Error! Bookmark not defined 4.7.Kết luận Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined.
Trang 5DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1 Kết quả kinh doanh của BIDV - CN Vĩnh Phúc (2014-2016) Error!
Bookmark not defined
Bảng 3.2 Trọng số chỉ tiêu điểm rủi ro nội tại của nghiệp vụ thanh toán Error!
Bookmark not defined
defined
defined
Bảng 3.5 Điểm rủi ro lịch sử rủi ro hoạt động của nghiệp vụError! Bookmark not
defined
Bảng 3.6 Điểm phụ thuộc của nghiệp vụ hỗ trợ Error! Bookmark not defined Bảng 3.7 Điểm ảnh hưởng xác định trên mức độ ảnh hưởngError! Bookmark not
defined
Bảng 3.8 Điểm rủi ro hoạt động Error! Bookmark not defined Bảng 3.9 Số nhân điều chỉnh theo điểm rủi ro Error! Bookmark not defined
defined
Bảng 3.11 Hạn mức phê duyệt giao dịch của Ngân hàng TMCP Đầu từ và Phát
triển Việt Nam Error! Bookmark not defined Bảng 3.12: Hạn mức phê duyệt giao dịch tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Error!
Bookmark not defined
Trang 6TÓM TẮT LUẬN VĂN
Luận văn gồm bốn chương:
Chương I: Tổng quan về đề tài nghiên cứu
Chương II: Lý luận chung về KSNB hoạt động thanh toán tại các NHTM
Chương III: Thực trạng KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV– Chi nhánh Vĩnh Phúc
Chương IV: Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp hoàn thiện KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc
Chương I TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
trình nghiên cứu có liên quan tới Đề tài; Mục tiêu nghiên cứu; Câu hỏi nghiên cứu của Đề tài; Đối tượng và phạm vi nghiên cứu; Phương pháp nghiên cứu; Ý nghĩa của đề tài
thu ổn định, và rủi ro từ hoạt động này thấp hơn nhiều so với hoạt động tín dụng, Do vậy việc đo lường và kiểm soát rủi ro hoạt động thanh toán là vấn đề tất cả các NHTM quan
BIDV Vĩnh Phúc nằm trong cụm động lực phía Bắc của BIDV Sau một thời gian dài hoạt động KSNB tại BIDV Vĩnh Phúc bộc lộ nhiều yếu điểm, do đó tiềm ẩn nhiều rủi
ro Để đảm bảo mục tiêu an toàn trong giao dịch thanh toán, yêu cầu cấp thiết cần đặt ra
là phải hoàn thiện KSNB hoạt động thanh toán tại Chi nhánh Chính vì vậy tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu là: “Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động thanh toán tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam- Chi nhánh Vĩnh Phúc” làm đề tài nghiên cứu của mình
Các mục tiêu nghiên cứu của đề tài là:
Trang 7Thứ nhất, Hệ thống hóa lý luận chung về KSNB hoạt động thanh toán tại các NHTM
Thứ hai, Nghiên cứu thực trạng KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc, phân tích những kết quả đã đạt được và những hạn chế còn tồn tại, tìm hiểu nguyên nhân của những hạn chế đó
Thứ ba, Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV - CN Vĩnh Phúc
Để đạt được những mục tiêu trên, nội dung đề tài trả lời các câu hỏi:
(1) KSNB gồm những yếu tố nào? Vai trò của KSNB đối với hoạt động thanh toán tại các NHTM như thế nào?
(2) Có những rủi ro gì đối với hoạt động thanh toán tại NHTM? Những rủi ro trên được khắc phục bằng cách nào?
(3) Thực trạng KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV - CN Vĩnh Phúc diễn ra như thế nào?
