Từ đó, đưa ra các giải pháp khắc phục để giải quyết việc làm cho lao động mất đất dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê đến năm 2020 như: mở rộng thêm thị trường xuất khẩu [r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN
LỜI MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: KHUNG NGHIÊN CỨU VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG MẤT ĐẤT BỞI PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG Error! Bookmark not defined 1.1 Phát triển công nghiệp và những ảnh hưởng đến lao động và việc làm ở các địa phương Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Phát triển công nghiệp và xu hướng phát triển công nghiệp ở các địa phương
Error! Bookmark not defined
1.1.2 Những ảnh hưởng không tích cực đối với lao động và việc làm ở các địa
phương từ phát triển công nghiệp Error! Bookmark not defined 1.2 Giải quyết việc làm cho lao động bị mất đất bởi phát triển công nghiệpError!
Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm việc làm và giải quyết việc làmError! Bookmark not defined
1.2.2 Đặc điểm của người lao động bị mất đất bởi các dự án phát triển công
nghiệp Error! Bookmark not defined
1.2.3 Khung nghiên cứu giải quyết việc làm cho lao động bị mất việc làm bởi dự án
phát triển công nghiệp Error! Bookmark not defined
1.2.4 Các tiêu chí đánh giá kết quả giải quyết việc làm cho lao động bị mất đất bởi
dự án phát triển công nghiệp Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG MẤT ĐẤT BỞI DỰ ÁN KHAI THÁC MỎ SẮT THẠCH KHÊ Error!
Bookmark not defined
2.1 Dự án khai thác mỏ săt Thạch Khê tỉnh Hà TĩnhError! Bookmark not defined 2.1.1 Giới thiệu Dự án khai thác mỏ sắt Thạch KhêError! Bookmark not defined 2.1.2 Kế hoạch và lộ trình xây dựng mỏ sắt Thạch KhêError! Bookmark not defined.
Trang 22.2 Tình trạng mất đất và lao động bị mất việc làm bởi Dự án khai thác mỏ sắt Thạch khê giai đoạn 2010-2015 Error! Bookmark not defined 2.2.1 Thực trạng thu hồi đất bởi dự án giai đoạn 2010-2015Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Lao động thu hồi đất bởi dự án giai đoạn 2010-2015Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Các chính sách giải quyết việc làm cho lao động mất đất của địa phươngError! Bookmark not defined.
2.2.4 Thực trạng giải quyết việc làm cho người lao động mất đất Dự án khai thác
mỏ sắt Thạch Khê Error! Bookmark not defined 2.2.5 Kết quả giải quyết việc làm cho lao động mất đấtError! Bookmark not defined.
2.3 Đánh giá công tác giải quyết việc làm cho lao động mất đất bởi dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê Error! Bookmark not defined 2.3.1 Những mặt tích cực Error! Bookmark not defined 2.3.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined 2.3.3 Nguyên nhân hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG MẤT ĐẤT BỞI DỰ ÁN KHAI THÁC MỎ SẮT THẠCH KHÊ Error!
Bookmark not defined
3.1 Kế hoạch phát triển Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê đến năm 2020 và tình trạng lao động bị mất việc làm Error! Bookmark not defined 3.1.1 Kế hoạch phát triển dự án giai đoạn 2016-2020Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Dự báo số lao động mất việc làm đến năm 2020Error! Bookmark not defined.
3.2 Quan điểm và định hướng giải quyết việc làm cho lao động bị mất đấtError!
Bookmark not defined
3.2.1 Quan điểm Error! Bookmark not defined 3.2.2 Định hướng Error! Bookmark not defined 3.3 Các giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất giai đoạn 2017-2020 Error! Bookmark not defined.
Trang 33.3.1 Mở rộng thị trường xuất khẩu lao động và tạo điều kiện thuận lợi cho lao động
mất đất được tham gia xuất khẩu lao động Error! Bookmark not defined
3.3.2 Thực hiện tốt các chính sách giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất
Error! Bookmark not defined
3.3.3 Tăng cường trách nhiệm của các doanh nghiệp sử dụng đất với công tác giải
quyết việc làm cho người nông dân thu hồi đất Error! Bookmark not defined 3.3.4 Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn lao độngError! Bookmark not defined.
