đảm bảo đúng theo định hướng hoàn thiện sau: (i) Lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh phải định lượng một cách đầy đủ chính xác, có cơ sở khoa học những yếu tố tác động đến số thu – chi[r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan về Ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm Ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đặc điểm của Ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined 1.1.3 Vai trò của Ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined 1.2 Lập dự toán Ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm về Lập dự toán Ngân sách nhà nướcError! Bookmark not defined
1.2.2 Vai trò của lập dự toán Ngân sách nhà nướcError! Bookmark not defined
1.2.3 Những nội dung cơ bản của lập dự toán NSNNError! Bookmark not defined
1.2.4 Đặc điểm và các yêu cầu cơ bản đối với lập dự toán NSNN Error! Bookmark not defined
1.2.5 Quy trình lập dự toán NSNN Error! Bookmark not defined 1.2.6 Yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán NSNNError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH HÒA BÌNH Error! Bookmark not defined 2.1 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hòa BìnhError! Bookmark not defined
2.1.1 Về kinh tế Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về xã hội Error! Bookmark not defined
Trang 22.2 Thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tỉnh Hòa Bình Error! Bookmark not defined
2.2.1 Quy trình lập dự toán ngân sách tỉnh Hòa BìnhError! Bookmark not defined
2.2.2 Bộ máy tham gia lập dự toán ngân sách tỉnh Hòa BìnhError! Bookmark not defined
2.2.3 Lập dự toán thu ngân sách tỉnh Hòa BìnhError! Bookmark not defined 2.2.4 Lập dự toán chi ngân sách nhà nước tỉnh Hòa BìnhError! Bookmark not defined
2.2.5 Cân đối dự toán thu chi ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân
sách nhà nước Error! Bookmark not defined
2.2.6 Thực trạng giữa lập dự toán ngân sách nhà nước và thực hiện dự toán
ngân sách nhà nước tỉnh Hòa Bình Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá chung về công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh Hòa Bình Error! Bookmark not defined 2.3.1 Kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 2.3.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH LẬP DỰ TOÁN NSNN TỈNH HÒA BÌNHError! Bookmark not defined
3.1 Quan điểm và định hướng hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh Hòa Bình Error! Bookmark not defined
3.1.1 Quan điểm hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh
Hòa Bình Error! Bookmark not defined
3.1.2 Định hướng hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh
Hòa Bình Error! Bookmark not defined 3.2 Các giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh Hòa Bình Error! Bookmark not defined
3.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của quá trình lập dự toán ngân
sách nhà nước Error! Bookmark not defined
Trang 33.2.2 Hoàn thiện căn cứ để lập dự toán ngân sách nhà nướcError! Bookmark not defined
3.2.3 Hoàn thiện về phương pháp lập dự toán ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined
3.2.4 Hoàn thiện về quy trình lập dự toán ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined
3.2.5 Hoàn thiện về bộ máy tham gia lập dự toán ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined
3.2.6 Đầu tư cho con người, công nghệ lập dự toán ngân sách nhà nước Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 4DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
KH & ĐT Kế hoạch và đầu tư TCKH Tài chính kế hoạch
KT- XH Kinh tế xã hội GTGT Giá trị gia tăng
TT HĐND Thường trực hội đồng nhân dân
Trang 5
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
BẢNG
Bảng 2.1: Giá trị sản xuất (theo giá thực tế) của tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2013 – 2015
Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2 Một số chỉ tiêu xã hội chủ yếu giai đoạn 2012 - 2016 Error!
Bookmark not defined
Bảng 2.3: Nguồn nhân lực lập dự toán ngân sách của tỉnh Hòa Bình Error!
Bookmark not defined
Bảng 2.4: Các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội kế hoạch giai đoạn 2012 -2016
Error! Bookmark not defined
Bảng 2.5 Kế hoạch chi ngân sách địa phương giai đoạn 2012 - 2016 Error!