(4) Giải pháp nào thích hợp để hoàn thiện KSNB đối với hoạt động thanh toán tại BIDV - CN Vĩnh Phúc
Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu về KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc, qua đó đưa ra được những đánh giá khách quan và mang tính thực tiễn với phạm vi nghiên cứu của mình
Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc từ năm 2014 đến tháng 10/2017
Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính: kết hợp nhiều phương pháp như: phương pháp thu thập, tổng hợp và xử lý dữ liệu, phương pháp phỏng vấn, quan sát thực tế…
Nguồn dữ liệu của Đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp và sơ cấp Dữ liệu sơ cấp do tác giả tự thu thập, dữ liệu thứ cấp bao gồm các quy định, báo cáo nội bộ và báo cáo được công bố của BIDV
Luận văn có ý nghĩa thực tiễn và lý luận Về lý luận, Luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề mang tính lý luận về KSNB, cụ thể hóa lý luận chung vào lý luận KSNB
Trang 8hoạt động thanh toán tại NHTM Về thực tiễn, Luận văn đã phân tích thực trạng KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc, từ đó tìm ra những tồn tại, hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện
Chương II
LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
doanh tiền tệ, hoạt động cơ bản của ngân hàng là nhận tiền gửi, cho vay, cung ứng các dịch vụ thanh toán và nhiều dịch vụ khác nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch
Thanh toán qua ngân hàng được áp dụng dưới các hình thức sau: Séc, UNC, Thẻ,
ủy nhiệm thu
Thứ nhất: Thanh toán bằng Séc
Séc là lệnh của chủ tài khoản đối với ngân hàng, được lập trên mẫu in sẵn, yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình trả cho người thụ hưởng
Thứ hai:Thanh toán bằng UNC
UNC được áp dụng trong thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc chuyển tiền của người
Thứ ba: Thanh toán bằng ủy nhiệm thu
Ủy nhiệm thu là yêu cầu của người bán đối với ngân hàng, nhờ ngân hàng thu hộ tiền hàng hóa dịch vụ đã cung ứng cho người mua
Thứ tư: Thanh toán bằng thẻ
Thẻ là một hình thức thanh toán hiện đại do ngân hàng phát hành theo yêu cầu
Trang 9của khách hàng, dùng để rút tiền mặt hoặc chuyển khoản tại máy rút tiền tự động hoặc thanh toán tiền hàng hóa dịch vụ tại các cơ sở chấp nhận thẻ
Hoạt động thanh toán của ngân hàng có những vai trò quan trọng sau:
Một là, phát huy chức năng trung gian thanh toán của ngân hàng thông qua việc thực hiện các nhu cầu thanh toán của các cá nhân, doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong giao dịch thanh toán, tư vấn hỗ trợ khách hàng các kênh thanh toán phù hợp nhằm hạn chế rủi ro, tăng tốc độ giao dịch tạo sự tin tưởng của khách hàng với ngân hàng
Hai là, trong quá trình thanh toán khách hàng không có đủ năng lực về vốn sẽ cần sự hỗ trợ của ngân hàng, sau khi xem xét tình hình hoạt động của khách hàng, ngân hàng sẽ cũng cấp tín dụng cho khách hàng qua đó mở rộng được hoạt động tín dụng trong ngân hàng
Ba là, hoạt động thanh toán góp phần tăng thu nhập cho ngân hàng Thông qua việc thực hiện các giao dịch thanh toán, ngân hàng thu được phí các khoản phí chuyển tiền một phần bù đắp chi phí hoạt động của hệ thống thanh toán, một phần gia tăng lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng
Bốn là, hoạt động thanh toán thúc đẩy các hoạt động kinh doanh khác phát triển như kinh doanh ngoại tệ, bảo lãnh ngân hàng…
KSNB là: “ Quy trình do ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc đảm bảo tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan”
KSNB được thiết kế, thực hiện và duy trì nhằm giải quyết các rủi ro kinh doanh
đã được xác định, có thể gây ra nguy cơ đơn vị không đạt được các mục tiêu đã đặt ra KSNB là phương tiện hữu hiệu của các nhà quản lý nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu
