CÁC ĐƯỜNG đưa THUỐC và CÁCH sử DỤNG pptx _ DƯỢC LÂM SÀNG (slide nhìn biến dạng, tải về đẹp lung linh)

Bài giảng pptx các môn chuyên ngành dược hay nhất có tại “tài liệu ngành dược hay nhất”; https:123doc.netusershomeuser_home.php?use_id=7046916. Slide bài giảng môn dược lâm sàng pptx dành cho sinh viên chuyên ngành dược. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết từng bài, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn dược lâm sàng bậc cao đẳng đại học chuyên ngành dược

CÁC ĐƯỜNG ĐƯA THUỐC

2 Đường hô hấp

(Xông hít)

3 Các đường khác

(Đặt phụ khoa, dán, bôi, )

Nội dung

3

1 Đ ư a thuốc - đường tiêu hóa

- Ký hiệu viết tắt một số đường dùng

thuốc: uống - PO, tiêm tĩnh mạch - IV, tiêm

dưới da - SC, tiêm trong da - ID, tiêm bắp - IM,

tiêm động mạch/chích khớp - IA, tiêm phúc

mạc - IP, tiêm truyền - Bolus,

Thuốc base yếu, acid yếu hấp thu?

pH=1-3

pH=6

pH=7-8

Tĩnh mạch cửa

Tĩnh mạch chủ

d ưới

Tâm nhĩ phải, vịng tuần hồn chung

Ruột non

Thuốc uống

1 Đưa thuốc theo đường tiêu hĩa

DẠ DÀY RUỘT

DIỆN TÍCH 1 m 2 200 m 2

LƯU LƯỢNG MÁU 0,15 L/ph 1 L/ph

ĐỘ THẨM THẤU Yếu Mạnh

5

1 Đưa thuốc theo đường tiêu hóa

Ưu điểm Nhược điểm

• Đơn giản, thuận tiện, dễ sử dụng (70-80%

thuốc)

Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh khả dụng:

 pH thay đổi (từ 1-8)

 Tác động bởi men tiêu hóa

 Ảnh hưởng bởi thức ăn

 Chuyển hóa qua gan lần đầu

1.1 Đưa thuốc theo đường uống

7

Chuyển hóa tại gan lần đầu

(First-pass metabolism)

Chuyển hóa tại gan lần đầu

(First-pass metabolism)

Mất hoạt tính thuốc Tăng hoạt tính thuốc

ACEIClopidogrel

Imipramin Propranolol Lidocain Amiodaron

Chế độ dùng thuốc đường uống:

1- Uống với lượng nước lớn

Ưu điểm

1 Tác dụng nhanh (Bắt đầu tác dụng 3-5

phút)

2 Vào thẳng tĩnh mạch cảnh (F cao)

3 Không bị phá hủy tại gan

4 pH nước bọt tối ưu (trung tính)

1.2 Các thuốc đặt dưới lưỡi

Các thuốc giãn mạch (điều trị cơn đau thắt

ngực, tăng huyết áp cấp cứu,…)

1.2 Các thuốc đặt dưới lưỡi

13

1.3 Đường đặt trực tràng

Tĩnh mạch chủ

20-30%

60-70%

1.3 Đường đặt trực tràng

Ưu điểm Nhược điểm

1 Ít bị chuyển hóa tại gan

2 Thích hợp cho người khó uống

thuốc , không uống được thuốc

3 T huốc có mùi vị khó chịu, kích

2 Đưa thuốc –

đường ngoài tiêu hóa

2.1 Đưa thuốc theo đường tiêm

VD:

- Thuốc không hấp thu khi uống - aminosid, heparin

- Thuốc bị phân hủy bởi men tiêu hóa -

đầu qua gan

1 Điều kiện vô trùng nghiêm

ngặt

2 BN không tự tiêm được

3 Chi phí thường cao

4 Độ an toàn thấp

17

Tiêm tĩnh mạch( IV ) Tiêm bắp ( IM ) Tiêm dưới da( SC )

T max tăng dần

Sinh khả dụng giảm dần

 Dễ gây tai biến

• Viêm tắc tĩnh mạch - dung dịch ưu trương

• Tụt huyết áp - thường do tiêm truyền nhanh

• Tràn dịch ra ngoài mạch, hoại tử mô, nhiễm trùng huyết, tụ

Những thuốc hay dùng

• Chất gây đau hoặc hoại tử cơ khi tiêm bắp (penicillin G, CaCl2)

• Các dụng dịch ưu trương – (glucose 30%)

• Chất bù thể dịch lưu hành (albumin, gelatin, dextran,…)

• Nhũ dịch lipid

Chú ý!