3.3.5 Khuyến khích người lao động tự tạo việc làmError! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 4DANH MỤC VIẾT TẮT
KCN: Khu công nghiệp
CCN: Cụm công nghiệp
TTCN: Tiểu thủ công nghiệp
UBND: Ủy ban nhân dân
XKLĐ: Xuất khẩu lao động
TIC: Công ty cổ phần sắt Thạch Khê
GQVL: Giải quyết việc làm
CN, XD: Công nghiệp, xây dựng
TM,DV: Thương mại, dịch vụ
NLNN: Nông, lâm, ngư nghiệp
Trang 5DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Tiêu chí đánh giá kết quả GQVL cho lao động bị mất đấtError! Bookmark not defined
Bảng 2.1: Tổng hợp diện tích đất bị ảnh hưởng của 6 xãError! Bookmark not defined trong vùng Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Số hộ dân bị thu hồi đất ( số liệu năm 2015)Error! Bookmark not defined Bảng 2.3: Tổng hợp giới tính của số lao động mất đấtError! Bookmark not defined Bảng 2.4 : Tổng hợp thống kê độ tuổi Error! Bookmark not defined Bảng 2.5: Thời gian hỗ trợ kinh phí và mức kinh phí hỗ trợ dạy nghềError! Bookmark not defined
Bảng 2.6: Số lao động bị ảnh hưởng dự án được đào tạo nghềError! Bookmark not defined
Bảng 2.7 Kết quả giải quyết việc làm cho người lao động mất đấtError! Bookmark not defined
Bảng 2.8 Đánh giá kết quả giải quyết việc làm cho người lao động mất đất Error! Bookmark not defined
Bảng 3.1: Lịch khai thác cụ thể của dự án trong thời gian 2016-2020Error! Bookmark not defined
Bảng 3.2: Dự báo diện tích đất cần thu hồi đến năm 2020Error! Bookmark not defined Bảng 3.3: Cơ cấu nhóm ngành nghề số lao động mất việc làm dự báo đến 2020Error! Bookmark not defined
Bảng 3.4: Nhu cầu sử dụng lao động đến năm 2020 của công ty cổ phần Error! Bookmark not defined
sắt Thạch Khê Error! Bookmark not defined
Trang 7DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Diện tích đã thu hồi từ năm 2010 đến 2015Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.2: Cơ cấu ngành nghề lao động trước thu hồi đấtError! Bookmark not defined.
TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Tính cấp thiết của đề tài
Mỏ quặng sắt Thạch Khê nằm trên địa phận 3 xã: Thạch Đỉnh, Thạch Khê, Thạch Hải huyện Thạch Hà tỉnh Hà Tĩnh Được phát hiện từ những năm 1962, mỏ đã được nghiên cứu qua nhiều giai đoạn với những điều kiện và mục đích khác nhau Vùng ảnh hưởng của Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê có phạm vi rộng lớn gồm 6 xã biển ngang
huyện Thạch Hà với 6.095 hộ, 26.358 nhân khẩu, có môi trường sống với những tập
quán, nghề nghiệp đã hình thành qua nhiều thế hệ Bên cạnh những thành tựu to lớn về mặt kinh tế xã hội mà Dự án mang lại, một vấn đề bức xúc lớn đang đặt ra trong quá trình thực hiện Dự án là phải thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang mục đích chuyên dùng để phát triển công nghiệp, dịch vụ Nếu mất đất dẫn đến một bộ phận người lao động sẽ không có việc làm, cuộc sống của họ trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết Vậy vấn đề quan trọng của việc giải phóng mặt bằng không chỉ tính đến giá trị kinh tế, bồi thường thiệt hại mà tiêu chí hàng đầu là đảm bảo sự phát triển bền vững, người dân vùng mỏ đã phải rời quê hương bản quán vì lợi ích quốc gia thì họ phải được quan tâm tạo việc làm, sớm ổn định cuộc sống nơi tái định cư Xuất phát từ những nguyên nhân
trên, tôi xin chọn đề tài: “Giải quyết việc làm cho người lao động mất đất bởi Dự
án khai thác mỏ sắt Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ Hy vọng
sẽ góp phần nhất định vào giải quyết những vấn đề cơ bản và cấp bách trong việc phát triển của Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê
2 Mục tiêu nghiên cứu
Nhằm đánh giá ảnh hưởng của tình trạng đất bị thu hồi bởi dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê đến tình hình mất việc làm của người dân khu vực này và đề xuất quan điểm,
