Hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính phục vụ cho các cổ đông tại các công ty cổ phần trong tiến trình hội nhập

Chi phí tài chính - Trong :Chi phí lãi vay.[r]

Hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính

ph c v cho các c ông t i các công ty

ph n trong ti n trình h i nh p Chuyên ngành: k toán tài v

TÓM T T LU N V N TH C S

Hà N i - 2008

Vi t Nam ang trong ti n trình h i nh p kinh t th gi i v i nh ng thu n l i

và khó kh n nh t nh Chúng ta mu n c nh tranh c trên th ng tr ng qu c t thì c n ph i phát huy c h t các th m nh ng th i a ra c các gi i pháp

kh c ph c c nh ng khó kh n tr ng i i n thành công M t trong nh ng khó kh n l n nh t c a chúng ta là i u ki n h n h p v v n Chúng ta ã có nh ng

gi i pháp gi i quy t v n này là thành l p các t ng ty 90-91 và các t p oàn kinh t l n s c c nh tranh ng th i nh ng doanh nghi p Nhà n c ho t

ng kém hi u qu thì c c ph n hoá trao quy n t ch cho n v Nh ng

m v a qua lo i hình công ty c ph n ã th hi n u i m v s n ng ng c a nó trong i u ki n c nh tranh kh c li t hi n nay

V i m c ích óng góp ph ng h ng gi i quy t th c tr ng này tôi ã

ch n tài: “Hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính ph c v cho các c ông t i các công ty c ph n trong ti n trình h i nh p”.

Trên c s h th ng hoá, phân tích và ánh giá úng n th c tr ng h th ng báo cáo tài chính nói chung và c a các công ty c ph n nói riêng, lu n v n ã a ra

ph ng h ng và các gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính cung

c p các thông tin thi t th c nh t cho các c ông t i các công ty c ph n Có th khái quát nh ng óng góp c a lu n v n nh sau:

- H th ng hoá vi c l p báo cáo tài chính v i vi c cung c p các thông tin cho các c ông t i các công ty c ph n

- Phân tích, ánh giá th c tr ng h th ng báo cáo tài chính và các thông tin thi t th c cung c p cho các c ông t i các công ty c ph n

- B sung thêm các ch tiêu tài chính theo nhu c u quan tâm c a các c ông hiên t i và ti m n ng c a các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán và các công th c tính toán cho t t c nh ng ng i quan tâm c bi t là nh ng ng i không

có ki n th c v kinh t

NH NG V N LÝ LU N C B N V H TH NG BCTC V I VI C CUNG C P THÔNG TIN CHO CÁC C

ÔNG T I CÁC CÔNG TY C PH N

1.1 Lý lu n chung v công ty c ph n và h th ng BCTC c l p

i các công ty c ph n.

Công ty c ph n là m t doanh nghi p trong ó các thành viên cùng góp v n, cùng h ng l i nhu n, cùng ch u l t ng ng v i ph n v n góp và ch ch u trách nhi m v các kho n n và các ngh a v tài s n khác c a công ty trong ph m vi ph n góp v n c a mình

Công ty c ph n có nh ng c m c b n sau ây

- Là m t t ch c kinh doanh có t cách pháp nhân, t n t i riêng bi t và c

l p v i ch s h u c a nó

- Các công ty này c t do phát tri n m i ho t ng s n su t kinh doanh theo pháp lu t quy nh, a d ng hoá hay thay i th m chí ình ch ho t ng theo

ý c a công ty mà không ph i tham kh o b t c m t th m quy n nào

- C ông có th là t ch c, cá nhân, s l ng c ông t i thi u là ba và không h n ch s l ng t i a

- V v n (tài s n) trong các công ty c ph n c hình thành t nhi u ngu n

v n khác nhau mang c m riêng bi t, bao g m:

+ V n u l + V n t có

+ V n vay:V n vay trung và dài, n ng n h n

- C ông ch ch u trách nhi m v các kho n n và các ngh a v tài s n khác

c a công ty trong ph m vi s v n ã nh

-Ch c n ng kinh t c a công ty c ph n: ch c n ng kinh t c a các công ty c

ph n là s n xu t s n ph m hàng hóa và d ch v bán trên th tr ng b ng cách s

d ng các ph ng ti n v t ch t, tài chính và nhân s nh m m c ích thu l i nhu n

- C c u lãnh o c a công ty c ph n :