Bookmark not defined
Bảng 2.6: Tỷ lệ nguồn thu các cấp ngân sách Error! Bookmark not defined
Bảng 2.7: Tỷ lệ nguồn chi các cấp ngân sách Error! Bookmark not defined
Bảng 2.8: Tình hình thu ngân sách giai đoạn 2012– 20136Error! Bookmark
not defined
Bảng 2.9: Chi NSNN giai đoạn 2012– 2016 Error! Bookmark not defined Bảng 2.10: Kết quả thu chi ngân sách so với dự toánError! Bookmark not
defined
Bảng 2.11: Kết quả thực hiện dự toán giai đoạn 2012 – 2016Error! Bookmark
not defined
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1: Quy trình lập dự toán Error! Bookmark not defined
Sơ đồ 2.2: Bộ máy lập dự toán NSNN Error! Bookmark not defined
Sơ đồ 3.1: Mô hình lập dự toán thông tin phản hồiError! Bookmark not
defined
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trang 6Ngân sách Nhà nước là mắt xích, là khâu quan trọng nhất giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính công, NSNN là một hệ thống bao gồm các cấp ngân sách phù hợp với hệ thống chính quyền nhà nước các cấp NSNN đảm bảo nguồn tài chính thường xuyên đáp ứng việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội, điều hoà vốn giữa các ngành và khu vực kinh tế, xây dựng mối quan
hệ hợp lý giữa tích luỹ và tiêu dùng; đảm bảo lực lượng dự trữ, có thể tiến hành bình thường quá trình tái sản xuất mở rộng
Lập dự toán ngân sách nhà nước là khâu đầu tiên và là giai đoạn khởi đầu trong một quá trình ngân sách ở mỗi quốc gia Lập dự toán ngân sách thể hiện tổng hòa quan điểm, đường lối, chiến lược và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của nhà nước ở từng thời kỳ, thiết lập kỷ luật tài khóa về thu chi và cân đối ngân sách cho hoạt động của bộ máy nhà nước từ Trung ương đến cơ sở, xác lập rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn của các cấp ngành, địa phương chủ động hoàn thành các nhiệm vụ kinh tế - chính trị - xã hội được giao, tạo khuôn khổ cho việc chấp hành NSNN, giúp Chính phủ không bị động trong hành động
Hòa Bình cũng như các địa phương khác trong cả nước thực hiện công tác lập
dự toán ngân sách hàng năm trên cơ sở kế hoạch phát triển của địa phương Công tác lập dự toán ngân sách nhà nước trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực, dự toán đã phản ánh được nhu cầu phát triển của địa phương, mức chênh lệch giữa dự toán và thực hiện thực tế đã dần được cải thiện Tuy nhiên, việc lập dự toán ngân sách hàng năm vẫn còn nhiều khiếm khuyết, dự toán ngân sách vẫn còn có những thiếu sót, phương thức lập dự toán, căn cứ và cách thức lập dự toán vẫn còn nhiều hạn chế và đặc biệt dự toán ngân sách nhà nước chưa thực sự trở thành công cụ hiệu quả trong phát triển kinh tế xã hội nhất là đối với tỉnh Hòa Bình-địa phương còn gặp nhiều khó khăn Xuất phát từ thực tế ấy, một yếu cầu bức thiết đó là phải hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách của tỉnh, do vậy việc lựa chọn đề tài :
“Hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại tỉnh Hòa Bình” có ý
nghĩa cả về lý luận và thực tiễn đối với tỉnh Hòa Bình hiện nay
Lập dự toán ngân sách nhà nước được nghiên cứu dưới nhiều cấp độ: cấp quốc
Trang 7gia, cấp địa phương, cấp doanh nghiệp Tuy nhiên, hiện nay việc nghiên cứu công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại các địa phương còn ít, đặc biệt với tỉnh Hòa Bình là địa phương nhỏ còn nhiều khó khăn thì việc nghiên cứu công tác lập dự toán ngân sách sẽ cho thấy bức tranh đầy đủ hơn thực trạng của các địa phương thực
hiện công tác này như thế nào
Luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về lập dự toán ngân sách nhà nước Đặc biệt phân tích làm rõ những nội dung cơ bản của công tác lập
dự toán ngân sách, yêu cầu của công tác lập dự toán ngân sách, quy trình của công tác lập dự toán ngân sách ở các địa phương hiện nay