Theo Chuẩn mực kiểm toán số 315, KSNB bao gồm 5 thành phần: Môi trường kiểm soát, quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị; hệ thống thông tin và truyền thông; hoạt động kiểm soát và giám sát
Trang 10- “Môi trường kiểm soát bao gồm các chức năng quản trị và quản lý, các quan
điểm, nhận thức và hành động của Ban quản trị và Ban Giám đốc liên quan đến kiểm soát nội bộ và tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ đối với hoạt động của đơn vị Môi trường kiểm soát tạo nên đặc điểm chung của một đơn vị, có tác động trực tiếp đến ý thức của
- “Quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị: Bất kỳ các tổ chức hoạt động trong mọi
ngành nghề trong quá trình hoạt động đều phải đối mặt với những rủi ro nhất định Các rủi ro đến với các doanh nghiệp từ các yêu tố bên trong và bên ngoài Mục đích các các nhà quản lý là nhận diện được rủi ro và giảm thiệt hạn do rủi ro gây ra ở mức thấp nhất
Để thực hiện được điều đó việc xây dựng quy trình đánh giá rủi ro là cần thiết và phù
- Hệ thống thông tin và truyền thông
- Hoạt động kiểm soát
-Giám sát các kiểm soát
cách thường xuyên Việc Ban Giám đốc giám sát các kiểm soát bao gồm việc xem xét liệu các kiểm soát này có đang hoạt động như dự kiến và liệu có được thay đổi phù hợp
Chương III THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH PHÚC
Trong Chương III, tác giả làm rõ quá trình hình thành, phát triển của BIDV và BIDV- Chi nhánh Vĩnh Phúc Tác giả làm rõ về cơ cấu tổ chức, đặc điểm hoạt động và nêu qua một số kết quả đạt được của BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc
Trang 11Tác giả cũng đánh giá thực trạng KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc như:
- Môi trường kiểm soát :
trọng đào tạo các mặt nghiệp vụ, đặc biệt nghiệp vụ thanh toán, không ngừng nâng cao
đạo BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc là tăng trưởng bền vững trên cơ sở nâng cao vai trò
Thứ tư, Phân công quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng, đảm bảo không trồng chéo, các phòng có thể kiểm tra lẫn nhau
- Quy trình đánh giá rủi ro:
Việc đánh giá rủi ro hoạt động thanh toán được thực hiện qua các bước: nhận diện rủi ro, phân tích rủi ro, và đưa ra chính sách kiểm soát rủi ro
- Thông tin và truyền thông:
Bao gồm các phần mềm ứng dụng, các quy định về chứng từ, hệ thống kế toán, hệ thống báo cáo Các kênh truyền thông nội bộ cũng như với khách hàng
- Các hoạt động kiểm soát:
Đối với nghiệp vụ thanh toán các hoạt động kiểm soát bao gồm kiểm soát trước khi nghiệp vụ được thực hiện, kiểm soát sau và kiểm soát trong từng bước thực hiện nghiệp chuyển tiền
- Giám sát:
Hoạt động giám sát thực hiện qua tổ kiểm tra giám sát và các cuộc kiểm toán nội của Hội sở chính
Trang 12CHƯƠNG IV: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH VĨNH PHÚC
- Môi trường kiểm soát xây dựng tương đối tốt
- Thiết lập tuân thủ quy trình đánh giá rủi ro
- Chi nhánh đã áp dụng chặt chẽ quy định về chức năng, nhiệm vụ của từng phòng ban, từng vị trí và tuyệt đối tuân thủ, ban hành thẩm quyền phê duyệt giao dịch đối với khách hàng
- Công tác giám sát KSNB được thực hiện nghiêm túc
Bên cạnh đó KSNB còn tồn tại một số vấn đề như:
- Năng lực của cán bộ thực hiện nghiệp vụ còn hạn chế
- Quy trình đánh giá rủi ro chưa chi tiết cụ thể
- Hệ thống thông tin chưa đáp ứng được chức năng theo dõi, kiểm tra, giám sát nghiệp vụ thanh toán
Đề tài cũng đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện KSNB hoạt động thanh toán tại BIDV – Chi nhánh Vĩnh Phúc như:
- Không ngừng đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ
- Cập nhật đổi mới hệ thống công nghệ thông tin
- Tăng cường kiểm soát trước, trong và sau khi thực hiện nghiệp vụ thanh toán