H i ng qu n tr : Ban giám c

Nh ng l i th c b n c a lo i hình công ty c ph n bao g m nh ng m sau:

-Các c ông c a công ty c ph n ch ch u trách nhi m h u h n trong các

ph m vi s v n góp c a công ty

- Công ty c ph n d huy ng v n trong công chúng, b ng cách phát hành

c phi u và trái phi u ra th tr ng

- C phi u trong các công ty c ph n c bi t là các công ty l n có t su t l i nhu n cao có th d dàng chuy n nh ng quy n s h u qua vi c mua bán c phi u trên th tr ng

- Công ty th ng ph i l a ch n nh ng ng i có n ng l c và kinh nghi m chuyên môn thay mình qu n lý s n su t kinh doanh c a công ty và h ch tham gia

gi i quy t các v n mang tính nh h ng tr ng i

Nh ng h n ch nh t nh, bi u hi n m t s m t sau:

- Chi phí cho vi c thành l p công ty th ng t n kém

- Kh n ng b o m t kinh doanh và tài chính trong các công ty c ph n

th ng b h n ch

- Ph n l n các c ông th ng không có ki n th c v kinh doanh và không

hi u bi t l n nhau (th ng 6 tháng ho c 1 n m m i i h i m t l n)

- Do có s tách bi t t ng i gi a quy n s h u và quy n qu n lý công ty

c ph n nên ôi khi có s mâu thu n trong l i ích và các k t qu c a n v

Có nhi u tiêu th c có th s d ng phân lo i các công ty c ph n nh ngành ngh kinh doanh hay quy mô v v n… Nh ng cách phân lo i ang ph bi n

nh t c s d ng là phân lo i công ty c ph n thành hai lo i công ty c ph n ã niêm y t trên th tr ng ch ng khoán và công ty c ph n ch a niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán

H th ng BCTC t i các công ty c ph n và h th ng thông tin trình bày trên BCTC

Báo cáo tài chính là báo cáo t ng h p nh t v tình hình tài s n, ngu n v n

doanh nghi p.

H th ng báo cáo tài chính cung c p thông tin cho các i t ng trong và ngoài n v nh các c p qu n lý, nhà u t , ch n , ngân hàng, các i tác kinh doanh, các c quan ch c n ng hay c quan qu n lý nhà n c

Báo cáo tài chính ph i ph n ánh theo m t c u trúc ch t ch tình hình tài chính, k t qu kinh doanh c a m t doanh nghi p

t m c ích này báo cáo tài chính ph i cung c p nh ng thông tin c a

m t doanh nghi p v : Tài s n; n ph i tr ; v n ch s h u; doanh thu, thu nh p khác, chi phí, lãi và l ; các lu ng ti n

Trách nhi m l p và trình bày báo cáo tài chính

T i các công ty, Giám c (ho c ng i ng u) doanh nghi p là ng i ch u trách nhi m v l p và trình bày báo cáo tài chính theo úng nh ng quy nh c a chu n m c, g m các lo i báo cáo sau: B ng cân i k toán; Báo cáo k t qu ho t

ng kinh doanh; Báo cáo l u chuy n ti n t ; B n thuy t minh báo cáo tài chính

Yêu c u l p và trình bày báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính ph i trình bày m t cách trung th c và h p lý tình hình tài chính, tình hình và k t qu kinh doanh và các lu ng ti n c a doanh nghi p Báo cáo tài chính c l p và trình bày phù h p v i chu n m c và ch k toán Vi t Nam

n u báo cáo tài chính tuân th m i quy nh c a t ng chu n m c và ch k toán

hi n hành h ng d n th c hi n chu n m c k toán Vi t Nam c a B Tài chính

H th ng báo cáo tài chính ph i c l p tên c s các nguyên t c sau: Nguyên t c ho t ng liên t c