Không dùng dung dịch dầu, hỗn dịch qua IV

Mục đích tránh kích ứng  hạ HA

VD:lincomycin, gentamicin

Truyền tĩnh mạch

kéo dài Vài lít Kéo dài

Duy trì nồng độ ampicilin, penicilin G

21

Tiêm bắp

Là đường tiêm phổ biến nhất

• Thuốc sau tiêm bắp qua dịch

ngoại biên vào máu

• Không hấp thu khi mất dịch

ngoại biên

• Hấp thu chậm hơn IV

Không nên tiêm bắp cho trẻ sơ sinh  IV ưu tiên

Ước tính Việt Nam có khoảng 16.000 trẻ

em Việt Nam bị teo hóa cơ delta do tiêm một lượng lớn kháng sinh vào các cơ đang

phát triển.

Tiêm bắp

23

Chú ý!

Không được tiêm bắp trong trường hợp

 Dung dịch ưu trương, quá acid, kiềm

 BN đang sử dụng thuốc chống đông

 Trạng thái sốc

 Giảm tưới máu ngoại vi

 Quá 10ml vào 1 chỗ dễ áp-xe

Cơ delta

Cơ mông lớn

Cơ thẳng đùi Cơ rộng ngoài

25

Tiêm dưới da

• Hấp thu chậm hơn tiêm bắp

• Tác dụng kéo dài hơn

Tiêm thuốc cần tác dụng kéo dài :

VD: Insulin, glucagon

Vị trí tiêm insulin

• Không tiêm quá 1ml

• Không nên tiêm ở BN có tổn thương mô da: giảm tưới máu tổ chức da

• Nên thường xuyên thay đổi vị trí tiêm

Tiêm dưới da

27

Sử dụng kim tiêm insulin

Sử dụng bút tiêm insulin

29

Tiêm tĩnh mạch

Tiêm bắp

Tiêm dưới da

Uống

Các đường tiêm khác

• Tiêm trong da (intradermal)

• Tiêm vào khớp (intra-articulaire)

• Tiêm ngoài màng cứng (epidural)

31

Giảm đau, chống viêm khớp

Điều trị:

Thoái hóa khớpViêm bao khớp, viêm khớp, bệnh khớp mạn(như viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống…)

VD:

corticoid (triamcinolon,

betamethason, hydrocortison)

Hyaluronate natri (hyasyn)

33

Tiêm ngoài màng cứng

• Chỉ định:

– Gây tê, giảm đau sau phẫu thuật, điều trị đau kéo dài

– Thường dùng: lidocain 0,5-2%, bupicain 0,25-0,5%

10%

2.2 Đưa thuốc theo đường hô hấp

35

 Dạng hơi, chất dễ bay hơi.

 Chất lỏng dạng khí dung.

 Hấp thu qua niêm mạc hô hấp.

 Đi thẳng vào tuần hoàn, không bị gan phân hủy.

 Liều bằng với đường tiêm dưới da.

2.2 Đưa thuốc theo đường hô hấp

2.2 Đưa thuốc theo đường hô hấp

• Mục đích chủ yếu:

– Cho tác dụng tại chỗ, điều trị các bệnh hô hấp

(VD – Hen suyễn, viêm mũi, viêm họng, viêm phế quản)– Dùng trên da: gây tê, giảm đau

37

Hướng dẫn sử dụng bình xịt

1 Cầm bình thuốc xịt dốc ngược, lắc nhẹ 4 - 5 lần.

2 Mở nắp bình xịt.

3 Thở ra thật hết, đây là động tác chuẩn bị cho thì hít vào.

4 Ngậm miệng bình xịt giữa hai hàm răng nhưng không cắn

Khép môi xung quanh miệng bình xịt.

5 Hơi ngửa đầu, hít vào chậm & sâu, đồng thời ấn bình xịt và hít

vào từ từ càng nhiều càng tốt.

6 Nín thở trong 10 giây, sau đó thở ra nhẹ

Lần 2: nghỉ 1 - 2 phút  bước 1 đến bước 6.

2.3 Đường đặt âm đạo

Chủ yếu dùng điều trị

 Viêm nhiễm tại chỗ (tergynan)

 Nấm (nystatin, clotrimazol)

 Cầm máu

Progestasert chứa progesteron

 điều trị thống kinh, hoặc ra kinh nhiều, tránh thai

Tá dược – thường là lactose  acid  hạn chế sự phát triển của nấm. 39

Hạ bì

Miếng dán fentanyl

41

Tóm tắt - thời gian bắt đầu tác dụng