Trang 8định hướng và giải pháp giải quyết việc làm cho người lao động bị ảnh hưởng bởi Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh
3 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tại bàn: đọc tài liệu, tổng hợp, để xây dựng nên khung nghiên cứu về giải quyết việc làm cho người lao động bởi phát triển khu công nghiệp
- Phương pháp nghiên cứu thực tế: Dựa vào các số liệu báo cáo của Công ty cổ phần sắt Thạch Khê, tài liệu về Dự án của Ban Quản lý khu vực mỏ sắt Thạch Khê Đồng thời, đề tài cũng kế thừa và sử dụng có chọn lọc một số bài viết của các tác giả trong và ngoài nước làm liên quan đến lĩnh vực đang nghiên cứu
Thiết kế phiếu điều tra để thu thập các thông tin về số hộ bị ảnh hưởng bởi dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê (số hộ mất đất, số diện tích đã thu hồi, nghề nghiệp các hộ bị ảnh hưởng, nhu cầu việc làm mới), từ đó tổng hợp, xử lý và phân tích số liệu
4 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Khung nghiên cứu về giải quyết việc làm cho người lao động bởi phát
triển công nghiệp ở các địa phương
Chương 2: Thực trạng giải quyết việc làm cho người lao động mất đất bởi Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê
Chương 3: Định hướng giải quyết việc làm cho người lao động mất đất bởi Dự án khai thác mỏ sắt Thạch
CHƯƠNG 1 KHUNG NGHIÊN CỨU VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO
ĐỘNG BỞI PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG
Chương này luận văn đã tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận về vai trò phát triển công nghiệp ở địa phương, những ảnh hưởng không tích cực đối với lao động và
Trang 9việc làm Từ đó luận văn nêu ra khung nghiên cứu giải quyết việc làm cho người lao động mất đất bởi phát triển công nghiệp với các khía cạnh:
- Luận văn đã làm rõ khái niệm công nghiệp ở địa phương cho rằng công nghiệp tại địa phương được dùng chỉ một bộ phận của ngành công nghiệp được tiến hành tại địa phương, hay chính xác hơn là các hoạt động mang tính chất công nghiệp diễn ra ở các địa phương Hoặc công nghiệp địa phương bao hàm toàn bộ những hoạt động phi nông nghiệp diễn ra trong phạm vi lãnh thổ của địa phương, có nghĩa là bao gồm cả xây dựng và các dịch vụ khác và như vậy nó bao gồm các ngành tiểu, thủ công nghiệp, các ngành nghề công nghiệp mới, các tổ chức hoạt động dịch vụ nông thôn với các quy mô khác nhau
- Luận văn nêu lên vai trò của phát triển công nghiệp ở địa phương, và hiện nay phát triển công nghiệp địa phương chủ yếu dưới hình thức khu CN, CCN Song phát triển công nghiệp đã có những ảnh hưởng không tích cực đó là mất đất, mất việc làm và gánh nặng giải quyết việc làm
- Luận văn đã nêu rõ khái niệm về việc làm “là hoạt động lao động tạo ra thu nhập
mà không bị pháp luật cấm”, khái niệm về giải quyết việc làm Phân tích đặc điểm của
người lao động mất đất là: thứ nhất, người lao động bị mất đất chủ yếu là những người
nông dân, khả năng tự tạo việc làm thấp; Thứ hai, người lao động bị mất đất thường có trình độ học vấn thấp, không có kiến thức tay nghề, thiếu vốn để tổ chức làm việc; Thứ
ba, người lao động bị mất đất chiếm tỷ lớn có độ tuổi trên 35 tuổi và phụ nữ Từ đó đưa ra các phương thức giải quyết việc làm, các nhân tố ảnh hưởng, các chính sách giải quyết việc làm,
- Sử dụng các tiêu chí để đánh giá kết quả giải quyết việc làm:
Tiêu chí phản ánh quy mô và cơ cấu lao động mất đất được giải quyết việc làm:
Tỷ lệ lao động mất đất được
Số lao động bị mất đất có việc làm * 100%
Tổng lao động bị mất đất
Trang 10Tỷ lệ lao động được GQVL
theo giới tính/ độ tuổi/ngành
nghề
=
Số lao động theo giới tính/ độ tuổi/ ngành nghề được giải quyết việc làm * 100%
Tổng lao động bị mất đất được giải quyết việc làm
Tiêu chí phản ánh cơ cấu việc làm được giải quyết:
Tỷ lệ việc làm loại (i) được
giải quyết
=
Số việc làm loại (i) được giải quyết *100%