Phân tích, đánh giá thực trạng công tác lập dự toán ngân sách của Sở tài chính tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2012-2016 Đánh giá những thành công, hạn chế còn tồn tại và chỉ ra những nguyên nhân cơ bản của những hạn chế đó Từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại
Sở tài chính tỉnh Hòa Bình
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung bài luận văn được kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận về lập dự toán ngân sách nhà nước
Chương 2: Thực trạng lập dự toán ngân sách nhà nước tại tỉnh Hòa Bình
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện lập dự toán ngân sách nhà nước tỉnh Hòa Bình
Chương 1 luận văn tập trung vào một số nội dung sau:
* Tổng quan về Ngân sách nhà nước
Khái niệm Ngân sách nhà nước: NSNN là toàn bộ các khoản thu - chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và
được thực hiện trong một năm để đảm bảo các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước
Khái niệm lập dự toán ngân sách: Chu trình NSNN là hoạt động của ngân sách từ khi bắt đầu cho tới khi kết thúc để chuyển sang ngân sách của năm tài chính mới Chu trình ngân sách nhà nước gồm 3 khâu:
Lập dự toán ngân sách nhà nước
Chấp hành ngân sách nhà nước
Kế toán, kiểm toán ngân sách nhà nước
Trang 8* Vai trò của lập dự toán Ngân sách nhà nước
Lập dự toán ngân sách thể hiện tổng hòa quan điểm, đường lối, chiến lược và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của nhà nước ở từng thời kỳ
Lập dự toán ngân sách tạo khuôn khổ cho việc chấp hành NSNN
Lập dự toán ngân sách giúp Chính phủ không bị động trong hành động
Lập dự toán ngân sách là công cụ để Chính phủ hoạch định và kiểm soát công việc tài chính trong năm ngân sách
* Những nội dung cơ bản của lập dự toán NSNN
(1) Lập dự toán thu ngân sách
(2) Lập dự toán chi ngân sách
(3) Cân đối dự toán thu chi ngân sách
* Yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán NSNN
- Chế độ chính sách Nhà nước
- Nhận thức và yêu cầu của nhà quản lý
- Trình độ năng lực lập dự toán NSNN
- Cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật
Chương 2 luận văn nêu tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hòa Bình:
Về kinh tế; Về xã hội
Luận văn đi sâu phân tích thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tỉnh Hòa Bình
Về việc lập dự toán thu ngân sách tỉnh Hòa Bình: Dựa vào những chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội kế hoạch 5 năm (từ năm 2012 - 2016), dự báo khả năng thu ngân sách trong thời kỳ kế hoạch 2012 - 2016 theo phương án tăng trưởng cơ bản của tỉnh Hòa Bình (tính theo giá hiện hành) vào khoảng 31.900 tỷ đồng, trong đó thu các khoản địa phương được hưởng theo phân cấp 8.800 tỷ đồng (chiếm 27,5%); thu bổ sung từ trung ương 23.100 tỷ đồng (chiếm 72,5%)
Về việc lập dự toán chi ngân sách tỉnh Hòa Bình: Chi đầu tư sẽ tập trung ưu tiên các dự án trọng điểm chuyển tiếp của tỉnh; tăng vốn đầu tư cho công nghiệp, dịch vụ, đầu tư phát triển hệ thống giao thông Mặt bằng ngân sách và bản cân đối ngân sách trong kế hoạch 5 năm 2012 - 2016 so với mặt bằng ngân sách và bản cân đối ngân sách trong kế hoạch 5 năm trước (2006 - 2011) đã được nâng lên gấp 2
Trang 9lần Các mục tiêu chi ngân sách đã được cải thiện rõ rệt hơn
Về việc cân đối dự toán thu chi ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước hiện nay được thực hiện phân cấp như sau : Quản l ý thu chi NSNN giữa cơ quan tài chính các cấp , Quản l ý thu chi NSNN đối với các cơ quan Nhà nước có liên quan, Phân cấp quản lý ngân sách giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương
Về thực trạng giữa lập dự toán ngân sách nhà nước và thực hiện dự toán
ngân sách nhà nước tỉnh Hòa Bình: Tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2012- 2016
tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao và ổn định Số thu ngân sách giai đoạn 2012-2016 đạt mức tăng trưởng hàng năm khá Bước đầu đã khai thác được thế
mạnh của vùng tiếp giáp giữa Hà Nội với các tỉnh Tây Bắc
Từ phân tích thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tỉnh Hòa Bình luận
văn đưa ra những đánh giá:
* Kết quả đạt được
Công tác lập dự toán đã thường xuyên được hoàn thiện nhằm phù hợp hơn, đảm bảo chất lượng và thời gian thực hiện dự toán
Dự toán thu chi đã phần nào phản ảnh được nhu cầu phát triển KT-XH của địa phương
Chất lượng của công tác dự toán qua các năm đều có sự cải thiện thể hiện ở
sự chênh lệch giữa dự toán và thực tế thực hiện đã được rút ngắn
* Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác lập dự toán ngân sách tỉnh Hòa
Bình còn nhiều hạn chế cần khắc phục:
Công tác tham mưu đã bám sát chủ trương của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh đảm bảo huy động các nguồn vốn phục vụ chi thường xuyên tuy nhiên chưa có giải pháp đột phá về thu ngân sách để huy động những nguồn lực lớn đáp ứng với nhu cầu xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển hạ tầng các khu công nghiệp và những
dự án lớn nhằm phát triển kinh tế xã hội của Tỉnh
Một số đơn vị còn có tình trạng nợ đọng thuế, công tác đôn đốc thu, thu hồi
nợ đọng sau thanh tra, kiểm toán mặc dù đã được tăng cường, nhưng chưa thường xuyên, quyết liệt Các chính sách về thuế thường xuyên sửa đổi, bổ sung, gây khó
Trang 10khăn cho người nộp thuế cũng như cơ quan thu trong việc triển khai thực hiện
Một số đơn vị dự toán và ngân sách cấp huyện còn chưa chủ động sắp xếp bố trí nhiệm vụ chi, vẫn còn tư tưởng trông chờ vào ngân sách cấp trên, vẫn còn có các
dự án triển khai chậm dẫn đến chậm tiến độ giải ngân, còn tình trạng bố trí vốn cho các dự án dàn trải, chưa chú trọng bố trí trả nợ đọng cho các công trình hoàn thành Một số huyện còn chưa kiên quyết trong việc cắt giảm, giãn tiến độ các công trình hoặc còn tiếp tục khởi công dự án mới, trong khi chưa cân đối được nguồn vốn, đặc biệt là tình trạng các chủ đầu tư, các nhà thầu chậm nghiệm thu, quyết toán công trình chờ chính sách thay đổi để điều chỉnh tổng mức đầu tư
Trên thực tế, việc lập dự toán ngân sách tại tỉnh Hòa Bình chủ yếu vẫn dựa vào số giao dự toán của ngân sách cấp trên chứ không dựa vào tình hình thực tế Sự đánh giá, dự báo các chỉ tiêu kế hoạch mang tính tương đối, suy đoán chưa có công thức tính toán khoa học, cụ thể nào Chính điều này đã dẫn đến dự toán mang tính chủ quan nhiều của người lập ngân sách, không đúng sát với tình hình thực tế
Công tác lập dự toán của các đơn vị, các cấp ngân sách thiếu tính tích cực;
dự toán thu thường là xây dựng thấp, dự toán chi thường là đưa ra nhu cầu quá cao, trong khi khả năng cân đối ngân sách của cấp trên còn rất khó khăn Do đó, quá trình thảo luận giao kế hoạch ngân sách rất khó thống nhất, thường dẫn đến sự áp đặt số liệu của cơ quan quản lý Ngân sách cấp trên
Công tác lập dự toán Ngân sách ở cấp xã mới chỉ bước đầu thực hiện theo luật phần lớn đều do cấp huyện làm thay, và chủ yếu mới tính toán được phần chi cho con người và một phần chi cho hoạt động không tính toán được phần chi cho phát triển, đầu tư, nuôi dưỡng nguồn thu
* Những tồn tại trên là do nguyên nhân:
- Năm 2016 là năm cuối của thời kỳ ổn định ngân sách 2011-2016
- Công tác thu ngân sách đã được các ngành, các cấp quan tâm tuy nhiên có nơi đôi khi còn chưa quyết liệt
- Việc tổng hợp, chấp hành chế độ báo cáo của các đơn vị, các cấp ngân sách chưa kịp thời, số liệu còn thiếu, chất lượng báo cáo chưa đáp ứng yêu cầu làm ảnh hưởng đến tiến độ báo cáo của toàn tỉnh
- Một số cán bộ công chức chưa chủ động, sáng tạo khi thực hiện nhiệm vụ,