Nguyên t c c s d n tích

Nguyên t c nh t quán

Nguyên t c tr ng y u và t p h p

Nguyên t c bù tr Nguyên t c có th so sánh

K t c u và n i dung ch y u c a báo cáo tài chính

B ng cân i k toán (m u B01-DN)

N i dung b ng cân i k toán th hi n qua h th ng các ch tiêu ph n ánh

B ng cân i k toán ph i bao g m các kho n m c ch y u sau ây :

1 Ti n và các kho n t ng ng ti n;\

2 Các kho n u t tài chính ng n h n;

3 Các kho n ph i thu th ng m i và ph i thu khác;

4 Hàng t n kho;

5 Tài s n ng n h n khác;

6 Tài s n c nh h u hình;

7 Tài s n c nh vô hình;

8 Các kho n u t tài chính dài h n;

9 Chi phí xây d ng c b n d dang;

10 Tài s n dài h n khác;

11 Vay ng n h n;

12 Các kho n ph i tr th ng m i và ph i tr ng n h n khác;

13 Thu và các kho n ph i n p Nhà n c;

14 Các kho n vay dài h n và n ph i tr dài h n khác;

15 Các kho n d phòng;

16 Ph n s h u c a c ông thi u s ;

17 V n góp;

18 Các kho n d tr ;

19 L i nhu n ch a phân ph i.

* Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh là m t báo cáo tài chính ph n ánh tóm

c các kho n doanh thu, chi phí và k t qu kinh doanh c a doanh nghi p cho m t

th i k nh t nh

Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh ph i bao g m các kho n m c ch y u sau ây:

1 Doanh thu bán hàng và cung c p d ch v ;

2 Các kho n gi m tr doanh thu;

3 Doanh thu thu n v bán hàng và cung c p d ch v ;

4 Giá v n hàng bán;

6 Doanh thu ho t ng tài chính;

7 Chi phí tài chính

- Trong :Chi phí lãi vay.

8 Chi phí bán hàng;

9 Chi phí qu n lý doanh nghi p;

10.L i nhu n thu n t ho t ng SXKD;

11 Thu nh p khác;

12 Chi phí khác;

13 L i nhu n khác;

14 Ph n s h u trong lãi ho c l c a công ty liên k t và liên doanh c k toán theo ph ng pháp v n ch s h u (Trong Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh h p nh t);

15 T ng l i nhu n tr c thu ; 16.Chi phí thu thu nh p doanh nghi p hi n hành;

17.Chi phí thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i

18 L i nhu n sau thu TNDN;

19 Ph n s h u c a c ông thi u s trong lãi ho c l sau thu (Trong Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh h p nh t);

20 Lãi c b n trên c phi u;

Báo cáo l u chuy n ti n t (M u s B03-DN)

u chuy n ti n t là BCTC t ng h p ph n ánh vi c hình thành và s d ng

ng ti n phát sinh trong k báo cáo c a doanh nghi p

- Lu ng ti n phát sinh t ho t ng kinh doanh

- Lu ng ti n phát sinh t ho t ng u t

- Lu ng ti n phát sinh t ho t ng tài chính

+ Thu ti n và tr h khách hàng

* Thuy t minh báo cáo tài chính

Là báo cáo nh m thuy t minh và gi i trình b ng l i, b ng s li u m t s ch tiêu kinh t , tài chính ch a c th hi n trên các báo cáo tài chính trên nh : Tuyên b v vi c tuân th các chu n m c và ch k toán Vi t Nam; Gi i trình v

kho n m c c trình bày trong m i báo cáo tài chính theo th t trình bày m i kho n m c hàng d c và m i báo cáo tài chính; Trình bày nh ng bi n ng trong ngu n v n ch s h u; Nh ng thông tin khác