Tổng lao động bị mất đất
Tiêu chí phản ánh chất lượng việc làm được giải quyết”
Chất lượng việc làm
được giải quyết =
Số lao động bị mất đất
có việc làm ổn định *100%
Tổng lao động bị mất đất
Đây được coi là những căn cứ cơ bản để tác giả tiếp tục phân tích thực trạng giải quyết việc làm cho lao động mất đất bởi Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê tỉnh
Hà Tĩnh giai đoạn 2010-2015
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG MẤT
ĐẤT BỞI DỰ ÁN KHAI THÁC MỎ SẮT THẠCH KHÊ
Ở chương này luận văn giới thiệu Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê Hà Tĩnh và đánh giá thực trạng giải quyết việc làm cho lao động mất đất bởi Dự án như sau:
- Thực trạng thu hồi đất giai đoạn 2010-2015 gồm có xã Thạch Đỉnh 319,52 ha, Thạch Hải 278,09 ha, Thạch Khê 192,89 ha, Thạch Bàn 18,4 ha, Thạch Trị 19,53 ha Phân tích quy mô, cơ cấu lao động mất đất theo giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp và trình độ
kỹ thuật
Trang 11- Các chính sách áp dụng để GQVL cho lao động, nêu ra những phương thức
GQVL cho lao động là: thứ nhất,thông qua khuyến khích người lao động tự tạo việc làm Thứ hai, thông qua phát triển thị trường lao động; Thứ ba, thông qua phát triển các hợp tác xã, khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; Thứ tư, thông qua xuất khẩu lao động
- Căn cứ vào các tiêu chí để đánh giá kết quả giải quyết việc làm :
Tiêu chí Phân loại tiêu chí theo nhóm Tỷ lệ
%
I Quy mô và cơ cấu đƣợc giải quyết việc làm
1 Tỷ lệ lao động mất đất được giải quyết việc làm 41,38
2 Tỷ lệ cơ cấu lao động
được giải quyết việc làm
Theo giới tính (100%)
Theo độ tuổi (100%)
Dưới 19 tuổi 8,67
Từ 19 đến 45 tuổi 83,17
Từ 45 tuổi 8,16
Theo ngành nghề, lĩnh vực (100%)
Công nghiệp, Xây dựng 5,13 Nông, lâm, ngư nghiệp 81,02 Thương mại dịch vụ 13,85
Tỷ lệ việc làm loại (i)
được giải quyết
Theo chính sách XKLĐ 3,26
Theo ngành nghề, lĩnh vực
Công nghiệp, Xây dựng 6,81 Nông, lâm, ngư
nghiệp 24,27 Thương mại dịch vụ 10,3
Trang 12Tỷ lệ lao động mất đất có việc làm ổn định 34,29 Căn cứ các kết quả thực hiện, luận văn đã đưa ra những đánh giá chung về GQVL cho lao động mất đất Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê là:
- Những mặt tích cực: Các chính sách GQVL mang lại lợi ích cho người lao động Đã thu hút người dân nằm trong độ tuổi lao động, là đối tượng có sức khỏe, là lao động chính trong các gia đình, bản thân họ dễ dàng nắm bắt được công việc mới Những lao động mất đất được GQVL thuộc nhóm ngành nghề nông, lâm, ngư nghiệp chiếm tỷ lệ lớn nhất, đây là nhóm ngành nghề chịu nhiều ảnh hưởng nhất khi bị thu hồi đất, khó có khả năng tự tìm kiếm việc làm hơn các nhóm ngành nghề khác Ban Quản lý khu vực mỏ sắt Thạch Khê cùng với chính quyền địa phương đã triển khai nhiều chính sách, hình thức khác nhau nhằm tạo mọi điều kiện thuận lợi, cơ hội để lao động mất đất có thể tìm kiếm việc làm mới
- Những hạn chế: Có sự chênh lệch cơ cấu lao động nam và nữ được giải quyết việc làm, chính sách xuất khẩu lao động chưa mang lại hiệu quả cao Tỷ lệ nhóm việc
làm theo lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp được giải quyết việc làm vẫn chiếm tỷ lệ cao Việc làm đã được giải quyết mang lại sự ổn định lâu dài vẫn chiếm tỷ lệ thấp
- Nguyên nhân hạn chế:
Thứ nhất, lộ trình triển khai dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê bị chậm lại so với
kế hoạch đề ra
Thứ hai, do chính bản thân người lao động
Thứ ba, các chính sách giải quyết việc làm còn nhiều hạn chế
Trên cơ sở phân tích thực trạng, nêu ra những mặt tích cực, hạn chế, nguyên nhân tồn tại hạn chế Luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho người lao động mất đất bởi Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê đến năm 2020
CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG MẤT ĐẤT BỞI DỰ ÁN KHAI THÁC MỎ SẮT