1.2 H th ng báo cáo tài chính và nhu c u thông tin c a c ông t i các công ty c ph n

Công ty c ph n ã niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

C ông hi n t i c a các công ty c ph n ã niêm y t trên th tr ng ch ng khoán là các ch u t hay ch s h u n m gi các lo i c phi u c a công ty Thông tin trên báo cáo tài chính c a các công ty c ph n ã niêm y t ch a th hi n

h t n i dung mà các c ông òi h i do m i d ng vi c cung c p các ch tiêu r i

r c và ch a i vào phân tích các ch tiêu ó và th hi n m i liên h gi a các ch tiêu

Các c ông t ng lai quan tâm t i các v n : m c sinh l i c a tài s n, m c sinh l i c a ng v n mà h ã và s u t c ng nh m c an toàn (r i ro) có th

có trong t ng lai, m c gia t ng v giá tr c a các c phi u… thì các báo cáo tài chính m i ch d ng l i vi c cung c p các ch tiêu n l , r i r c…N u các nhà

u t có th ánh giá các tiêu chí và c h i u t : Ch s P/E; Phân tích EPS; ánh giá t l ROE; Phân tích ch s Yield u t ch ng khoán; Ch s NAV

Công ty c ph n ch a niêm y t trên th tr ng ch ng khoán.

i a s c ông hi n t i chính là nh ng ng i ang tr c ti p u hành,

qu n lý và tr c ti p s n xu t t i n v Thông qua cu c h p i h i ng c ông, các c ông hi n t i có quy n c thông báo và gi i trình v tình hình công ty

có th ra các quy t nh u t c a mình

1.3 Ti n trình h i nh p và yêu c u thông tin i v i các doanh nghi p

T t c các m t c a quá trình s n xu t nh trình tay ngh c a ng i lao

ng, công ngh s n xu t, trình qu n lý…chúng ta ã và ang c g ng n m b t

c l i th k th a c a ng i b t u sau Tuy nhiên, m t y u t u vào mang tính then ch t là y u t v n thì th tr ng v n c a chúng ta ho t ng ch a c

kh i s c và th c s ch a áp ng c nhu c u v n c a doanh nghi p

Ngoài ra khi mu n thu hút v n u t t công chúng thì thông tin v c t c ít

nh t ph i c l i th so sánh rõ r t so v i lãi su t cao nh t mà công chúng có th

tín d ng.T ó, yêu c u hoàn thi n thông tin i v i công ty c ph n là h t s c xác áng

TH C TR NG BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG CÁC CÔNG TY C PH N PH C V THÔNG TIN CHO CÁC

ÔNG TRONG TI N TRÌNH H I NH P

2.1 M t s lo i hình s n xu t c l a ch n

Qua th i gian kh o sát th c t t i các công ty c ph n óng trên a bàn t nh Thanh Hoá và các công ty ã niêm y t trên th tr ng ch ng khoán có a bàn ho t

ng t i các t nh, thành ph trong a bàn c n c Tôi quy t nh l a ch n n hình hai công ty c ph n ch a niêm y t t i a bàn t nh Thanh Hoá là công ty c

ph n bia Thanh Hoá và công ty c ph n khai thác ch bi n khoáng s n xu t kh u Thanh Hoá là hai doanh nghi p chuy n i s h u t doanh nghi p Nhà n c sang Ngoài ra, tôi l a ch n công ty c ph n ng Biên Hoà và công ty khoáng s n Bình

nh là nh ng công ty ã niêm y t trên th tr ng ch ng khoán khá lâu ã kh ng

nh c uy tín và th ng hi u i v i các nhà u t c ng nh công chúng

2.2.Th c tr ng h th ng thông tin trên báo cáo tài chính trong các công

ty c ph n.

Qua kh o sát th c t , thu th p s li u t các công ty trên ây cho th y: Vi c

c ph n hoá ã em l i cho các công ty kh n ng và quy mô kinh doanh m r ng,

hi u qu h n Tuy nhiên qua vi c ánh giá trên ây ta th y h th ng hay b c tranh khái quát v tình hình tài chính c a các công ty c ph n giúp cho các công ty c ông hi n t i n m b t c tình hình s d ng v n góp c a công ty hay các c ông

ng lai ánh giá l a ch n n i u t v n Nh ng n u ch d ng l i nh ng thông tin trên ây thì ch a và ch a ph n ánh c nét c thù c a công ty c

ph n nh mong mu n c a các c ông

Các công ty ã th c hi n vi c t ch c công tác k toán và l p các báo cáo k toán y bao g m c b n lo i báo cáo tài chính

T i các n v , báo cáo tài chính ã c l p theo úng quy nh c a ch

k toán c th là Chu n m c k toán s 23 quy nh v các yêu c u khi l p và trình bày các báo cáo tài chính H th ng ch tiêu v các thông tin c n cung c p trên các báo cáo t i thi u c n ph i áp ng c ng ã c các n v th c hi n r t y

Các công ty ã n m b t c các c m riêng c a n v mình và ã th

hi n trên h th ng báo cáo tài chính c a mình nh ng nét riêng phù h p v i c

tr ng riêng này v :

- Quy mô tài s n c a n v

- Quy mô và c c u v n

- Các công ty c ng ã t ch c phân tích kh n ng thanh toán thông qua các

ch s th hi n kh n ng thanh toán nh

- Các ch tiêu th hi n hi u qu c a ho t ng u t nh :

ây là nh ng ch tiêu r t c n thi t cho các nhà qu n lý i v i các quy t nh trong công tác qu n tr n i b và các c ông v tình hình tài chính c a công ty c ph n

Nh ng h n ch c n kh c ph c.

Qua vi c tìm hi u tình hình th c t t i các công ty c ph n còn nhi u h n

ch , c bi t là các n i dung ch tiêu N i dung c a h th ng báo cáo tài chính

m i ch d ng l i vi c ánh giá khái quát tình hình tài chính, ch a i sâu phân tích

m t cách chi ti t, c thù ho t ng tài chính trong các công ty c ph n

Thông tin c a h th ng báo cáo tài chính ch a th hi n c c tr ng c a tài chính trong các công ty c ph n nh thông tin chi ti t v v n góp c a các c ông; tình hình c phi u ã phát hành, c phi u qu …Các thông tin này c n c

h th ng hoá m t cách rõ ràng và khoa h c các c ông có th n m b t c rõ ràng h n v tình hình công ty h ang u t và mu n u t vào

Các công ty c ph n c n xây d ng h th ng ch tiêu là các th c o hi u qu

v n u t c a các c ông là yêu c u tiên quy t i v i h th ng thông tin Song, các thông tin trên báo cáo tài chính c n i h i ph i c l p trên c s nguyên t c trung th c và khách quan

TH NG BÁO CÁO TÀI CHÍNH PH C V CHO

TRONG TI N TRÌNH H I NH P

3.1 nh h ng v phát tri n công ty c ph n Vi t Nam n n m 2015

Trong báo cáo c a chính ph do Th T ng Chính ph Phan V n Kh i trình bày t i k h p th 8 Qu c H i Khoá XI ã ch rõ: ”trong n m 2006 và k ho ch 5

m (2006-2010), d ki n ti p t c huy ng v n u t phát tri n m c cao V n then ch t hi n nay y nhanh nh p t ng tr ng kinh t là ph i nâng cao

hi u qu u t , gi m xu t u t cho m t n v t ng c ng” ng th i, Th

ng còn nh n m nh: ”Trong 5 n m t i, v n s ng còn c a t n c ph i r t quan tâm n ch t l ng phát tri n theo h ng b n v ng, t ng t tr ng hàng công nghi p có hàm l ng ch t xám cao, gi m d n t tr ng nông nghi p theo h ng i

và ch t l ng”

3.2 Tính t t y u và yêu c u ph i hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính

nh m cung c p thông tin cho các c ông t i các công ty c ph n

Ti n trình h i nh p òi h i các doanh nghi p ph i trang b cho mình m t kh

ng c nh tranh b ng kinh nghi m th tr ng, trình k thu t và các l i th kinh doanh khác thì y u t quy mô c a doanh nghi p hay quy mô v n là y u t quy t

nh trên h t

Các doanh nghi p nhà n c ang th c hi n l trình c ph n hoá t o s c

m nh t ch theo tinh th n ngh quy t trung ng ng khoá IX

3.3 Ph ng h ng hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính ph c v cho các c ông t i các công ty c ph n.

Nh ng c n c hoàn thi n h th ng ch tiêu thông tin k toán c a công ty

c ph n.

H th ng ch tiêu thông tin k toán phân tích tình hình tài chính c n m b o: + Ph i phù h p v i n i dung phân tích tình hình tài chính ã ra nh m áp

ng theo yêu c u qu n lý tài chính c a công ty